Старший научный сотрудник АбИГИ Игорь Марыхуба

Марыхәба: ақырҭуа ҩырақәа аҵәаӷәа рыхьшьра политикатә акциан

80
(ирҿыцуп 14:29 28.03.2018)
Аԥсны атопонимика – аҳәынҭқарра иапаспортуп, 51 шықәса ҵит аԥсуа топонимика аиҭашьақәыргыларазы аполитикатә акциа анымҩаԥысыз амш аахижьҭеи. Уи иалахәыз аҭоурыхҭҵааҩ Игор Марыхәба арадио Sputnik астудиаҿы еиҭеиҳәеит акциа аҭоурыхтә ҵакы.

Sputnik

- Акциа хыҵхырҭас иаиуи?

— Хәажәкыра 28 рзы 51 шықәса ҵуеит убри аҩыза аполитикатә акциа гәаӷьны Гагра ианымҩаԥаҳгаз. Ҷыдала иахьазгәаҳҭо ҳәынҭқарратә усуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Избан акәзар убасҟан ауп ԥсабаратәла атопонимика аԥсуа ҭыԥхьыӡқәа Аԥсны аҭоурых иахәҭакны, ихадоу акы акәны иԥхьаӡаны ашьақәыргылара ҳаналага. Ҳхы аҵаҳмырхеит уҳәаратәы иҟоуп. 

1967 шықәса рзы хәажәкыра 28 рзы акәын. Аха уаанӡа аҽазыҟаҵара аҭахын, ҳара иаабон ихьысҳаны, хырҩа азырымуа аҩырақәа рҿы икыдӡамкәа Аԥсны ахьынӡа-наӡааӡо игәыгәҭажьны, иатәамбаӡакәа аԥсуа бызшәа иазныҟәон. Зегь рацкьысгьы Гагра араион еиҳа иаабарҭан.

Сара усҟан 1966 шықса рзы аиндустриалтә техникум салган, аргылаҩ изанааҭ ала убрахь сышьҭын, Пицунда амҽхак змаз аргылара мҩаԥысуан. Убра сахьнеиз избеит Қырҭтәылантәи агырцәа, ақырҭцәа ааганы аргылара ишаҿыз. Рбызшәада акы ықәмыҩуа. Аԥсуа газеҭ ыҟамкәа, аҩыраҿқәы рҿы аԥсуа бызшәа ыҟамкәа, қырҭшәалеи урысшәалеи мацара иҟаны, абасеԥш аҭагылазаашьа сақәшәеит. 21 шықса сырҭагылан. 

Абра лабҿаба салаԥшны ианызба зны иџьасшьеит, нас сыҩныҵҟа зегьы еилашит, гәаӷшакә ишьҭысхит. Уа са сеиԥш аус зуаз аҵара змаз аԥсуаа ҭыԥ рырҭаӡомызт, ус баша абетон еиладырхуа избеит. Иара Гагра раион аԥсуаа ҳҭарыҩӡомызт, иақырҭуартәхьан. 

Абри зегьы лабҿаба ианааба, алитературатә гәыԥ иаҿыҵганы, усгьы аҽакала ҳаизар ҟалаӡомызт, Лӡаа аԥсуаа иҟаз ауаа реизгара салагеит. 

Иара абри акциа ҳәа ҳазҿу иадгылоз ауаа ҳаибаԥшааит. Борис Кьехьыр-иԥа ҳәа дыҟан амца зыхҟьоз, аҭоурых аганахь еиҳа еилызкаауаз Бзыԥтәи ашкол аҿгьы директорс дыҟан. Уаанӡа иаадыруан, ашәҟәы рыҩхьан 1947 шықәсазы Ӡиӡариа, Шьаҟрыл, Шьынқәба аха акагьы алымҵӡеит. Аиҳәшьцәа Тамареи Екатеринеи Шьаҟрылԥҳацәагьы ирыҩхьан Сталин иахь иԥсы анҭаз. Хрушьиов ихаан ауп хәыҷӡак аԥсуаа аԥсеивгаха анроу. Иара ҳҭыԥхьыӡқәа ракәымкәа, иара ҳҭоурых ҳалацәажәартә азин ҳамаӡамызт. 

Сара сзыхцәажәо ахҭыс 1967 шықәса рзтәи Брежнев данахагылаз акәын. Амилаҭ зҵаара ӡбоуп ҳәа акы уалацәажәар аныҟамлоз акәын. Еицқәаз зегьы ҳхәыцын шҟәыла уажәшьҭа иауам, ҳақәӡуазаргьы шәыга ҟаԥшьыла ақырҭуа нбанқәа ахьану ианаҳхып, абри џьара ҳажәлар ршьапы иқәнаргылозар аабап, џьара еиҭакрак ҳбызшәа аҳаҭыр ҳаразкуа ҳзыҟаҵозар ҳәа ҳҽазаҳшәон. Убри амҩа ылаҳхит, шәҟәыла ишамуаз аабахьан. 

Ари ишәарҭаз усын. Ҳҭанакуан. Агәра ганы ҳаҟаӡамызт иманшәаланы иҟалоит ҳәа. Иҳаӡбеит џьара ҳаизаны ҳшеибамҭииуаз. Убри акциа иалахәыз иахьа зыԥсы ҭаны Закан Агрба, Закан Абӷаџьаа, уажә ааигәа Шурик Цкуа даҳцәыԥсит. Гагра араион Бзыԥҭа инаркны Ԥсоунӡа иҳаӡбеит, ҳаҽшаны уахыкала, сааҭк ала цхабжьон иақәыршәаны, ақырҭуа ҩырақәа ашәыга ҟаԥшьыла иаҵшьны ҳалгоит ҳәа.

Абас иагьыҟаҳҵеит хәажәкыра 28 1967 шықәсазы. Бзыԥ Борис Кьехьыр-иԥа иакәын ихадаз, алада – Лӡаа, Пицунда сара напхгара асҭар акәын. Пицунда акурортқәа, апансионатқәа ақырҭуа цәа рхаҵаны, исахьаркны абҩа, аџьаз иалхны, аемблемақәа Зураб Ҵереҭели ирзыҟаиҵеит. Аԥсшьарҭа ҩнқәы ақырҭуа хьӡқәа рыхьӡыртәит Абхазеҭи, Евериа, Колхеҭи.

- Убарҭ аҩаракәа анышәҵәаӷәа ашьҭахь идырбаандаҩыз ҟалеит, шәара шәрылазма урҭ?

— Иҵәаӷәаны ҳаналга, адырҩаҽны ақырҭқәа уи ирымбози, ихагахеит, ари ҟазҵо ԥсыуак дҟалахьеит, аԥсуаа рҽеибырҭахьеит ҳәа иҟаӡамызт, хыла-гәыла еиланаҵеит. Дазусҭо ԥсыуоу ақырҭуа изы знапы шьҭызхыз, аҵшьра згәыӷьыз ҳәа абас акаамеҭ ҟаҵо, адырҩаҽны хәажәкыра 29 рзы ҳраион ахь амашьынақәа алагьежьуа, амилициа ашьапы иқәыргыланы, лабҿаба избаз ауп. 

Сара ашәыгала Пицунда акурорт уахьҭало Қарҭ ахсаала аус ахьызуаз асваршьик дыԥшааны, уаҩ дзахәамԥшуа иҟасҵеит. Убас даҽа акырџьара. Асааҭ ԥшьаб рзы сус салганы сҽеиҭакны суадахь снеит. Аха ҳуаӡәы Абӷаџьаа ашәыга идырбалт, дҭаркит, афургон аԥсҟы зкыз Шурик Цкуагьы дҭаркит.

Борис Кьехьыр-иԥеи сареи, Ҳараз Чамагәуеи Бзыԥҭаҟа узлаҭало амҩаҿы ҳаиқәшәеит ҳҩызцәа ҭырмыжьуашәа анааба, аус цәгьахоушәа ҳбеит. Иҟаҳҵои ҳҳәан, ажәлар ршьапы иқәҳаргылеит. Абыргцәа ҳаҭыр зқәырҵаша ауаа Гагра араион аиҳабырахь инаҳшьҭит.

Аха акагьы алымҵит, ахымш азы ауха маӡала ҳаиқәшәаны ауаа ршьапы иқәҳаргылап ҳәа ҳаӡбеит. Пицундантәи Заур Ҭарба ҳәа дыҟан, Аҟәа сааит. Ара инхоз аԥсуаагьы ҳадгылеит. Хәажәкыра 31 мшаԥымза 1 азы ауаа Аҟәа иҟалоит сҳәеит. Ажәлар уаҩы изнымкыло, втобуслома, шьапылоума идәықәлеит. 1967 шықса мшаԥымза 1 азы Аҟәаҟа аԥсуаа ааит, зегь раҵкьысгьы Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа рҟынтә.  Аԥсны иахагылақәаз Қарҭҟа ирыԥхьан иҟан, ара иҟаз аҩбатәи амаӡаныҟәгаҩ иакәын.

Сара акгьы сыӡбаӡом иҳәеит. Сталин дыԥсижьтеи ас аԥсуаа ықәымгылацызт, рыжәҩахыр еидкыланы, рдоуҳатә мчы Аԥсны иқәыҩуа рымбаӡацызт. Аҩбатәи амаӡаныҟәгаҩ Қарҭҟа дасит, ирцәымыӷхан, уаанӡа "в парошок стереть", акаамеҭ рзаашәымцар ҟалаӡом аԥсуаа ҳәа зҳәоз, мшаԥымза 1 азы ачкәынцәа аурыжьҭит.

Абжьыуаагьы дәықәлеит Аҟәа аԥсуаа шеизоз заҳаз. Ауаа Аҟәа ирацәахеит. Аҭоурых ианхалеит "мшаԥымзатәи ахҭысқәа" ҳәа, убасҟантәи Гагратәи аполитикатә акциа ақырҭуа ҩырақәы ашәыга ҟаԥшь рыхьшьра иахылҿиааз. Уи мшаԥымзатәи ахҭысқәа рнаҩс Москваҟа ашәҟәы шьҭра ахылҿиааит, аха уи даҽа ҭоурыхуп. 

Архив аҟнытә.

80

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

241
(ирҿыцуп 18:49 03.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

241

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

34
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

34

Бжьаниа: Аԥсны имҵарсыз ауаа роушьҭразы ацәгьоуцәа миллиардк инацны иазыҳәахьеит

1
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа абизнес ахаҭранкцәеи амчратә усбарҭақәа уажәтәии уаанӡатәии реиҳабацәеи дырԥылеит.

АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәыла анаплакыҩцәа ирыдигалеит аҳәынҭқарраҿы ацәгьоуцәа еидгыланы ирҿагыларц азы, абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура

Аиԥылараан Бжьаниа иҳәеит ауаажәлари аҳәынҭқарреи ацәгьоурақәа рацәыхьчаразы уаанӡа иаҳамбацыз ашьаҿақәа рынагӡаразы аамҭа шааиз.

"Ацәгьоурақәа уаҩы ишимбац ирызҳаит, ари апроблема аӡбаразы ҳамчқәа зегь еидаҳҵароуп. Абри аус аҟны даара ҳшәықәгәыӷуеит", - иҳәеит Аслан Бжьаниа, анаплакыҩцәа рахь ихы нарханы.

Убри аан ахада иазгәеиҭеит атәыла аиҳабыра ибзианы ишеилнакаауа абизнес ала мацара апроблемақәа зегьы рыӡбара шалымшо.

Бжьаниа иҳәеит зегьы раԥхьа игылоу азакәанқәа рықәныҟәареи ауааԥсыра ршәарҭадара алыршареи шракәу.

"Аҳәынҭқарра, раԥхьаӡа иргыланы, уи азин ауп", - иҳәеит ахада. 

Аслан Бжьаниа: Аԥснынтәи Қырҭтәылаҟа миллиард мааҭла зыхә тәо аалыҵ цоит>>

Атәыла ахада дырзааҭгылеит абизнесгьы злахәхар алшо игәҭакқәак ҳәа аанацҳауеит апресс-маҵзура. 

Бжьаниа иара убасгьы ауааԥсыра рымҵарсрақәа рзы иҟоу астатистика азеиԥш хыԥхьаӡарақәа ааигеит.

"Ҷыдала иаагозар, азинхьчаратә усбарҭақәа иҟарҵаз аинформациала, имҵадырсыз Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа 53-ҩык роушьҭразы ацәгьоуцәа ззыҳәаз аԥара иартәоит миллиард мааҭк инацны, урҭ рахьтә иршәаз 200 миллион мааҭ инареиҳауп", - ҳәа иарбоу ахада исаит аҟны иӡыргоу адырраҭараҟны.

Атәыла ахада иара убасгьы анаплакыҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит апандемиа аамҭазы Аԥсны атәылауаа ирзыҟарҵаз ацхырааразы.

"Ҳара зегьы ҳзы, ҷыдала сара схаҭа сызгьы, даара игәышьҭыхгахеит шәара шәаӡәыкны ҳзеиԥш проблема шәахьахаҵгылаз. Акоронавирус азҵаара даара иуадаҩуп, хымԥада, уи ахҟьаԥҟьақәа анырра бааԥс ҟарымҵар алшом. Аха, Анцәа имч ала, ҳара ари аҭагылазаашьа алҵшьа ҳақәшәоит", - иҳәеит Бжьаниа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

1