Омар Акшба

Аби аԥеи рыԥсадгьыл рыхьчон

143
(ирҿыцуп 12:48 24.06.2018)
Ҩыџьа аибашьцәа, ҩнаҭак еицдәылҵыз Акшаа реибашьратә ҭоурых шәаԥхьарц ишәыдаагалоит. Аԥа - "Аԥсны Афырхаҵа" Баҭал Акшба аибашьраҿы дҭахоит. Аб - "Агәымшәаразы амедал" занашьоу Омар Акшба, иԥсадгьыл аҿаԥхьа аҵыхәтәанӡа иуалԥшьа наигӡоит. Аб - иԥа ишьа иуан… Ҩыџьа аибашьцәа, ҩыџьа рлахьынҵа…

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Аԥсадгьыл ахьчара зхы ақәызҵаз афырхацәа ирыхәҭоу ажәа аҳәара, иҟалап сара сзы ԥсҭазаарак иаҩсуазар. Еиҳагьы исцәыуадаҩуп рыхшара рыӡбахә ала рҭаацәа рацәажәара. Аха, снапы злаку арҿиара исыднаҵо аҭакԥхықәра рацәоуп, убри аҟынтә изласылшо ала сҽазысшәоит.

ОВНА
© Фото : предоставлено Музеем Боевой Славы

Омар Шьоҭа-иԥа Акшба Аӡҩыбжьа ақыҭа дынхоит. Ҩыџьа арԥарцәа драбуп, хҩык амоҭацәа драбдууп. Сара хаҭала дсыздыруамызт ари ауаҩ, ҭелла ишьақәгылаз ҳаиҿцәажәараҿоуп раԥхьаӡа ҳаибадырра ахьалыршахаз. Сара исҭаххеит зыӡбахә саҳахьаз иԥа, Аԥсны Афырхаҵа, ҳаибашьраҿы хьыӡла-ԥшала иҭахаз, иахьагьы легендак аҳасабала зыӡбахә рҳәо Баҭал Акшба изкны нҵамҭак сырхиарц. Гәҭакыс исымаз иасҳәеит, хаиқәшәарц аҳәара ҟасҵеит. Аб иаразнак аҭакс абас сеиҳәеит:

"Бзиала баабеит Аӡҩыбжьа ақыҭаҿы. Схәыҷы, аамҭа быманы быҟазар баҳзааи, ҳчеиџьыка агьама ббап, иааигәангьы ҳаибадырып. Сара сԥа имацара иоума, ус фырхаҵарыла иҭахаз шаҟаҩ ыҟоузеи, анаџьалбеит, еибаҳҳәаша рацәоуп…" — иҳәан даақәыԥсычҳааит.

Аҽны хәашан. Амш аҩбатәи азбжа ҳанҭалон. Ас еиԥш хаицәажәара анаҩс, аиаша шәасҳәап исцәыуадаҩхеит сыхшыҩҵак ацҵара. Аха убриаҟара аԥхарра ахылҵуан, аԥсуара аҵан ицәажәашьҭыбжьы, акырӡа иааснырит. Аҭамзаара нышьҭасҵан иҿаԥхьа, "Иҟалозар, ашәахьа асааҭ 12 рзы ҳаиқәшәап Аҟәа" — сҳәеит. Иуадаҩӡамызт сара сзы Аӡҩыбжьанӡа ацара, аҳа аԥсуа ҵасла аԥшәмацәа уадаҩрак иаласымҵааит сгәахәит сара стәала. Сажәа ҩбамтәкәа, "Агәымшәаразы амедал" занашьоу Омар Акшба, ианеибаҳҳәаз аҽны Аҟәа дааит. Аԥсшәа анеибаҳҳәа ашьҭахь, ҩаԥхьа инасаҭеикит:

"Сырма, бгәы иалымсын, сыҷкәын иӡбахә сара саламцәажәааит, ԥсуаҵасла исаҭәам…" — иҳәеит.

Егьа ус акәзаргьы, ҳаиҿцәажәара ахы ыҵнахит аибашьра атемала. Ԥсуаҵасла иаанагоз еилкаан Омар Акшба иажәақәа. Саԥхьа дтәан аԥсҭазаара акырӡа иаӡрыжәхьоу, злакҭақәа ҭоурыхла иҭәыз, аха убри аан ачҳареи, агәаӷьреи, аҟәыӷареи зхы-зҿы ианубаалоз ауаҩы. Ҳцәажәарагьы абас инхаҳтит:

"Нанҳәа 13 рзы иҳаҳаит аҳаирплан абомбақәа шканажьыз. Аха, усҟан иҳаздыруамызт уи ҵакыс иамаз. Ашьҭахь, иааҳалаҩит аибашьра иалагеит ҳәа. Бабышьратәи аҳаиртә баӷәазаҿоуп аҳаирплан усҟан ахысрақәа ахьымҩаԥнагаз ауаа рыршәаразы. Нанҳәа 14, асааҭ 9-10 шыҟаз ауп аибашьра ишалагазҵәҟьа агәра анаҳгаз", — иҳәеит Омар Акшба.

Аӡҩыбжьа ишыҟаз ауп Акшаа рҭаацәа аибашьра шрыхьӡаз. Усҟан Омар иԥацәа рҩыџьагьы зынӡа иқәыԥшқәан. Иԥеиҳаб Баҭал, 19 шықәса ракәын ихыҵуаз, арра-маҵзура дахысуан, аиҵбы Давид хы-шықәса рыла деиҵан, ашкол дҭан.

Баҳадыр Абаӷба
© Фото : Сырма Ашәԥҳа лархив аҟнытә

"Аибашьра аԥхьа, Баҭал арра ианиԥхьа, Аҟәа, аурыс десанттә баталион ахь дрыдыркылеит. Уа дыҟан шықәсыбжак. Нас, Аԥсуа гвардиа аныҟала, арзаҳал ҩны, уахь диасит. Бабышьра дшыҟаз ауп аибашьрагьы шихьӡаз", — иҳәеит аб.

Аибашьра зыхьӡаз Баҭал дызлаз агәыԥ "Катранаа" рҽеидкыланы, Бабышьрантәи ибналаны, Кәыдры ирсны, Аӡҩыбжьаа ахьыҟаз, аҩада аганахь иааит. Издыруадаз, усҟан 19 шықәса ирҭагылаз Баҭал, зқәыԥшра аҳәаақәа зҭысра змаӡацыз, абриаҟара агәаӷь шизҭоу, иаԥхьаҟа акыр афырхаҵаратә мҩа данысраны дшыҟаз атәы?! Аха, ишырҳәо еиԥш, илахьынҵа кьаҿ аԥышәара аамҭа ӷәӷәа дҭанаргылеит.

Омар Акшба, қәрала зегьы дахьреиҳабыз, адҵа ирҭеит Аӡҩыбжьаа рыҷкәынцәа, аибашьцәа реизгара далагарц. Ус еиҿыркааит Аӡҩыбжьатәи актәи абаталион. Убра дыҟан иара иԥа Баҭалгьы. Мраҭашәаратәи афронт аҿы еибашьуаз "Аԥсны Афырхаҵа" Беслан Квираиа, мрагыларатәи афронт ашҟа даниас, Афганистантәи аибашьратә ԥышәа имаз еиҳа ахархәаразы еиӷьхап ҳәа ԥхьаӡаны, зегьы ааизганы, Омар иреиҳәеит абаталион напхгаҩыс уажәшьҭарнахыс Беслан идҵазарц, егьақәшаҳаҭхеит.

"Беслан мрагыларахьтәи аибашьра ахәҭахьы даанӡа, дсыцәҭахахьан иара иаб иашьеиԥа Едем Квираиа. Ари ахҭыс ҟалеит, сымҩашьозар, цәыббра анҵәамҭазы. Уи иҭахара сара даара ицәгьаны исхызеит. Раԥхьатәи ԥсҭбаран Едем иҭахара"-луанытә дқәыԥсычҳауа дсацәажәон аибашьҩы.

"Агәымшәараз амедал" занашьоу Омар Акшба, аибашьра ахҭысқәа акыр дыргәыланахаланы дцәажәон. Зны дааҭгылон, даҽазныхгьы илаӷырӡқәа мчыла иҵәахуа ицәажәара инациҵон.

"Аибашьра цонаҵы шықәсык аамҵыцкәа, аӡынразы Аҭара ақыҭа дҳацәҭахоит ҳкомандаҟаҵаҩы Беслан Квираиа. Анаҩс, иара ихаҭыԥуаҩыс иҟаз Рауль Муцба ҳбаталион еиҳабыс далаҳхит", — иҳәеит Омар Акшба.

Аӡҩыбжьаа рыҷкәынцәа Аҭара ахырӷәӷәарҭаҿы иангылаз, Омар-иԥа Баҭал Акшба, аԥшыхәра ҳәа Аӡҩыбжьаҟа доурыжьит. Аб, иҷкәын деибганы дхынҳәуоу, дзыхнымҳәуоу шизымдыруазгьы, ачҳара ааирԥшыр акәын, ус иднаҵон аибашьра иацыз аԥҟарақәа, еиҳаракгьы иаԥсуара.

"Дахьнеишаз днеины аԥшыхәра мҩаԥганы, ҳара хахь дгьежьны дшаауаз, акгьы игӡамызт ҳҭыԥ ахь дааӡарц, ақырҭқәа дыркит. Шасыс Ахалдабаҟа дыргеит. Ари ахҭыс ҟалеит ԥхынҷкәын 29 рзы. Ахалдаба иҟаз абаталион аиҳабы сҩыза иакәын, ашкол ҳаицҭан, дақырҭуан. Хы-мыш уа дыкны дрыман, ддырпатон, уаби уаб иашьеи абаҟоу ҳәа", — угәы узырхьуаз ахҭыс аиҭаҳәара даҿын Аԥсны Афырхаҵа иаб.

Аӡҩыбжьа ақыҭа инхоз Акшаа хәбаҟа ҭӡы ракәын иҟаз. Иааидкыланы ақыҭа иахҭнагаз ахлымӡаах, ҳаӷацәа гәымбалџьбарыла рхаарԥшра ус ажәала иузҳәом.

"Сыздырӡом, санду лҟны аҩны сыҟан, санду дагыруоуп, сҭаацәа абрахь иҟоуп хәа саҳан саауеит", — ҳәа реиҳәазаап ақырҭқәа Баҭал.

Усҟан, Бабышьратәи абаталион акомандаҟаҵаҩыс дыҟан Ҭодуа Гена. Иара Ахалдабаҟа днеины дыҟазаарын. "Дызусҭада икны ишәымоу ара?" — ҳәа данразҵаа, Аӡҩыбжьатәуп, Акшбоуп ҳәа иарҳәеит. "Сара издыруеит урҭ аҷкәынцәа Акшаа, дсышәҭ арахь, сара дызгоит", — ҳәа реиҳәан дрымихит.

"Дахьыргоз сыздыруамызт, аха дрырҭеит. Иара амашьына Уазик ала дыҟан, Баҭал ашьҭахь дынҭадыртәан дрыманы рҿынархеит. Ишнеиуаз, Баҭал ишьапаҿы агранатомиот аснариадқәа шышьҭаз ибеит, егьырҭ дахьрылаԥшыз автоматқәа, атапанчақәа рымҵаҵаны итәан", —ахҭыс дагәыланахало дцәажәон аб.

Ииашаҵәҟьаны, ари арԥыс сара ҭеиҭыԥшла дзеиԥшраз сыздыруамызт. Иаб еиҭеиҳәоз ахҭысқәа рыла, схаҿы иаазгон аибашьҩы гәымшәа ихаҿсахьа, саԥхьаҵәҟьа имҩасуазшәа сааҟалеит зегьы, ухаҿы иузаамго, аха лабҿаба аԥсра иазцоз Баҭал дызҭашәаз аҭагылазаашьа уадаҩ.

"Ус, Уарча шыҟаз ишнеиуаз, Баҭал аснариад аашьҭихын амашьынаныҟәцаҩ ихы дасит, аԥсҟы иикыз ицәцан, амашьына ихымхәыцкәа имҩахҟьан агәашә иасит. Гена Ҭодуа итапанча дамҵасит Баҭал, ишеиқәԥоз итапанча ицәигеит. Ишеибарххоз бжьынтәы диеихсит, дагьишьит", — дцәажәон аб.

Агәаӷь ӷәаӷәаҵәҟьа зызҭаз Баҭал, ас еиԥш ихымҩаԥгара, иҟалап лакәҵәҟьак иаҩызазар. Дықәԥон аҵыхәтәанӡа, хьаҵрак ҟамҵакәа.

"Баҭал ҵаҟа иҽкажьны дхысуан, иара ишьапгьы ахы ақәшәеит, ахәра иоуит. Амашьына мҩаԥызгарц ашьҭахьҟа иаауазгьы диеихсит, дишьит. Иара аибашьра ианалага, дызлаз агәыԥ "Катран" арахь ианаауаз, ишаауаз амҩақәа гәникылеит. Дыбналарц азы амашьына данҭыԥа нахыс, ахысра иалагеит, ауаа еизеит. Баҭал агыршәа идыруан. "Абааԥсы, арахь шәмааин, шәыбнал, аԥсуаа, ачеченцәа аауеит шәыршьуеит" ҳәа рықәҿиҭын, амхырҭа далсны Кәыдры аԥшаҳәаҿы днеит". — ихәеит Баҭал иаб.

Изларҳәо ала, Баҭал Кәыдры аԥшаҳәаҿы лашьцаанӡа дтәан. Ус, аҳаирпланқәа хылеит. Уаҟагьы аԥсреи абзареи дырҭагылар акәхеит…

"Баҭал ишәыз акьаҿ ааишәихын аӡы иалаижьит. Хыхьынтәи уи анырба, акьаҿ еихсуа иалагеит. Зегьы анеимп, иара дырит Кәыдры. Уа дынхон иара ирҵаҩык, убри лыҩныҟа днеит. Лыԥшәма Сыҷынаан, дагыруан, лара д-Қапԥҳан. Ишьапы хәымзи, ауатка ақәҭәан ишьапы ҿарҳәеит, ицхрааит", — игәырҩа инмырԥшкәа дцәажәон Баҭал иаб.

Баҭал Акшба
Баҭал Акшба

Баҭал иан лҭаацәагьы уа ааигәа инхон. Бнала мацарала зҿы дыҟаз Сыҷынаа хаҵа, Баҭал убраанӡа дигеит. Баҭал иандуи иабдуи ԥсхьан, аҩны иахыз иан лаҳәшьа лакәын. Ӡынран, асы шьҭан, ахьҭа бааԥс ыҟан. Баҭал иан лаҳәшьа лхаҵа, амандарина ахьыҟаз аплантациаҿы агәабан шьҭыхны амандарина иақәҵаны иман, ҽынла уахь дган диҵәахуан, уахынла дааигон, иара ихаҭа дагыруан.

"Ажьарныҳәа анҵәамҭазы, сымаҳәыла иаҳәшьа лыла, Баҭал Аҟәаҟа дааргеит. Аҟәантә Шәачаҟа дцартә еиԥш аусқәа ҟарҵеит. Шәачантәи Гәдоуҭаҟа дааит иара. Ус сшымгәыӷуаз аԥсуа радиола ибжьы саҳаит, Аҭара амашьынаҿы иаҿакны иҳаман. Сгәы сырҭынчит иԥсы ҭоуп, деибгоуп ҳәа", — ҭынч-ҭынч ацәажәара дыҿын аибашьра аветеран.

Баҭал иани иашьеиҵби Тҟәарчал иҟан. Агәыҳалалратә цхыраара мҩанызгоз аурысцәа рыла мраҭашәараҟа идәықәысҵеит. Уа, Баҭал иҭаацәеи иареи еибабеит. Аха, акы дааннакыло дыҟазма, аибашьра амца шыра ахьцоз иара дыҟазар акәын. Хәажәкыратәи ажәылара далахәын, аха уа разҟык имазар акәхарын, деиқәхеит, аԥсра дацәцеит. Аҵыхәтәантәи ажәылараҿы, пҳынгәымзазы Шроманӡа дааӡеит.

"Усҟан дызлаз агәыԥ командаҟаҵаҩыс иамаз Аӡҩыбжьатәын, Квираиан, "Седои" ҳәа иаҳҳәоит, иахьагьы иԥсы ҭоуп. Дара рбаталион ашьыжь, амза 8 рзы акәын ианаауаз. Баҭал, Каман аӡиас аҿы дцаны ахысрақәа шцоз иҽикәабеит, ахысрақәа еиҳагьы рҽандырӷәӷәа иҩызцәа рахь дцеит, асааҭ хәба рзы икаҳаз аминомиот аснариад иара дашьит, Аҭаратәи аҷкәын Гурам Цицкваӡе дашьит, уажәы иԥсы ҭоуп Анцәа иџьшьаны, Дима Абыхәба дахәит", — дцәажәон афырхаҵа иаб.

Усҟан, Афон Ҿыцтәи ахәышәтәырҭа аиҳабыс иҟаз Гурам Шьоуа иакәын, Баҭал даннарга дидырит, дызлаихәагәышьоз дыԥсхьан. Акырынтә аԥсра алакҭа иҭаԥшхьаз Баҭал Акшба, ҳаӷацәа рхымҭа дзацәымцагәышьеит. Иан илқәашьхеит лԥеиҳаб лаӷырӡыла икәабара, Бзыԥҭа лашьа иҿы анышә дамардеит. Аб иакәзар, зынӡагьы издыруамызт иԥа дышҭахаз.

"Сара Баҭал дышҭахаз ансаҳа нанҳәа 5 рзоуп. Ишсаҳаз еиԥш, Аҭарантәи Тҟәарчалынӡа снаӡеит, ҩ-гранатк аашьҭысхын Очамчыраҟа сааит, усҟан аамҭалатәи аинышәара аныҟаз аамҭа иақәшәеит. Уа, Аиба ҷкәынак гәаҭаҩыс дыҟан. "Алада уанбацои?" — ҳәа саниазҵаа, "абыржә сцоит" иҳәеит. Сигарц сиҳәеит, мапгьы сцәимкит", — амш хьанҭақәа игәалаиршәон Омар Акшба.

Баҭал Акшба
Баҭал Акшба

Гәдауҭа уахьналало арыӷьарахь иҟоу апонсианат аҿы ибеит Омар иашьцәа, игәылацәа, аӡҩыбжьаа, маӡалатәи ахәҭаҿы аус зуқәоз. Бзыԥҭа иԥа инышәынҭрахь дыргеит.

"Ҩымш хы-мшгьы Бзыԥҭа саанхеит. Нас, Баҭал ивтомат аашьҭысхын мрагыларахь сеиҭадәықәлеит", — дҳацәажәон аб.

Иҟоуп аибашьра иадҳәалоу, Омар игәалашәо ахҭысқәа рацәаны. Доуҳала иӷәӷәоу ауаҩы, аԥсҭазаара џьбара дызҭанаргылаз ауадаҩрақәа зегьы дыриааирц иҽазишәоит. Аха, уи игәабзиара ианымԥшырц залшома? Исҭахын, ҳаиҿцәажәара нымҵәарц, асааҭкәа минуҭҵас ицон сара сзы…

Баҭал ҳаӷацәа шасыс дыргаанӡагьы, хаҵарылаҵәҟьа ихы ааирԥшхьан мрагыларатәи афронт аҿы, Мықә ақыҭан.

"Агранатомиотла атанкгьы деихсын, БМП-гьы деихсит. Атанк иҭнарҟьаз, ачаи ахьыркапануаз абетон иалхыз аҩны гылан, иаахан иамԥаз абӷанҷ дахәит. Тҟәарчал мчыбжьык аҟара дышьҭан, нас ҩаԥхьа еибашьра деиҭадәықәлеит", — игәалаиршәоит Баҭал иаб.

Баҭал иаби сареи ҳаиҿцәажәара хыркәшо, еилыскаарц сҭахеит хаҭала дызлахәыз аибашьратә хҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иарбан ҭыԥыз, Аԥсны Аиааира анага.

"Цәыббра 28 рзы, ВИЕМ ҳәа иахьашьҭоу шьхала ҳалбааны Аҟәа ҳалалеит. Усҟан ахысра ӷәӷәақәа цон аиҳабыра рыҩны аԥхьа…" — иҳәеит Омар Акшба.

Избон, аибашьҩы еиҳа-еиҳа ацәажәара шицәыхьанҭахоз. Мыцхәы дысмыргәамҵааит сҳәан, "зҵаара заҵәык шәысҭоит" ҳәа иасҳәеит. Дақәшаҳаҭхеит.

Анцәа иџьшьаны, ҳара иахьа ҳанхоит зхы иақәиҭу, ихьыԥшым аҳәынҭқарраҿы. Имариаӡамызт уахьынӡа ҳназгоз амҩа анысра. Хаҭала шәара шәџьабаагьы алоуп ари аус, ҭабуп ҳәа шәаҳҳәоит. Ҳхырхәоит иҭахаз ргәалашәара аҿаԥхьа, иара убас шәҩызцәа аибашьцәа рҿаԥхьа. Аԥсынтәыла аԥхьаҟа аизҳазыӷьараҿы, аиқәырхаразы, шәыгәҭакқәа ҳашәҳәар ҟалома?— абас иҟан сызҵаара.

"Уаҳа аибашьра Анцәа идумырбан ҳажәлар, иара убас дарбан милаҭзаалак. Уи ҳара ҳахысит, иаадыруеит. Аԥсны какаҷуа, илашо Анцәа иҟаиҵааит", — иҳәеит зылаԥш ахара инаӡо "Агәымшәараз амедал" занашьоу, "Аԥсны Афырхаҵа" Баҭал Акшба иаб, Омар Акшба.

143

Аҟәантәи Калдахәаранӡа, ма акоронавирус агәра гара шаҳҭахым

232
(ирҿыцуп 13:28 27.10.2020)
Аԥсуаа акоронавирус гьангьаш ҳашҭа иҭалаанӡа аԥсы шҭоу агәра агара ҳҭахым ҳәа агәаанагара лызцәырҵит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа, Аҟәантәи Калдахәараҟа дцан данааи ашьҭахь.
Аҟәантәи Калдахәаранӡа, ма акоронавирус агәра гара шаҳҭахым

Ҽаҩраҭагалан иаҳнаҭаз аԥхарра лшара бзиоуп еимҟьарак аныҟоу ақыҭа аҭааразы. Ачымазара ҿкы анеилагьежьуа аамҭазы, амҩа ақәлара гәаӷьыуацәагәышьоуп, аха ус акәзаргьы, аԥкра амҩаԥгаразы иҟоу ахархәагақәа ҳасаб рзыуны, ахәаша амҩа ҳақәлеит ҳқыҭахь сыԥшәмеи сареи. Аидарагьы ҳаман азы атакси ҳаԥхьеит авокзал аҟынӡа ҳцарц. Иааит атакси, аха амашьынарныҟәцаҩ асабрада захьӡу ихамызт. Ҳанҭатәеит ҳара сабрадала ҳаиқәных. Авокзал аҿы, игәасҭеит аԥсуа аруаа гәыԥҩык шеицыз, урҭ зегьы асабрадақәа рхан. Авокзал аҿы игылаз Аҟәа-Ԥсоу ҳәа зныз амаршруттә такси ҳанҭалеит. Арныҟәцаҩ, Анцәа иҟәырхуп усгьы акгьы ихамызт, аха амашьына иҭатәаз рахьтә аӡәы-ҩыџьа ракәын асабрадақәа ныҟәызгоз. Акарантин шыҟоу здыруа, асабрада зҿаз ԥҳәыск сынлыдтәалеит.

Амашьынарныҟәцаҩ қәрала 60-ҟа шықәса дрықәзаргьы ҟаларын, аха ихымҩаԥгашьала Ковид-19 адунеи ишықәу имаҳацзаргьы ҟалап угәахәуан. "Зегь шәтәама?" иҳәан имашьына аус наируит, "асабрадақәа шәхашәҵа" ҳәа дҵакгьы ҟаимҵеит. Амҩа ҳақәлеит. Зегь реиҳа ишәарҭахаз, аԥсҟы зкыз амашьына ширныҟәоз акәын. Исыватәазгьы саргьы ҳгәы нҭыԥсаауан, иаалырҟьан аџыхҳәа иаангылон зныҟәашәа ццакыз амашьына. Дабаццакуеи ҳныҟәызго уҳәарын, убас аҽыҩқәа аныҵдырҟьо еиԥш имашьына анааирҭрыслак.

Амҩан иҳаԥхьагылоз аидарамҩангага машьынақәа амҩа анирымҭалакгьы, ишшәарҭазгьы дрывсыр иҭахны амҩа егьи аганахь ихы аарихалон. Ишамуаз анибалакгьы, аџыхҳәа даангылон. Амҩан иҳавсуаз амашьынақәа ирҭатәаз рахьтә сабрадала еиқәшәазгьы ыҟан, аха шамаха ауаа рацәа зҭатәаз амашьынақәа рпассаџьырцәа зегьы иныҟәыргомызт, иахьа ҳаԥсҭазаара иахәҭакхаз -асабрада.

Аҟәа инаркны Калдахәаранӡа ҳнеиаанӡа адәахьы ахәаахәҭра иаҿыз ауаа ракәзар, акарантин акашәа имбакәа адунеи ишықәу убаратәы иҟан. Ашәыр, ақәыр уҳәа реиԥш иҟоу адәахьы иқәыргылан изҭиуа анапҭарԥагьы асабрадагьы рааигәара ишнарымго иаразнак иубоит.

Схәыцуан, абырсҟак аԥсыҭбара аныҟоу абарҭ мшәаӡо ҳәа. Мап, имшәозар акәхап, мамзар ас ҟалашьас иамоузеи? Иаҳаулакгьы амҩатә машәыр ҳақәымшәакәа Калдахәара аангыларҭаҿы ҳнеит. "Уныҟәашәа бааԥсуп амашьынарныҟәцаҩ, ухаҵкы", сҳәеит ҳанҭыҵуаз. "Ибҳәо закәи?", иааџьеишьеит иара.

Ҳахьынҭыҵыз игәаҳҭеит аангылараҭаҿы игылоу адәқьан шарку. Ашьҭахь излеилаҳкааз ала, уаҟа аус зуаз ачымазара рхьысит. Ковид-19 ари ақыҭаҿгьы иаагәышьеит сгәахәит "анхәа лыбз" еиԥшу Калдахәаратәи архәра ҳаҿаланы ҳаҩныҟа ҳҿанынаҳха.

Ақыҭараҿы ҭынчроуп, амҩа шамаха уаҩ данны убомызт. Ачымазара ҿкы аҽацәыхьчаразы ҳара ҳахьынхо аҭыԥ даара иманшәалоуп. Аԥкрақәа инарықәыршәаны, агәылара, азлара џьаргьы ҳамнеит, ҳара ҳахьгьы уаҩ дмааит. Ақыҭауаа рӷьырак Гагра аус руеит, хәылбыҽхала рыҩныҟақәа рахь ихынҳәуеит, убри аҟынтә, ҳазқәынхо ахәы ҳаракы ачымазра халар ауеит аԥкрақәа ирықәымныҟәар ҳуааԥсыра.

Амҽышаҽны Аҟәаҟа ҳдәықәлеит. Аангылараҭаҿы ҳанааи адәқьан шаркыц иаркын. Дук хара имгакәа атакси аангылт "амаршрутка ахәала шәызгоит" аниҳәа, ҳанҭалеит ҳсабрадақәа наҳҿаршәны. Араҟагьы, амашьынарныҟәцаҩгьы, иватәазгьы аԥкра амԥангьы иҟамызт, амала амашьына арныҟәцаҩ ашьшьыҳәа даауан, сгәы мыҭрыскәа Аҟәанӡа ҳааигеит.

Аҟәа санналаԥш асабрадақәа шырацәаз иаразнак иаагәасҭеит. Ақалақь транспорт аныҟәцаҩцәа аԥҟарақәа ишрықәныҟәо иаразнак иубоит. Атроллеибус иҭаз реиҳараҩык сабрадала еибыҭан.

Авирус абҵара анҵәамҭазы аҽаӡар алшоит рҳәоит, аха сныҟәара ишыснарбаз ала, еиҳарак аҳҭнықалақьуаа роуп арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәо, егьырахь амҩан избақәоз рыла, акарантин ирылаҳәо ашьҭахь, ачымазара ацәаара ԥсыҽхоит аҳәара уадаҩуп.

Калдахәара саныҟаз Гагра инхо сыуацәа ҭелла исарҳәеит "Гагрыԥшь" ачара мҩаԥыргон ҳәа. Абас ҳаҟоуп ҳарҭ аԥсуаа, авирус гьангьаш ҳашҭа иҭалаанӡа аԥсы шҭоу агәра агара ҳҭахым.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

232

Кьасоу Ҳагба: ауаҩы иԥсҭазаара аҵакы аиуеит, ихы мжьакәа, иус ишахәҭоу дазнеир

39
(ирҿыцуп 14:02 24.10.2020)
Иахьа имшира азгәеиҭоит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиор, Аԥсны акинемотографцәа реидгыла ахантәаҩы, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы Кьасоу Ҳагба.

Аԥсны Акинематографистцәа реидгыла ахантәаҩы, актиор Кьасоу Ҳагба Sputnik акорреспондент аинтервиу лыҭо, дазааҭгылеит ихәыҷра ашықәсқәеи, ирҿиаратә мҩа шалагази, иаликаауа аспектакльқәеи, инаигӡахьо арольқәеи ртәы.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik.

Кьасоу Ҳагба аиицәажәара анхациркыз, гәыблыла ихәыҷратәи ашықәсқәа игәаларшәеит.

"45 шықәса инарзынаҧшуа ақалақь аҟны сшынхогьы, ҧхыӡла ақыҭа ауп избо. Схәыҷреи сқәыҧшреи зегьы сқыҭа иадҳәалоуп. Саныхәыҷыз саб дҳаҧхеит, сан хҩык ахшара ааӡатәыс ҳлоуит. Есымшааира Анцәа диҳәон, игәра лгон. Аџьабаа ӷәӷәаны илбеит ҳааӡараҿы", - иҳәеит иара

Кьасоу Ҳагба қәҿиарала дҭалоит, дагьалгоит Ш. Русҭавели ихьӡ зху Қырҭтәылатәи Аҳәынҭқарратә Атеатралтә Институт.

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

"Афбатәи акласс ааныжьны сҭалеит уахынлатәи ашкол. Ажәабатәи акласс саналга, исыӡбеит сактиорхарц, сҭаларц Атеатралтә институт. Акино, атеатр, акультура рахь агәыблыра сзыркыз ҳәа исыҧхьаӡо, сызхәаҧшуаз акиносахьақәа, актиорцәа уаҟа рыхәмаршьа атәы ауп. Уи аҩыза алшара ҳаман, лассы-лассы ҳқыҭа иаҭааны афильмқәа ҳдырбон. Раҧхьаӡакәны актиорк иаҳасабала асценахь сцәырҵит Аинститут аҭаларазы аҧышәара анасҭоз амш аҽны. Аҧышәара лыдылкылон Нелли Ешҧҳа. Исыдылҵеит аетиуд ақәыргылара. Мчыбжьык ашьҭахь сааины, ашәарыцараҟны слеи сареи ҳзыниаз ахҭыс ала илыдызгалеит. Уи даара ахәшьара бзиа алҭеит, убас сҭалеит Қарҭтәи Атеатралтә институт", - ҳәа игәалаиршәоит.

Актиор Ҳагба: сзыхьӡаз ахәыҷы намысла, уаҩышәала, ԥсыуала иҟасҵон>>

Кьасоу Ҳагба имаҷымкәан инаигӡахьеит асценатә рольқәа, ихадароу ахаҿсахьақәа. Урҭ рахьтә: Молчалин ("Зыхшыҩ зызрыцҳароу" А. Грибоедов), Аԥсҳа Леон ("Аԥсҳа Леон" А. Агрба), Цезарь ("Иули Цезарь" У. Шекспир), Махаз ("Махаз" Ф. Искандера, ареж. В. Ақаҩба), Тартиуф ("Тартиуф" Мольер, ареж. К. Хачегогу), Лаимен ("Ашьха Морган аҟынтәи хланҵы" А. Миллер, ареж. В. Ақаҩба), Џьонни Паттинмаик ("Адгьылбжьаха Кинишмаҟынтәи ахымхәа" Макдонаха, ареж. В. Ақаҩба). "Кьоџьаа рҭыӡшәа" Гольдони (Исидоро), "Брисбенынтәи аемигрант" Шехаде (Ашькылкҩы, ареж. В. Ақаҩба), "Аӡыцәа шкәакәа" В. Касланӡиа (Зафас, ареж. В. Ақаҩба), "Ацынҵәарах" Б. Шьынқәба (Хамыҭбеи Чачба).

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

"Раҧхьаӡакәны ихадоу ароль сыхәмарит Вампилов ипиеса ала иқәыргылаз аспекталь "Аҭӡамц" аҟны. Уаҟа ихадароу апрокурор ироль насыгӡон. Ари ақәгылара сдипломтә усумҭа акәын, ибзианы ирыдыркылеит. Анаҩс Аҧсны ирацәаны ақыҭақәа ҳарҭааны идҳарбеит", - ҳәа азгәеиҭоит Кьасоу Ҳагба.

1978 шықәса раахыс С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны иҟаз афольклортә ансамбль "Уарада" дасолистын. 1999 шықәса инаркны 2000 шықәсанӡа Аҧсны Акультура Аминистрс дыҟан. 2002 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарра Апарламент адепутатс дыҟан. Кьасоу Ҳагба С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иаҧхьагылоу актиоруп.

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

Актиор ихаҿы иаанхаз, еиҳа игәалашәарақәа иаарылыҳәҳәо иҟоу Швеицариа иқәдыргылаз аспектакль ауп. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәеит актиор.

"Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара мызқәак шагыз, Швеицариа атәылаҟны агастрольқәа ҳаман. Уи иреиӷьу агастрольқәа ируакуп сара сзын. Гиульден ипиесала иқәыргылан "Кьоџьаа рҭыӡшәа" заыхьӡыс аспектакль. Иқәиргылеит Валери Михаил-иҧа Ақаҩба. Ари раҧхьаӡатәи Аҧсуа театр аҳәаанырцә ақәгылара акәын. Аспектакль ахы инаркны аҵыхәанӡа аҧсышәала имҩасит. Ахәаҧшцәа аспектакль алагаанӡа ирзеиҭарҳәеит уи аҵакы зызкыз, аҭоурых. Иџьоушьаша, абызшәа шырзеилымкаауазгьы, ахыбра зегьы ҭәын, ҭыҧк ҭацәны усгьы иубомызт. Аспектакль ашьҭахь ахәаҧшцәа зегьы ҳадеизаланы ҳнапынҵамҭа иаҳәон", - ҳәа игәалаиршәоит актиор.

Асцена Кьасоу Ҳагба изыҳәан ҧсҭазаароуп, идунеи шьаҟа ӷәӷәаны иаҵагылоуп.

"Асцена уанықәгыла нахыс, ахәаҧшҩи уареи шәеимадара ацәажәара уалагаанӡа,уҩнуҵҟатәи уҧсҭазаара иахылҵуа ацәанырреи дареи еиқәшәаны ианеилаҵәалак, нас ауп амшын иху аӷбеиҧш уаманы аҿанынанахо. Уроль нагӡаны уаналгалак, ахәаҧшҩы ибла ихубаало аҧхарра иабзоураны, еиҭах сыхәмарындаз ҳәа агәаҳәара узцәырҵуеит. Зегь реиҳа ихадароу, ауаҩы ихы мжьакәа, дызҿу аус ишақәнагоу даназнеиуа, убасҟан ауп иҧсҭазаара аҵакы анаанахәо, алҵшәа анаиуа. Амилаҭ ҟазара - уи ҳара ҳӡырызго, ҳхаҿра, ҳдунеи зегьы идзырбо акакәны иҟоуп", - ҳәа азиҧхьаӡоит иара.

Кьасоу Ҳагба бзиа ибаны, имч-илшара зегьы изанааҭ иазкны, иахьа уажәраанӡа мааҧсарада аус иуеит.

39

Аԥсны 68-ҩык аҿкы рыдырбалеит, ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит

11
(ирҿыцуп 20:10 29.10.2020)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 4126-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 2170-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 38-ҩык.

АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 427 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 68 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 29 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара дшалҵыз 1976 шықәсазы ииз апациент. Лара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаарамза 13, лыԥсыԥ лагаҩагара акыр илцәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра лыманы. Иақәнагаз атерапиа шлзымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 29 рзы лдунеи лыԥсахит.

Жьҭаара 29 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы аҟәатәи амобильә госпиталь аҟны ишьҭаз апациент иԥсҭазаара далҵит, иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 135-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 113-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 36-ҩык, илҩаауп 13-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.

Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 55-ҩык апациентцәа. 51-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.

Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

11
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау