Гәдиса Ҭодуа

Гәдиса Ҭодуа: дазусҭазаалак иуаҩра дацәхьамҵлароуп

151
(ирҿыцуп 18:23 08.07.2019)
Аԥсуа драматә театр актиор, "Аԥсуа литература ашедеврқәа" аспектакль арежиссиор Гәдиса Ҭодуа ари апроект хықәкыс иамоуи, изанааҭ алхра шыҟалази, актиор асценахь ицәырҵшьа зеиԥшразар акәуи уҳәа ирызку игәҭахәыцрақәа ицеиҩишеит Sputnik акорреспондент Аинар Ҷыҭанаа.

Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik

- Гәдиса, уара аибашьра ашьҭахьтәи абиԥара урхаҭарнакуп. Ухәыҷра шԥаугәалашәо, насгьы иара зеиԥшрааз?

- Аибашьра ашьҭахь ииз абиԥара ҳхәыҷра уамакала ибзиан ҳәа сызҳәаӡом, избан акәзар аԥсҭазаарагьы уамак иманшәаланы иҟамызт. 2002 шықәсазы раԥхьаӡакәны ашкол ахь санцоз аламҭалазы дсоуит аиаҳәшьа. Цәыббра 1 аҽны, сан лаҳәшьа сеилаҳәа-сеилаца, ашкол ахь сылгаанӡа, раԥхьа сан лҟны ахшараиурҭахь сналгеит. Исгәалашәоит сан дсызгәдууны, хыхь аԥенџьыр аҟынтәи дышсыхәаԥшуаз. Аиашазы, имариаӡамызт уи аамҭа. Аибашьра ҟалаанӡа ииз сашьеиҳаб ифотосахьақәа санрыхәаԥшуа, сара избарҭоуп уи ихәыҷра акала еиҳа ишеиӷьыз сара стәы аҵкыс.

- Избан уара узактиорхаз?

- Ари азанааҭ схала иалысхит ҳәа сгәы иаанагаӡом, "хыхьынтәи" адырга соузар ҟалап. Исҳәоит ус сгәы изаанаго... 2013 шықәса лаҵарамзазы ашкол алгара аамҭа анааи, сҩызцәеи сареи аԥышәарақәа рҽырзыҟаҵара ҳаҿын. Усҟантәи аамҭазы зныкгьы сгәы иаанамгацызт актиор изанааҭ алысхып ҳәа. Насгьы Урыстәыла аҵара аҭаларазы, ишаҳдыруа еиԥш, имаҷымкәа ахарџьгьы аҭахуп. Убри аҟнытә сара заанаҵы иалысххьан ажурналистика. Аха, аԥхьан ишысҳәаз еиԥш, хыхьынтәи дыргак соузшәа, уи ашықәсан Аԥснытәи аҳәынҭқарратәуниверситет аҟны ажурналистика ахырхарҭа ала астудентцәа рыдыркылаӡомызт.

Ҽнак, ашкол аҟны аурыс бызшәа ҳазҭоз арҵаҩы акласс зегьы иҳалалҳәеит Аԥсуа театр аҟны Санкт-Петербургҟа Атеатралтә институт ахь астудентцәа рышьҭразы акастинг шымҩаԥырго. Сҭаацәа ирамҳәакәа сара уи акастинг сҽаласырхәын, х-етапкны имҩаԥыргоз ахәаԥшрақәа актәи аетап ала сахысит. Аҩны сааиаанӡа аҭел исзасхьан Питерҟа аҵарахьы уҽеизгала ҳәа. Ҳәарада, сҭаацәа рзы иџьашьатәхеит ашкол салымгацкәа Урыстәыла аҵара аҭалара ахьызгәаӷьыз, азныказы иагьацәшәеит, аха Анцәа ила иаарласны сҵарахьы амҩа сықәлеит.

© Foto / предоставлено Эсмой Тодуа
Гәдиса Ҭодуа

- Иарбан рольу зегь раасҭа асценаҿы зынагӡара уҭаху?

- Урҭ рацәоуп, аха иалыскаарц сылшоит Шекспир иаԥиҵаз ахаҿсахьақәа. Аурыс классикаҟынтәи - Чехов ихаҿсахьақәа.

- Актиорцәа лассы-лассы еиуеиԥшым арольқәарыманы асценахь ицәырҵуеит. Рольк аҟнытә даҽакахьы аиасра уара узы изеиԥшрои? Иҟалалома руакы мыцхәы уанагәыланахало?

- Уи апрофессионалтә цәаҩа иацуп, аҵараҿы иудырҵоз аԥҟарақәа урыцныҟәар, иацу ауадаҩрақәагьы уриааиуеит.

Иаҳҳәап, мышқәак раԥхьа Аԥсуа драматә театр аҟны иҟалеит убри аҩыза аҭагылазаашьа, аспектакль "Махаз" афырхаҵа хада Шьаликәа ироль назыгӡоз актиор мзызқәак ирыхҟьаны асценахь ацәырҵра анилымшаз. Сара исыман 24 сааҭ ԥсабарала исцәыхараз ароль сҽагәылахаланы, атекст ҵаны уи анагӡаразы. Асценахь санцәырҵуаз ҩнуҵҟала агәраганы сыҟан ароль шысзынамыгӡоз. Сгәанала актиор ахаангьы инагӡаны ихы дақәгәыӷуа асценахь дцәырымҵроуп. Иара данылакҩакуа, агәыҩбарақәа данеимдырххо, убасҟан ауп иахьынӡахәҭоу илшара зегьы ироль аҟны аарԥшра анилшо. Шьаликәа ирольгьы лакҩакрак сыманы сахьазнеиз иабзоуроуп ҳәа сгәы иаанагоит ицәгьамкәа уи анагӡара ахьсылшаз.

- Уажәааигәа уара иқәургылеит "Аԥсуа литература ашедеврқәа" захьӡу апроект ахԥатәи ахәҭа. Ари ақәыргыламҭа ихадоу ҵакыс иамоу уалацәажәар сҭахын…

- Иҿыцу ҳаамҭазы аԥсуа театр раԥхьатәи ашьаҿа бзиақәа ҟанаҵошәа сгәы иабоит. Ҳхатәы бызшәа ауадаҩрақәа анамоу аамҭазы аԥсуа ҿар рзы "Аԥсуа литература ашедеврқәа" хымԥадатәзар ҟалап. Иаҳҳәаргьы-иаҳӡаргьы, иара аҳәынҭқарратә ҩаӡараҿы акәзаргьы, сгәаанагарала, аурысшәа ауп аԥыжәара змоу. Убри аҟнытә ҳара ҳакәша-мыкәша аԥсуа бызшәа аҳәаақәа заҟа иаҳзырҭбаауа, заҟа ахархәара ҳзаҭо ауп изыбзоуроу уи аҿиашьагьы, аӷьацашьагьы. Уи аганахьала ҳапроект алшарақәа ҟәнушьартә иҟаӡам, избан акәзар раԥхьаӡа инаргыланы абызшәа ацқьара, абеиара ауп иӡырнаго. Агәыӷра ҳамоуп аԥсуа поезиа абзоурала ҳхатәы бызшәа даҽазныкгьы аҿар азхьаҳарԥшып ҳәа.

Аԥсуа режиссиор лусумҭа британиатәи акинофестиваль апрограмма иалалоит>>

- Асцена анҭыҵ уактиортә ҟазара ухы ианаурхәо ҟалахьоума?

- Иҟалахьеит урҭ реиԥш аҭагылазаашьақәагьы. Хымԥада ари азанааҭ аԥсҭазаараҿгьы иухәоит, аха уи сара мыцхәы ахархәара асҭаӡом. Избан акәзар узанааҭ аҳәаақәа рҿы акәыз, иара усгьы аԥсҭазаараҿы акәыз, ауаҩы еснагь иуаҩра дацәхьамҵлароуп ҳәа исыԥхьаӡоит.

- Атеатр кыр иазааигәоуп акино. Уара акино аҟны изныкымкәа уҽҭуххьеит. Ишԥаудукылеи урҭ аҭыхрақәа, насгьы аԥсуа милаҭтә кинематограф иахьа аҿиара абанӡамоу?

- Аҽҭыхрақәа рацәаны исыман сызҳәаӡом, избанзар аҵара салгеижьҭеи ҩышықәса роуп иҵуа. Аха акы-ҩба киносахьақәа рҟны еиуеиԥшым арольқәа насыгӡахьеит. Уажәааигәаӡа Кембриџьнтәи дааны дыҟан англиатәи арежиссиор Сем Жьури. Лара ара иҭылхуан аибашьра иалагаанӡа мышкы шагыз имҩаԥысуаз ахҭысқәа аазырԥшуаз афильм. Уа сара инасыгӡон ҩ-рольк. Сара англыз бызшәа ахьысзеилымкаауаз маҷк ҳбызшәа еибакуамызт, аха аиҭагаҩ дҳаман аҟнытә уи ауадаҩра ҳазцәырнагаӡомызт. Аиашазы, даараӡа исгәаԥхеит урҭ аус рыцура, кырӡа агәахәарагьы снаҭеит.

Амилаҭтә кинематограф хымԥада иаҭахуп. Аԥсшәа арҿиара мацаразы акәымкәа, адунеи аҿгьы ҳабжьы раҳарц азы. Аха уи атеатр аасҭа аиҿкаара еиҳа иуадаҩуп. Раԥхьаӡа инаргыланы уи иацуп ахарџь рацәа. Иаҳҳәап, 20 минуҭ ицо аметрбжа аҭыхразы миллион мааҭ еиҵамкәа иақәхарџьтәуп. Ҳәарас иаҭахузеи, иҟоуп абаҩхатәра ду злоу арежиссиорцәа ҿарацәа. Аха ирацәаҩны зыӡбахә ҳамаз афинанстә уадаҩрақәа рҵыхәала акино рызҭыхӡом.

Аха уи ҳгәы канажьлар ауӡом, иарбан ҭагылазаашьазаалак алҵшәа ҳаԥшаалар ҳахәҭоуп. Аӡәгьы изы имаӡаӡам, иаҳҳәап саргьы шықәсык инеиԥмырҟьаӡакәа ахәыҷтәы студиаҿы хәыда-ԥсада аус шызуаз. Шықәсык анҵы ауп аспонсорцәа анцәырҵыз. Ажәакала, узҿу аус агәра ганы, бзиа ибаны уаҿызар, ицәырҵуа ауадаҩрақәа зынӡаск хырҩа руҭаӡом. Уара узы усҟан ихадоу узҿу аус ауп.

- Иарбан ҟазшьа аарԥшышьоу ауаҩы иузианамыжьуа, насгьы иарбану ианаужьуа?

- Зегьы ззеиҟароу ауаҩы пату сызиқәӡам. Насгьы зхы зегь раасҭа иҳаракны изыргыло, аӡәы дзаҭәазымшьо, ихамаԥагьоу ауаҩгьы ҳәарада дзысҩызахаӡом. Сгәанала, ауаа зегьы еиҟароуп. Аӡәы акала деиӷьзаргьы, уи дызлеиӷьу аҳәаақәа дырхысны, адунеи амаа иара икушәа ихы анымҩаԥиго, уи аҩыза ахымҩаԥгашьа сара исызианажьӡом, сааигәагьы даасышьҭӡом.

Ауаҩы исызианажьуа атәы уҳәозар, уи агаӡароуп. Угаӡара Анцәа уаҭаимҵааит ҳәа аԥсуаа баша ражәа иалам. Уи ачымазара иаҩызоуп, ауаҩы ихала даназымаиааиуа ҟалалоит.

- Аԥсуа театр иазеиӷьушьарц иулшои?

- Ҳара ҳтеатр сынтәа шәышықәса ахыҵуеит. Иара аҭоурых ҵаулаӡа амоуп. Аҵыхәтәантәи аамҭазы аҩнуҵҟатәи аилибамкаара иахҟьаны ироуит аҭыԥ еиуеиԥшым аимак-аиҿакқәа. Ари аҭагылазаашьа, ҳәараҭахума, атеатр аԥсҭазаашьа ӷәӷәала ианыԥшуеит, еиԥнарҟьоит уи амаҵ азызуа ауаа ҳусуратә процесс. Сара акызаҵәык зегьы ирзеиӷьасшьарц исҭаху - досу ҳус ҭакԥхықәрала ҳазнеиларц ауп. 40 шықәса инареиҳаны атеатр аус азызухьо ҳаиҳабацәа ражәақәа рыла иаҳдыруеит анкьа атеатр азҿлымҳара иамаз, абилеҭ еимакны ауаа "шеибафоз". Сара агәра ганы сыҟоуп уи азҿлымҳареи агәыбылреи лассы атеатр архынҳәра шалшо. Аха уи азы иаҭахуп иааиԥмырҟьаӡакәа аусура. Џьабаада изыҟалаӡом алҵшәагьы.

151

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

241
(ирҿыцуп 18:49 03.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

241

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

34
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

34

Бжьаниа: Аԥсны имҵарсыз ауаа роушьҭразы ацәгьоуцәа миллиардк инацны иазыҳәахьеит

9
(ирҿыцуп 21:06 05.06.2020)
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа абизнес ахаҭранкцәеи амчратә усбарҭақәа уажәтәии уаанӡатәии реиҳабацәеи дырԥылеит.

АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәыла анаплакыҩцәеи амчратә усбарҭақәа рхаҭарнакцәеи рԥылараан адырра ҟаиҵеит Аԥсны ауаа мҵазырсуаз ацәгьоуцәа шасыс иргаз роужьразы иааидкыланы миллиард мааҭ инареиҳаны ишазыҳәоз, абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура

Аиԥылараан Бжьаниа иҳәеит ауаажәлари аҳәынҭқарреи ацәгьоурақәа рацәыхьчаразы уаанӡа иаҳамбацыз ашьаҿақәа рынагӡаразы аамҭа шааиз.

"Ацәгьоурақәа уаҩы ишимбац ирызҳаит, ари апроблема аӡбаразы ҳамчқәа зегь еидаҳҵароуп. Абри аус аҟны даара ҳшәықәгәыӷуеит", - иҳәеит Аслан Бжьаниа, анаплакыҩцәа рахь ихы нарханы.

Убри аан ахада иазгәеиҭеит атәыла аиҳабыра ибзианы ишеилнакаауа абизнес ала мацара апроблемақәа зегьы рыӡбара шалымшо.

Бжьаниа иҳәеит зегьы раԥхьа игылоу азакәанқәа рықәныҟәареи ауааԥсыра ршәарҭадара алыршареи шракәу.

"Аҳәынҭқарра, раԥхьаӡа иргыланы, уи азин ауп", - иҳәеит ахада. 

Аслан Бжьаниа: Аԥснынтәи Қырҭтәылаҟа миллиард мааҭла зыхә тәо аалыҵ цоит>>

Атәыла ахада дырзааҭгылеит абизнесгьы злахәхар алшо игәҭакқәак ҳәа аанацҳауеит апресс-маҵзура. 

Бжьаниа иара убасгьы ауааԥсыра рымҵарсрақәа рзы иҟоу астатистика азеиԥш хыԥхьаӡарақәа ааигеит.

"Ҷыдала иаагозар, азинхьчаратә усбарҭақәа иҟарҵаз аинформациала, имҵадырсыз Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа 53-ҩык роушьҭразы ацәгьоуцәа ззыҳәаз аԥара иартәоит миллиард мааҭк инацны, урҭ рахьтә иршәаз 200 миллион мааҭ инареиҳауп", - ҳәа иарбоу ахада исаит аҟны иӡыргоу адырраҭараҟны.

Атәыла ахада иара убасгьы анаплакыҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит апандемиа аамҭазы Аԥсны атәылауаа ирзыҟарҵаз ацхырааразы.

"Ҳара зегьы ҳзы, ҷыдала сара схаҭа сызгьы, даара игәышьҭыхгахеит шәара шәаӡәыкны ҳзеиԥш проблема шәахьахаҵгылаз. Акоронавирус азҵаара даара иуадаҩуп, хымԥада, уи ахҟьаԥҟьақәа анырра бааԥс ҟарымҵар алшом. Аха, Анцәа имч ала, ҳара ари аҭагылазаашьа алҵшьа ҳақәшәоит", - иҳәеит Бжьаниа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

9