Бабуца Багаҭелиа

Нанду лажәабжьқәа: аԥсҭазаара уадаҩ захьӡыҵәҟьоу

398
(ирҿыцуп 19:01 09.02.2019)
Анкьатәи аамҭақәа ирыцыз ауадаҩрақәа ртәы ианду Бабуца Багаҭелиаԥҳа лҟынтә ианиҵеит Sputnik акорреспондент Аинар Ҷыҭанаа.

Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik

Инагӡаны исзеилымкаац изыхҟьо, аха ҳарҭ аҿар лассы-лассы ҳаԥсҭазаашьа ҳахашшаауеит, еснагь акы ҳгәаԥхом. Иаҳҳәап аӡәы "лмегабаитқәа" ахьынҵәаз азы лымш зегьы бжьысит ҳәа азылыԥхьаӡоит, даҽаӡәы ихшыҩ дахнагоит "вконтакте" аҟны идаҟьа ахьизаамыртуа. Ауадаҩраҵәҟьа ианымиац ауаҩы ихала иԥсҭазаара ируадаҩырц дахьалаго ауп уи зыхҟьо, сгәанала. Аха сара афантазиа сакьымскәа, аамҭа хьанҭа иалиааз санду ауадаҩраҵәҟьа иаҵанакуа слазҵаарц азысыӡбеит.

Сахьа блахкыгала игәылҭәаау ашәҟә дуӡӡа аасыртызшәа сааҟалоит санду ажәытә ажәабжь ссирқәа анаацәырылгалак. Ажәашықәсақәа раԥхьа еилашуаз ахҭысқәа схаҭа блала сыргәылаԥшызшәа ауп урҭ асахьақәа еицрыхәхәа саԥхьа ишиасуа. Санду лгәалашәара акомпиутер аҩнуҵҟатәи аҵәахырҭеиԥшҵәҟьа, ажәабжьқәа зегьы шықәсыла еихша-еихшаны "иҭаҩуп", урҭ аазыртуа "апарольгьы" лараӡәк лоуп измоу. Абар уажәгьы, анкьатәи хҭысқәак слымҳа инҭылшьырц санлыҳәа, раԥхьаӡатәи "апапкақәа" руакы "аалыртын", лажәабжь нхацлыркит:

- Даараӡа имариамыз аамҭақәа ҳхаагеит, нан. Уажәтәи аԥсҭазаашьа аҩыза ҳазҭадаз, агәаҟра ӷәӷәаӡа ыҟаҵәҟьан. Иаҳҳәап аӡын аамҭазы уажәы фымцала ҳашӷыҵысуеиԥш иҟамызт анкьа. Амца умырцәар акәын. Ахәа ҽҳәыгангьы икарыжьӡомызт, акәиц шьыжьынӡа инхарц азы хыхь иақәрыжьуан. Егьарааны зымца зцәыцәоз агәылацәа "кәасҭхак ҳашәҭ" ҳәа ҳара ҳҟны иаахьан. Инеиаанӡа еиҭа ианыгьежьуаз ыҟан, амҩан акәиц ҿыцәаар. Абас акәасҭхақәа еимырдон, џьара иҟамлар џьара иҟалон.

Есӡынра асду каҳауан аҟнытә, ҳаиҭанеиааиларц аҩнқәа рыбжьара аграпарақәа бжьыганы иҳаман. Уи аамҭазы, шамахамзар ахацәа зегьы еибашьра иҟан, ҳара ҳаҩнаҭаҿгьы ахаҵа дыҟамызт. Дыҟан сабду, аха уи 140 шықәса дырҭысхьан, имч маҷын. Асы ӷәӷәаны ианкаҳауаз ахыб ԥнаҽыр ҟалон аҟнытә, ааигәа-сигәа инханы иҟаз, афронтахь ирымгаз гәыла хаҵак ҳиҳәаны дааҳгон, ахыб ҳазхишәон. Нас ԥыҭраамҭак ҳгәы ҳарҭынчуан, дырҩеигь иагәарԥханы сык ауаанӡа.

Тенгиз Тарба
© Фото : "Послы доброй воли Абхазии"

Амхқәа ракәзар, иахьабалакь алаҵара ҟаломызт. Ажәқәагьы иқәҿаҳәаны иаҳбон, аколхоз амхқәа ирԥырхагамхарц. Уи аус ахәыҷқәа ҳакәын знапы ианыз. Ашьыжь ажәқәа ашахақәа рхаршәны иҳаҭаны ҳдәықәырҵон, хәлаанӡа уа иаҳбон. Ахәылбыҽха аҩныҟа игәараҳцон. Аԥхын акәын арахә ас еиԥш ахьчара анырҭахыз, аӡынра амхқәа усгьы иҟамызт. Аха зегьакоуп, аӡынгьы досу рырахә уахынла амаҵурҭаҟны икыдҿаҳәаланы ирыман, аӷьычрақәа рацәан. Исгәалашәоит, сыгамла ргеит ҳәа егьарааны шьыжьла сан дыҳәҳәо амаҵурҭа дыҩналахьан.

Аԥхын акәзар, аҳәса зегьы десҭынк-десҭынк амхы рыдын, аҭаҭын - х-даанҭхалки бжаки. Аҭаҭын аҟынтәи аԥшрашәара ицо, абас рџьабаа хьанҭан. Нас аҳәсеибацәа, зхацәа аибашьраҿы иҭахаз кыԥ дук ашьақар рырҭон, еиҟәыршарц азы. Ацхагьы ԥыҭ-чыҭк рзыршон. Аха аусураҿы акәзар, лхаҵа дыӡит ҳәа аӡәгьы илзыԥшӡомызт, шаанӡа ицон, шьыбжьон какалк накны еиҭа идәықәлон, хәлаанӡа аус руан.

Саныхәыҷыз акакан бзианы иҟан. Аҭаҳмадацәа ирҟәыбон, аҳәса иахьырыҟәшәоз саргьы есымша срышьҭан. Акакан анырыҟәшәалакь ауардын ианыԥсаланы аусҳәарҭахь иргон. Аха акакан убри аҟара ирацәан, аҟәшәара нҵәашьак амамызт. Ашьҭахь, ирыҟәшәаз акакан Очамчыра иаларҵар акәын азы, дук мырҵыкәа дырҩеигь уардынла амҩа иқәыргалон. Ауардынгьы иабалакь дацырҵаӡомызт. Амҩақәа бааԥсын, уажәы-уажәы абарбалқәа аҳәынҵәа илашьшьуан аҟынтәи еиҳа махәҿала иӷәӷәаз ҩыџьа-хҩык дәықәырҵон.

Иубаз еицәа убеит ҳәа, амҩа ианықәлалакь, дук мырҵыкәа реимаақәа ԥжәо иалагон. Усҟан ашьаҵатәы абаҟаз, акалош рышьан, ма ашахта еимаа ҳәа изышьҭаз. Аха уи ашахта еимаагьы лассы аԥжәара адыруан аҟнытә, акакангаҩцәа Очамчыра инаӡаанӡа аимаа аӡахразы кыр џьара имҩахыҵуан. Ишцоз амҩан ирықәыхәлар, ҩныкаҿ имҩахыҵны акәасҭха шьҭырхуан. Нас, уантәи-уа амца еиқәҵо ицалар акәын, абгақәа рааигәа имааирц азы. Абасала акакан зегьы хәыҷы-хәыҷла иганы ианалгалак аҭаҭын дәықәыргалон. Ианаауазгьы дырҩеигь аимаа аӡахразы еиҭамҩахыҵуан. Иахьеиԥш исгәалашәоит, ԥыҭк иагарц азы реимаақәа ӡарҵәила иҿаҳәаны, игәаҟха… Даараӡа аамҭақәа цәгьан, аиашазы.

Ашьҭахь ачакакал ҳзааргеит. Алагаразы даҽа қыҭакахь уцар акәын, аха уи усызма. Аҳәса гәырӷьаҵәа ачакакал лаганы абысҭа аларуан, аԥарԥал иаганы. Иԥсаҟьатәуп ҳәа иҟадаз, усҟан урҭқәа рымҵаӡацызт. Амгьалгьы аӡра насшәа иалагеит. Адырган дыршуан, нас амажәа анҵаны, ашә уахь инагәыларӷәӷәаны иҽҳәадыргылон. Абас акәын рыҟаҵашьа, даҽакы рыздырӡомызт. Аԥхынра акәзаргьы, афатә азы даара аилахара ыҟан. Исгәалашәоит, абиа ҳазгылан ҳаҩны иацәыхарамкәа. Иара есышықәса иҿассы иҿалон. Асаарақәа рыманы иаауан зынчарак абиа иашьҭаланы. Нас, абиа жәны, ахарҵәы иаҵарҟәаҟәаны ирфон, убас рыԥсы еивыргон.

Усҟан ауаа рџьабаа ӷәӷәан, аха русушьагьы даҽакын. Уск еицаҿын, аӡәи-аӡәи еицхыраауан, рыгәқәа ҭибагон. Аӡәы баша агәарабжьара дыбжьысны дцозаргьы дшәаҳәо днеиуан, ашәаҳәара аус иацын. Аӷьеҩҳәа рҽагақәа аанкыланы амхырҭа ианалалалак, ашәа шырҳәоз мацара амхы рашәаны иалгон. Џьоукы-џьоукы рашәаҳәашьа ухы аахнаҵәон, убри еиԥш бжьык ҭырҟьаны ахкы аҳәара иалагон.

Ҩнаҭакаҿы аҭаца дааргазар, заҟа хәымџьар лыцааз иахәаԥшуан, уи акәын ахьӡ змаз. Ачарагьы уаа-шәҩык ртәы рур – уи чара дууп ҳәа иԥхьаӡан. Аишәа иқәырҵоз абысҭа, акәац, акәтыжь хәыҷык, аџьыка ракәын. Аҭаца лсахьа абаразы досу имаз, мааҭк ма ҩ-мааҭк ршәон, мамзар лхаҿсахьа узырбодаз. Арыжәтәгьы, уажәеиԥш ршьапы иазымго, рҽаршьны аӡәгьы дубаӡомызт. Инеидтәалон, иҟаз ахәыҷы хаала ирфон, иржәуан.

Ауаа амаҭәаҵәҟьа рымаӡамызт. Саб аибашьраҿы хабарда дыбжьаӡит. Иара усҟантәи аамҭазы хар змамыз амаҭәа иман. Хәҩы-фҩык саб ицәамаҭәала аҳәса ааргеит. Уимоу, аншьан икҿарҵоз анырмоулакгьы иааны саб имаҭәақәа ргон. Абас агәаҟра ӷәӷәақәа ыҟан, нан. Аха уи ԥхашьараӡамызт, избанзар зегьы еиԥшын, аӡәы игәаҟра егьи еиликаауан. Уажәы аамҭақәа даҽакхеит, ауаагьы рҽырыԥсахит… – абас лажәабжь хлыркәшеит санду.

Исаҳауаз ажәабжь схаҿы аагара сцәыцәгьан, ҳәарада. Избанзар сара уи аамҭа салымиааӡеит, усҟантәи аилкаарақәа сылааӡаӡам. Уи ус иаԥуп: досу иара иаамҭа ауп дызҵанакуа. Сара ари ажәабжь исызцәырнагеит азҵаарақәа рацәаны. Иабалак амашьынаҵәҟьа иҭамтәо, ашьаҵатәы адәқьанқәа мышкы хәлаанӡа изрыҩнымҵуа аҿар шьоукы, ашахта еимаа ҳашьаҵаны ауардын ҳақәыртәазҭгьы, иахаҳҳәаарыз? Иаҳзыфарызма "бургер-мургерқәа" рҭыԥан абиа аиҵарҟәаҟәа? Иуадаҩуп аҭак аҟаҵара. Избан акәзар ҵарада ахшыҩ змаз аԥсуаа кырӡа уажәаԥхьагьы ирҳәахьан: абзиа умбакәа – ацәгьа уздыруам!

 

398
Уроки абхазского языка

Зхатәы ззымыхьчо даҽаӡә итәгьы изыхьчом…

128
(ирҿыцуп 16:34 09.07.2020)
2007 шықәсазы Аԥсны ирыдыркылаз "Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан" иахьа уажәраанӡа анагӡара ахьамам уи зхатәы бызшәоу рзинқәа реилагара шаанаго атәы далацәажәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥха.

Заҟа ҵуазеи Аԥсны аҳәынҭқарратә бызшәа иамоу аԥықәсларақәа ртәы ҳҳәоижьҭеи, заҟа ҵуазеи 2007 шықәсазы ирыдыркылаз "Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан" ахәҭаҷқәа шеилаго атәы ҳалацәажәоижьҭеи? Ҳалацәажәоит, аха азҵаатәы ишақәнагоу ахаҵгылара арҭом аҳәынҭқарра амаа зку.

Ари азакәан анрыдыркылозгьы, изҳәоз маҷҩымызт, аус ауа ишыҟамло, еиҳаракгьы ауаажәларра агәра агара рцәыуадаҩын азакәан 2-тәи ахәҭаҷ аҿы иарбоу "ачынуаа аҳәынҭқарратә бызшәа рдырроуп" зҳәо нагӡара шамоуа, избанзар амчраҿ иааиуа анапхгаратә ҭыԥқәа ршараан, хшыҩзышьҭра зырҭо апартиатә дгылара ауп. Убри аамҭазы, апартиа иадгыло рахьынтә еснагь амаҭәар здыруа, абызшәа здыруа еиҿыбааны изыҟалом, аиааира агоит "абызшәа изымдыруазарагьы ҳара даҳтәуп" захьӡу аилкаара.

Абар 13 шықәса ирықәуп, абызшәа азакәан баша ақьаад иазынханы иҟоуижьҭеи, аха уи ахьынагӡам азы партиакгьы абжьы аргом. Иҳаҩсыз алхрақәа рыламҭалазы,  2020 шықәса хәажәкыра 19 рзы ителехәаԥшратә пресс-конференциаҿы Аԥсны ахадас иалху Аслан Бжьаниа аԥсуа бызшәа арҿиаразы гәҭакқәас ишәымоузеи ҳәа иоуз азҵаара абас аҭак ҟаиҵет: "Ҳара ҳахәаԥшуеит ирыдыркылахьоу азакәан аус шауа, иҟалап уи азакәан ахәҭақәак аԥсахрақәа ралагалара аҭаххар. Иахәҭоуп аԥсуа бызшәа арҵара еиҳа ирцыхцыхзар".

Бжьаниа иазгәеиҭеит аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа рулафахәы еиҳазар шахәҭоу егьырҭ ирҿырԥшны иаҳгозар. Абри адагьы, Бжьаниа иҭак аҿы иазгәаҭан иаԥсыуам ашколқәа рҿы аԥсуа абызшәа арҵаҩцәа разымхара апроблема шыҟоу. Абарҭ зегь ҳрыԥшны иаҳҳәозар, аԥсуаа ҳбызшәа аҵгәара зҭаху акәны иҟоуп. Уи ныҟәызго, изхатәы бызшәоу аԥсуаа – ззинқәа еилагоу милаҭуп.

Аԥсны аус зуа омбудсмен иинститут ҳазааҭгылозар, раԥхьаӡа акәны Жәлар реизара адепутатцәа рҿаԥхьа рашәара 29, 2020 шықәсазы урысшәала ажәахә ҟалҵеит иахьатәи ахада Асида Шьаҟрылԥҳа. Омбудсмен улықәшаҳаҭымхар ҟалом, ҳтәылаҿы ауаҩы изинқәа реилагарақәа рҿы иахьалылкааз аҳәса рганахь "агәакьацәа рҟынтәи имҩаԥысуа ахалахьырхәра" анаҩсан, Аҩныҵҟатәи Аусқәа рминистрра ахаҭарнакцәа "абаандаҩцәа рырҳәацәара, иргәаҟны рышьра" рхы ишақәнадырго атәы ахьцәырылго. Абарҭқәа рыдагьы, Гал араион аҿы иҟоу азинеилагарақәа ртәы дазааҭгыло, урысшәала ажәахә ҟазҵоз омбудсмен инаҵшьны иазгәалҭеит араион аҿы аҵара аҵаразы ауаатәҩыса рзинқәа шеилагоу.

"2015 шықәса раахыс галтәи ашколқәа рҿы аҵара урысшәалоуп ишымҩԥысуа. Араион аҿы аурысшәа ибзианы иахьырзымдыруа, дара арҵаҩцәагьы налаҵаны, амаҭәарқәа рышьҭкаара рцәыуадаҩуп аҵаҩцәа", – ҳәа азгәалҭеит омбудсмен. Ари ахҳәаа азаҳуазар, ҳазымхәыцыр ауам, галаа рзы хатәы бызшәас иҟоу агыршәа шакәу, ақырҭшәа дара еиҳарак ашкол аҿы акәын иахьрыдыргалоз. Издыруада, еиҳа иҳақызҭгьы, агырқәа наџьнатә аахыс изызхәыцуаз, аха ирзынамыгӡаз ахатә ҩыра аԥҵара апроект зхароу Қырҭтәыла шакәу азгәаҭазҭгьы.

Араҟа иаахтны иҳәамызт, иабантәаагатәу қырҭшәала еиқәыршәоу арҵага шәҟәқәа? Қырҭтәылантәи, мамзрагьы аԥсуа ҳәынҭқарра ахы иалнаршар акәу?! Зегьы иаҳдыруа усуп, Қырҭтәыла иҭрыжьуа арҵага шәҟәқәа ридеологиа хырхарҭас иамоу "Аԥсны Қырҭтәыла ишахәҭаку" шакәу, ус анакәха, галаа аинтеграциа рзура аҭыԥан, Егры нырцәҟа рхы ҳархома? Омбудсмен галаа рзинқәа данырзааҭгылоз, илымҩатәны акәзаргьы иазгәалымҭеит Аԥсны ишеилагоу аԥсуа бызшәа изхатәы бызшәоу рзинқәа.

Хыхь зыӡбахә сымаз Аслан Бжьаниа ипресс-конференциа сазыгьежьуазар, абас иҳәеит: "Аҳәынҭқарратә бызшәа адырра цхыраагӡазароуп ауаҩы дчынуаҩхарц иҭахызар, аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы дҟаларц азы". Алхрақәа рышьҭахьтәи аҭагылазаашьа ҳахәаԥшуазар, аԥсуа бызшәа азакәан 2-тәи ахәҭаҷ уаанӡеиԥш еилагоуп, Аминистрцәа реилазаара ашьақәыргылараан инеиԥынкыланы аҳәынҭқарратә бызшәа здыруа ракәӡам аҭыԥқәа здыргалаз. Аминистрцәа реилазаара аилатәарақәа ҳрызхьаԥшуазар, аҷҷаҳәа урысшәала имҩаԥысуеит, аԥсшәа ацәаара уарла-шәарла иаҳбоит.

Ганкахьала ҳацәыԥхашьоит азакәан иану ахәҭаҷқәа рыԥсахра, даҽа ганкахьала – аҭыԥ зҭатәу ргәы нмырхакәа, абызшәа рзымдыруазаргьы ркабинет иҩнартәатәуп.

Исҳәарц сылшоит, ҳарҭ зхы иаӷоу милаҭуп ҳәа, избанзар, адунеи аҿы збызшәа зцәыӡхьоу амилаҭқәа реиҭашьақәыргылара хықәкыс ианрымоу, ҳара еиқәырханы иҳамоу арԥсыҽра ҳаҿуп. Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан 2-тәи ахәҭаҷ иаҳәоит: "Амчратә усбарҭақәа, урҭ ирыҵаркуа аструктурақәа рхадацәеи, Жәлар реизара адепутатцәеи, аҭыԥантәи ахаланапхгаратә усбарҭақәа рхадацәеи ирдыдырц, рхы иадырхәаларац рыхәҭоуп аҳәынҭқарратә бызшәа". Ақьаад иануп, аха аԥсҭазаара уи аларҵәашьа амоуит… Абраҟа иарабоу абзац аусура иалагар акәын 2015 шықәса ажьырныҳәа 1 инакны. Иахьа ҳара ҳанхоит 2020 шықәсазы, аха ари ахәҭаҷ ус ишрыдыркылаз иаанхеит…

Аԥсуа бызшәа адырра иунаҭо алшарақәа
© Sputnik Леон Гуния
Аԥсуа бызшәа адырра иунаҭо алшарақәа

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

 

 

128
Абхазский долгожитель

"Данаҟаи даауеит": Аԥсни Ҭырқәтәылеи еицырдыруа Ашәы Данаҟаи иҭоурыхқәа

292
(ирҿыцуп 19:06 05.07.2020)
Иуа Коӷониа ипоемақәа руак ззикыз, ахаҵара ду злаз Ашәы Данаҟаи иҭоурых Сырма Ашәԥҳа лматериал аҿы.

Cырма Ашәԥҳа, Sputnik

Ашәы Данаҟаи иӡбахә, ифырхаҵара, иахьа уажәраанӡа ҳажәлар инеимдаа-ааимдо еибырҳәоит, аҭоурых иазынхеит. Дазусҭада Ашәы Данаҟаи, избан ас еиԥш дыхьӡыртәны изихцәажәоз? Уи атәы дазааҭгылоит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, аҵарауаҩ Арда Ашәба.

"Усҟантәи аамҭазы нхыҵи аахыҵи ақәыларақәа аныҟаз, ажәлар анеимырҵәоз, Ашәы Данаҟаи ицәшәаны уаҩ дзахыҵуамызт, убриаҟара ахаҵара илан. Ижәлар ихьчон, ихы ӡыригомызт, "соуп" зҳәоз ахацәа дрыжәлон", — ҳәа азгәеиҭоит аҵарауаҩ.

Иуа Коӷониа ипоемақәа руак Ашәы Данаҟаии Аҟарач Бакәыкәи ирзикхьан. Иуа ажәлар рҿы иаҳахьаз Данаҟаи изкыз аҳәамҭақәа ирылхны иаԥиҵеит апоема. Данаҟаи, нхыҵ аҟарачқәа рҿы Бакәыкә ҳәа иҟаз амагәшьхәа дҭаицалахьан.

"Абжьыуаа рашәаҳәаратә хор "Нарҭаа" Илиа Соломон-иԥа Ашәба напхгаҩыс дызмаз, агастрольқәа рахь ианцоз быргк иҳәо абас иаҳаит: "Шьыбжьонла ҳҭаацәа ҳанздмырцәалак, "Данаҟаи даауеит" ҳәа ҳдыршәон", — иазгәеиҭоит Арда Ашәба.

Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рҟны Данаҟаи Ашәба ихьӡ камыршәӡакәа иааргоит.

"Аԥсны ҳара ҳаԥсадгьыл ауп. Аха атәымџьара анхара ҳазшаз ҳалахь ианиҵеит. Аԥснаа, ҳаԥсадгьыл зыхьчаз, сшәыкәыхшоуп. Гәадурас шәҳамоуп, шәыгәхьааҳгоит. Сара сықәрахь снеихьеит. Сыԥсы ахьынӡаҭоу сыԥсадгьыл сықәыԥшыр сҭахуп. Ашәы Данаҟаи имаҭа соуп сара. Ашәба Данаҟаи сабду иаб иоуп. Сабду Мырза ихьӡын, Мырза иаб иоуп Данаҟаи", — ҳәа иаҳзеиҭеиҳәеит Ҭырқәтәыла, Џьгьарда ақыҭа инхо, хылҵшьҭрала Данаҟаи Ашәба изааигәоу, 95 шықәса зхыҵуа Феҳми Ашәба.

Ашықәсқәа цоит иниакәкәа. Аамҭақәа реиҭасра акәзар, аҭоурых иазынхоит. Аиҳабацәа иргәаладыршәоит, ирхадыршҭуам рабацәа, рабдуцәа ирхыргаз аҭоурых. Нхыҵи аахыҵи Ашәы Данаҟаи дыхьӡыртәны ифырхаҵара аӡбахә иалацәажәоит.

Феҳми Ашәба игәалаиршәоит:

"Данаҟаи ихьӡ иадҳәалоу рацәоуп, изку иашәақәа ыҟоуп. Данаҟаи нхыҵи аахыҵи дыбжьан, дҳәынҷон. Ҽнак аҳак иҩны давсуан. Аҳ сасцәақәак шиҭаз ибеит. Иангәеиҭа, иҽы аӷәра аҵәҩан аҟны иаахишьын, дыҩхалан асасцәа рымаҵ иуа далагеит. Аҳәа идҳәалоуп, аԥынҵа аҭра кылнаҵәан, аԥынҵагьы кылыҳәҳәоит. Аҳ исасцәа иџьаршьеит, "ари аҷкәын дызусҭада, ани иаҳәызбала иҟаиҵозеи?" - ҳәа датәамбаӡо иазҵааит. Ари Ашәы Данаҟаи иоуп рҳәеит", - аҭоурых ашьҭа дазхьаԥшуа дҳацәажәон абырг.

Данаҟаи ифырхаҵара ԥыршәарц азы аҳ исасцәа аизара мҩаԥыргарц рыӡбеит.

"Ауаа еизеит. Данаҟаи аҳ ицә ахәда дадырсуеит. Иаҳәа ааҭихын, анахәҭа зкыз икышьа игәамԥхазт, Рыӷәриа Шьаабан ҳәа дыҟан, анахәҭа уи инаииркит. Арҵәааҳәа дыҳәҳәаны ацә ахәда данлас, уи ахы ахәда зкыз иааигәыдҳалеит. Зныкала днасны ахәда хиҵәеит Данаҟаи", - иҳәеит ажәабжьҳәаҩ.

Феҳми иабду иашьа Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа дцахьан. Уа иаб иаҳәшьа дыҟан, даанхеит. Ауха еицдыршеит, рызхара изеибамбауа. Аҟыз рацәаны илыман лара. Иаб иаҳәа Аԥсны инханы иҟан, уи ааилыркын, лҟызқәа руак ахәда хиҵәарц иалҳәеит.

"Аҳәа цырцыруа ианыск иҳәеит Гәызиа, ҩба-хԥа рыхәда зныкала ихысҵәап сгәахәын, иркаланы сласит иҳәеит. Ахәы аалпып-аалпыпын, инцәыҵых-аацәыҵаххын, игыланы ицеит аҟыз. Саб иаҳәшьагьы ашәхымс дықәтәаны дааԥшуан, нас алақмар ҳәаны аҵәыуара далагеит", - иҳәеит Феҳми.

Гәызи иҟалаз изеилымкааит, иаб иаҳәшьа алақмар ҳәаны дызҵәыуоз џьеишьеит. Нас, даалыԥхьан, дналыдлыртәалеит.

"Абри аҳәа уаб Данаҟаи итәуп. Абри ала иҟаиҵақәахьоу рацәоуп. Уара ҟызк ахәда узхымҵәеит, алақмар абасымҳәо", - лҳәазаап.

Аԥсны инхо абырг, Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран, шәышықәса ирзааигәоу Леуарса Ашәба, иабду иҟынтәи игәалашәоит Ашәы Данаҟаи иӡбахә.

"Сара сабду Ҳасани Данаҟаи еицныҟәон. Данаҟаи иҩыза Ашәба дыҟаӡам. Убриаҟара амч иман, аилкаагьы иман. Данаҟаи ирахә ахьгылаз аҟарач днеин, иԥцаны иманы ддәықәлеит. Ахьшьцәа аӡә дыбналан, Данаҟаи адырра ииҭеит. Данаҟаи апҟеҩҳәа дишьҭалан дихьӡеит, ибжьы иқәиргеит: "Ухылԥа алаба иахаҵаны уҩах", - ҳәа. Ихылԥа алаба инахаҵаны данҩаха, ихылԥагьы алаба ахгьы аахиҵәеит, ирахәгьы иргьежьит шьҭахьҟа", - иҳәеит абырг...

Ашәы Данаҟаи илеишәа бааԥсын, ахаҵара илан. Иԥшәма ԥхәыс д-Аӡынԥҳан. Мышкы иеимсы тлан, иԥҳәыс иналымҵаиршәит, иӡахны инаилҭарц. Акыраамҭа дааԥшит, далгазаргьы, далгеит анигәахә, илҭарц леиҳәеит. Аха, лара аҭакс "исымӡахӡац", — ҳәа наиаҭалкит. Игәы ааԥжәан, иеимаа аалымихын, ус ишыҟаз инаишьаҵаны дцеит ҳәынҷара. Данаауаз Езыгәԥҳак иҽы ахәда дықәкны диманы дааит.

Абас еиԥш ирацәоуп Ашәы Данаҟаи идҳәалоу ахҭысқәа. Ажәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа иргәыласоу ажәабжьқәа ахааназы ԥсра рықәым, ԥсра шрықәым еиԥш дара зырҿио ахаҿсахьақәа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

292

Аминистрцәа Реилазаара агуманитартә цхырааразы акомиссиа аусура еиҭахацнаркит

1
Аминистрцәа Реилазаараҟны агуманитартә цхыраара азҵаарақәа рзы акомиссиа аусура иалагеит 2003 шықәса рзы.

АҞӘА, ԥхынгәы 10 - Sputnik. Аминистрцәа Реилазаараҟны агуманитартә цхыраара азҵаарақәа рзы акомиссиа аусура еиҭалагеит аилазаара еиҭакны ҳәа аанацҳауеит Аиҳабыра рсаит.

Акомиссиа аилазаара ҿыц иалагалоуп уаанӡа Асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи Рминистрраҟны иаԥҵаз Ауаажәларратә хеилак алахәылацәа, Аԥсны икоммерциатәым аиҿкаарақәа Рассоциациа анагӡаратә директор Азамаҭ Багаҭелиа, "Москватәи аԥсуа диаспора" анапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа, Аҟәатәи ақәыԥшцәа рыҩны адиректор лхаҭыԥуаҩ Аида Ладариаԥҳа.

Акомиссиа напхгара аиҭоит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, Афинансқәа рминистр Владимир Делба.

Ԥхынгәы 9 рзы имҩаԥысыз акомиссиа раԥхьатәи аизараҟны ирыхәаԥшын ахатәхаҿқәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи Аԥсныҟа иаарышьҭуа аидарақәа агуманитартә цхыраара астатус рыҭара азҵаарақәа. Акомиссиа Аԥсныҟа иаауа агуманитартә цхыраара аиуреи аихшареи мҩаԥызго аусбарҭақәа, аиҿкаарақәа, ахаҿқәа ркоординациа мҩаԥнагоит аҳәынҭқарратә ҩаӡарала.

Акомиссиа иара убасгьы аидара агуманитартә цхыраара астатус анаҭоит уи азы иахәҭоу ашәҟәқәа ацҵаны. Аршаҳаҭга змоу роуп азин зауа "Аҳазалхратә тариф" азакәан инақәыршәаны аҳазалхратә льготақәа зауа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

1