Обручальные кольца

Ахкаршәра, агараҿаҟәара: аԥсуаа ржәытә ҭаацәараԥҵара иазку згәаҭақәак

286
(ирҿыцуп 10:57 13.11.2017)
Аԥсҭазаараҿы ихадароу аҭыԥ ааннакылоит абзиабара. Абзиабарагь аформақәа еиуеиԥшымкәа иаҳԥылоит, иаҳҳәап: ан-аб рыхшара рышҟа ирымоу абзиабара, ажәлар-аԥсадгьыл-абызшәа рышҟа абзиабара, иааҳакәыршан зегь рахь абзиабара, аҷкәыни-аӡӷаби рыбжьара ицәырҵуа абзиабара.

Cусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Абзиабара адунеи иқәу ауаатәыҩса зегьы еицырзеиԥшу, ауаҩы ишьаҭа змырӡуа цәанырра хазыноуп. Аха уи ауаҩы адунеи дышнықәлаз еиԥш изҵәырымҵӡеит. Ауаҩы ихдырра, иԥсихологиа маҷ-маҷ акәын ишышьақәгылоз, ишышәуаз. Раԥхьаӡа ауаатәыҩса ирыздыруамызт абзиабара закәыз. Ахаҵеи аԥҳәыси рыбзиабаратә цәаныррақәа ауаатәыҩсатә ԥсҭазаара иахәҭакхаанӡа акыр шықәсақәа, акыр зқьышықәсақәа бжьысит.

Еиуеиԥшым аепохақәа раан ауаатәыҩса рцәанырра ашҟа иҟаз азнеишьагьы еиԥшымызт, уи иадҳәалан амилаҭтә культуреи ауаатәыҩса ҟазшьала реиԥшымзаареи. Аамҭа цацыԥхьаӡа ажәларқәа еиҿыҵуан, рыҩныҵҟа аҿиара роуан аҵасқәа, жәларқәак рҿы аҳәса рацәа раагара, рныҟәгара ԥхашьара зламыз ҵасын, даҽаџьара аԥхәыс- аҭыԥҳа лыҭира, ма лыхәҳара азин ыҟан- тәык лаҳасаб ала.

Иазгәаҭатәу акы акәны иҟоуп, аԥсуаа рҿы аҳәса пату еснагь ишрықәыз. Уи ус шакәыз арҵабыргуеит ижәытәӡатәиу доуҳатә ҭынха дуны иҳамоу "Нарҭаа репос". Аепос аҿы аҳәса рхаҿсахьа шырацәамгьы, урҭ даара ихаҭәаауп, иаҳҳәап: Саҭанеи – Гәашьа, Гәында — ԥшӡа.

Имаҷым аԥсуаа рҟны абзиабара иазку ажәаԥҟақәагьы: бзиа иубо есқьынагь длашоуп, бзиа еибабо еихахәыкгьы иқәӡуеит, бзиа узбо угра дахыччом.

Никәала Ҳашыг ишәҟәы "Аԥсуара ашьаҭақәа" аҿы ишазгәаиҭоз ала: "Традициала: аԥсуа рԥыс ԥҳәызбак лыӡбахә иаҳар, иҩызак даашьҭыхны ԥҳәызбабара ицон. Иахьнеиуаз заа маӡала адырра рырҭар ҟалон, мамзаргьы уск иашьҭоушәа- егьиушәа ҽыҵгак ҟаҵаны. Абасала, аԥҳәызбагьы дибон, аҭаацәагьы ибон, иаргьы дырбон. Уи ашьҭахь ақьаӷьариацәа ракәын аус ҟазҵоз, ҳәара аҭахыума, игәаԥхеибашьан ианыҟала ашьҭахь. Урҭ арԥыс иҟнытә ахәҷымыҷ ааргон, убас аԥхәызба лҟнытәгьы.  Ари заҳаз агәыла-азла ааины атаацәа ирықәныҳәон, рыԥҳа, ма рԥа аразҟы ахьроуз инамаданы. Убри инаркны иҳәаны идыртәаз аԥҳәызбагьы, ԥҳәыс дзызҳәоу арԥысгьы рҟазшьа рыԥсахуан: аиҳабацәа рыбла ихгыломызт, шамахамзар, рыбжьы уаҳауамызт. Уи аҳаиҭҟәиҭ еиҳа ирнубаалон рчара аҿҳәара анарҭалак инаркны.

Ачара аҿҳәара аԥҵәаразы инеиз рахь аԥҳәызба дцәырҵуамызт, луадаҿы лҽааҩналкуан, лҩызцәақәакгьы уаҟа аҩызара лзыруан. Асасцәа уахь инеины аԥсшәа ларҳәон.

Аԥсуаа рҟны аҭаацәараԥҵара аформақәа еиԥшымызт, иаҳҳәап: амҵарсра, аргама, маӡала, агараҿаҟәара, ахкаршәра, ачмашәара.

Амҵарсра- еиқәыҳаԥхьаӡаз ахкқәа зегь реиҳа ижәытәуп ҳәа иԥхьаӡоуп. Амҵарсра арԥыс ихы иаирхәон аӡӷаб лҭаацәа, ма лара данақәшаҳаҭмыз. Усҟан арԥыс изаанхоз акы заҵәык акәын, аҽыхәда дықәкны лымҵарсны. Амҵарсра аформа иахьа уажәраанӡа иаҳԥылоит, аха уажәтәи арԥарцәа аҽы аҭыԥан рхы иадырхәо иалагеит автомашьынақәа.

Аргама- уи аӡӷаби аҷкәыни рҭаацәарақәа еиқәшаҳаҭны ачара аныруа ауп. Аргама ахаҵацара, иахьагьы ахархәара амоуп.  Аҭаца ачара аҽны аҩны ддәылыргон уахынланы, амза лықәыҷчо аҽы дақәыртәаны. Аҭаца лааагара ицон аҷкәын иуацәа, иҩызцәа, урҭ дрыцын  иззыӡырҩуаз еиҳабыкгьы. Аҭацаагацәа аккеиҩҳәа аҭацаагарашәа "Радеда" ҳәо ддәықәыргалон. Аҷкәын иҭаацәараҿы даннаргалак "Амҳара" (домик для новобрачных) ашҟа дыҩнаргалон. Уи даныҩнаргалоз араӡын ԥара лықәрыԥсон, ашәхымс дахысаанӡа аҳәызбақәа еиҿарықшон. Аҭаца лхы-лҿы ҵәахын касышла. Аҭаца длыцзар акәын аҭацаҩыза, иара убас амаҟара. Маҟарас ишьҭырхуаз лыеиашьара еиуаз ҷкәынан (иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы аӡӷаб хаҵа данцо аҭацаҩыза лоуп илыцу, амаҟара игара уи аҟара ахархәара амам). Аҭацаҩызеи амаҟареи ачара ду аилашымҭаз ауапа ааргон, ауапа илан асаан, асаан кны ауаа ирылсуан аҭаца лбаразы ахаршә еизго. Амаҳәи амаҳәҩызеи ачараҿы иҟаломызт, агәылара, ма даҽаџьара рҽыԥхьаркуан. Ачара анеилгалак, амаҳәҩыза аҳамҭақәа иҭаны аҩныҟа дрышьҭуан. Аҭацаҩыза лакәзар, аҭаца лҟны дыҟазар акәын амҳараҿынтә "Аҩн ду ахь диаргаанӡа" (жәохәымш), анаҩс, аҭацаҩызагьы аҳамҭа лыҭан аҩныҟа дрышьҭуан. Ҩымз рышьҭахь аҭацаҩыза ҿыц еибаганы иҟаз рахь аанҿасра даауан.

Маӡала — маӡалатәи ахаҵацара, ма аԥҳәысаагара аҭыԥ аман аҿар реибагара аиҳабацәа анақәшаҳаҭмыз, ма маӡала рхала рҭаацәарақәа ирмазҵаакәа рынасыԥ рыӡбарц ианаҿыз. Маӡала аҭыԥҳа хаҵа данцозгьы, дзыццоз ихы-иҵыхәа атәы илызгәакьаз аӡәы иалымҳәакәа, шамаха дцомызт.

Агараҿаҟәара – агараҿаҟәара иазкны Шь.Д. Инал-иԥа ишәҟәы "Этнография брачно-семейных и социальных отношений абхазов" аҿы иазгәаиҭоит, агараҿаҟәара (люлечное обручение) закәу: "Агараҿаҟәара — ари ахәыҷқәа реибагаразы, ииаанӡа мамзаргьы ианилак ашьҭахь аҭаацәарақәа рыбжьара  аиқәшаҳаҭра анрыбжьарҵоз ауп. Аиҳарак уи зыҟарҵоз ҩҭаацәарак ирыбжьаз аиҩызара арӷәӷәаразы ауп, ахәыҷқәа аныҩеидаслак еибагар акәын, уи мап ацәкра анаҩс ашьоура ахылҿиааун. Ас еиԥш еиқәышаҳаҭны аразҟы аӡбара арҵабаргразы агарақәа рҿаҟәон, ахаҵа иҟнытә аҭаҵа лхы иаҵарҵон ахеиҵаҵа. Зны-зынла арԥыс ихала ҿыц ииз асаби лгарагьы аниҿаҟәоз ыҟан, лҭаацәа ақәыршаҳаҭны, лшәымҭа дазыԥшуан, нас ԥҳәысс дигаразы. Агараҿаҟәара аҭаацәараԥҵаратә формак аҳасабала уажәы иаҳԥыло ҳаҟам.

Ахкаршәра- ижәытәӡоу аҭаацәараԥҵаратә формақәа иреиуоу иазкны, Инал-иԥа "Этнография брачно- семейных и социальных отношений абхазов" аҿы иазгәаиҭоит: "Пулю давали той, которая выходила замуж тайком, ибо пуля, утверждают старики, в старину заменяла собой кольцо т.е свидетельство о согласии. Жених иногда посылал родителям девушки подарки "взамен бросания пули" (ахкаршәԥса). Как это видно из самого слова, эти подарки заменяли, а иногда дополняли собой обычай бросания пули, служили доказательством и обеспечением прав жениха на невесту." Ахкаршәрагьы иаҳхысыз ажәытә аамҭақәа рҿы иаанхаз ҵасуп ҳәа иҳаԥхьаӡар ҳалшоит, избаназар уажәы ахархәара аманы иҟам.

Ачмашәара- ажәытәан аԥсуаа аҭыԥҳа лзы ачма (калым) ршәон ҩ-хәҭакны. Актәи ахәҭа- "аматырбага" акәын, уи иаҵанакуан ҽык аҳамҭақәа нацҵан (иаҳҳәап, ашьаҵақәа, аҵкқәа). Актәи ахәҭа аншәахалак ашьҭахь, амаҳә аҭаца дибар илшон. Аҩбатәи ахәҭа- аҭаца лҭаацәараҿы иааргон: аҽы, абџьар, амаҭәа, афатә, аԥара. Аҳамҭақәа назгоз амаҳә иҩызцәа иқәлацәа ракәын, урҭ драԥхьагылан пату зқәырҵоз, ԥыҭк зықәра неихьаз ахаҵа. Ачмашәарагьы иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы ахархәара аманы иҟам.

Иазгәаҭатәу акы акәны иҟоуп, ишыҟоу жәынгьы-ҿангьы ԥымкрада иахьа уажәраанӡагьы изықәныҟәо ҵасқәагьы: иаҳҳәап, аҭыԥҳацәагьы арԥарцәагьы азин рымам ани- аби ирыжәлантәу иццара, иаагара. Жәлак, ма хылҵшьҭрак иатәыз рыбжьара аибагара "маҳагьароуп" ҳәа иԥхьаӡан, иԥхьаӡоуп иахьа уажәраанӡагьы. Ус еиԥш иҟаз аҭагылазаашьаҿы арԥысгьы аҭыԥҳагьы злыҵыз аҭаацәа, ауаа рыгәҭа рхы изымҩахо иҟалон, даара иарԥхашьон.

Насгьы агәыԥҳәыхш зыбжьаз аҭаацәарақәа рыбжьара аибагара ҟаломызт. Еиҳаракгьы уи аҩыза аҵас аларҵәара аман 19 ашәықәса аҽеиҩшамҭанӡа аҭауадцәеи анхацәеи рыбжьара. Агәыԥҳәыхш зыбжьаз арԥызбеи аԥҳәызбеи еибагар ауамызт, иашьеи иаҳәшьеи роуп ҳәа иԥхьаӡан. Иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿгьы уарла- шәарла акәзаргьы, уи аҵас анаҳԥылалогь ыҟоуп.

Угәы унархьыртә иҟоуп, хыԥхьаӡарала рацәак идуум, аха ҵаслеи қьабзлеи ибеиоу аԥсуа жәлар иахьырзеиқәмырхаз, иахьатәи аамҭазы иахьрымам хыхь еиқәаҳаԥхьаӡаз аҭаацәараԥҵаратә ҵасқәа. Аибашьра шықәсқәа рышьҭахь ҳчарақәа ракәзар, ирцәыӡуа иалагеит аԥсуа хаҿсахьа.

286
Архивное фото СИЗО Дранда

Абахҭаҿы аҭыԥ ыҟаӡам, мамзаргьы хыда-гәыда азаҭҭара

125
(ирҿыцуп 11:19 25.09.2020)
Аԥсны Апарламент аҟны ирыдыркылеит ақәҵара "Аԥсны Аҳәынҭқарра ахьыԥшымреи Аиааира Амши – цәыббра 30 – 27 шықәса ахыҵра инадҳәаланы амнистиа рылаҳәаразы". Уи азы лгәаанагара лҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Жәлар Реизара ҽаҩраҭагалантәи аизара асду еиԥш ҳаззыԥшымыз азаҭ (амнистиа) ааҳаланаҳәеит. Амнистиа, мамзаргьы азаҭ - анажьроуп иаанаго, аха ацәгьоурақәа назыгӡо рганахь уи еснагь ахархәара иҵоурам ахәыцрақәа аанагоит. Ҩышықәса раԥхьа, Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьраҿы Аиаара 25 шықәса ахыҵра аҳаҭыраз ирылаҳәан анажьра. Абар ҩышықәса анҵы, Жәлар Реизара "аҳәынҭқарратә зинтә политиказы аилак" аиҳабы Валери Агрба аизараҿы иаацәыригеит, "хышықәсеи, хәышықәсеи рҟынӡа зқәу роужьразы" алшара ҟазҵо апроект.

Даҽакала иаҳҳәозар, ари иџьбарам ҳәа иԥхьаӡоу - амҩатә машәырқәа, аӷьычра, анаркотик ахархәара уҳәа, ҳаԥсҭазаараҿы лассы-лассы иаҳԥыло ацәгьоурақәа равторцәа ахақәиҭра рызҭо зинуп. Адепутат Агрба иҟаиҵаз аилыркааҿы иазгәеиҭеит аибашьра аветеранцәа, хаҭала аиҿкаарақәа "Аруаа", "Амцахара" рхаҭарнакцәа иҟарҵаз ааԥхьара уи ҵаҵӷәыс ишаҵоу. Абарҭқәа рыдагьы, адепутат иазгәеиҭеит азаҭ аԥшьгараҿы ишазхәыцу "абахҭаҿы аҭыԥ аҟамзаара, абаандаҩцәа рҭагылазаашьа ахьыбааԥсу".

Ажәакала, ҳара ҳзинхьчаратә система аусуҩцәа аԥхӡаша баша икарҭәоит, есышықәса еиқәаҳаԥхьаӡаз акатегориа иаҵанакуа ацәгьоуцәа амнистиа иақәшәалозар. Абжьааԥны ауаажәларра азинхьчаратә усбарҭақәа русура авба арҭозар, араҟа рџьабаа аӡы иҭаԥсоуп сҳәарц сылшоит. 50-ҩык рҟынӡа ацәгьоуцәа дук мырҵыкәа иԥшахьарсуа аҟәара иқәлашт. Апарламент ақәҵара атекст аҿы иаҳәоит азаҭ ишаҵанакуа "аибашьра аветеранацәа, ахшара змоу, зыбаҩ зтәым аҳәса, насгьы Кәыдрытәи аҩхаа аҭарцәра иалахәыз арезервистцәа". Адепутат Баҭал Табаӷәуа ӷәӷәала даҿагылеит ари аус.

Ҭелла саниацәажәоз исеиҳәеит иара ибжьы шимҭииз: "актәи - амнистиа ҟаҳҵеижьҭеи макьана ҩышықәса роуп иҵуа. Амнистиа ухы иҭашәацыԥхьаӡа иҟауҵар ҟалаӡом. Амнистиа ҟауҵарц азыҳәан, уҵаароуп, апрокуратура, аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусуцәа ргәаанагра ҭуҵаароуп". Сынтәатәи анажьра иазку ақәҵараҿы ҳдепутатцәа иаԥыршьыз "Кәыдрытәи аҩхаа иалахәыз" захьӡу акатегориазы гәҩарас имоу атәы иҳәеит адепутат Табаӷәуа: "Араҟа иубоит хаҭала шьоук рзыҳәан абри амнистиа шаԥшьгоу, избанзар, абри Кәыдры иҟаз аӡә убрахь далашәоит. 1992-1993 шықәса рзы аибашьра далахәӡамызт, абрахь далашәоит азоуп изаԥыршьыз сгәаангарала. Ари ҟаҵоуп хаҭала џьоук рзыҳәа, егьырҭ ус баша иацраҳәоуп".

архивтә фото
© Sputnik / Алексей Филиппов

Ииашаҵәҟьаны, аибашьра ашьҭахь ҳтәылаҿы имҩаԥсыуан еиуеиԥшымыз арратә операциақәа, галтәи аиԥш иҟоу, аха уажәы ихадахеит Кәыдрытәи атема. Агәҩара гәҩароуп, ақәҵара Апарламент аҿы ичаԥаны ишьҭырхит адепутатцәа реиҳараҩык иҟарҵаз абжьыҭарала.

Ииасхьоу аамҭақәа рҭоурых ҳагәылаԥшуазар, амнистиа аиубилеитә ныҳәа дуқәа раамҭазы ауп ианрыларҳәоз. Уажәы излаҳбо ала, есышықәса, абахҭаҟынтәи рхы иақәиҭыртәлар алшоит иџьбарам ацәгьоурақәа ҟазҵо абаандаҩцәа. Ицәырҵуеит азҵаара, издыруада азинхьчаратә система аусуҩцәа урҭ зынӡа раанкылара рзаԥсамзар? Изҳаргәамҵуазеи амилициа аусуҩцәа, ауадақәа ирыҩналаны иӷьычуа, мамзаргьы, "заӷәра зҿыҵны" амҩадуқәа рҿы ахеиԥш иҳавҟьо, нас хара змам ауаа ирысны аахақәа рызҭо амашьынарныҟәцаҩцәа раанкылара уалс ирыдҵаны?

Азиндырҩы Рамина Пасаниа абри азы абас ахҳәаа сылҭеит: "Амнистиа гәыҳалалроуп, аха ас ирлас-ырласны адкылара асистема ахьысҳароуп" иаанаго ҳәа. Азиндырҩы иара убас иазгәалҭеит, амнистиа ҟауҵар анауа ҳәа иҷыдоу закәанк шыҟам, аха "еиҳаракгьы, аиубилеитә рыцхәқәа раан ауп рхы иахьадырхәо" ҳәа. Акарантин аамҭазы, ахархьуаа аџьахаџьафара иҭагылазаргьы, абаандаҩцәа рзы ари амнистиа уаҳа назҭахым ҳамҭоуп.

Ауаа абахҭа рҭарбаара иазгәышьуа сакәымзаргьы, сазхәыцуа салагеит "аӡәы итәы шәымӷьычын, аиакәым ҟашәымҵан" ҳәа схәыҷқәа ирасҳәалоз ҵак дук шамам. Аҿар ирбоит, ари акатегориа рганахь, есышықәса адепутатцәа анажьра иаадырԥшуа абахҭа аҭыҵра шармарио.

Иуанарыжьуазар, уамхаӷьычлар иамоузеи нас? Апарламент аизараҿы иқәгылаз апрезидент ихаҭарнак Саида Быҭәԥҳа лакәзар илҳәеит: "ари ашәҟәы аус адулара аҭахуп", убри адагьы, лара иазгәалҭеит агәыҩбарақәа шырнаҭаз "Кәыдрытәи аҩхаа иалахәыз арезервистцәа" захьӡу аилкаара ацәырҵра. Ари аҩыза макьана азакәан аҿы џьаргьы иарбам лҳәеит лара, уи иалахәыз рсиақәагьы шышьақәыргылам аарԥшуа. Аԥсны Апрокурор хада Адгәыр Агрба адепутатцәа ирчаԥаз амнистиа адгылара аимҭеит, "апрокуратура ари иақәшҳаҭым" ҳәа аҳәамҭагьы ҟаиҵеит. Кәыдрытәи аҩхаа иалахәыз захьӡу аилкааразы изҭаху "асправкақәа рыԥшаашт" иҳәеит, аха 19-ҩык адепутатцәа, иҟаҵаз азгәаҭақәа хырҩа нарзырун, рыбжьы арҭеит азаҭ азы апроект.

Ҳара иҳаздыруам Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа апарламентуаа ирыдыркылаз амнистиазы ақәҵара иахиҳәааша, амчрахь днеиаанӡа ииҳәоз "ацәгьоуцәа рахьырхәра" дадгылоу, 19-ҩык адепутатцәа "рашәа иҳәоу" уажәазы иҳаздыруам, аха ари азаҭ иаанарԥшуеит амилициа аусуҩцәа рџьабаа шылҵшәадахаз. Ганкахьала аиакәым ҟазҵаз абахҭа дҭашәк ҳҳәоит, егьи ҳнапала иҭаркыз ауҳажьуеит агәыҭбаара аԥшра аҭаны.

Зегь реиҳа сзырхәыц зҵаароуп, абжьааԥны имааибуа "Аруааи" "Амцахареи" рхаҭарнакцәа, азаҭ азҵаараҿы иахьеидгылаз. Хра злоу усуп, араҟа еимаркуазеи, дасу иара ибаандаҩы данимоу аамҭазы. Есышықәса ас еидгыланы апараламент ахь азаҭҭара хацдыркуа иалагар, Драндатәи абахҭа аркра ақәшәаргьы ауеит...

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

125

"Мыцҳәа икәара", мамзаргьы ковид-феикқәеи уҳәансҳәанқәеи

135
(ирҿыцуп 16:54 20.09.2020)
СОVID-19 акәшамыкәша ицәырҵуа ацәажәарақәеи уҳәансҳәанқәеи рҟынтәи реиҳа лассы-лассы иуԥыло, иара убас ковид-феикқәа рцәырҵшьеи урҭ ауаа ишрылаҵәои дрылацәажәоит афольклорист Есма Ҭодуа.

Есма Ҭодуа, Sputnik

"Мыцҳәа икәара ҳаицҭахысуа"

Аҿкы чымазара СОVID-19 Аԥсны ицәырҵижьҭеи акәшамыкәша уҳәансҳәанқәагьы аира иалагеит иаразнакы, аиҳаракгьы асоциалтә ҳақәа рҿы. Убас ала ари ачымазара иазкны аинформациа ицәырҵуа рҟны иҵоурам маҷымкәа иуԥылоит, афеикқәа ҳәа ззырҳәо. "Мыцҳәа икәара" иҭахысуа раԥхьатәи афеикқәа иреиуан СОVID-19 ҳәа ачымазара ыҟаӡам, ауаа ирхылаԥшларц азы ачипқәа рзыҟарҵарцоуп ҳәа. Иара убас уи иавагылан аӡбахә уаҳауан аимадара 5G ахь ииаргоит ҳәа. Аха ишаҳбо ала, СОVID-19 цәырҵижьҭеи шықәсык ҵырц егьагым, ачипқәагь уаҩы изыҟарҵом, 5G ахабар ыҟам.

Аҵыхәтәантәи аамҭазы, ашкол аҭалара ааигәахацыԥхьаӡа, актуалра аман даҽа уҳәансҳәанк: "сентиабр 20 рзы ашколқәа адыркуеит" ҳәа иныҵыҩ-ааҵыҩуа аӡбахә уаҳауан. Макьанагьы аҭаацәаратә чатқәа рҿы иалацәажәоит ари азҵаара, аиҳаракгьы изыцәшәо ахәыҷқәа адистанциатә ҵарахьы зынӡа ҳәа ииаргар ҳәоуп.

Уажәы, ачымазара зыхьуа еиҳахацыԥхьаӡа (аштаб ишаанацҳауа ала, урҭ рхыԥхьаӡара есыҽны иацымлозар, иагхом) уи шәарҭаҵәҟьоуп ҳәа агәрагаҩцәа рхыԥхьаӡара еиҵахоит, "ковид ҳәа егьыҟам, ари гриппуп" рҳәоит. Ԥыҭҩык иазгәарҭоит иҳаҩсыз ҭагалан-аӡынразы ирхыргеит ари ачымазара ҳәа, аха усҟан уи СОVID-19 ахьӡуп ҳәа рыздырамызт.

Анаҩс ажәлар рыбжьара ицәырҵуеит иара убас уҳәансҳәанқәа ари аҿкы чымазара злархәышәтәуа – ажьаӷь уаткеи, аџыши, алимони.

Абас еиԥш "мыцҳәа икәара" ҳаицҭахысуа еизаҳгаз ацәажәарақәа зегьы реихшьаала ҟауҵозар, СОVID-19 ҳәа акгьы ыҟамзаап, иҟазаргьы ахәышәтәра мариоуп ҳәа игәы иаанагоит ауаҩы.

"Аҿаԥа зҿоу"

Зынӡаск даҽа категориак ахь иаҵанакуеит асабрадауаа. Асабрада аиҳарак иныҟәызго амедицина аусзуҩцәа роуп. Иаарту аинформациа акәзар, ачымазара зыхьызи урҭ шырхәышәтәызи ирызку џьаргьы иубаӡом, есыҽны зыӡбахә рҳәо ичмазаҩхаз рхыԥхьаӡарақәа рыда, иара уигьы, уажә иҟоу ацәажәарақәа рыла, ԥшьымш-хәымш иагханы ауп ишыҟарҵо.

Иаахҵәаны иуҳәозар, аинформациа иаша зҳәаша "аҿаԥа зҿоу" ирҩызахеит. Ажәлар рҟынтәи ас еиԥш асабрада ныҟәызго хыцҩыцқәак анырбогьы, даҽа дунеик аҟынтәи иааз реиԥш ирҿаԥшуеит, урҭгьы "аҿаԥа рҿалар" ҳәа иацәшәаны, дук инамгакәа инархырхуеит.

Ауаа ашәара рызцәырнагоит, иара убас, иаарласны иаауеит авакцина ҳәа анырҳәогьы, избанзар иҟоу ацәажәарақәа рыла "уи ауп ачипгьы, 5G-гьы, аҿаԥа ҳҿазҵогьы, ҳаҩны ҳзыртәогьы". Аха зҿы ӡыла изырҭәыз иеиԥш, дырҩегь уи аӡбахә зҳәараны иҟоу ирҳәаӡом, мамзаргьы имаҷны ирҳәоит, ауаа рҟынӡа ишымнеиуа ала.

Егьа ус шакәугьы, "ҳаиҳа зымчу" рыԥҟара инақәыршәаны, аныҳәақәа зегьы анаҳхаҳгалак ашьҭахь, иаанхаз ачарақәа ҳанрыхьӡалак ашьҭахь, октиабр 5 инаркны "аҿаԥа ҳҿарҵоит". Иара абри аҵыхәтәантәи ажәабжь ицәырнагеит даҽа уҳәансҳәанк: аҳәаа абри арыцхә азы иадыркуама ҳәа.

Иаартны аҭак аныҟамлалак, мамзаргьы ихьшәаны аҭак анурҭо, абас ажәлар рҳәамҭақәа ииуеит, акы ацҵо, акы агырхо, ма иҟам-ианым ааго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

135
Микрофон

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Барцыцԥҳа Гәдоуҭа ашколқәа рҿы аҿкы чымазаразы аҭагылазаашьазы

0
(ирҿыцуп 20:00 25.09.2020)
Гәдоуҭа араион аҵара аҟәша аспециалист хада Диана Барцыцԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит иахьатәи аамҭаз ашколқәа рҿы аҵара апроцесс амҩасшьа атәы, насгьы ачымазара зманы иалкаау рхыԥхьаӡара атәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Барцыцԥҳа Гәдоуҭа ашколқәа рҿы аҿкы чымазаразы аҭагылазаашьазы

"Аҵара апроцесс цоит араион 29 школ рҿы, иара убас ахәыҷбаҳчақәа фба рҿы. Акласстә уадақәа ҳарзҩыдоит, ашәқәа, аԥенџьырқәа аартны аԥша ҩнадырсуеит, арҵаҩцәа асабрадақәа ныҟәыргоит. Ашоурашәагақәа ҳамоуп, зегьы ршоура гәаҭаны аклассқәа рахь иҩнаҳҵоит. Иахьатәи амш азы 450-ҩык ахәыҷқәа ныҟәаӡом ашколқәа рахь еиуеиԥшым амзызқәа ирхырҟьаны. Иара убас иҳамоуп ичмазаҩцәоу арҵаҩцәа. Уи Гәдоуҭатәи актәи абжьаратә школ аҟнытә рҵаҩык, аҩбатәи ашкол аҿы хҩык арҵаҩцәа, Приморсктәи абжьаратә школ аҿы - аӡәы. Класск аужьны иҳаман актәи ашкол аҿы аҿкы чымазара иахҟьаны, аха урҭгьы шьҭа иҭыҵуеит. Аҵаҩцәа рыбжьара макьана аӡәгьы дычмазаҩымхацт. Арҵаҩцәа рыԥсахуеит егьырҭ арҵаҩцәа, аҵара процесс аҿы аиԥҟьара ҳәа акгьы ыҟаӡам", - еиҭалҳәеит Барцыцԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0