Асахьаҭыхҩы Пиотр Кончаловски исахьа А. С. Пушкин арепродукциа (1932 ш.).

Мушьни Лашәриа: Пушкин ду иажәа аҿҵаара, аихаҳара амҩа ҳануп

51
(ирҿыцуп 11:48 06.06.2019)
Аԥсны Жәлар рпоет, академик Мушьни Лашәриа аурыс поет ду Александр Пушкин 220-тәи иирамш инамаданы дазааҭгылоит уи иԥсҭазаареи ирҿиаратə мҩеи, ҷыдала "Евгени Онегин" аиҭагара шаԥшьигаз, насгьы аԥхьаҟа Пушкин иаԥҵамҭақəа реиҭагара ишациҵо.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Инагаз ауаҩы

- Иҵит 220 шықəса аурыс поет ду, иреиҳаӡоу аурыс милаҭтə гени Александр Сергеи-иԥа Пушкин диижьҭеи. Уи диит Москва, иԥсҭазаара аҵыхəтəантəи ашықəсқəа ихигеит Петербург, убраҟа идунеи иԥсахит - адуель аҟны дҭахеит залымдарала. Пушкин аурыс поезиаҿы инаигӡаз ароль, иааникыло аҭыԥ убас иҟалеит, ԥсахшьа ақəымкəа. Уаанӡагьы, Пушкин дцəырҵаанӡагьы, аурыс поетцəа дуӡӡақəа ыҟан аӡəымкəа ҩыџьамкəа, Жуковски, Державин реиԥш иҟаз апоетцəа лыԥшаахқəа налаҵаны, аха Пушкин иажəа, ицəаҳəеиҿартəышьа убас имариан, убас еиҿкаан, иԥшӡан, убас ргəынкылара маншəалан, шықəсқəак рыҩнуҵҟа иара данцəырҵ инаркны Урыстəыла зегьы аҩнуҵҟа ахы-аҵыҳəа, ихьӡ еицырдыруа иҟалеит.

"Евгени Онегин"

- Хашҭра рықəым илирикатə шедеврқəа, ипрозатə ԥҵамҭақəа, идраматургиа, аха иара ирҿиамҭақəа рҿы ихадароу аҭыԥ ааннакылоит иажəеинраалоу ароман "Евгени Онегин". Уи иара еиҳа бзиа иибоз, игəы-иԥсы злаз, еиҳа дзыхӡыӡаауаз, еиҳа инарҭбааны ихаҭара зныԥшыз аԥҵамҭан. Иҩуан 7-8 шықəса.

"Евгени Онегин" Пушкин иҩымҭақəа реиҳа инарҭбааны еиҭагоу иреиуоуп ажəытəтəи асовет тəылақəа рбызшəақəа рахь, европатəи абызшəақəа рахь, Кавказ зҳəаз еиԥш. Дырмит Гəлиа ибзоураны, Баграт Шьынқəба дналаҵаны, иакымкəа илирикатə ҩымҭақəа еиҭаган, саргьы еиҭазгахьан акымкəа-ҩбамкəа санқəыԥшыз аамҭазы. Аха, ус-ус ҳшааиуаз, изгəыӷьит хадара злоу "Евгени Онегин" аиҭагара.

Аԥсышəала ицəажəаз аурыс поезиа

- Сара уи ахы инаркны аҵыхəанӡа еиҭазгап ҳəа ҳасабс исымаӡамызт раԥхьа. Иалҵуа збап, ацəаҳəақəа шааиуа збап ҳəа ауп сшалагаз. Сахəаԥшын, аԥсуа жəеинраалеи аурыс жəеинраалеи излеимадоу, излеиқəҿырҭуа даараӡа акрыҟоуп. Зегь раԥхьаӡагьы, ақəыӷəӷəара иабзоураны. Аԥсуа жəеинраалаҟынгьы, аурыс жəеинраалаҟынгьы ақəыӷəӷəарақəа, ашьҭыбжь еицааирақəа даараӡа еиқəҿырҭуеит. Абарҭ акəамаҵамақəа ишауаз, ишамуаз рышьҭа схын, нас сама ицеит.

Презентация книги А.С. Пушкина Евгений Онегин в переводе на абхазский
© Sputnik / Томас Тхайцук
"Евгени Онегин" аԥсышәала Мушьни Лашәриа иеиҭага аӡыргараан.

Сгəы-сыԥсаҿы иаанхеит

- "Евгени Онегин" еиҭазгон хԥаҟа-ԥшьбаҟа шықəса. Аха иахьа уажəраанӡагьы акəаԥ сыргылеит ҳəа сыԥхьаӡаӡом сара. Ана цəаҳəак сахəаԥшуеит, ара ажəак сыԥсахуеит, сыҟанаҵы убас ауп, иара сгəы-сыԥсаҿы ишыҟоу, ишаанхаз. "Онегин" аҟны аурыс ԥсҭазаара инарҭбааны, насгьы ақыҭа ԥсҭазаара акəымкəа, Петербург, ҭауади-аамсҭеи, ауаа хгылақəа, усҟантəи аамҭазы инагаз ауаа рдунеи, рбызшəа, рқьабз, рҵас алоуп ишеибыҭоу. Абри аганахьала уаҟа иаарԥшу адунеи Кавказтəи аԥсҭазаара аиҿкаашьа еиԥшым, аԥсуа ԥсҭазаара аиҿкаашьа еиԥшым, зынӡа ихазуп. Саргьы исылшоз ала убарҭқəа ҳасаб рзызуан.

Пушкин идунеихəаԥшра

- "Ижəба аҩызцəа иахьынӡашəылшо, аԥсҭазаара шəызхара

Еилыскаахьеит азы ишбашоу, уи садҳəылацəом сара.

Акгьы иалшом уажəшьҭа схыхра, аха ихароу агəыӷра

Зны-зынла самоуп сыргəаҭеиуа, гəнаҳарами сышьҭамҭа аиуа

Сыҟамкəа адунеи сакхар, са сыҩуам аӡəы сирҽхəарц азы.

Аха исцəымӷӡам, аиашаз, сыхьӡ еицырдыруа иҟалар,

Ҩымҭак акəзаргьы исҭынхаз, сыӡбахə ранаҳəааит ҭахҵас.

Уи ахьысып аӡəы игəеисра, насгьы, издыруада, разҟшəа

Иамфар аамҭа еилаҩынтра са еиқəсыршəо ацəаҳəа.

Издыруада, гəыӷра бзиоуп, мышкызны џьара гаӡа қьиак

Иҳəар днахəаҧшны спатреҭ: "О, уи иакəҵəҟьан апоет!"

Иудкыл гəыкала сыџьшара, уара амузақəа згəаԥхо,

Згəалашəараҟны иаанхо, сҩымҭа ахыҭҟьақəа рылшара

Аҭаҳмада ахьӡ-ԥша иху, напыла ашьышьра зҭаху!"

Пушкин
© Foto / public domaine
И. Аивазовски исахьа "Прощание Пушкина с морем". 1877 ш.

Ҳашҭра зқəым амш

- Дмитри Анатоли-иԥа Медведев Урыстəыла ахадас даныҟаз, 2009 шықəса рзы акəын, сара адырра сырҭеит Аԥсны иҟоу аурыс цҳаражəҳəарҭа анапхгара, урҭ ирыбзоураны "День народного единства" ҳəа абҵарамза 4 рзы есышықəса имҩаԥырго аныҳəахь Урыстəылаҟа ацара сылшеит. Убрахь инарыԥхьоит еиуеиԥшым атəылақəа рҟынтəи аурыс культура иазааԥсахьоу ауаа, ахаҭарнакцəа. Убасҟан, 2009 шықəса рзы 12 тəыла рҟынтəи ааԥхьара рыман аурыс бызшəа, аурыс культура, аурыс поезиа ӡырызго, иазҿлымҳау ауаа. Убарҭ рхыԥхьаӡараҿы саргьы ааԥхьара соуит.

Лашәриа: "Евгени Онегин" аҵаки аинтонациеи аԥсшәахь аиҭагара сылшеит>>

Уи сара сзы хашҭра зқəым мшын. 20 минуҭ ақəгылара, уахь анеира, ацəырҵра, аԥсуаҵас аҽеибыҭара... Иахьеиԥш исгəалашəоит, азал ду аҿы, Гьаргь изал ҳəа изышьҭоу, шəҩыла аинтеллигенциа тəан. Медведев харантə иҿааихоит, иҳаԥхьо иалагоит, саргьы сгəы хыҭхыҭуа стəан, заа иҳарҳəахьан, "инарҭбаау ақəгыларақəа шəҽырзышəымкын, шəара 12-ҩык шəыҟоуп, жəаба жəаба минуҭ жəгаргьы, сааҭқ ҩсааҭк Урыстəыла Ахада убра дгыланы дышəзыԥшызароуп", ҳəа. Зажəақəа ԥыҭк еиҵызхызгьы ҟалеит. Азныказы сгəы иҭаӡамызт аҳамҭа исиҭоз анаҩс, ажəа саҳəоит ҳəа. Аха, ашьҭахь сахəаԥшын арабцəа егьи уҳəа иқəгылақəаз ҟалеит, саргьы Пушкин изкны ажəақəак сҳəандаз ҳəа сгəы иаанагеит. Медведев, "уцəажə, уқəгыл" иҳəеит. Нас, снеит.

Президент РФ Дмитрий Медведев вручает медаль Пушкина председателю Ассоциации писателей республики Абхазия Мушни Ласурия на церемонии в Кремле. Архивное фото.
© Sputnik / Дмитрий Астахов
Кремль, 2009 ш. Урыстәыла Ахада Д.А. Медведев акультуратә еимадарақәа рырҭбааразы М.Т. Лашәриа аҳамҭа анииҭоз.

Аҳамҭа

- Аԥсуа поезиеи аурыс литературеи ирызкны ҩбаҟа ажəа сҳəеит, саԥхьеит Онегин раԥхьатəи еицырдыруа астрофа: "Мой дядя самых честных правил". Саналгоз аамҭазы, ԥсышəала санаԥхьа ашьҭахь, ҩцəаҳəак урысшəала ихсыркəшеит :"Вздыхать и думать про себя, когда же черт возьмёт тебя". Медведев дԥышəарччо игəарԥханы дысԥылт, ацəаҳəагьы сара сахь аҿаархан еиҭеиҳəеит: "Когда же черт возьмёт тебя" ҳəа.

Иара ажəа анааникыла, аҵыхəтəаны ианеихишьалоз аамҭазы, иқəгылаз 12-ҩык ҳаҟан аха, зегь акоуп сықəгылара, саԥхьара, аԥсуа бызшəа ашьҭыбжь шгаз егьиз игəаԥхеит, иубаратəы иҟан, дагьазааҭгылеит: "Ари ҳаззыӡырҩрыз аԥсуа еиҭага, ҩаԥхьа аиҭагара аҭахӡам, иаҳəо зегьы еилышəкааит", - ҳəа дцəажəеит.

Уи сара сыԥсҭазаара иацуп, исхашҭуам. Аԥсуа поезиазы, сара сзы, ҳашəҟəыҩҩцəа рзы иреиҳаӡаз трибунан, уи еиҳау даҽакы аԥшаара уадаҩын.

Мушьни Лашәриа Пушкин иажәеинраала ԥсышәала даԥхьеит>>

Пушкин илирика

- Аоригиналтə ҩымҭақəеи аиҭагареи еиваргыланы аханатə саауан, уажəгьы аоригиналтə усумҭақəа шызыҩуа еиԥш, аиҭагарагьы снапы алакуп, еиҳаракгьы уажə сызҿу Пушкин илирикатə ҩымҭақəа реиҭагара ауп. Урҭ акымкəа-ҩбамкəа еиҭазгахьеит, Анцəа исаҭəеишьозар, ишаанагара иҟоу шəҟəык илирика иазкны иҭсыжьып ҳəа сгəы иаанагоит, сеиҭагақəа убри ашəҟəаҿы иарбаны.

Пушкин еснагь агəаҳəара уиҭоит, иҟоуп знык-ҩынтə узыԥхьахьо, нас насҭха ишьҭауҵо апоетцəа, аха Пушкин иажəа убас еиԥш мхылдызк ацуп, ианакəзаалакгьы иугəалашəоит, амҩа ушану, устол ушахатəоу, уусураҿы ушыҟоу, шəкы-зқьы рыла Пушкин ҳара ҳаԥсҭазаара даларсуп.

Ирацəоуп уи аԥсуа поезиа дызланырыз. Зегь раԥхьа Дырмит Гəлиа инаиркны, Баграт Шьынқəба инаиркны. Баграт Шьынқəба итəы аагозар, аԥсуа поезиа аҟны иҟаз агармониа, абри аԥшӡара имарианы аҩра, ацəаҳəа имарианы агəынкылара, раԥхьаӡа акəны уи Шьынқəба илшеит, ҳара ҳзы уи ҿырԥшыгахеит. Убас еиԥш иҟаз аԥышəақəа ирыбзоураноуп, ҳарҭ убарҭ ирышьҭанеиуаз абиԥарагьы абас еиԥш имариамыз амҩа ҳзанылаз, аиҭагара аус ҳнапы алакны.

Агəалашəара аҳаҭыразы

- 2012 шықəса инаркны, изӡом, сара саԥшьгаралоуп еиҳарак, Аҟəатəи аботаникатə баҳчаҿы Пушкин даниз амш азгəаҳҭоит. Ари ауаажəларра, аинтеллигенциа зегьы алахəуп. Сынтəа, иахьа, иҵуеит аашықəса абри аус анапы алаҳкижьҭеи. Убасҟан, 2012 шықəса рзы, убра аҵлагьы еиҭаҳҳаит, уи аҵла иахьа иџарџаруа еизҳазыҕьаны аботаникатə баҳчаҿы иреиӷьу, еиҳа улаԥш зыдхалоу аҵиаақəа иреиуаны иҟоуп.

День рождения Пушкина в сухумском ботаническом саду
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аботаникатә баҳчаҟны А.С. Пушкин игәаларшәара иазкыз алитературатә усмҩаԥгатә. 2017 ш.

Аботаникатə баҳчагьы залаҳхыз уи ауп, 1840 шықəса рзы адунеи аҿы еицырдыруа абри ацентр ашьапы икит аурыс еинрал Николаи Николаи-иԥа Раевски, уи Пушкин иҩыза иакəын. Ҳəарас иаҭахузеи, Пушкин аԥсуаа иара ихаан дызбахьаз, Петербург аҵара зҵоз, аурыс афицарра зҽазызкуаз, иаҳҳəап Ажəанба Салуман, уи 1828-32 шш. рзы убраҟа аҵара иҵон, Пушкин иаркы-ирцə ҳəа даныҟаз акəын. Ажəанба иоума, егьырҭ роума Пушкин дрымбацкəа ҟаломызт.

Убас, Нхыҵ-Кавказ дыҟан ҳашьцəа адыгаа рҿы, ачеченцəа рҿы, ауааԥса рҿы, ус Қырҭтəыла дылбааит. Уаҟагьы аԥсуаа иреиуаз ыҟамкəа ҟаломызт, Қарҭ изыӡырҩуаз, иӡбахə зҳəоз. Иара иԥсра, иҭахара атəы Раевски 1840 шықəса рзы, аботаникатə баҳчаҿы аус зуаз, аҵла еиҭазҳауаз, ашəаԥыџьаԥ еиҭазҳауаз, ауаа нагақəа, хар змамыз аԥсуаа ҳəа иҧхьаӡаз икəша-мыкəша ҭауади-аамсҭеи зҳəазеиԥш, иҿцаауан. Урҭ иреимҳəар ауамызт иара иҩыза гəакьа аурыс поет ду нахьхьи Петербург дышҭахаз ҳəа игəынганы.

Убас сгəы иаанаагоит сара, Пушкин данҭаха ашьҭахь, дук мырҵыкəа иҭахара атəы абра аботаникатə баҳчаҿы, ажəытəтəи аҭəаҵла амҵан аԥсуаа аӡбахə рмаҳар ауамызт, егьалацəажəон ҳəа сгəы иаанагоит Николаи Раевски ибзоураны.

Уи аахыс Асовет аамҭа, ҳлитература ашьақəгылара изныкымкəа-иҩынтəымкəа иара иеиҭагара, Пушкин иажəа аҿҵаара, азхьра, аихаҳара амҩа ҳануп. Аурыс поезиа ду, аурыс литература, адунеитə поезиа зҳəазеиԥш ирацəаны Пушкин ила иаатуеит. Пушкин иирамш, даҽа ганкахьала аурыс бызшəа амш ҳəа иалкаауп.

Аихаҳара

- Уал нагӡтəыс иҳамоу ҳбызшəа амырӡра, ҳбызшəа аихаҳара ауп. Ҳара ҳазҽеихар, ҳара аҳəынҭқарра ҳамоуп, амч-алшара ду ҳамоуп, Ахьыԥшымра ду ҳамоуп, ҳус ҳара ишаҳҭаху еиҿаҳкаарц ҳалшоит ҳбызшəа аӡыргараҿы, аиқəырхарҿы, аизырҳараҿы, убас ҳлитература зегьы. Ҳлитература, ари адəахьы ҳцəырызго, "визитная карточка" ҳəа аурысқəа ишырҳəо еиҧш, аенциклопедиақəа раԥхьа иахьаауртуа убра "Абхазия, абхазская литература" ҳəа ҳарбо иаауеит.

Ҳаԥхьаҟагьы иаҳҭахуп, уи ажəытəан иҟан ҳəа акəымкəа, иахьагьы иҿиоит ҳəа ианыларц, ҳаргьы ҳаизҳазыӷьаларц. Апоезиа амч, ажəа амч, адоуҳа амч - абарҭқəа зегьы еибыҭазароуп, Анцəа дҳацхраауазароуп!

51
Абхазская свадьба

Ацәгьеи абзиеи, ма ачымазара ҿки уи иҟанаҵо анырреи

263
(ирҿыцуп 17:12 26.09.2020)
Ҳазҭоу ашықәсазы адунеи зегьы иахыҵәаз акоронавирустә чымазара ҿкы аԥсуаа ҳабзазареи ҳатрадициақәеи ишырныԥшыз дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уаанӡа аибашьра ҟалаанӡеи иахьатәи аамҭеи шаҳҳәоз, уажәы Ковид-19 цәырҵаанӡа иҟаз-ианыз ҳәа ацәажәара ҳалагеит. Ҳгәаҳҽанӡамкәа ҳаԥсҭазаара иалалаз агәыргьынчмазара шьаҭанкыла ҳсоциалтә-культуратә ԥсҭазаара ахаҿра аԥсахуама уҳәо аҟынӡа инеит. Аԥсуаа ҳацәгьеи ҳабзиеи иааннакыло аҭыԥ акыр иӷәӷәоуп, ианахҳарҟьо шырацәоугьы. Аҵыхәтәантәи аамҭазы ачымазара ҿкы аҽарӷәӷәеит, аԥсыҭбарақәагьы ҟалеит.

Иахьатәи аамҭазы иҳалаҳәоуп дырҩагьых акарантинтә ԥҟарақәа рыхәҭак шыргьежьу. Жьҭаара 5 инаркны, ауаа рацәа злахәу ачарақәа, аиныхрақәа, аԥсхәрақәа уҳәа рыркьаҿреи уимоу раанкылареи азгәаҭоуп. Ковид-19 цәырҵаанӡа аԥсуаа ҳчараушьа саназхәыцуа, абас акы шаҳԥеиԥшыз ҩашьомызт сгәахәуеит. Иубаратәы иҟан ахарџь рацәа зыхҭынҵаз аҵаул чарақәа аԥшьганы ишҳамаз.

Аиашазы, урҭ ачарақәа ауаажәлар рматериалтә ган иазышьҭымхуа иҟан. Иҟасҵаз аҭҵаарақәа рыла, ачара аураҿы ахарџь зго еиҳаракгьы, аҭаца лҭыԥ архиара, амузыкатцәа рааԥхьара, аҭаца лыҵкы, насгьы уи дахьыкҿадыргыло иахҭнырҵоз зекономика хьысҳау атәылазы акыр иџьашьахәуп. Избан изыруаз ачара дуқәа? Избанзар, ачара хәыҷы аҿы хыхь еиқәсыԥхьаӡаз ирыхҭнуҵо мацара азыхҩа-иазхымҩа ахаршә инарго. Ачара афеида амазарц, мамзаргьы ауал рықәымшәарц азы, инеиҵыхны иҟарҵоит, ауаа рацәа неир инанагогьы еиҳахоит азыҳәан. Ҳара ҳчарақәа урыхәаԥшыр, иҭышәынтәалоу Европатәи аҳәынҭқаррақәа рҿы рхы иақәнадмырго аныхтә наҳхуеит, нас аԥсшәа заҳҳәо зегь инараҳәаны уалда ҳаилгарц азы. Уажә аабыкьа издыруаз хаҵак ааԥхьаратә билеҭ изааит. Даԥхьеит, деиҭаԥхьеит, аха ачара иазҳәаз азусҭцәаз изеилымкааит. Абри зегь иаанарԥшуеит, ҳарҭ ҳхыза заҟароу ҳзымдыркәа ҳшьапы шеиҵаҳхуа. Ауаа рацәа адгаланы, ачара ду уны, ахаршә иаарго ҳақәгәыӷны аплан шьҭаҳхуеит.

Ачымазара анцәырҵ, акарантин џьбара анҳалаҳәаз иаанкылан ачарақәа, зматериалтә бзазара хьысҳаз ауаагьы, "оф, гәышьа" рҳәеит. Иаҳбо ҳалагеит, аҭаца даазго иаармаҷны, ҭаацәашәала ачара маҷқәа руа ишалагаз. Ачымазара шыҟоугьы, аԥсҭазаара аангылом, арԥарцәа аҭаацәара иалалароуп, аҭыԥҳацәагьы рразҟы рбароуп, убри аҟынтә, аҵаул чарақәа ракәымкәа, ахашәала ҳазымхәыцкәа, илахҿыхны, агьама аҭаны, амала ирмаҷны амҩа азылаҳхыр аринахысгьы ҳарманшәалоит.

Иахьа уажәраанӡа, агәыргьынчмазра агәра зымгоз рацәаҩызаргьы, аԥсыҭбрақәа ҟало ианалага, насгьы, ачымазцәа рхыԥхьаӡара ианацла, амилаҭтә традициақәагьы аҽыԥсахрақәа шроуз убо иҟалеит.

Аабыкьа акыр исзааигәаз сгәакьацәа рашҭаҿы аԥсра ҟалеит. Абжьааԥны еиԥш акәымкәа, аԥсы анышә дамардеит адырҩаҽны, уаанӡа акәзар, ԥшьымш, хәымш иргон, насгьы аԥсы дыкҿанаҵы акрыфара аԥшьыргон. Абри зегьы аԥшәма изы имариам усуп аматериалтә ган ала ҳазнеиуазар. Аԥсыжраҽны аҵәуарахь инеизгьы игәыцхәцәази ааигәа инхо агәылацәеи ракәын. Раԥхьаӡа акәны, ачымазара ҿиеижьҭеи игәасҭеит, асабрадақәеи, анапҭарԥақәеи ныҟәызгоз шырацәаҩыз, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟан анхаҩцәагьы.

Ажәакала, асабраданыҟәгара ҳаԥсыжраҿы уаҩы иџьеимшьо иааҟалеит. Абарҭқәа рыдагьы, иааигәаны аидгылара мап ацәыркуа иашалагаз убон. Аидышшыларагьы анкьеиԥш акәымкәа, ҳәсагьы хацәагьы рхы аарҵысны инеивысуан. Аԥсы данырж ашьҭахь, ахҭәаларахь ицазгьы рацәаҩым, ауаа рӷьырак рмашьынақәа инарықәтәаны ирласны ицеит.

Ишахәҭаз еиԥш, аԥсы дызҵәыуарҭаз роуп сҳәар ауеит аҽны уа избоз. Абарҭқәа зегьы иаадырԥшуеит, Ковид-19 иаԥсахыр шалшо ҳкультураҿы имыцхәны иаланагалаз ахырҟьарақәа. Акырынтә иазгәаҳҭахьеит, ишакәым аԥара шнаҳхуа, ҳацәгьеи ҳабзиеи аҳаҭыраз, убри аан, иаҳцәыуадаҩуп ауаҩы абжьааԥны уадаҩрак, ма ачымазара анимоу ацхыраара иҭара, мамзрагьы "ушԥаҟоу" ҳәа анкьеиԥш аҩныҟа изенира.

Иахьа иҳалалаз ачымазара алеишәа цәгьоуп, ауаа рацәа реизара бзиа иабом, убри аҟынтә, ҳҽаҳаршьцылар бзиан, амаҷ ҳаҽҭагӡаны, ацәгьеи абзиеи ишақәнаго амҩаԥгара. Иаҳҭахы, иаҳҭахым ачымазара ҿкы иаԥсахит ҳабзазашьа, уаанӡа аԥсуа хацәа ианеибабоз аҵәахҳәа игәыдеибакылозҭгьы, уажәы уигьы иаҟәыҵуа иалагеит. Абригьы ҳара иҳацәтәымыз традициан. Ауа, иуа, кьантыжә маҟа ҳәа, зынӡа иаҳгәакьамыз рыцәгьеи рыбзиеи ҳҽалаҳажьуазҭгьы, ачымазара аныҿиа уигьы ҳармаҷит, иахьа аԥсрахьы ҩынтә акәым, знык анеира згәаӷьуа рацәаҩым.

Абарҭқәа зхысҳәаауа, издыруада абри иҳалагьежьуа ачымазара ҳхы ҳнардырырц аҭахызар? Машәыршәа акыр ҟалома аԥсҭазаараҿы? Иҳамаз атрадициа бзиақәа нкажьны, иҳацәтәымыз шьҭԥаа иҳаманы ҳдәықәлеит. Ковид-19 убарҭ зегь рыҭра иҭанацалар алшоит, аҽырцәгьаны излаҳалагьежьуа ала.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

263

"Аԥшӡа" насыԥда дшаанхаз: арԥыс изку ажәабжьк

224
(ирҿыцуп 14:20 26.09.2020)
Анасыԥдара иазку аҭоурых иадыруа ахҭысқәа аиҳарак аҭыԥҳацәа роуп изыхҳәаау, аха уи иаанагаӡом арԥарцәа рразҟы арыцҳара акьысуам ҳәа. Иахьа ишәзеиҭаҳҳәо ажәабжь зызку, қыҭак аҟны "Аԥшӡа" ҳәа жәаҩыла аҭыԥҳацәа илаԥшықәҵаны ирымаз, аԥсҭазаара "злахәмарыз" аҷкәын иоуп.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

"Аԥшӡа" - ари ахьыӡ ҷыда ауп акәымзар, ихьӡ хаҭа аӡәгьы иҳәомызт, уи аҟазшьарбада ари аҷкәын иоура, иҭбаара, ибла иаҵәа, иччаԥшь ихнаххьаз рхаҿы дырзаагомызт азы.

"Аԥшӡа" ажәеизатәи акласс аҿы дтәан, Асовет Еидгыла аррахь иаанаԥхьараны иҟаз арԥарцәа дрыцны амедицинатә гәаҭарақәа данырхысуаз. Убасҟан аҳақьым иабжьеигеит аурологиа аганахьала ихы гәеиҭарц, аха иԥхашьаз, 18 шықәса ирықәыз аҷкәын иҭаацәа рҿы иӡеит ари апроблема атәы.

"Аԥшӡа" Украина арра анихигоз ӡынрак азы ӷәӷәала дычмазаҩхеит. Ишоура акраамҭа имтәо ианалага, арратә ҳақьымцәа агәаҭарақәа жәпакы дырхыжьны, ипроблема аҽшарцәгьаз, наҟ-наҟ ахшара дшимоуа атәы рҳәеит. Хымԥада, ақәыԥшра иҭагылаз арԥыс, арҭ ажәақәа ирыҵаз аразҟыдара ихахьы иаразнак иааимгеит. Аамҭа анца ауп данрызхәыц.

"Аԥшӡа" аишьцәа дреиҵбан азы, аб игәараҭа иазынхоз иара иакәын. Хәҩык ахшара рахьтә иара ида аҭаацәарақәа аԥырҵахьан. "Уқәра цоит, уԥшӡарагьы наӡаӡа иаанхаӡом, аԥҳәыс даага", - ҳәа аӡәаӡәала дыхҭаркуа иалагеит рашьа 35 шықәса рҟынӡа даннеи.

"Бареи сареи ҳаибагар ҟалаӡом, аха бзиа бсамхабеит, ишԥаҟасҵари?" - ҳәа лаиҳәалон "Аԥшӡа" иаҳәшьа ланхәыԥҳа, дара рахь аангылара данцалоз. Аҿар рымаӡақәа анрыҵырх, ирылабжьеит "ари маҳагьароуп" ҳәа раҳәауа. Уи аахыс 20 шықәса ҵит, анхәыԥҳа хаҵа дцеит, ҩыџьа аԥҳацәа лоуит, аха лыԥшәма инапы шьҭихуан азы лычҳара анхыжжыла, лҭаацәагьы "ҳаԥҳа даҳшьума" рҳәан ддәылганы аҩныҟа дааргеит.

"Аԥшӡа" лара лахь хымԥада уажәшьҭа акагьы дақәгәыӷуамызт, аха даҽаӡәгьы длыхәаԥшӡомызт аиҳарак ипроблема иахырҟьаны.

Ныҳәак аҽны, "Аԥшӡа" иаҳәшьаԥа дицны днанагеит ихәыҷреи, иқәыԥшреи ахьихыигоз агәараҭахь.

Аишәа рхианы, "иуҭахыу акыр ыҟоума" ҳәа ивагьежьуаз "анкьатәи ибзиабара" зегь акоуп игәаӷьны ила дҭаԥшуамызт, иаргьы ихы ларҟәны, акәын аҭак шлиҭоз, аха убасҟан илашәыз иоуп изымбаз рҩыџьагьы рцәаныррақәа шҿыхаз.

Аҿыҵгақәа ҟаҵо, зны имашьына акы агушәа, ҽазны акы ихашҭызшәа иблахкыга дибарц азы "Аԥшӡа" лассы-лассы амҩа дықәлон уахь.

Шықәсыбжак ааҵуаны, ацәаныррақәа ирзымиааиз "Аԥшӡеи" анхәыԥҳаи маӡала еиқәшәо иалагеит. "Аԥҳәыс дааугар, агәра усыргоит ҳаизыҟазаашьақәа рҵыхәа шыԥҵәо" ҳәа иалҳәалон лара, иахькылнаго еилылкаауан азы. Арҭ ажәақәа "Аԥшӡа" рҭак ҟаиҵомызт, игәалаҟазаара бжьырхуан ауп…

Ҽнак "Аԥшӡа" ибзиабаҩ рымаӡаҭыԥ ахь дымнеиӡеит. Уи акырӡа игәнигеит, машәырк лыхьзар ҳәа дшәан, еиҭа ҿыҵгак ԥшааны дрызцеит. Асас абжьааԥнеиԥш аишәа издырхиеит, аха "иуҭаху акыр ыҟоума" ҳәа уажәтәила ивагьежьуаз иаҳәшьаԥҳа ҳәыҷы лакәын. Аӡәгьы ианимаҳауаз "баҳәшьаду дабаҟоу" ҳәа данлазҵаа, "лгәы бзиам, диоуп" ҳәа иаҭалкит. Арҭ ажәақәа ишоура харгалеит, игәы идырхьит, аха дахьышьҭаз ауадахь дызлаҩналози…

Анхәыԥҳа ақалақьтә џьармыкьа аԥхьа лыԥсы лылшәшәаны данкаҳа, дызбаз ауаа атакси ала ахәшәтәырҭахь дрышьҭит. "Ишакәым бкыдҟьеит, сыӡӷаб, ахәыҷы деиқәымхеит" ҳәа аҳәса рҳақьым зыԥсы ааиз лахь лҿанаалха, анхәыԥҳа еиҭа ахчы лхы нылаҳаит. Ахәылбыҽхан, аԥҳәыс лхьаақәа анеиқәтәа аҩныҟа дааит.

"Сара аҭаацәара сзаламлоз ахшара дсоуӡом, џьоукы рыӡӷаб лыгәнаҳа сықәсымҵап ҳәа акәын, бызлацәажәо схаҿы исзаагом, иҵабыргыцәҟьоума?" - ҳәа ибзиабаҩ лахь изҵаарақәа ҵыхәаԥҵәара рмоуит ианеибаба. Иажәақәа идыргәааз аԥҳәыс, ихаимҵозар дзызҵаашаз аҳақьым дазусҭоу аалырԥшит.

"Нан, угәынамӡара еилыскаауеит, аха аԥҳәыс ус анлыхьуа ыҟоуп, амала алаҳәара сахьымӡеит лцәа ҩыџьа асабицәа шалаз, дыццакцәаны дцеит", - ҳәа ахаҵа ихы иаднамкылоз ажәақәа иалҳәеит.

Хара имгакәа, "Аԥшӡа" иқәыԥшраан изықәгылаз адиагноз аҭҵаара далагеит. Москваҟа дахьцаз: "Ауаҩы ахьҭа илаланы даныҟоу егьа проблема изцәырҵуеит, аха уи иаанагаӡом ачымазарақәа зегьы хәышәтәышьа рымам ҳәа. Уара угәы бзиоуп", - ҳәа иарҳәеит уаатәи аҳақьымцәа.

Ибзиабаҩ лҿаԥхьа ишьамхы арсны аҭамзаара шьҭеиҵеит "Аԥшӡа", аҳақьымцәа ирҭахьаз ақьаадқәагьы лнапы инаиркит. Аха изхәарҭоузеи…

"Аԥшӡа" ибзиабаҩ машәырла лыԥсҭазаара ҿахҵәеит. Иара иахьагьы иԥсы ҭоуп, лара дшиџьабоз уаҳа аҭаацәара даламлеит. Ишьапы дахьынӡананагоз аҿыҵгақәа ԥшааны иаҳәшьаԥацәа рахь дцалон, абаҳча дҭысуашәа ҟаҵаны раҳәшьаду лҳаҭгәын аԥхьа днатәалон…

Илашәыз иакәын урҭ ацәаныррақәа зымбоз…

224

Акоронавирус змаз даҽа пациентк лыԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы

32
(ирҿыцуп 19:24 26.09.2020)
Иахьазы Аԥсны иахьаҵанакуа иаарԥшу акоронавирустә хҭысқәа рхыԥхьаӡара 1286 ыҟоуп. Ргәы бзиахахьеит 369-ҩык, жәҩык рыԥсҭазаара иалҵит.

АҞӘА, цәыббра 26 - Sputnik. Ԥшьынҩажәи жәаба шықәса зхыҵуаз, акоронавирус ззышьақәыргылаз Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа апациент лыԥсҭазаара далҵит цәыббра 25 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы оперативтә штаб.

Аԥҳәыс бырг Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭахь дааргеит цәыббра20 рзы, аԥсыԥлагаҩагара лцәыуадаҩны, ҩ-ганкахьалатәи агәаҵәкра лыманы.

"Атерапиа шылзыҟарҵозгьы лҭагылазаашьа еиҳа-еиҳа еицәахон, арыԥҳа-аҳауаҭарсгатә аппаратгьы даҿаркит, аха уигьы лмыхәеит, ахәашаҽны лыԥсҭазаара далҵит. Апациентка агәачымазарақәа лыман, иара убас ашьақәыӷәӷәара ҳараки атеросклерози", - аҳәоит аоперштаб аацҳамҭа. 

Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла игәаҭаз 216-ҩык ауаа рахьтә акоронавирус рыдбалан 41-ҩык.  

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаы ишьҭоуп 118-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 114-ҩык адиагноз COVID-19 рзышьақәыргылоуп. 14-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа хьанҭоуп, 25-ҩык – бжьаратәуп. Хҩык згәы бзиахаз ылҩаауп.

Акоронавирус иадҳәалоу аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

32
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау