Эмма Адлейба

Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор

329
(ирҿыцуп 14:39 06.11.2018)
Инеиԥанкыланы 24 шықәса Аԥсуа телехәаԥшраҿы дикторс иҟаз, иахьа аредакторс аус зуа, аҿарацәа зԥышәа рымыздо Емма Адлеиԥҳа лҭоурых, ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа лматериалаҿы.

Исгәалашәом ари адиктор знымзар –зны даҿахо, мамзаргьы илҳәоз ажәақәа рҿы абжьықәыӷәӷәара ииашамкәа иҟалҵо. Инеиԥынкыланы Емма Адлеиԥҳа Аԥсуа телехәаԥшра аефир ахь дцәырҵуан 24 шықәса.

Эмма Адлейба
© Фото : из архива Эммы Адлейба
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа

Абарҭ ашықәсқәа зегьы Анцәа иҟынтә аҟазара злаз аԥҳәыс ателехәаԥшцәа ԥсышәа ҟаимаҭла ирызналгон ажәабжьқәа. Емма урысшәалагьы атекстқәа дрыԥхьон, аха сара иалыскаарц сҭахуп, ԥсышәала аус зуаз рахьтә лара дшалукаауаз лыбжьы аҭышәынтәалареи, лажәаҳәа ахыркреи рыла.

Диктор Эмма Адлейба в студии телевидения. Город Сухум
© Sputnik / Юрий Абрамочкин
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа

Емма Адлеиԥҳа аинформациатә дырраҭара "Амшеикәшара" аҟынтә ажәабжь лҳәозар, илҳәоз зегь еилкаан. Дхатәран аиашазы. Ҟазшьала иҟәымшәышәу, зыбжьы рдуны имцәажәо, аԥша илҿанагало зымҳәо ауаҩы сҳәарц сылшоит лара лзы.

Амҩаду дананугьы, Емма илдыруеит жәларык рылаԥш шылху, убри аҟынтәи, аекран аҿеиԥш араҟагьы дҿырԥшыгоуп. Емма Адлеиԥҳа лымкаала адикторра занааҭс ишьҭысхуеит ҳәа дхәыцуамызт, лара ишылгәалашәо ала, машәыршақә иҟалеит.

Амала, Емма илҳәоит данхәыҷызгьы ҿырҳәала аԥхьара бзиа ишылбоз "ашкол санҭаз асаркьа садтәаланы атекстқәа срыԥхьон, иара ашкол сҭалаанӡагьы аԥхьашьа сҵахьан" илгәалалыршәоит лара ҳанеицәажәо урҭ аамҭақәа. Аиашазы, Емма аекран аҿы дызбахьоу ақәшаҳаҭымхар ҟалом, ииашаны аԥхьара акыр иазыҟаҵоу шлакәыз. Емма ашкол даналга дҭалеит ААУ афилологиатә факультет латәарадатәи аҟәша. Аԥсуа радио аҿы уи аамҭаз аус луан лҩыза, убри аҟынтә, Емма уахь сасра дымҩахыҵлон, дагьацклаԥшуан урҭ русушьа.

Эмма Адлейба
© Фото : из архива Эммы Адлейба
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа

"Ҽнак зны, аӡәгьы дыҟам анысгәахәуаз, астудиа сныҩнатәан атекст аԥхьара салагеит. Убри аамҭазы уи иахҭыгәлаз аредактор Артиом Амқәаб сыбжьы аниаҳа дааҭгыланы дазыӡырҩызаап", — лҳәоит Емма.

Анаҩсан, уи лыбжьи лаԥхьашьеи згәаԥхаз Артиом Аџыр-иԥа 1987 шықәсазы 19 шықәса зхыҵуаз аҭыԥҳа арадио аҿы аусура лыдигалеит.

Сотрудники телевидения. Слева направо: Амиран Гамгия, Заира Бигвава, Эмма Адлейба, Людмила Хагба
© Фото : из архива АТ и личных архивов сотрудников
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа, Ателехәаԥшра аусзуҩцәа рыгәҭа.

Абас иалагеит Емма Адлеиԥҳа лырҿиаратә кариера. Усҟан ателехәаԥшра цәырымҵыцызт, Емма ахәыҷқәа ирызкыз адырраҭара ицымҩаԥылгон Гәырам Амқәаб, нас ажәабжьқәа дрыԥхьо далагеит.

Емма Адлеиԥҳа зхы ахлафаара зылшо уаҩуп, иара убас, асамырҟәылҳәарагьы дазҟазоуп, лыԥсҭазаараҿы агәырҩақәа шылԥықәслахьогьы.

Уи зхысҳәаауа, 1978 шықәсазы ателехәаԥшра анаадыртуаз адикторцәа ралԥшааразы аицлабра анымҩаԥыргоз, "сара сыпрофессионалуп, аицлабра схы шԥаласырхәуеи сҳәан, уахь сымнеит" ҳәа длафуеит лара. Лара дымнеит, аха дук хара имгакәа, усҟан ателехәаԥшраҿы операторс аус зуаз Коте Ломиа хатә ҩызас ихы здикылаз Емма Адлеиԥҳа дышҭаца ҿыцызгьы, "ателехәаԥшрахьы дикторс аусура бҭыҵроуп" ҳәа Кәтол лабхәарааҿы дшыҟаз илзынарыцҳаит аиҳабыра.

Емма лаԥхьа иқәырҵаз атекст ԥықәсларада даԥхьеит, убри алагьы 1978 ш. ноиабр мза анҵәамҭазы еилкаахеит аԥсуа телехәаԥшра дшаиуз зеиӷьыҟам адиктор.

"Сагьшәомызт сагьаҿамхеит, избанзар, уаанӡа аԥсуа радио аҿы ишиашоу ицо аефир аҿы ажәабжьқәа срыԥхьон", —лҳәоит 24 шықәса ажәабжьқәа ҳзеиҭазҳәоз Емма Адлеиԥҳа.

Дазусҭада аԥсуа диктор ҳәа Емма илысҭаз азҵаара абас аҭак ҟалҵоит: "аҿацаҳәа даҿамхаӡакәа даԥхьозароуп, лбызшәеи лажәаҳәеи цқьазароуп".

Зураб Аргун аус ицура акыр иманшәалоуп ҳәа азгәалҭоит Емма анкьатәи аамҭақәа лгәаларшәо. Адикторра адагьы, арҭ ашықәсқәа ирылагӡаны Емма еиуеиԥшым ахәылԥазқәеи аиҿцәажәарақәеи, афестивальқәеи мҩаԥылгон.

"Схәыҷқәагьы убра ателехәаԥшраҿы иадсааӡалеит. Иҟан убас еиԥш хҭыск, ишиашоу аефир анцоз аамҭазы схәыҷы иҽӡаны астудиа дыҩналеит, аха арежиссиор Амиран Гамгиа уи ианаамҭаз дгәаҭаны дааникылт", — лҳәоит адиктор.

Амиран Гамгия
© Фото : личный архив

Ҳазҭагыло аамҭазтәи ателехәаԥшратә хырхарҭақәа дрызхәыцуа, лара иазгәалҭоит: "Адикторра аамҭа цахьеит, ажурналист-автор имҩаԥигалар еиҳа еиӷьуп, аӡә ииҩуа аԥхьара зегьы ирылшом, автор-амҩаԥгаҩ ихаҭа атекст еиқәиршәар еиҳа изыманшәалоуп. Адиктор бзиа дзыԥхьо иара иҩызшәа ахәаԥшҩы идигалозароуп, уи акыр иуадаҩуп…", — ҳәа алкаа ҟалҵоит аԥышәа змоу Емма.

24 шықәса иааиԥмырҟьаӡакәа аԥсуа телехәаԥшраҿы ажәабжьқәа ҳауаажәлар идзырҳауаз Емма Адлеиԥҳа, 2004 шықәсазы уажәшьҭа аҿар ираамҭоуп ҳәа иԥхьаӡаны аредакторрахь диасит.

Емма Адлеиԥҳа
© Sputnik , Емма Адлеиԥҳа лархив аҟнытә
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа

Иахьа Емма аԥсуа жәабжьқәа редактор хадас дрымоуп. Иуадаҩу аус аҿгьы Емма лара ишылҟазшьоу еиԥш, лыбжьы мырдукәа, ҭынч иналыгӡоит лнапы иану. Абри аԥҳәыс ателехәаԥшра аусуҩцәа дызрылыскаауа, лҟазара мацара азы акәым, Емма илыцым ахамаԥагьара, ахдубеиа абара, ахарҽхәара. Ари даара иҳацәмаҷу ҟазшьоуп.

P.S. Сынтәа ҳиааира ду 25 шықәса ахыҵра азгәаҳҭон. Раԥхьаӡа акәны арратә парад ҳәынқарратә бызшәала имҩаԥган, ақалақь салсны аусурахь амҩа санықәыз рыбжьы саҳауан ҩашьара зқәым ҩыџьа аҟазацәа- Емма Адлеиԥҳаи Зураб Аргәыни.

Аиашазы, иузымԥсахуа дыҟам рҳәоит, аха Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу рыԥсахра мариам. Емма Адлеиԥҳа лҟазаразы илыхҵоуп "Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусуҩы" ҳәа ахьӡ, иара убас, иланашьоуп аорден "Ахьӡ-Аԥша" ахԥатәи аҩаӡара.

Эмма Адлейба
© Фото : из архива Эммы Адлейба
Анцәа иҟынтә аҟазара заҭәашьоу адиктор Емма Адлеиԥҳа
329

Аԥсабара уанеиҷаҳауа: Ерик Џьакониа ԥсаатәла Аԥсны абнара ширбеио

1373
(ирҿыцуп 22:00 25.05.2020)
Ауаҩи аԥсабареи аҵыхәтәантәи аамҭазы рхеибарҭәаара маҷхеит, ауаҩы схы иабасырхәари ҳәа ауп еиҳарак дхәыцуа дшалагаз, дызлахәаша акәымкәа. Аха Саида Жьиԥҳа дызҭааз Лӡаа ақыҭанхаҩы Ерик Џьакониа аԥсабара дацхраауеит - инапала ииааӡо абнакәытқәа Лӡаатәи абнақәа ирылаиҵоит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Ауаҩи аԥсабареи шеимадоу атәы ззымдыруада. Аха аҵыхәтәантәи аамҭазы ахеибарҭәаара маҷхеит. Ҳхы иабаҳархәари ҳәа ахәыцра ҳаналага, иаргьы ҳазгәамҵуашәа ҳбо ҳҟалеит. Иахьа зыӡбахә сымоу Лӡаа ақыҭанхаҩы Ерик Џьакониа аԥсабара аҿаԥхьа гәыԥҩык ауаа рхы ҿихит, иара хатәгәаԥхарала хышықәса раахыс икәша-мыкәша абнара ирбеиоит. Инапала иааӡо абнакәытқәа (афазанқәа - аред.) рхатә ԥсҭазаара риҭоит Лӡаатәи ахәыҳаракырақәа рҿы.

Ерик Џьакониа иашьцәеи урҭ рыхшареи бзиа ирбоит ашәарыцара, аԥсыӡкра. Аха убри инаваргыланы, Џьакониаа аԥсабара аҿаԥхьа ирықәу ауалгьы ршәоит.

© Sputnik
Џьакониаа рҭаацәара абнакәытқәа абнара ишыларҵо

Хышықәса раԥхьа, Ерик ҳамҭас изааргеит ҿыц ихыҵыз абнакәытқәа 30 цыра. Урҭ рҭыԥ ҟаҵаны, ҷыдала рыфатә-рыжәтә дацклаԥшуа иааӡеит. Ианрызҳа, ишынҭаацәаз ирыӡбеит аԥшӡара иакны иагоз Кавказтәи абнакәты ахкы ала Лӡаатәи абнақәа дырбеиарц.

"Раԥхьа исыдлаз абнакәытқәа ианрызҳа, акәтаӷь рҵо ианалага, сашьцәеи, ҳхәыҷқәеи иҳаӡбеит аинкубатор аахәаны, аԥшқақәа рхыхра, адуқәа абнахь роужьра. Ус иагьыҟаҳҵеит. Рхы ныҟәыргартә иҟоуп ҳәа анаҳгәахәуа, ақыҭа ахәыҳаракырақәа рахь ҳхаланы ахақәиҭра раҳҭеит. Аиаша шәасҳәап, унапала иааӡаны аԥсабара ҳамҭас ианауҭо - уи гәахәароуп, уал дук уқәны иушәазшәа уҟалоит", - еиҭеиҳәоит Ерик.

Ерик Џьакониа занааҭла декологуп. Аха аԥсабарахь имоу абзиабара уи ихәыҷрантәи иаауеит. Ашәаԥыџьаԥ, аԥстәы, аԥсаатә ҳаҭыр рзақәын ишынҭаацәаз.

Џьакониаа раԥхьатәи абнакәытқәа аноурыжь ашьҭахь, уи аҿы иаангылозма. Хышықәса рыла Ерик илихыз шәцырак рҟынӡа абна иарҭахьеит. Аԥсаатә ахақәиҭра арыҭара - ари ныҳәак ирзаҩызоуп. Уи хәыҷи-дуи алахәны ауп ишымҩаԥысуа.

© Foto / предоставлено Саидой Жиба
Џьакониаа рҭаацәара абнакәытқәа абнара ианыларҵо хәыҷи-дуи алахәуп

Ерик Џьакониа иажәақәа рыла, Кавказтәи абнакәытқәа аҩны ахылара рцәыуадаҩуп, избанзар бжьы ҷыдак раҳар ишәаны ихыҵуеит. Насгьы аҩнатә ԥсаатәқәеи аԥстәқәеи дареи еинаалом. Убри азы, аинкубатор аахәаны ихала иахәҭоу аԥхарреи ацәаакыреи арбаны ихихуеит.

"Абнакәты хыҵырц азы 25 мшы аҭахуп. Иҟалоит урҭ акәтаӷьқәа аҩнатә кәты, мамзаргьы ашәишәи иаҵоуҵар, аха аԥшқақәа анылҵлак, урҭ ҳзышьцылоу акәҷарақәеи ашәишәи хәыҷқәеи иреиԥшым, ршьапы ишаақәгылалак еилҟьа-еилӷәыцәӡа иҟалоит. Нас илызхуеи дареи еинаалом. Убри аҟнытә, аинкубатор еиҳа иманшәалоуп. Иахьынӡаԥшқоу ирҿоуҵар ауеит ахәац жәны, абысҭа алаҵаны, ашәишәиқәа ишруҭо еиԥш. Уажәы ирацәаӡоуп еиуеиԥшым авитаминқәа рыла ибеиоу аԥсаатә рыфатә, уи азы ирҿасҵари ҳәа ухәыцӡом", - иажәа иациҵоит иара.

© Foto / предоставлено Саидой Жиба
Аԥсаатә абна рылаҵара Џьакониаа рҭаацәара ныҳәак ирзаҩызоуп

Абнакәты ажьы акы иаламҩашьозаап, акралцәа рчыс ҳәа иашьҭоуп. Аха Ерик иҳәеит дара рҭаацәараҿы ирыцҳашьаны ишырымфо. Ирааӡогьы ҷыдала аԥсабара аҭара ауп изызку. Абнакәты арбаӷь еиҳа ԥшшәыла иҩычоуп, иԥшӡоуп, арцына ӷроуп.

Иахьазы Ерик Џьакониа имаз абнакәытқәа зегьы абнарахь иоуижьит. Аҳәаа шаадыртуа еиԥш игәы иҭоуп Урыстәылаҟа дцаны акәтаӷь аахәаны, ахк ҿыцқәа рылхра.

Аԥсабара иаҭоу абнакәытқәа лассы-лассы ақыҭауаа рынхарҭақәа рзааигәара ирбоит, иҟалалоит рыкәтыршәырқәа ианырҭало, аха дара урҭ рҭоурых рдыруеит аҟнытә, аԥхасҭа рырҭом. Аҭыԥантәи ашәарыцаҩцәа ракәзаргьы, ршәақь ақәрымкыцт. Уимоу, Ерик иахь аҭел иасны ирҳәоит иахьырбаз аҭыԥқәа. Изныкымкәа Бзыԥҭа аҩхааҟынгьы рылаԥш рықәшәахьеит.

Ерик иашьцәеи иареи рқыҭа иалсуа акәарақәа адыӷаҷиақәа рылагьы идырбеиахьеит. Урҭ ҷыдала Краснодар дцаны иааигеит. Аӡҭачқәа хкааны ирҭарҵахьеит аԥсыӡқәа апҟыш (карп), ақьоуқьад (осетр) хкқәа.

"Ҳара аӡәы дҵас иҳадимҵеит, ԥсаатәума, ԥстәума иааӡаны абнахь роужьра. Уи ҳара ҳхатә гәаԥхара ауп. Ҳазҿу аус иавагылоуп ҳахшарагьы", - инаҵишьит аеколог.

Џьакониаа рҭаацәара рҿырԥштәы иаҳнарбоит ауаҩы иҭаххар аԥсабара аԥсы ахаҵара шилшо. Аха, рыцҳарас иҟалаз, ас еиԥш агә ду зызҭоу ауаа рацәаҩым.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

1373

Аԥсҭазаара аԥҟарақәа ирҭамӡоз: Даур Занҭариа игәалашәара иазкны

109
(ирҿыцуп 15:33 25.05.2020)
Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апублицист Даур Занҭариа диижьҭеи иахьа 67 шықәса ҵит. Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа иаҳзеиҭалҳәоит уи иҩымҭақәа ныррас илырҭаз, иҳадылгалоит иареи лареи шеибадырыз, дзықәшәахьаз ахҭысқәа, иуаҩреи идунеихәаԥшреи аазырԥшуа лгәалашәарақәа.

Агәаҵанӡа ахьаақәа зцу агәалашәарақәа рыҩра мариам. Акыр ҵуеит сгәы иҵхоижьҭеи иахьа изымшироу Даур Занҭариа изку сахьақәак аԥхьаҩ идгалара, аха иахьанӡа иахыԥо иаауан. Есқьынагьы сааигәа иҟоу ашәҟәқәа равтор, аԥсҭазаара аԥҟарақәа ирҭамӡоз, акыр зхы иақәиҭны адунеи ианыз уаҩны схаҿы дынхеит иара.

Даур Зантария
© Фото : из архива семьи Зантария
Даур Занҭариа

Избан дзырҭамӡоз аԥҟарақәа? Даур Занҭариа асовет шәҟәыҩҩцәа рӷьырак ишырҟазшьаз еиԥш, игалстук ихаҵаны апартиа астереотипқәа иҽрымаданы дыҟамызт иҩышьа астильи алеи адунеи ианызаашьа алеи. Иара дызбаанӡа саԥхьахьан рацәак идумыз, аха жәабжь ссирла еиқәыршәаз ашәҟәыҩҩы раԥхьатәи ишәҟәы "Нар улбааит". Абраҟа сылаԥш ақәшәеит ажәытә жәабжьқәа рҟазшьеи зынӡа аԥсуа проза аҿиара иҭамӡо абызшәалеи иҩыз "Енџьы-Ҳаным, зынасыԥ зцымныҟәаз" захьӡу ажәабжь. Усҟан сқәыԥшымзи, аромантикатә хыԥша рыман схәыцрақәагьы. Азныказы акыр игәаӷьыуацәаз еиҭаҳәашьаны исыдыскылеит зынасыԥ зцымныҟәаз аԥҳәыс лҭоурых. Дазусҭадашь ари автор ас ҳара иаҳзааигәаны, ас иаартны аԥҳәыс лразҟы иалацәажәо сгәахәит.

© Foto / Предоставлено Элеонорой Когония
Елеонора Коӷониаԥҳаи, Даур Занҭариеи, гәыԥҩык рҩызцәеи

"Ари ажәабжь шҵабыргу еиқәшаҳаҭны ирҳәоит аԥхьарцарҳәаҩцәа дуӡӡақәа Агәха Хәаҭхәаҭи, Амзыц Кадыри, Шәынд Уамахьи…", - абас иалагон уи ажәабжь, автор ажәытә ҳәамҭақәа ирылганы иааиго, аха иара илитературатә ҟазара иахылҵуаз Аԥсны аҳ Ҳамыҭбеи иаҳәшьазаҵә илыдҳәалаз аҭоурых. Иҟалап усҟан ажәабжь иаҵаз афилософиатә ныррақәа зегьы рҵакы сзеилымкаазаргьы, аха санналага инаркны Енџьы лразҟы иазкыз аҭоурых сышьҭнаԥааит, имариаз, аха уамак сзышьцыламыз стильла еиҿкааз арҿиамҭа сыхнахит. "Енџьы-Ҳаным илдыруан, мышкы зны, лхаҵацара аамҭа анааилак, лара дагьылмазҵаакәа, аҳра ишахәарҭахашашәа ҳәа мацара дазнеины, лразҟы ичаԥараны дшыҟаз лашьа". Абас автор сыззааигәаитәуаз асиужет сышьҭнаԥааны, ашәҟәы ианыз егьырҭ ажәабжьқәа зегьы срыԥхьеит.

Исҭаххеит даҽа шәҟәыкгьы, аха ҳбиблиотекаҿы уаҳа егьсымбеит, башьасгьы исымааз, аҩбатәи ишәҟәы "Аҽацә лас" даҽа ԥшьышықәса рышьҭахь ауп ианҭыҵыз. Даур Занҭариа ишәҟәы иснаҭаз аестетикатә гьама анаҩсангьы, исԥылеит исзымдыруаз ажәытә лексика. Стетрад иаҵәа сышәҟәы сахьаԥхьоз инасымҵаҵаны ихызҩылаауан, нас зны урҭ рҵакы аилкааразы.

Убри атетрад иаҵәа иабзоураны ҳаибадырит Аҟәа, "Амра" захьӡыз акаҳуажәырҭаҿы Даури сареи. Акаҳуа ҳацызжәуаз исарҳәеит "бара бзызҵаало ашәҟәыҩҩы абна акаҳуа зжәуа ахацәа дрылатәоуп" ҳәа. Сҩагылан, снарыдгылеит акаҳуажәцәа. Егьырҭ аӡәгьы дысгәалашәом, иара иакәзар, зтетрад кны иааидгылаз аҭыԥҳа лнеира акыр игәы аашьҭнахын, насгьы зҩымҭақәа азҿлымҳара рымоу авторны дшыҟоу иватәаз иахьгәарҭаз дазԥагьаны, "сара сцеит" иҳәан, анаҩс иҭацәны игылаз аишәа ҳнахатәеит.

Аибашьра иалаӡит уи стетрад иаҵәа, уаҟа Даур иара иаԥсшәаҟынтә сара еилыскаауаз аԥсшәахь исзеиҭеигаз ажәақәа анын.

Даур Зантария
© Фото : apsnyteka
Даур Занҭариа

Аҵара саналга, Аҟәа аусура саналага ашьҭахь сзызхәыцлоз ашәҟәыҩҩы лабҿаба ирлас-ырлас дызбо салагеит. Саҳәшьа Ира лыҩны тәарҭас-гыларҭас ишимазгьы еилкаахеит.

"Ахәыҷы, ара бааи", - абас реиҳәон уи иеиҵбацәаз зегьы, убас дсыԥхьон саргьы. Сыхьӡ иҳәонгьы сгәалашәом.

Ҽнак зны Даур апиеса иманы дааит. "Аҽацә лас" ахьӡын,Аԥсуа театр аира иадҳәалаз сиужетын, исгәаԥхеит, иареи сареи ҳалацәажәеит асценаҿы ақәыргылара шыбзиахашаз. Ишыздыруа ала, атеатр аҿы инеигеит, даасԥылацыԥхьаӡа "ахәыҷы, уи аҭак смоуӡеит" иҳәон, ипиеса рылаҿ иахьымааиз гәынго.

Ддуун иара, аха ахәыҷқәа реиԥш игәала изыҵәахӡомызт. Ддуун, аха ахәыҷқәа реиԥш дыхәмаруан, иара идура аӡәгьы ила ихымсларц иҭахызшәа. Аԥсуа милаҭ-хақәиҭратә қәԥара иасакьаҳәымҭан усҟан, ашәҟәыҩҩы баша аҩра мацара иазкымызт иаамҭа, аилыхара иаргьы далагылан, аха иара убри аамҭазы иажәеинраалақәа иманы уахынла саҳәшьа лыҩны даауан. Аҵх цахьазаргьы умгылар иуазма?! Нас - ачаижәра, ма акаҳуажәра зцыз уахынлатәи алитературатә ԥхьарақәа. Иахьа ари заҳауа иџьаршьаргьы, усҟан ус иҟан аамҭа.

Даур зны-зынла дыбжьаӡуан, зны-зынла инеиқәырццакны даауан. Абас ҟазшьас иман.

Зны иаахҭеикӡеит аҵх агәаны саҳәшьа лахь ааира, убри аҟынтә, лареи сареи еибаҳҳәеит уаха даар, ҳацәоушәа ҟаҳҵап, ихы шымҩаԥигогьы ҳбап ҳәа. Саҳәшьа ақалақь агәаны дынхон, усҟан аԥенџьырқәа уажәеиԥш аихацқәа рымамызт, унацәхасыр, иаатуан. Ҳарҭ ашәгьы аҳаркӡомызт, аха Даур ицас ауха иаркны ҳиеит. Аҵх акыр инеихьан, ҳацәа аԥсымҭазы аԥенџьыр аӡәы ишааиртыз ҳаҳаит хҩыџьагьы. Ҳаҽҳарԥсит, ус саҳәшьа зышәара лаҟәыз лԥенџьыр дынкылсын, ҳахьиаз дааҩналт апоет. Ҳацәазшәа ҟаҳҵеит, ҳаччабжь мгарц азы ахыза ҳхы инҭарԥаны. Даур дааҩналан, адиван днықәтәан даҳзыԥшуан. Ҳара ҳаҽҳардагәеит. Иара "аҩысҭаа" иакәзар, ҳазҿыз изеилымкаауа дыҟазма. Ԥыҭк ашьҭахь "шәызҿуи бара уаха, ахолодильник "Орск" еиԥш, шәыхьшәашәа-хьшәашәаӡа" ҳәа ҿааиҭит. Изычҳауадаз, ҽырцәа ҟаҵаны ихәыҵаиаз ларгьы саргьы аччара ҳазлагаз иаргьы дарлахҿыхит. Нас - ачаиршра, ажәеинраалақәа рыԥхьара:

"Сышә аӡә дасит сыцәамҭаз,

Сгәылак иакәхап гәаагӡан,

"Дарбан ҭахак сызымҭаз?" -

Сыбжьы ҭысцеит сгәааӡан".

Заҟа аамҭа цахьоузеи, аха Даури ҳареи уи аухатәи "ҳаспектакль" иахьагьы иԥхаӡа саҳәшьеи сареи ҳгәаҵаҿы иҵәахуп.

Даур еснагь акы даргәамҵуан, аԥсҭазаара аҭагәҭасрақәа ирыцыз дшамырҭынчуаз убон, иҩымҭақәа ирықәнагоу аҭыԥ рымамкәаны ишибоз даналацәажәозгьы ыҟан. Уи иагьиашан, асовет шәҟәыҩҩцәа рстиль дашьашәаламызт, иара и-"Ӡызлан" лҭоурых аасҭа еиҳа аамҭа ианаалоз аҩымҭақәа ракәын усҟантәи асистема ишьҭнакаауаз. "Агаҿа иацәыхарамкәа, аӡшьышьы аҽырҭбааны, аӡмыжь ҵауланы иҭатәон. Абри аӡмыжь ҭылашьцаа акәын тәарҭас илымаз Ӡаҳқәажә… Есышықәса, ааԥын ныҳәа аҽны, Ӡаҳкәажә ду арԥыск ԥсаҭатәыс дылзааргон", - абас, сара санхәыҷыз сзыцәшәоз, ԥхыӡ дызбар сцәырҳаны саазырԥшуаз Ӡызлан, ашәҟәыҩҩы лакә ҟазшьала дысгәаирԥхон, исымаз ашәарагьы наҟ инышьҭаҵаны, Даур илакә ссир сышьҭнаԥаауан. Амифи аԥсҭазаареи реилаӡҩара акыр зҽазызшәоз шәҟыҩҩын иара, егьырҭ иҩымҭақәа рҿгьы илиршеит ажәытә ҭоурыхқәа ҟазарыла аԥсы рхаҵара.

Даур Зантария
© Фото : из архива семьи Зантария
Даур Занҭариа

Даур Занҭариа диман аԥҳәыс ссир. Лариса Аргәынԥҳа дыззымдыруаз дыҟамызт. Лара ус ашәҟәыҩҩы иԥшәма лоуп мацараз акәмызт дзеицгәарҭахьаз. Лариса ауаажәларратә усқәа дрылагылан, аҵара лыман, лыԥшреи лсахьеи рыла зегьы дрылукаауа дыҟан. Иара имариамыз аҟазшьа иныҟәигоз лара лҟазшьа аҿагылон. Лариса даамысҭашәан, акыр ачҳара змаз ԥҳәысын. Ҳаицны дара рахь сасра ҳаннеилакгьы, егьа деилахазаргьы, иаразнак ачеиџьыка ықәлыргылон. Даур акгьы игәаԥхомызт, лара ақәҿылҭӡомызт. Усҟан ҳара иара иахь рҿынаҳархон иԥҳәыс ссир иара дышиҵамхоз наҵшьны иазгәазҭоз ажәақәа. Лариса лахь иҳамаз абзиабара Даур ахәыҷқәа реиԥш данахыбаауаз ыҟан. Ахәыҷқәа дреиԥшымзи, лара дшылзыҟаз апоезиаҿы акәын еиҳа иаартны иахьцәыригозгьы:

"Бзиа бызбоит,

Амшын иахәларшәу абырлаш цырцыр еиԥш…"

Абарҭқәа зегь сгәы дырԥшаауеит. Иахьа ҳара ҳаҳҭнықалақь алыхәдаауп абарҭ рҩызцәа ауаа амҩадуқәа ранысра. Аибашьра анцоз иареи сареи зныкгьы ҳаибамбеит, ҳаивнагон изыхҟьазаалак. Аибашьра ашьҭахь акырынтә ҳара ҳахь дааихьан, акырынтә сан лыжьаӷь уатка наизҭаҭәаны анкьатәи ахҭысқәа ҳаиҭарылацәажәон.

1998 шықәса ԥхны мшык азы ссоф хәыҷ сықәгыланы сшыԥшуаз, апроспект аганахь игәасҭеит Даур иарҭмаҟ-шәыра изқәа иқәҵаны диасны дышцоз. Ҿысҭит. Уамашәа ибеит сыбжьы аниаҳа. Ашәҟәы зӷьычуа дӷьычым рҳәоит, аха сгәы иалоуп усҟан инапы анҵаны исиҭаз урысшәала иҭыҵыз ироман "Золотое колесо" аԥхьаразы изысҭаз иахьимыргьежьыз...

Даур Занҭариа инапы злакыз ажанрқәа рацәан: апублицистика, адраматургиа, апоезиа, апроза, акиносценариқәа уҳәа, имҽхак ҭбаан, аиашазы. Убас шакәызгьы, иара еснагь гәынамӡарак иныԥшуан, игәы ҭынчмызт, алаф иҳәозаргьы, ахьаа зцыз акы ныбжьеиҳәон. Москва даныҟазтәи имшынҵақәа ирнубаалоит заҟа џьахаџьафара ацыз иԥсҭазаара, заҟа имариамыз ашәҟәыҩҩы иҟазаара, аха даҽа ганкахьала - арҿиаразы урҭ ашықәсқәа аҽаҩра беиа иазҳәан. Ус иҟоуп жәларык ашәҟәыҩҩцәа дуцәа рлахьынҵа, рнысымҩаҿы иуԥылоит аиҿагылара, хыхь ахалара, албаара, иҟалап иара убри акәзаргьы иаԥырҵо аҩымҭақәа рдура зыбзоуроу.

Даур Занҭариа дыԥсит ҳәа ансаҳа, ихьаа дуны исыцрасит, сыԥсҭазаара иалахәыз ауаҩы уаҳа дсымбо, сзимацәажәо ишыҟалоз анаасныр. Есқьынагьы ҳаҟоу џьаҳамашьои... Аҵыхәтәаны акаҳуажәырҭаҿы ҳанеидтәалаз ирласны сусура сызцазеи, избан иҵегьы сзимацәажәаз - схы иасҭон азҵаара...

Идунеи аниԥсахуаз иара ихыҵуан 48 шықәса. Ирҿиара ианасакьаҳәымҭаз дцеит ари адунеи днаԥырҵны, илафи ихәыцрақәеи зегьы рхьыгӡара азирхазшәа.

Нанҳәамза 7, 2001 шықәсазы Даур иԥсҭазаара далҵит, иахьа дыҟазҭгьы ихыҵуаз 67 шықәса ракәын. Уи иқыҭа гәакьа Тамшь анышә данамардоз аҽны уахь аԥсыжрахь ацара сзымгәаӷьит. Исҭахымызт зхаҿсахьа са сзы еснагь илашоз Даур анышә хьшәашәа шиқәрыԥсоз сыла иабарц. Дыҟоушәа сыҟоуп иахьагьы, ҳанилацәажәогьы, сышә днасны дааҩналарашәа игәхьаагара касмыжьыц…

109
Гудаутская больница.

Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа COVID-19 змаз даҽа пациентк дҭырҩааит

11
(ирҿыцуп 22:53 25.05.2020)
Иахьатәи аамҭазы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп 11-ҩык апациентцәа, урҭ зегьы акоронавирус шрыхьыз шьақәырӷәӷәоуп.

АҞӘА, лаҵара 25 - Sputnik. Даҽа курсантк Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа дыҭҩаауп акоронавирус аҟынтәи ахәышәтәра данахыс ашьҭахь, абри атәы аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы акоронавирустә инфекциа рылоу ирыламу агәаҭаразы ҩынҩажәижәаҩык ауааԥсыра атестқәа ирхыжьын, урҭ рахьтә аӡәгьы акоронавирус илам.

Иазгәаҭоуп Аҟәатәи асасааирҭа "Аиҭар" аҟны хымԥадатәи ахыԥхьакра иқәныҟәоз 14-ҩык акурсантцәа аҩныҟа ишьоушьҭыз: хәҩык акурсантцәа Атәылахьчара аминистрра аганахьала, жәҩык - Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аганахьала.

Апандемиа ааҟалеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа рыхьхьеит 28-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә жәохәҩык ргәабзиара шьақәгылахьеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

11
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау