Алхратә скептицизм: иззыԥшуи иахьатәи алхыҩцәа

132
(ирҿыцуп 15:32 12.05.2019)
Ԥхынгәы 21, 2019 шықәсазы Аԥсны имҩаԥысраны иҟоуп Ахада иалхрақәа. Ишԥазыҟоу уи ҳтәылауаа, гәыӷрақәас мамзаргьы гәрамгарас ари ахҭыс иадырҳәалои? Абарҭқәа уҳәа рзы лгәаанагара ҳамалдоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Елеонора Коӷониаԥҳа Аԥсны ахада иалхрақәа ирызкны

Ҳаԥхьаҟа ишьҭоуп ахәбатәи Аԥсны ахада иалхрақәа. Зыбжьы зҭираны иҟоу атәылауаҩ лаҳасабала исымоуп "скептицизм" ҳәа изышьҭоу, агәрамгара аҟазшьа змоу агәҭахәыцрақәа. Аҵыхәтәантәи алхрақәа хԥа даара ҭыӡшәала иҭәын, акандидатцәеи урҭ рыдгылацәеи еилашуан, иааилгар, акашырра ҟаларашәа.

Единый день голосования за рубежом
© Sputnik Томас Тхайцук

Уи зегь ԥышәазар акәхап, ҳара қәра дук змам ихьыԥшыму Аԥсны иқәынхо ҳзыҳәан. 25 шықәса ахыҵуеит ҳҳәынҭқарра ҿыц, ԥшьҩык атәыла ахадацәа алаҳхьеит уи аамҭа иалагӡаны. Абар, уажәгьы ҳааҽԥынгылеит Аԥсны ахада иалхра ҿыцқәа раамҭа.

Ииасхьоу алхратә кампаниақәа ҳарзааҭгылозар, еснагь ирыцын агәыӷра, "ари дҳаԥсахыр, ари деиӷьхап" ҳәа. Еиуеиԥшым алхратә кампаниақәа раамҭазы акандидатцәа иҳадыргалон зеиӷьыҟамыз алозунгқәа: "Мир порядок и достаток", "Камеры с видом на море", "Территория закона". Инагӡоума абарҭ рахьынтә акы, схәыцуеит сара?!

Адепутатцәа абжьыҭиразы азакәан аԥсахрақәа аларгалеит>>

Мап инагӡам, апориадок ҳәа изышьҭоугьы ыҟам, ацәгьоуҩгьы абахҭа иҭакра еснагь иалыршам, азакәан аҳра ауагьы иҟамлеит, ус анакәха, аполитикцәа ражәа иеижьоит. Ииашоуп, зны-зынла идыргылоит ахыбрақәа, ишьҭарҵоит акаҭран, аӡымҩангагатә цәаҳәақәа алырдоит, аха зегь реиҳа ихадоу, ҳхатә економика арҿиара, аусурҭатә ҭыԥқәа реиҿкаара, акоррупциа аркьаҿра уҳәа, макьаназы аӡәгьы илымшаӡеит.

Абарҭқәа ирыхҟьаны акәхап,  уажәтәи алхрақәа рышәхымс аҿы, аԥсуа алхыҩцәа скептикцәаха изықәгылаз, избанзар 25 шықәса рыҩнуҵҟа, аԥсуа политикатә напхагаратә елита ирҳәоз  шынармыгӡоз ауаа еилыркаауа иалагеит. Аԥсны алхрақәа ршыкьбжьы ҳаракуп еснагь, акандидатцәа рыдгылаҩцәеи раԥханагьлацәеи ажәлар ахҟа рыбжьаҵо иааиуан, аха, аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы, ажәлар азхәыцуа иалагеит алхрақәа рышьҭахь аԥсҭазаара уамак аҽшамԥсахуа.

Ажәлар ргәаанагара ҳара иахьаҳбарҭоу хаҭалатәи ҳаиқәшәарақәеи асоциалтә ҳақәеи рҿоуп, убри аҟынтә, аихшьаалақәа ҟаҳҵозар, алхратә скептицизм хәа ззырҳәо аҟны ҳааины ҳаҟоуп уажәы. 25 шықәса рыҩнуҵҟа амчраҿ иҟази урҭ роппозициеи реимак аҳәынҭқарра асистема арҿыцреи, ҳҵызфаауа акоррупциа аҿагылареи, ацәгьоурақәа раԥырҟәҟәаареи, аекономика ашьҭыхреи ракәым иззырхо, ҳарҭ алхыҩцәа агәҩара ҳазцәырҵуа ҳалагеит, амчрахь анеира ахатә бзазара аиӷьтәразы ихәарҭоу аресурсқәа рҽырзааигәатәра ишазку.

Ҳазҭагылоу аамҭазы закәанла аӡәгьы арегистрациа изырымуцзаргьы, асоциалтә ҳа Facebook аҿы иаҳбоит апрезидентрахь амҩа иқәлаз рӡыргаратә лексика "Дычкәына бзиоуп", иаҵарыҩуеит урҭ рыдгылаҩцәа уажәнатә изыдгыло дӡырго. Аҷқәынцәа бзиақәа рацәаҩуп, аха аҳәынҭқарра аргылара уи даҽа усуп ҳамҳәозар. Иҳарҳәозеи уажәнатә ицәырҵуа аӡыргарақәа? Аоптимизациа шыҟаҵатәу, акоррупциа шаанкылатәу, ажәлар еизҳазыӷьаны инхаларц шахәҭоу уҳәа, даҽазныкгьы абжьы рызҭаша алхыҩцәа рыжәҩа злаҭырҟьаша ажәа лыԥшаахқәа роуп ҳлымҳа иҭаҩуа.

Арҭ аҳәамҭақәа уажәшьҭа акыр шықәс рхыҵуеит, иаҿахаз апластинка иаҩызаха иааҟалеит, ҳалхыҩцәагьы ҿырҳәала ирҵахьеит. Аӡәи-аӡәи еиҭныԥсахло ҳшааиуаз, иаагәаҳҭеит аполитикцәа зықәныҟәо асистема еиҭакра амаӡамкәа ишынхаз, алхарақәа рышьҭахь уи аӡәгьы далакьысырц игәы ишҭам. Иахьа амчраҿ иҟоу апартиа ахаҭарнакцәа акыр иӡырганы ирыман аоптимизациа ҳәа изышьҭоу атема, иара убас, атәыла ахада имчрақәа рӷьырак Апарламент ашҟа аиагара. Баша цәажәарахеит, иахьазы уи аҩыза асистема алыршам.

Иаҳҳәап, атеатр аҿы аҭыӡшәа ыҟазар, апрезидент иоуп изыӡбо, акультура аминистрра шыҟоугьы. Иахьа уажәраанӡагьы инагӡам, аԥсуа театр аҿы иҟаз аҭыӡшәазы иаԥҵаз акомиссиа иаднакылаз ақәҵара. "Иԥсахтәуп атеатр аԥҟаԥҵәа, адиректори асахьаркырратә напхгаҩи аӡәымзароуп, иргьежьтәуп атеатр асахьаркыратә еилазаара", ҳәа ишьҭырхыз аӡбамҭа мызкы инахыҳәҳәо ишьҭоуп, апрезидент ииӡбо иазыԥшны.

Алхрақәа рыламҭалазы апрезидент атеатр аха имоума? Атәыла ахада дтеатрҭҵааҩым, уи иацу акәамаҵамақәа хаҭала рҵара уеизгьы-уеизгьы идырраны дзыҟоузеи, уи азы акультура аминистрра имазар? Аха, иахьатәи азакәан ала, апрезидент инапаҿы иҟоуп амчра зегьы. Хаз игоу усҳәарҭак аҿы ауадаҩрақәа ыҟазар, аӡә дамхтәзар, ма даҽаӡә даҭатәзар, апрезидент илымкаа аминистр ихала уи аӡбара илшом, еиҳа ииашаны иаҳҳәозар, уи аҩыза ахақәиҭра имам. Ус азин имамзар, изаҳҭахузеи дара урҭ аминистррақәа еиҵаҩҩы иҟоу русзуҩцәеи дареи?

Абарҭқәа зегь лабҿаба ҳара иаҳбарҭоуп, абарҭқәа зегь рыӡбахә рҳәоит аоппозициаҿы иҟоу амчрақәа, аха амчрахь ианнеилак гәырӡ-шашәарӡ  ареформақәа рымҩаԥгара азҵаатәы бжьаӡуеит ҳамҳәозар.

Иахьатәи алхҩы дазласкептикхаз ала, даара иуадаҩуп аҳәара дыҟоуп ҳәа атәылауаа рӷьырак зыгәра ганы рыбжьы зырҭарц рҭаху ауаҩы. Арҭ ашықәсқәа ирылагӡаны ицәырҵуаз амчреи аоппозициеи рыбжьара иҟамызт апрограмматә еиндаҭлара, аоппозициа акритика ҟарҵон, уи алагьы амчрахь ианнеиуаз ыҟан, амчраҿ иҟаз ракәзар, агәра ҳдыргон, рхы дырҽхәон "аҿиара амҩа ҳшану" азы. 25 шықәса рыбжьара аҳәынҭқарратә система ахархьуаа рыԥсҭазаара шьаҭанкыла акәымзаргьы, ҩаӡарк аҟынӡа иҳаракхартә ирзыҟамҵеит иаҳхагылаз.

Иааидкыланы иаҳҳәозар, апрезидентцәа ԥшьыҩк алаҳхзаргьы, атәыла анапхгара рҽырыԥсахит ҳәа аҳәара уадаҩуп, зҟәардә зыҵҟьаз аӡәы-ҩыџьа ыҟазаргьы. Ианаамҭоу аԥша ахьасуа зныруаз аполитикцәа елитак аҟынтәи даҽакахьы ииасуан, партиак иаалҵны, даҽакы иналалон. Абас ицон аамҭа. Арҩашьыга иаҩызаз агәыӷра зызцәырҵлоз алхыҩцәагьы, маҷ-маҷ ирхыԥсаауа иалагеит аполитикцәа ирыдыргалоз, зыгәра ргоз аԥсҭазаара лаша, рыгәгьы азҩо иалагеит урҭ рриторика аиаша ишацәыхароу, убри аҟынтәи, иахьа имаҷҩым изҳәо "аӡәгьы игәра ҳгом" ҳәа.

Абри аҵыхәтәантәиқәа рпозициа сазааигәоуп схаҭагьы. Даара иуадаҩу алхратә скептицизм ззуҳәаша аамҭа ҳаԥхьа иааины ишьҭоуп уажәазы. Зажәа назмыгӡоз аԥсуа политикцәа, ҳара ҳалхыҩцәа абри аҩыза ахәыцраҿы инаргеит, убри аҟынтә, исҳәарц сылшоит, иахьазы дшыҟам, хьаҳәаԥаҳәада алхыҩцәа зыгәра рго, адгылара зырҭаша акандидат.

Ус иҟалеит, избанзар, макьана иҟам партиак, ма политикатә гәыԥк иреалтәу атәыла арҿиара иадҳәало хсаалак ажәлар ирыдызгало. Амчраҿ иҟоу еснагь рхы-ргәы алаҟоуп, анкьа аҭыԥқәа зманы изцәыӡыз гәрымуа иоппозициатәу аҳәамҭақәа ҟарҵоит, уаҳа акымзарак мҩаԥысуам аԥсуа политикатә ҳауаҿы.

Азеиԥш еихшьаалатә хьӡы аҳҭозар, иахьа иҳамоу аҳәынҭқарратә модель, акоррупциа шьагәыҭс измоу, уалаҭахылатәи асистема аҳра ахьауа, апрофессионал ҳәа ҳзышьҭоу уамак дызҭахым асистема иеиԥшуп. Ас хара цашьа ыҟам, аха намысла атәыла аргылара зҭаху, уи аҟаҵашьа здыруа дцәырҵӡаргьы, иидеиа ажәлар рҟынӡа анагаразы акыр ауадаҩрақәа изыԥшуп, зегь раԥхьаӡа иргыланы алхрақәа рымҩаԥгара ахарџь рацәа злаҭаххаз ала, ауаҩы гәызиан уахь имҩа макьаназы иаркуп, ихатә финанстә ресурс имамзар.

Табаӷәуа еиҭеиҳәеит Аԥсны ахада иалхразы аԥҟара ҿыцқәа ртәы>>

Аԥсуаа ҳалхратә компаниа аиҿкаашьа ҳазааҭгылозар, иубаратәы иҟоуп, алхрақәа рышьҭахь акадртә политика инаркны, зегь зыӡбо акандидат финансла адгылара изҭо шракәу. Иалырхуа ахада иҭахы, иҭахым, ԥарала адгылара изҭаз "рашәа иҳәалароуп", избанзар, дара рфинанстә уасхыр ауп шьаҭас иамоу амчрахь иара инеира.

Иахьатәи аамҭазы, ажәлар рӷьырак рзы ихадоу - ари акурортә сезон еиламырҩынткәа, абжьыҭара ҭынч амҩасроуп, уамак ргәы цыхцыхуа иазыԥшым дазусҭахарыдашь ахәбатәи Аԥсны ахада ҳәа, избанзар ирдыруеит ԥсахра дук шыҟамло, асезон азы идырҳаз инаҷыданы социалтә бзазарак шырзыԥшым…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

132

Аҳәаа аартреи Аԥсны агәабзиарахьчара аҭагылазаашьеи: Ҭамаз Ҵахнакьиа иҿцәажәара

25
(ирҿыцуп 11:33 04.08.2020)
Ԥхынгәымза анҵәамҭазы Аԥсны акоронавирустә инфекциа акыр алаҵәара аиуит. Аҿкыра зыхьыз реиҳараҩык амедицинатә усзуҩцәеи урҭ рҭаацәарақәеи роуп.

Аԥсны агәабзиарахьчара  аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа арадио Sputnik аинтервиу аҭо далацәажәеит атуристцәа хыԥхьаӡара рацәала рыҟазаара аԥснытәи амедицина ахәо иамыхәо, аҳәаа иахысуа атестқәа зырзыҟарымҵо, акоронавирус аҟазшьақәа ухы иадубалар хымҩаԥгашьас иаҭаху уҳәа ртәы.

- Ҭамаз Мурман-иԥа, нанҳәа 1 азы иаадыртит аурыс-аԥсуа ҳәынҭқарратә ҳәаа, атуристцәа хыԥхьаӡара рацәала атәылахь иҭалеит. Абри инадҳәаланы аҭагылазаашьа хәшьарас иашәҭозеи?

- Хәшьарак аҟаҵара макьаназ изаауп. Уажәоуп зегь аналагаз.  Иааиуа ахымчыбжь рыҩныҵҟа иҟало аабап. Ихадароу ашәарҭадаратә ԥҟарақәа рықәныҟәароуп. Урҭ аӡәгьы иаԥимхыцт макьана. Атуристцәа ахьаангыло аобиектқәа, акрыфарҭақәа зегьы  абжьагарақәа рыҭоуп. Шәача аԥышәала иаабоит ауаа шырацәоу, аха аҿкра зауа рхыԥхьаӡара шшәарҭам.

- Аҳәаа ахысраан ауаа ргәабзиаратә ҭагылазаашьа ҭырҵаауама?

- Уаанӡа, аҳәаа иахысуаз рхыԥхьаӡара  анмаҷыз  уи аҟаҵара мариан. Уажәы, зықьҩыла ианахысуа ргәаҭара уадаҩуп. Ауаа уахи-ҽни агәаран иқәгыланы аҳәаа иахысуеит, амра ицәгылоуп. Ҳәарада, ауаҩы ицәеижь аԥхарра асуеит. Атепловизор, ма атермометр абри аан ииашоу аинформациа урҭараны иҟаӡам.

- Ареспубликаҿ аус ауам Агәабзиарахьчара аминистрра "ацәаҳәа ҷыда". Аҿкыра аҟазшьақәа зхы иадызбалаз ауаҩы ихы шԥамҩаԥигар акәу?

- Ааи, атехникатә проблемақәа ыҟоуп, аха амобилтә оператор ҳиҳәоит уаанӡатәи аусуратә режим иазыхынҳәырц. Ауаҩы иҭагылазаашьа дацәшәартә ихы ибозар аҳақьым дидҵаалароуп.

- Аԥсны араионқәа руааԥсыра иҟарҵар акәузеи?

- Араион ауааԥсыра ртәы уҳәозар ишьақәыргылоуп амаршрутизациатә схема ҷыда. Раионцыԥхьаӡа амашьына рыҭоуп, иахәҭахар апациент Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭахь инагаразы.

- Иазхома ареспубликаҿ алаборантцәа, атестқәа рҭак ҟазҵаша?

- Аҭҵаарақәа заҟа ирацәахо аҟара еиҳа-еиҳа иуадаҩхоит. ПЦР-диагностика ҟазҵо ҳәа иҳамоу хҩык алаборантцәа роуп, аха ҳара ҳгәы иҭоуп  аҽа ҩыџьа рдырра ацҵаразы иахәҭоу аиҿкаарақәа рахь рышьҭра. Дара алаборатортә диагностика атәы рдыруеит, аметодика ҿыц аҵара рзымариахоит. Иҳәатәуп нанҳәа 8 рзы ишаагахо акомпиутертә томограф. Гәдоуҭатәи агоспиталь аҟны иаразы аҭыԥ рхиоуп.

- Аоперштаб аилатәараҿы шәхаҭыԥуаҩ иҳәеит аепидимиологиатә ҭагылазаашьа еицәахар ҳахәаӡом ҳәа. Уи ииҳәаз шәақәшаҳаҭума?

- Ҳара амедусҳәарҭақәа азҳархион ҳуааԥсыра рхыԥхьаӡара иаҿырԥшны. 100 нызқьҩык ауааԥсыра рҟынтә ихьанҭоу, зрыԥҳа аҳауаҭарсра аҭаху ачымазцәа 20-ҩык ракәхоит ҳәа ҳазнеиуан. Ичмазаҩыз рыстатистика ала, 80% аҿкра рыдубалаӡом, ихьанҭоу ачымазцәа ҳәа изышьҭоу 2,5% роуп иҟоу. Макьаназы абри астатистика инақәыршәаны, хәшәыла, маҭәахәыла ҳаизибархоит.

- Ирҳәон ашоура ҟалар ачымазара ықәҵуеит ҳәа. Логика ҳәа кыр аҵоума ари?

- Иазырыԥхьаӡоит аультрафиолет анырра ҟанаҵоит ҳәа. Уи адагьы ианшоуроу ауаа аҩныҵҟа итәаӡом, адәахьы идәылҵуеит, ус анакәха аҿкрагьы еиҳа  ашьҭкаара уадаҩуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

25
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау

Аамҭақәа зегьы ирзыхиоу: Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал лнапы шлыцааиуа

302
(ирҿыцуп 11:07 03.08.2020)
Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал ауҭра лнапаҿы ибзианы иааиуеит, уи адагьы аԥҳәыс ус зегьы лықәманшәалахоит. Ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Есма Ҭодуаԥҳа ари аԥсуа ԥҳәыс сасра данылҭааз ашьҭахь иазлырхиаз анҵамҭа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Тҟәарчал араион, Бедиа ақыҭа ииз Наҭелла Џьынџьал дхәыҷызар аахыс анхашәатә бзазара далааӡан. Лара лаби лаб иашьеи Аџыри Мышәи Џьынџьалаа зыхьӡи зыжәлеи еидкыланы ирҳәоз ауаа иреиуан, Нхыҵи Аахыҵи шьхала иахьымныҟәацыз ыҟамызт, ақәыларақәа ирылахәын, ишәарыцон.

"Саб Аџыр ихьӡын. Аџыри Мышәи аишьцәа ракәын. Ҽыла иныҟәон, қәылара ицон, аҽқәа ааргон. Усҟан аҽқәа пату рықәын. Дара есымша ԥсыуа маҭәала еилаҳәан, рыхҭарԥақәа рхаршәны. Абарҭ анхамҩа усгьы иаҿын. Усҟан даҽакала иҟан, даҽа гьамак аман. Ауааҳә ҟарҵон. Амхы иҭагыланы ианырашәоз ашәа ҳәо, абри аџьабаа змо акы акәны акәымкәа, рыԥсы аларшьозшәа акәын ишазыҟаз. Убри иаҳбаз ауп ҳаргьы иахьа иааҳго", – ҳәа еиҭалҳәоит Наҭелла, луҭра далсны днеиуа, лаарыхрақәа лнапы налыршьуа.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лара аҭаацәара даналала нахысгьы лыԥшәма Пиотр Џьапуеи лареи Тҟәарчал ақыҭан рхатә џьабаала анхара напы адыркит. Урҭ ирааӡеит хәҩык ахшареи зежәҩык амоҭацәеи. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь, рынхара зегьы аныблы, Тҟәарчал иқәҵын, иахьа иахьынхо Бабышьира иааит. Араҟагьы ҿыц анхара иалагеит, ирымоу зегьы дара рнапала иҟарҵаз ауп, рхатә џьабаа мацарала, адгьыл ақәаарыхрала рхы-рыхшара рааӡеит.

Наҭелла луҭраҿы иҟам ҳәа акы ыҟам: ҳзышьцылоу анаша, апомидор инаркны, апырпыл, апатырџьан, ахәыл, апырпыл хаа, акырпыжә, ашьынка, аҟаб уҳәа, зеиуахк уҭаху афатә архаагақәа. Урҭ инарҷыдангьы сылаԥш иҵашәеит ауҭра иалагылаз, зыбӷьқәа џарџаруаз ҵиаак. Ари закәызеи ҳәа сахьҵааз, аҭаҭын ауп ҳәа салҳәеит.

  • Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ачақәагьы рааӡоит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал аӡынразы асыӡбал злалыркуа амарҭхәқәа зегьы лынхамҩаҿы илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал луҭра иҭыҵуеит ауҭраҭых маҷымкәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Апомидор, анаша, аџьықәреи, ашьамашәыга (аџьамԥазиа) уҳәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Уи адагьы аиаҵәара рацәаны луҭра иҭиаауеит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Иара убас Наҭелла луҭраҿы иазҳауеит ахәыл
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал лбаҳчаҿы иазҳауеит акарпыжә, ашьынка, аҟаб
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ари аҩыза ахатәы аарыхра угәы азҭанаҵоит
    © Foto / Анжелика Кучба
1 / 9
© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп

"Абри аԥхьа абра ҳанаа анхара, иҳадырҵеит аҟаҵара, ақыҭа зегьы иҟарҵеит. Убас иҟалеит, агарҭа ҳмоуа. Уи ауҭраҭых шыҟабҵо еиԥш, абас ибрашәеит, ибцәаӷәеит, ибчалтит, еиҭабҳаит. Нас икнаҳан иҳарҩеит, ианҩа нахыс абас иаҳҷаҷуеит. Уи агәыр ыҟамзи абас, идуу, убри ала еихаԥсаны, иаҳҷаҷуеит. Нас иҳарҩеит, икнаҳҳаит, анаҩс аҭирахь ирысҭеит. Уи ашьҭахь иҟаҳамҵеижьҭеи акырҵуан. Уажәы абас цырақәак ауҭра иалеиҭаҳан иҟасҵеит, ауҭразы ибзиоуп иара", – ҳәа еиҭалҳәоит лара.

Табак. Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Аҭаҭыншьапқәа ауҭразы ибзиоуп лҳәоит Наҭелла Џьынџьал

Ауҭраҭых инаҷыдангьы амх дугьы ҟаҵаны ирымоуп, аџьықәреи аҟәыди ахьрызҳауа. Адгьыл заҟа бҭаху ыҟоуп, иузыҟаҵозар лҳәоит лара. Наҭелла Џьынџьал ишазгәалҭо ала, лара лзын аарыхра ааԥсароуп ҳәа лызҳәом, уимоу акы данаҿым ауп лгәы ианазымчҳауагьы. Иаалрыхуа акәзар, лхазы мацара акәым, лҭаацәа зегьы ирхьылгӡоит, ақалақьқәа рахь ирзылшьҭуеит, лгәылацәа ракәзар, урҭ рыда схала стәаны иагьысзыфом лҳәоит.

© Foto / Анжелика Кучба
Аӡынразы Наҭелла иалыркхьоу аҭаҵәахқәа ҵҩа рымам

Лыҩцараҟны уажәнатә иалыркхьоу аӡынтәи аҵәахқәа ахы убар, аҵыхәа узымбо иҭәуп. Иара убас ақыҭанхаҩ нага ишиҷыдаҟазшьоу еиԥш лыҩнаҭа ахш-харҵәы агым. Иара уигьы ашә рҩаны аӡын азы иахьылҵәахуа адагьы, ашә-аӡагьы аркқәа ирыланы сылаԥш иҵашәеит.

Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Ашәаӡагьы алыркуеит Наҭелла

Уи шыҟалҵо атәгьы сзеиҭалҳәеит абас:

"Ашә аӡа абас иара злахысхыз аӡы ала еиҵаҵаны, аџьыкхыш агьамала инаҭаны абас иасыркуеит. Ашә рҩа усгьы иҟаҳҵоит, абригьы абас. Аибашьраангьы абри ҳаарыхра иҟаҳҵоз ала акәын ҳазланхоз, аӡәы акы иҭаххаргьы ҳаицхыраауан, уажәгьы ак ҟаларгьы, абри ҳхала ҳтәаны иаҳфаӡом, схала сара сыгәгьы иаҭахӡам, аӡәы акы иҭахума, зегьы сызрыхьӡандаз ҳәоуп сшыҟоу. Нас сара иҿыцу акы ахәыцрагьы бзиа избоит, схатә гьамала. Уажәы акониак иарҭо архаагақәагьы аарыхны, уигьы снапала иҟасҵоит. Ажәакала, иҳалшо ала ҳанхоит", – ҳәа еиҭалҳәоит лара, аибашьраантәи ауадаҩрақәа уажәгьы лхы-лгәы ишҭоу мҩашьо.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лашҭа акәытқәеи ашәишәиқәеи рыла иҭәуп. Урҭ ирыцуп акәатақәагь, ачақәагьы. Ачақәа лмаҭа Алмас Џьапуа иоуп иаазгаз лҳәоит, убри иара азҿлымҳара иоун, рааӡара далагеит ҳәа ҳалҳәеит. Ажәакала, ақыҭанхамҩа агьама лара лмаҭацәагьы ишьҭыркааит.

Зхатә џьабаала инхо аҭаацәара ауадаҩрақәагьы маҷымкәа ирымам, аха уи рындырԥшӡом, акы ҳагуп ҳәагьы рҳәом, ргәы аартуп, доуҳалагьы ибеиоуп. Ари анҵамҭак алагьы иузҳәом урҭ рнапы злаку аусхкқәа зегьы.

Ҳаицәажәараан Наҭелла исзеиҭалҳәеит имаҷымкәа ажәытә ажәабжь ссирқәагьы. Лара лыбаҩ ҷыда шыҟоу ала, алаф азгьы лыбз хуп. Изыхәҭоу лафла дзыԥсоугьы иалҳәоит, ажәа азы хара ицо лакәым. Лыҩнаҭа иаҭаауа зегьы напы рҭәыла ишоулышьҭуа еиԥш, саргьы, ишысымуазгьы, напыда сылмышьҭит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

302

Барганџьиа еиҭеиҳәеит Аԥсны шаҟа араса аҽаҩра иазыԥшу

0
(ирҿыцуп 19:03 07.08.2020)
Ақыҭанхамҩа аминистрра агрономиа аҟәша аиҳабы Едуард Барганџьиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит сынтәа аҳәынҭқарраҟны шаҟа араса аҽаҩра иазыԥшу, ахаҭабзиара зеиԥшроу атәы.
Барганџьиа еиҭеиҳәеит Аԥсны шаҟа араса аҽаҩра иазыԥшу

"Араса атәыла анҭыҵ ианахырго ашәахтә аԥыхуп ҵыԥх аахыижьҭеи. Егьыс араса аҽаҩра 13 нызқь тонна рҟынӡа сынтәа иҟалоит ҳәа ҳазыԥшуп. Уи аҿыхра, аизгара, аҭира иалагахьеит. Араионқәа рҟны араса ахьрыдыркыло еиҿкааны ирымоуп, макьаназы ахә 60 мааҭ рҟынӡа ыҟоуп. Сынтәа аҽаҩра ҵыԥх аасҭа еиҳауп. Иҟоуп араса ахәшәтәра иахьахьӡаз, аҳәынҭқарраҟны аԥара аҟамзаара иахҟьаны ахәшәтәра иахьагхазгьы ыҟоуп. Араса ачымазара акит, ҳахьахьымӡаз. Аҽаҩра иҟоу 60 процент рҟынӡа араса бзиоуп ҳәа адырра ҳамоуп", - иҳәеит Барганџьиа.

Иара иазгәеиҭеит иахьа аҳәынҭқарраҟны азҿлымҳара шыҟоу ақыҭанхамҩа аҿиара азҵаара аганахьала.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sрutnik аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0