Знык Аԥсны збаз еиҭа даҭаар сҭахуп: аекскурсиамҩаԥгаҩ Форд Чычба иҭоурых

123
Краснодар атәылаҿацә акурорттә ҭыԥқәа рҟны зыԥсы зшьо атуристцәа рахьтә Аԥсны збарц зҭаху, аекскурсиақәа рзымҩаԥызго Форд Чычба иаҳзеиҭеиҳәеит, знык ҳтәыла аԥшӡареи, асасдкылареи зныруа, егьи ашықәсан арахь ԥсшьара дшаауа.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Форд Чычба - аекскурсиамҩаԥгаҩс аусура далагеит 2001 шықәсазы, усҟан иара Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет, аҭоурыхтә факультет аҩбатәи акурс хҩаны, аԥсшьара дыҟан. Форд дреиуоуп, аибашьра ашьҭахь еиҵагылаз раԥхьатәи аексурсиамҩаԥгаҩцәа.

"Сара санстудентыз нахыс, Адгәыр Бигәаа Шәачатәи итуристтә фирма Гагратәи аҟәшаҿы аусура салагеит. Ҷыдала, Краснодар атәылаҿацә акурортқәа рҟны зыԥсы зшьоз аекскурсиақәа рзымҩаԥаагон", - еиҭеиҳәоит Форд.

Форд Чичба
Форд Чычба аескурсиа анымҩаԥигоз аамҭазы.

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еиҵагылаз аекскурсиамҩаԥгаҩцәа имаҷымкәа ауадаҩрақәа рызцәырҵуан. Аиҳарак аԥсшьаҩцәа аҳәаа ианахыргоз: ашьышь ԥшьсааҭк рҟынӡа, ахәылбыҽха ҩба-хԥа сааҭ иназынаԥшуа агәаран иқәгылан.

Атуристцәа.
© Sputnik Владимир Бегунов

"50-ҩык аԥсшьаҩцәа рҭыԥ змаз автобус дуқәа рыла, дара аҳауархьшәашәага амамызт, амикрофонқәагьы еснагь аус руӡомызт, аха ҳаибачҳауа, аҽны хәлаанӡа ҳаицын, Аԥсны аҭыԥ ԥшӡарақәа дҳарбон. Гәаартыла ҳаицәажәара, ҳхымҩаԥгашьа аԥсшьаҩцәа ргәалаҟазаара шьҭнахуан, хымԥада агхақәагьы хнаҩон", - ҳәа азгәеиҭоит Форд Чычба.

2000 шықәсқәа ралагамҭазы Аԥсныҟа иаауаз аԥсшьаҩцәа реиҳараҩык ашәара рыман, еснагь иҵааун "аибашьра нҵәахьоума, имхысӡои" ҳәа. Форд иазгәеиҭеит, ҳтәылахь ԥсшьара ҳәа раԥхьатәи ашьаҿақәа ҟазҵоз, зықәра неихьаз ауаа шракәыз, аҿар аамҭакы ашьҭахь идәықәлеит.

Форд Чычба игәалашәоит, ҽнак иалагӡаны Риҵеи, Афон ҿыци рҭаара шыуадаҩыз, убри аҟнытә абжьыҭира мҩаԥыргон, урҭ рылҵшәақәа рыла иалырхуан ахырхарҭа.

Шықәсқәак рышьҭахь, аԥсшьаҩцәа ргәаҳәарақәа ирықәыршәаны, атуристтә фирмақәа "Ахьтәы мацәаз" (Золотое кольцо) захьӡыз аекскурсиа мҩаԥырго иалагеит. Уахь иаҵанакуеит Гагра, Аӡиаҵәа, аӡиа Риҵа, Лыхны, Афон ҿыц рҭаара, хымԥада амҩахь иаанҿасуа.

Форд Чычба, иахьа Михаил Ҳагәышь дызхагылоу атуристтә фирма "Сандеи" аҟны аиҳабы ихаҭыԥуаҩыс, аметодистси дыҟоуп. 18 шықәса аекскурсиамҩаԥгараҿы зхы бзиаӡаны иԥызшәахьоу Форд иидыруеит уи иацу ауадаҩрақәеи аҭакԥхықәреи ртәы.

Аԥсны аҭоурых, абзазара, аҵасқәа, ақьабзқәа, ажәлар ринтересқәа, аҭаацәараҿы аиҳабыи- аиҵбыи реизыҟазаашьақәа, аполитика, акультура, аҵарадырра, аԥсабаратә цәырҵрақәа, аԥстәқәа, аԥсаатәқәа уҳәа ирыдҳәалоу, ҵҩа змам азҵаарақәа рҭак аҟаҵашьа иақәшәо аекскурсиамҩаԥгаҩцәа ирзуҳәар ауеит, аминистрцәа реилазаара афункциақәа хәҭа-хәҭала инарыгӡоит ҳәа.

Роман Дбар.
© Sputnik / Томас Тхайцук

Избанзар, дара рнапы иануп, атәым ҳәынҭқаррақәа рҟнытә иаауа асасцәа абарҭқәа зегьы деилыркаара, уи инаваргыланы рџьабаа иабзоуроуп абиуџьет ахарҭәаарагьы.

Форд Чычба игәы иаланы иҳәеит, аҵыхәтәантәи аамҭазы ишырацәахаз амц-екскурсиамҩаԥгаҩцәа, иҟоуп Аԥсны иатәу, убас атәым ҳәанҭқаррақәа рҟнытә аԥарарҳаразы иаауа.

Амц-екскурсиамҩаԥгаҩцәа Аԥсны аҭоурых иацәыхароуп, убас аԥсшьаҩцәа ирзеиҭарҳәоит иҟам ианым. Ҳтәыла иаҭаауа атуристцәа еиԥшым, џьоукы амц ҵабыргны ирыдыркылозаргьы, егьырҭ ирыҵырхуеит. Аекскурсиамҩаԥгаҩ дпатриотзароуп, убас дыбжьаҟазазароуп.

"Ҳара ҳнапы иану даараӡа ирацәоуп: асас аҭыԥ ԥшӡарақәа рахь имҩаԥгареи, аҭоурых изеиҭаҳәареи, ишәарҭадара ацклаԥшреи, аҵыхәтәаны ацәанырра шьахәқәа иманы инаскьагареи", - инаҵишьит аекскурсиамҩаԥгаҩ.

Аӡәгьы изы имаӡаӡам, аекскурсиақәа раан, асасцәа ахьаанҿасуа аҭыԥқәа рҟны абнатә ԥстәқәеи, аԥсаатәқәеи зманы игылоу, аԥарарҳаҩцәа аӡәырҩы рхымҩаԥгашьа шбааԥсу, ҳмилаҭ шарԥхашьо.

"Сара изныкымкәа сақәшәахьеит, аӡиа Риҵеи, Афон ҿыци аԥсшьаҩцәа изыԥсоу рамҳәакәа, мчыла аԥстәқәеи, аԥсаатәқәеи рнапқәа, рхы, рҟәаҟәа иқәыртәаны рфото ҭыхны, нас имаҷымкәа аԥара шрымырхуаз. Ахә ҳаракы иақәымгәыӷуаз асасцәа, афото мап анацәырклак, аԥстәқәеи, аԥсаатәқәеи рыԥшәмацәа рықәымчуа иалагоит, уимоу аҳәызба цәырганы, иршәаны, аԥара рымызхуагьы ыҟоуп. Абас еиԥш ахымҩаԥгашьа даара ҳтәыла аҳаҭыр ланарҟәуеит, атуристцәагьы ргәы ахдыршәоит ҽазны Аԥсныҟа аара. Атәыла анапхгара рахь аҳәара ҟасҵоит абри аҭагылазаашьа хшыҩзышьҭра арҭарц. Макьаназы, ҳарҭ аексурсиамҩаԥгаҩцәа ҳарҿагылоуп", - ҳәа игәынамӡара ааирԥшит Форд.

Убас иара иҳәеит, амц-екскурсиамҩаԥгаҩцәа ралкааразгьы, иахәҭоу аусмҩаԥгатәқәа шеиҿкаатәу. Насгьы ӷәӷәала агәаҭарақәа шымҩаԥгатәу ахәҳахәҭратә ҭыԥқәа рҟны. Ибзиаӡаны иаҳдыруеит, зхаҭабзиара лаҟәу афатәи, арыжәтә џьбареи шәҩыла атуристцәа ргәабзиара аԥырхага шанаҭахьоу.

Форд иҳәеит, Аԥсныҟа иаауа аԥсшьаҩцәа аӡәырҩы, аинформациа шрымоу ари атәылазы. Хаҭала иқәшәахьеит Фазиль Искандери, Баграт Шьынқәбеи, Иуа Коӷониеи рыԥсҭазареи, рырҿиамҭақәеи ирыԥхьахьо.

"Аԥсны иаҭаауа рахьтә иҟоуп, иакымкәа-иҩбамкәа иреиҳау аҵара змоу, убас Кавказҭҵаара иадҳәалоу афакультетқәа ирылгахьоу. Убри аҟнытә, аекскурсиамҩаԥгаҩ алитературагьы дазҿлымҳазароуп. Гагра иҟалахьеит, Аԥсҳа-Леон имҩаҟны, "ари дазусҭада" ҳәа аԥсшьҩы данҵаа, "дышәҟәыҩҩуп" ҳәа аҭак анирҭа. Ус шаҟа…", - иҳәоит Форд.

Аекскурсиамҩаԥгаҩ еиҭеиҳәеит, иҿыцны ишаԥшьаргаз аӡиа Риҵа аҟны ашамҭа аԥылара. Уи зыла иабо, ашана иадырҳәалоит, ацәанырра шьахәқәа рызцәырнагоит.

18 шықәса ирылагӡаны, Форд иусураҿы еиуеиԥшым ахҭысқәа дрықәшәахьеит. Иихамшҭуа иреиуоуп, 80 шықәса зхыҵуаз атурист, Риҵа даннеи, ашәаԥыџьаԥ илаԥш рхыго аҵәыуара дшалагаз.

"Абырг илаӷырӡқәа анызба, иаасцәымыӷхан, "ишәыхьзеи" ҳәа снаидгылеит. Нас исзеиҭеиҳәеит, раԥхьаӡакәны ара дшыҟаз аашықәса анихыҵуаз иани, иаби дрыцны. Усҟан Сталин иԥсы ҭан. "Сгәыӷуамызт, саныхәыҷыз сзыршанхаз аԥсабара, сыԥсҭазаара ахырқәшамҭаз, еиҭа салаԥшоит ҳәа", абас ансеиҳәа, сгәы ԥшааит саргьы", - иажәабжь иациҵоит Форд.

"Ахьтәы мацәаз" (Золотое кольцо) захьӡу, 12 сааҭ имҩаԥысуа аекскурсиа иалагӡаны, асасцәа изҭааз атәыла иазкны ихарҭәаау аинформациа рызнаргоит, зыҩаӡара ҳараку аекскурсиамҩаԥгаҩцәа. Амш ахырқәшамҭаз еишьцылоит зегьы, аиҩызара рыбжьалоит. Атуристцәа иџьаршьоит, иҳәеит Форд, аԥсуа аекскурсиамҩаԥгаҩцәа шаҟа ицқьаны урысшәала ицәажәо.

Форд иазгәеиҭоит, аекскурсиамҩаԥгаҩ дыԥсихологзароуп ҳәа. Избанзар, иҟоуп атуристцәа акы абаҳҳәари ҳәа, уажәы-уажәы аҵәы зыршуа, убарҭгьы рнаалара аҭахуп.

"Зны, аҽны хәлаанӡа, сгәыԥ иалаз 50-ҩык рахьтә, ԥҳәызбак иаасҳәо зегьы даҿагылон, сара исчҳауан, сҽырҟәымшәышәны лызҵаарақәа рҭак лысҭон, аха лҽаанылкыломызт. Ахәылбыҽха ҳанеиԥырҵуаз, "ишәгәаԥхама" ҳәа санразҵаа, зегьы "ааи" рҳәеит, лара заҵәык ақәҿылымҭеит. Нас, сыбжьы неиҵыхны ажәамаанак рзеиҭасҳәеит. "Дәык аҟны еицынхоз амҵи, ашьхыци иразҵааит, шәҭыԥ зеиԥшреи ҳәа. Амҵ - зехьынџьара ауац шьҭоуп аҳәеит, ашьхыҵ-ашәҭ фҩыхаақәа убла хыркуеит" аҳәеит. Ажәакала, ауаҩы ак ныигәамԥхо амҵ даҩызоуп ҳәа ҿаасҭит. Сзымгәыӷуаз сгәыԥ анапеинҟьара иалагеит. Аҵәы зыршуаз аԥҳәызба ԥшьала дааиқәтәеит", - ахҭыс игәалашәоит Форд.

Форд Чычба иазгәеиҭеит, Краснодар атәылаҿацә акурорттә ҭыԥқәа рҟнытә иааԥхьаны, Аԥсны аексурсиақәа ззымҩаԥыргахьо асасцәа, иаӡәымкәа, егьи ашықәс азы ԥсшьара Аԥсныҟа ишаауа. Убри ауп ҳара хықәкы хадасгьы иҳамоу, иҳәеит иара.

123

Зегьы зхароу аԥарақәа роуп: аспектакль "Акыр иаԥсоу Памелеи" ҳаԥсҭазаареи рҵакы

158
(ирҿыцуп 00:57 18.06.2021)
Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы рашәара 15 рзы имҩаԥысит аспектакль "Акыр иаԥсоу Памела" апремиера. Уи иахәаԥшыз Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа иҳадылгалоит ақәыргыламҭа шылнырызи иааидкыланы Аԥсуа театр аҭагылазаашьази лгәаанагара.

Аԥсуа театр иадкыланы апремиера аӡбахә аҳәара – уажәшьҭа иџьашьахәу хҭысуп. Аԥкрақәа атеатрқәа рзы ишамхугьы, зегь акоуп С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аус ауӡом ишақәнагоу. Ииашоуп, уи иаанагом атеатр ашә алыкә ыларшәны иаркуп ҳәа. Аконцертқәа, аԥшӡара иазку аицлабрақәа, уҳәа зуахкы уҭаху аусмҩаԥгатәқәа мҩаԥысуан атеатр аҿы, урҭ зегь адраматә театр иҟанаҵараны иҟоу ахь ус амам ҳамҳәозар. 

Ҵыԥх, абҵара 10 2020 шықәсазы атеатр адиректорс иҟаз Нодар Ҷанба ԥхьатәара дцеит. Уи аахыижьҭеи бжьымзы ирықәуп, аха иахьанӡагьы Аԥсуа театр аиҳабы дамаӡам, инеиԥынкыланы иамаз арепертуартә спектакльқәа 18 рҟынӡа кьыс рымамкәа атеатр архив аҿы ишьҭоушәа иаанхеит.

Ишыжәдыруа еиԥш, атеатр аус ауеит анырҳәо иаанаго, ахәаԥшҩы аспектакльқәа аниднагало, арепетициақәа анцо, апремиерақәа анцәырҵуа ауп. Аамҭак азы, ари аҭагылазаашьазы "атехникатә мзызқәа ирыхҟьаны" ҳәа Аԥсны акультура аминистр Гәдиса Агрба аҳәамҭа ҟаиҵахьан, аха уажәы еиуеиԥшым аусмҩаԥгатәқәа зламҩаԥысуа ала, атеатр аԥхьа арепертуар ахькыдым - техникатә мзызхарым. Атеатр дамаӡам аиҳабы, уи инапынҵақәа рынагӡара инапы иануп аминистр ихаҭа. 

Сгәы шазҩо ала, Аԥсны аиҳабыра атеатр директорс иарҭара дарбану рмыӡбац. Аминистр иакәзар, ихала ииӡбуа зҵаарахарым, ҳара ҳнапхгаратә система шеиҿкаау ала. 

Ажәакала, сыззааиуа, иацы "Акыр иаԥсоу Памела" захьӡу Џь. Патрик илирикатә комедиа "Аҭакәажә дышԥақәаагари" апремиера мҩаԥысуан Аԥсуа театр аҿы. Асектакль иалагаанӡа аҩналарҭаҿы сзацәажәаз атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ Манана Ҵәыџьԥҳа илҳәеит, агәыӷрақәа шлымоу иааиуа амзазы атеатр арепертуартә спектакльқәа шьақәыргыланы аусура иалагар алшоит ҳәа.

Ҳазҭагылоу аамҭазы атеатр иҟанаҵаз алаҳәара ишаҳнарбо ала, "рашәара 15, 16 рзы "Акыр иаԥсоу Памела" апремиера мҩаԥысуеит. Уаҳа даҽа информациак ыҟам ари амза инадҳәаланы. Ҵәыџьԥҳа иара убас илҳәеит "Мадина Аргәынԥҳа лыспектакль "Сариа" апремиерагьы ҟалар алшоит" ҳәа. 

Абарҭ зегьы иҟалаша аамҭаҿы игылоуп, иахьазы арежиссиор Адгәыр Ақаҩба иҳадигалеит акыр аамҭа асцена иқәымлацыз Жәлар рартистка Виолетта Маанԥҳа ихадоу ароль (Памела Кронки) ахьыналыгӡо аспектакль (асахьаҭыхҩы Витали Қацәба).

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аспектакль ахаҿсахьа хада Памела лроль назыгӡо Виолетта Маанԥҳа

Араҟа иара убас ихәмаруеит Адгәыр Малиа (Сол Бозо), Лана Џьапуаԥҳа (Глориа Гулак), Гарри Аџьынџьал (Джо Ианки). Аспектакль далахәын, аиҵбыратәи абиԥара иаҵанакуа, атеатр ашә ахьарку азы феисбуктәи адаҟьаҿы ауаз иашьашәалоу аҳәамҭақәа ҟазҵало Гәдиса Ҭодуа

Патрик и-Памела санқәыԥшыз сахәаԥшхьан Аҟәатәи ақырҭуа театраҿ, иара убас, апиеса ахаҭагьы саԥхьахьан анкьа зны, уи акыр исыхәеит актиорцәа ражәа гәынхәҵысҭала аилкаараҿы. Атеатр акустика ҳәа изышьҭоу акыр ихьысҳахеит аремонт ашьҭахь. Уажәшьҭа апремиера иснаҭаз агәҭахәыцрақәа рахь сиасуазар, исызгәаарым сгәахәуеит сгәаанагаразы. Ҳара ҳтәылаҿы, апремиерақәа рышьҭахь еиҳарак рҽхәаԥхьыӡуп иуаҳауа, шамаха атеатртә профессионалтә критика ацәаара узахьыԥшуам. 

Аԥсуа театр апремиера ахьыҭнажьыз акыр сгәы иахәоит, сара атеатр ахь сцеит раԥхьатәи амш азы. Азал уааԥсырала иҭәын, асабрадақәа ныҟәызгоз рацәаҩымызт ҳамҳәозар. Патрик ипиеса Аԥсуа театр ахьазхьаԥшыз даара ибзиоуп, избанзар уаҟа иаарԥшу ацәыхацәыфаратә философиа иахьа ҳаԥсҭазаараҿы аҭыԥ амоуп, апиеса ахаҭа 1961 ш. Америказы ихаҿырбагоу қырсаныҳәатә ҭоурыхуп аха... Аибашьра ашьҭахь Аԥсны уажәы-уажә иуԥыло анапхыцәгьара, ацәыхацәыфара акыр ианаалоит Патрик иҳадигало асиужетгьы. Уи иааркьаҿны аԥхьаҩ игәалаҳаршәозар, зхала инхо аԥҳәыс бырг Памела хҩык ацәыхацәыфацәа лыԥсы лылхны иртәыртәырц рҭахуп лынхара, лмазара.

"Зегьы зхароу аԥарақәа роуп", - иҳәоит Гарик Џьынџьал ифырхаҵа амилиционер Ианки аспектакль анҵәамҭаҿы. Абри ауп ихадоу автор Џьон Патрик ифилософиаҿы. 

Уажәшьҭа акыраамҭа аԥсуа хәаԥшҩы дыззыԥшыз апремиера исанаҳәаз атәы сҳәозар, атема ҳара иаҳнаалоит, Америка ҳацәыхаразаргьы. Аспектакль ақәыргылаҩ Ақаҩба, сгәанала, даламгеит арежиссиортә лаԥшхырԥхагатә шәыгақәа рыла аусура. Исҳәарц сылшоит, аспектакль архиашьа инаркны, асценаҿы имҩаԥысуа зегьы бзазаратә ҟазшьоуп иамоу ҳәа.

Актиорцәа ирыман алшара адәахьтәи афакторқәа рԥырхагамхакәа рҟазара аарԥшразы. Азеиԥш хҳәаа азызуазар, арепетициақәа згу аспектакль иеиԥшуп, избанзар иҟан ааҭгыларақәа, еиҳаракгьы лашарала аиқәыршәараҿы. Сгәанала, арежиссиоргьы актиорцәагьы макьанагьы инагӡаны иаадырԥшырц ирҭахыз адунеи асахьа рызҭымхыц. 

Ари премиероуп, хымԥада, наҟ-наҟ аспектакль аԥсы иҵегь иҭалашт, аха усгьы инагӡам усумҭаны исыдыскылеит. Акыраамҭа ахәаԥшҩцәа ззыԥшыз Маанԥҳа (Памела) иаалырԥшуа алирикатә ҟазшьа иҵегьы агиперболатә знеишьақәа, аиҭарсрақәа рымазар бзиан, исҳәарц сылшоит Памела илҭааз ацәыхацәыфацәа рымаӡақәа шрыҵылхуаз, лара уи адырразы дышхәыдам уҳәа, арежиссиор илиршар акәын ахәаԥшҩы изы иҵегьы асценатә дыргақәа.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Виолетта Маанԥҳа (Памела)

Иаҳҳәап, амилиционер Ианки ироль назыгӡоз Аџьынџьал Гарри ироль еиҳа игәылырҭәаан иҟаиҵеит ҳәа агәаанагара соуит, ииашоуп аҩбатәи ахәҭаҿы исабрада аниҿыц ашьҭахь иҵегь ироль аус адиулар илшон. 

© Sputnik
Амилициа аусзуҩ Ианки ироль назыгӡо Гарри Џьынџьал

Виннер - Ҭодуа иакәзар, ипластикала асцена иқәыз зегьы дрылукаауан, иубоит зҽырԥшӡаны адәы иқәу мишәанк шиакәу.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Гәдиса Ҭодуа (Виннер), Лана Џьапуаԥҳа (Глориа)

Глориа - Џьапуаԥҳа лакәзар, асценаҿы лынеиааишьа азҵаарақәа узцәырнагоит, еиҳаракгьы лныҟәашәа. Иԥсабаратәуп иналыгӡо ароли лареи реилаӡҩашьа ҳәа аҳәара сцәыуадаҩуп.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Лана Џьапуаԥҳа (Глориа)

Сол Бозо - Малиа имаурҽхәаша ыҟоуп, азныказгьы ихәмаруаз дарбану ҳәа схәыцуан, аха иааизакны асцена иқәыз актиортә ансамбль иҵегь алшарақәа рымоушәа сыҟоуп, аха сызхәаԥшыз апремиера акәзар, макьана амра ихнарҩаԥшьааз ацәҩыча иеиԥшуп.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Адгәыр Малиа (Сол Бозо)

Адраматург Џьон Патрик иакәзар, апиеса аԥсуаа иаҳзаигәоу аспектакль алхразы зеиԥш уҭаху алшарақәа цәыригоит. Ашьақәырӷәӷәара сцәыуадаҩуп, аха аспектакль "Акыр иаԥсоу Памела" арепетициақәа ирзоужьыз амшқәа рацәамызт, арежиссиор аамҭала Аԥсны анҭыҵ иҟазаара, насгьы даныгьежьгьы асценаҿы еиуеиԥшым аусмҩаԥгатәқәа ахьыҟаз инаркны – аспектакль алаԥшхгара алыршаразы аамҭа ыҟамызт рҳәоит зыгәра зго ахыҵхырҭақәа. Убарҭқәа аныԥшит сгәахәуеит раԥхьатәи арбамҭа. 

Патрик ипиеса акомедиеи алахьеиқәреи еилоуӡҩартә алшара унаҭоит, аха аҳәара сцәыуадаҩуп сгәы алаҟаӡаны атеатр аҟынтә игьежьыз хәаԥшҩуп ҳәа схы азҳәара. Аԥсуа театр аҿы апремиера мҩаԥысзаргьы, макьаназы Ҷанба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә драматә театр аус ауеит ҳәа аҳәара уадаҩуп, аха гәыӷрада имҩасхьада… 

P.S.: "Акыр иаԥсоу Памела" ахәаԥшцәа ишрыдыркылаз атәы сҳәозар, аччабжь азал иҩныҩуамызт, анапеинҟьабжьгьы абжьааԥнытәиқәа иреиԥшымызт. Актиорцәа анхырхәа ашьҭахь, лҩызцәа ирыдылныҳәаларц зышәҭқәа зманы асценахь ицәырҵыз Софа Агәмааԥҳа, абенефис змаз ла лакәызшәа ахәаԥшцәа агәырқьҳәа напеинҟьабжьла илԥылеит…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

158

Ажанр маҷқәа раамҭа: асоциалтә ҳақәеи ашәҟәи реиндаҭлара иазкны

89
(ирҿыцуп 09:33 14.06.2021)
Иахьатәи аамҭазы ҳуаажәларра рыбжьара ашәҟәыԥхьара иааннакыло аҭыԥ, аелектронтә хархәагақәа ныррас ирымоу, аԥсуа шәҟәқәа ашәҟәыҭирҭақәа рҿы азҿлымҳара ахьынӡарымоу уҳәа ртәы дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Адунеи аҿы ашәҟәыԥхьара маҷхеит, асоциалтә ҳақәа рцәырҵара ашәҟәыԥхьара еиҵанатәит ҳәа азгәазҭо аекспертцәа рацәаҩуп. Ииашаҵәҟьаны, иахьа асоциалтә ҳақәа рҿы еиуеиԥшым астатиақәа, авидеонҵамҭақәа уҳәа иуҭаху зегь уԥшаар ауеит. Сара сызлацәажәарц исҭаху, хымԥада, аԥсышәала аԥхьара иазҿлымҳау рызҵаатәы азхәыцроуп.

Иаразнак исҳәашт, асовет аамҭазы изызҳауаз ауаҩ лаҳасабла, ароман, аповест уҳәа зымҽхак ҭбаау анҵамҭақәа ашәҟәы мкыкәа сзаԥхьаӡом. Асоциалтә ҳақәа рҿы сзыԥхьо ажәабжь кьаҿқәа роуп. Ҳара ҳбызшәатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу ала, иахьа ԥсышәала ашәҟәы кны иаԥхьо, иара убас асоциалтә ҳақәа рҿгьы аԥсуа текстқәа ирышьҭоу рацәаҩым.

2017 шықәса раахыс Sputnik Аԥсны асаит адаҟьаҿы аколонкақәа цәырызгоит. Ари аамҭа иалагӡаны 800 нҵамҭа инадҩыло скьыԥхьхьеит. Игәасҭазеи абри аамҭазы? Аԥсышәала икьыԥхьу анҵамҭақәа зегьы ианреиҳау 900-ҩык рҟынӡа иаадыртуеит, ианеиҵоу - 100, ма 200.  Хымԥада ари маҷуп сара сзы, аха иара арсҟаҩык иахьаадыртуагьы уалаҭхаџьлароуп, егьырҭ абызшәақәа риааира злауадаҩу ала. Facebook аҿы иҟоу аԥсуа гәыԥқәа рҿы иҟоуп аколонкақәа ахҳәаақәа анрырҭо, азгәаҭақәа аныҟарҵо. Автор изы уи гәахәароуп, иаԥхьо рацәаҩымзаргьы.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа

Иҟоуп игәасҭаз даҽакгьы - астатиа ахьӡ мацара иаԥхьаны ахцәажәара иалаго шыҟоу, иубарҭоуп иаартны дшамыԥхьац ахцәажәаҩ, избанзар иқәиргыло азҵатәқәа рҭак аҩымҭа аҩнуҵҟа иагәылоуп.

Аԥхьара атема ҭҵаауа, азҵаарақәа лысҭеит "Аԥснышәҟәы" ахада, асовет аамҭа инаркны иахьа уажәраанӡа  абри ахырхарҭаҿы аус зуа, ашәҟәыҭира иадҳәалоу Манана Кәыҵниаԥҳа.

"Еиҿҳарԥшуазар, асовет аамҭеи иахьатәии хәыки шьхаки рыбжьоуп", - лҳәеит лара азҵаара аҭакс.

Ус шакәугьы, ажәытәангьы ашәҟәы аазхәоз зегь аԥхьаразы иргомызт, иҟан "амода иацныҟәаны рзал аҿы игылаз ашәҟәҭаҵарҭақәа аладырԥшӡарц изгоз" ҳәа агәаанагара лымоуп Кәыҵниаԥҳа. Даҽа ганкахьала ҳазхәыцуазар, иахьа иҟоу асоциалтә даҟьақәа усҟан зегь акоуп ихазырҭәаауаз ашәҟәы, агазеҭ, ажурнал ракәын.

"Зегь акоуп усҟан ашәҟәы зкуаз еиҳа ирацәаҩын", - ҳәа салҳәеит ҳаиҿцәажәараҿы "Аԥснышәҟәы" ахада.

Ларгьы имӡакәа илҳәеит аинтернет аҿы инеиҵыху аҩымҭақәа рыԥхьара шылзыманшәалам.

Аԥсны жәлар рышәҟәыҩҩы Алықьса Гогәуа оптимизла ашәҟәы аԥхьара аус дазхәыцуеит.

"Ииашоуп, иахьа акомпиутер, аинтернет ыҟоуп, уи атәы здыруа инарҭбаан аинформациа иоуеит, уа, ҳәарада, аинтерес зҵоу акрыҟақәоуп. Аха ашәҟәы макьана уаҩы изыԥсахуам, даарагьы агәыӷра сымоуп аԥхьаҟагьы ус инхоит ҳәа", - иҳәоит иара Даур Наҷҟьебиа ииҭаз аинтервиу аҿы.

Аформа маҷ, ажәабжь ажанр еиҳа ирласны, оперативла ахархәара ахьалшо азы иахьа аԥыжәара амоуп ҳәа дхәыцуеит ароман-рапсодиа "Асду" автор Гогәуа. Аиашазы, апрозаик макьана ихаҭагьы иҳадимгалац анкьеиԥш зҿыгҳара дуу аҩымҭақәа.

"Ароман кьаҿ" - абас аҵаҩуп "Ашыцра" захьӡу Гогәуа аибашьра ашьҭахьтәи иҩымҭа. Ашәҟәыҩҩы еиликаауеит иахьатәи ҳаамҭазы "аформа маҷқәа" аҳра шыруа, убри аҟынтә, аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы иара апублицистикеи ажәабжь кьаҿқәеи еиҳа дрызҿлымҳауп.

Абраҟа иазгәасҭарц сҭахыуп "Ашыцра" акьаҿра ароман ахаҭабзиара зынӡагьы ишанымԥшыз, иаԥхьахьоу ирбарын ари ароман кьаҿ ишаанарԥшуа аибашьра ашьҭахьтәии уи ҟалаанӡатәии аамҭақәа реигәныҩра, ауаҩы акыр иҽшеиҭеикуа аибашьра анихыслак.

Ажәакала, иахьатәи аамҭа ашәҟәыҩҩы иднагалоит ахатә формақәа. Манана Кәыҵниаԥҳа иазгәалҭеит иарбан шәҟәу, иарбан жанру иахьатәи ашәҟыҭирҭа иаҭаауа аахәаҩ азҿлымҳара зиҭо. "Аҭоурыхтә, аетнограифиатә ҟазшьа змоу ашәҟәқәа ҳаахәаҩцәа хшыҩзышьҭра арҭоит", - лҳәоит лара, аха убри аамҭазы иазгәалҭеит асахьаркыратә литературагьы иадҵаало ыҟоуп ҳәа. Еиҳаракгьы зҩымҭақәа ирыдҵаалода ҳәа азҵаара илысҭаз абас аҭак соуит:

"Баграт Шьынқәба, Иуа Коӷониа, Миха Лакрба, Алықьса Гогәуа, Таиф Аџьба уҳәа аклассикцәа аӡәырҩы", - лҳәеит лара. Абарҭқәа рнаҩс, Кәыҵниаԥҳа иазгәалҭеит азҿлымҳара ду шамоу ахәыҷтәы литература, аԥсуа жәаԥҟақәа реизга уҳәа, аха урҭ иахьа ашәҟәыҭирҭаҿы зынӡа иҟам.

Асоциалтә ҳақәа рахь сгьежьуазар, иаҳәап Sputnik Аԥсны адаҟьаҿы иазҿлымҳау рацәаҩуп афольклортә нҵамҭақәа ҟазҵо, ашәҟәыҩҩцәа рнысымҩақәа аазырԥшуа авторцәа рҩымҭақәа. Аԥсуа шәҟәы аахәаразы гәаран дук шыҟам азгәаҭо, "Аԥснышәҟәы" аиҳабы илҳәеит "напыла исыԥхьаӡар сылшоит иаазхәо" ҳәа. Абас иҟазаргьы, ашәҟәы ахаҭа иацу агьама макьаназы имыӡыц, уи ауаҩытәҩыса ихшыҩи игәи анырра ду рызҭо маҭәахәны изыԥхьаӡо рацәаҩуп.

Изаҭахузеи ахшыҩ ашәҟәы? - абас азҵаара зырҭаз апсихолингвист Татиана Черниговскаиа "уи адоуҳатә ҟазшьа змоу ацыфа иаҩызоуп ахшыҩ азы" ҳәа аҭак ҟалҵеит, насгьы аҵарауаҩ лажәа иацҵо, "аинтернет, атехнологиа ҿыцқәа альтернативаӡам ашәҟәыԥхьаразы" лҳәеит.

Егьа ҳҳәандазгьы, аинтернет ицәырнагаз аҿыцрақәа, икьаҿу ахьаршәқәа, еиуеиԥшым ахәмаррақәа, еиҳаракгьы анонимтә нҵамҭақәа ӷәӷәала иаӡывасит ашәҟәыԥхьаратә культура, иааидкыланы ауаҩы идоуҳа акыр илаҟәит уҳәар ауеит, зны-зынла анонимцәа асоциалтә даҟьақәа рҿы ҳауаажәлар ирыдыргало анҵамҭақәа урыцклаԥшыр. Удыршанхоит иҟам-ианым аилыргара сааҭла ишымҩаԥысуа анубо. "Адунеитә культура акаҳароуп уи иаанарԥшуа", - иазгәалҭоит хыхь зыӡбахә сҳәоз аҵарауаҩ Черниговскаиа.

Даара иԥырхага дуу џьысшьоит, аԥсуа шәҟәқәа аӡыргара ахьрымам, ажурналқәеи агазеҭқәеи ҳтәыла ахи аҵыхәеи иахьаларҵәам. Ари ахарҭәааразы иазхәыцтәызар ҟалап, аԥсуа ҭыжьымҭақәа асоциалтә даҟьақәа рахь риагара аус, избанзар аԥсуа қыҭаҿгьы аинтернет ашьаҭа аҳахьеит. Анхаҩы агазеҭи ажурнали анизноумга, имазароуп алшара еиуеиԥшым асаитқәа рҿы аԥсуа текстқәа рыԥхьаразы.

Џьума Аҳәба
© Sputnik / Томас Тхайцук

Иаҳҳәап "Аԥсуа интернет библиотекаҿы" ашәҟәы акра зцәыуадаҩу рзы акыр иманшәаланы ихәыцуп иҭыҵуа асахьаркыратә литература уахь аҭагалара. Хымԥада иҭыжьым аклассикцәа рҩымҭақәа уажәазы аинтернет аҿы иҟам. Агазеҭ "Аԥсны", ажурнал "Алашара" уҳәа асаитқәа аадыртратәы алшара рыҭатәуп.

Сара игәасҭахьеит, иаҳҳәап Sputnik Аԥсны адаҟьаҿы аԥсышәала икьыԥхьу автортә колонкақәа ҳтәылаҿы инхо реиԥш, аҳәаанырцә иҟоу ҳдиаспора хшыҩзышьҭра шарҭо.

"Сара шәанҵамҭақәа рыла ауп Аԥсны иҟоу ажәабжьқәа шеилыскаауа", - иҳәоит ауысшәа ззымдыруа арепатриант Атаман Кәыџба.

Sputnik Аԥсны иҭнажьуа аԥсышәла иҩу астатиақәа аҳәаанырцә иҟоу ҳџьынџьуаа иаԥҵаны ирымоу агәыԥқәа рахь ииаргоит. Абри зхысҳәаауа, ашәҟәы акра уадаҩхазар, асоциалтә ҳақәа рҿы иӡыргалатәуп ҳтәыла иазку аԥсуа текстқәа.

Аԥсуа бызшәа иахьатәи аинформациатә еиндаҭлараҿы ауадаҩрақәа аԥықәслоит, убри аҟынтә, иаргьы мҩақәҵалатәуп аамҭа иақәшәо атехнологиақәа рхархәарала. Иахьатәи ауаҩы иԥсҭазаара амобилтә ҭелқәа ирыдҳәалазар, уи ашәҟәы бзиа ианибо ҳәа азыԥшра аҭахым, аҭел ахархәаҩ иԥгалатәуп дзыԥхьаша.

Ашәҟәы абзиабара ҳазыгьежьуазар, анкьа иамаз анырра азыхынҳәуеит ҳәа аҳәара уадаҩзаргьы, зегь акоуп макьанагьы уи иацу адоуҳатә нырра даҽакы ишазымԥсахуа здыруа ыҟоуп, убри азоуп ашәҟәыҭирҭақәагьы макьана еиқәханы изыҟоу…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

89

Урыстәылатәи атанкныҟәцаҩцәа Краснодартәи атәылаҿацә аҿы аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргеит

1
(ирҿыцуп 18:39 18.06.2021)
Аҽазыҟаҵаратә уснагӡатәқәа ирылахәын шәҩык аруаа, ахархәара рыҭан 30 ак арратә техника, акәылӡы зқәу автомашьынақәа КамАЗ "Мустанг" реиԥш иҟақәаз.

АҞӘА, рашәара 18 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла Аладатәи арратә база атанкныҟәцаҩцәа Краснодартәи атәылаҿацә аполигон аҿы ахысрақәа мҩаԥыргеит ҳәа аанацҳауеит аокруг апресс-маҵзура.

Аекипажқәа 200 рҟынӡа ицәырҵуаз, еиҭаҵуаз ацәҟьарақәа ахы рықәдыршәеит ҳаамҭазтәи атанкқәа Т-72Б3 рҟынтәи. Ацәҟьараҟынӡа иреиҳаӡоу ахарара ҩ-нызқь метра иҟан.

Уахынлатәи ахысрақәа раан ахархәара рыҭан уахынларбагатә хархәагақәа ТВН-5.

Т-72Б3 амеханик-ныҟәцаҩцәа рдырреи рԥышәеи еиздырҳауан аԥынгылақәа рхысраан, амина-ԥжәага ԥкырақәа рхысраан.

Ахсрақәа раан иныхын 300 танктә рҭҟәацгақәа.

Инарҭбаау аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥгахараны иҟоуп акоманда-штабтә зыҟаҵарақәа ирылахәны.

1