Анзор Адлейба

Ҩ-занааҭк рыбжьара: ашәаҳәаҩ Анзор Адлеиба дышрежиссиорхаз

134
(ирҿыцуп 14:46 28.08.2019)
Ашәаҳәаҩ, арежиссиор Анзор Адлеиба иԥсҭазаара шьаҭанкыла изыԥсахыз ахҭысқәа ртәы Sputnik акорреспондент Аинар Ҷыҭанаа иматериал аҿы.

Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik

Раԥхьатәи аԥышәара

Ашәаҳәаҩ, арежиссиор Анзор Адлеиба диит аишьцәа ааҩыки ҩыџьа аиҳәшьцәеи ахьыҟаз аҭаацәара ду аҟны, Ҷлоу ақыҭан. Аҩбатәи акласс дантәаз иҟалеит аҷкәын иԥсҭазаара зегьы шьаҭанкыла изыԥсахыз ахҭыс. Аҟазараҿы агәырҵҟәыл змаз ахәыҷқәа ралԥшааразы аҽны Ҷлоутәи абжьаратә школ иаҭааны иҟан аԥсуа композиторцәа: Кәасҭа Ченгелиа, Константин Бганба, Тото Аџьапуа. Класск аҟны аҵара еицызҵоз аҷкәынцәа гәыԥҩык арҵаҩцәа руадахь ишыргоз анеилыркаа, абжьааԥны ари аҩыза "ааԥхьара" ишадыруаз еиԥш рлымҳақәа дырҵәиуаз џьыршьан, ргәы нҭыԥсааит.

Анзор излаигәалаиршәо ала, иҟаиҵалакгьы игәыхыҭхыҭра аиааира илымшаӡеит аҟнытә арҵаҩцәа руадахь инацәкьыс иҿы ишҭакыз дыҩналеит. Ари збаз Кәасҭа Ченгьелиа ажәа ҿацала дахьирхәит аҷкәын ихымҩаԥгашьа. Уи даҽа зныкгьы агәра инаргеит аҽныжьыбжьон ара иаԥшьгаз аизара бзиарак ишазҳәамыз.

Аха Анзор игәы ишаанагоз еиԥш арҭ изымдыруаз ахацәа ахәыҷқәа "рыфара" акәмызт ргәы иҭаз, амузыкаҿы аҟыбаҩ злоу ралԥшаара акәын. Аԥсуа ҟазара акорифеицәа акарандашь астол иаақәырсуа, апианино аҟны ихәмаруа, ахәыҷқәа зегьы еиуеиԥшым аԥсуа шәақәа ддырҳәеит, иадырԥхьеит ажәеинраалақәа. Аҵыхәтәантәи аҟны Анзор ҷыдала дыӷәӷәан аҟнытә аԥсуа поезиа еиԥш аҳәаанырцәтәи ашедеврқәа раԥхьарала илиршеит "ажиури" иаразнак рхыхра. Қәҿиарала ашәаҳәара "акастинггьы" данахыс, иара иарҳәеит хара имгакәа Аҟәаҟа аиасра иҽазирхиаларц.

Анзор иҭаацәа ираҳаз ажәабжь азныказ иааиҵанарӷәӷәазаргьы, иара ишизеиӷьхоз еилыркаан, "ааи" ҳәа аҭак ҟарҵеит. Уажәы амузыкатә школ ахьыҟоу ахыбра акәхеит аҷкәын инхарҭа ҿыц. Шықәсык аҩныҵҟа Анзор иҭаацәа ес хәаша ишьҭаланы Аҟәаҟа иаауан, аха маҷк даныҩеидас ихала адәыӷба дақәтәаны аԥсшьара мшқәа рзы Ҷлоуҟа дныҟәон. Музыкатә рҳәагас изалырхит аскрипка. Ахыбраҿы меигӡарах ауадақәа ахьыҟаз, цас иауазшәа аҷкәын иқәшәеит зегь раасҭа илашьцаз аҵыхәтәанӡатәи ауада, аха иара ари аԥышәарагьы хаҵаҵас аиааира илшеит. Анзор Адлеиба иахьанӡагьы игәалашәоит ашә аҟны ианыз аномер "20", аха уи уажәшьҭа илахь еиқәнаҵаӡом

Ари ашкол аҟны ирацәан аус зуаз еиуеиԥшым асекциақәа. Анзор дмаашьаӡакәа хәыҷык-хәыҷык зегьы иҽырзикит, далан зхы иақәиҭу ақәԥара, аҭаҷкәымҟьара, амаланыҟәатә спорт уҳәа. Аха ашәаҳәаҩ ихаҭа излаигәалаиршәо ала, аспортсменхара ахаангьы хықәкыс имамызт, баша аԥсҭазааратә ԥышәа ирҳауан аҟароуп. Гәаныла арԥыс иӡбахьан иԥсҭазаара ззикуа аҟазара шакәхоз.

© Foto / предоставлено Анзором Адлейба
Анзор Адлейба

Атакси хәыда-ԥсада

1978 шықәсазы Анзор Адлеиба иԥсҭазаараҿы иҟалеит иахьа дзызгәдуны игәалаиршәо даҽа еибадыррак. Шықәсқәак иара иаасҭа еиҳабыз ашәаҳәаҩ Заур Зыхәба Анзор иашәаҳәашьа кыр игәы иақәшәан, зеиҿкаара игәы иҭаз агәыԥ иаргьы иҽалаирхәырц иабжьигеит. Дук хара имгакәа Баслахә ақыҭа акультуратә ҩнаҟны еиҿкаан ашәаҳәара-инструменталтә ансамбль "Аԥсилы". Анзор Адлеибеи Заур Зыхәбеи рыдагьы ари агәыԥ ҿыц иалахәхеит Ныгәзар Ҷкадуеи Русҭан Конџьариеи. Шәаҳәаҩык иаҳасабала Анзор Адлеиба ирҿиаратә мҩа "Аԥсилы" аҟны ауп иахьхацыркхаз.

© Foto / из личного архива Рустана Конджариа

Иара уи ашықәсан аефирахь ицәырҵыз Аԥсуа телехәаԥшра агәыԥ аусураҿы ицхырааҩхеит, избанзар амузыкантцәа алшара роуит аҳәаанырцә имцаӡакәа рашәақәа Аԥсны аҭаҩразы. Анзор гәахәара дула игәалаиршәоит усҟантәи аамҭазы рҟазара иамаз азҿлымҳара. Иара иажәақәа рыла, лассы-лассы атакси аныҟәҵаҩцәа аԥара рымырхӡомызт, хәыда-ԥсада иахьырҭахыз иргон.

1981 шықәса инаркны 1983 шықәсанӡа ашәаҳәаҩ Хабаровск арратә маҵзура дахысуан аҟнытә, аамҭала аҟазара нижьыр акәхеит. Арра ихганы даныхынҳә аамҭазы агәыԥ "Аԥсилы" хыбгалахьан, аха уи аҭыԥан Заур Зыхәбеи иареи иаԥырҵеит "Дад" ҳәа хьӡыс изырҭаз ашәаҳәаратә коллектив ҿыц. Агитара арҳәаҩыс дара даарыԥхьеит амузыкант ҟаза Сергеи Колбасов, адаулқәа – Николаи Козаков. Агәыԥ ҿыц аԥхьантәи аасҭагьы ақәҿиара аманы аԥсуа естрада абжьы ҿацаӡа иаақәҩит.

Анзор Адлеиба иажәақәа рыла усҟантәи аамҭазы аԥсуа рҿиаратә гәыԥқәа рзы иуадаҩын ахәаԥшҩы иахь ацәырҵра, ақырҭцәа иҟарҵоз ақәыӷәӷәарақәа ирыхҟьаны. Аха Нури Кәарҷиа иеиԥш иҟаз ауааа асценахь аԥсуа шәаҳәаҩцәа рцәыргаразы амҩақәа рыԥшаара рылдыршон.

"Уажәы аестрадахь ацәырҵра мариахеит, аха усҟан афилармониаҿы ашәаҳәаразы кыр ахаԥсыра батәын, ус имариамызт уахь анеира. Аха анцәа ила иҟан убарҭ рҩызцәа ауаа, ауадаҩрақәа ирцәымшәакәа аҟазаразы кыр ахаԥсыра збоз. Урҭ еиҿыркаауаз аконцертқәа зегь рахь ҳаргьы ааԥхьара ҳарҭон, аицлабрақәа рҟны лассы-лассы аԥхьагыларагьы ҳаман", - игәалаиршәоит ашәаҳәаҩ.

Анзор Адлеиба иажәақәа рыла, аиҭаргылара (перестройка) аамҭа анаа агәыԥ "Дад" иаагәауҭартә ҭыԥк аҟны иаанҿасит, иацәыцәгьахеит ахәаԥшцәа рахь ацәырҵра. Усҟан Анзор Адлеиба агәыԥ ааныжьны Гаграҟа дцарц иӡбеит. Ашәаҳәаҩ аамҭала ирҿиара уаҟа иациҵон, аха Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара шықәсык аҟара шабжьаз иара ӷәӷәала дычмазаҩхан, Урыстәылаҟа аҽыхәышәтәра дцар акәхеит.

Азанааҭ ҿыц

Атәым дгьыл аҟны Анзор Адлеиба аус мукәа кыр аамҭа дзынхомызт аҟнытә Ханты-Мансииск акультуратә хан аҟны аусура далагеит. Ашәаҳәаҩ иусура иҽахаршәаланы амагнитофонқәа рхархәарала аӡыргарақәа еиқәыршәаны ателехәаԥшрахьы ишьҭуан. Ателехәаԥшра анапхгара Анзор иҟаҵамҭақәа кыр иргәаԥхеит, иагьидыргалеит рредакциа аҟны аусура. Раԥхьа аус иуан ҭыхҩык иаҳасабала, нас монтажҟаҵаҩысгьы. Анаҩыс Санкт-Петербург ақалақь аҟны арежиссиор изанааҭ ала аҵара дҭаланы адиплом шьҭихит.

Анзор Адлейба
© Foto / предоставлено Анзором Адлейба
Анзор Адлейба

"Аҵара ҳанҭалоз ҳара ҳахь шәаара хықәкыс иамозеи ҳәа иҳазҵааит. Усҟан саргьы саҿамхакәа срежиссиорхар сҭахуп ҳәа аҭак ҟасҵеит. Арежиссиорхара ҟалаӡом, ауаҩы ихаҭа дрежиссиорзар ауп. Ҳара ара ишәҳарҵо ишыҟаҵатәу акәӡам, ишыҟаҵатәым ауп. Убри ауп ателехәаԥшраҿы зегь раасҭа ихадоу ҳәа ҳарҳәеит дара", - игәалаиршәоит Анзор Адлеиба.

Режиссиорк иаҳасабала Анзор Адлеиба Урыстәылатәи ателехәаԥшраҿы аус иуан 1994 шықәса инаркны, 2008 шықәсанӡа. Ари ашықәсан Урыстәыла аганахьала Аԥсны иаиуит азхаҵара. Усҟан, Анзор Адлеиба иҭаацәара ду аҟнытә инхаз иашьа заҵәи иареи рыԥсадгьыл ахь ихынҳәырц рыӡбеит. Ашәаҳәаҩ иажәақәа рыла "Ауаҩы дахьиз дхәарҭахоит" ҳәа ишырҳәо еиԥш, Аԥсуа телехәаԥшраҿы идыррақәа рхы иадырхәап ҳәа дгәыӷуан. Аха ара дахьааиз иҿаҿы ирымҳәазаргьы, ирԥшӡашәа иеилдыркааит аусура идгалара уамакгьы ишазҿлымҳам. Анзор иажәақәа рыла, ари аҭагылазаашьа џьашьахәыс имоуп иахьанӡагьы.

2013 шықәсазы Аԥсны ицәырҵыз апроект "Ашәа еицаҳҳәап" ахь ааԥхьара ирҭеит Анзор Адлеибагьы. Ари аицлабраҿы ашәа зциҳәоз Нара Ԥлиаԥҳаи иареи афинал аҟынӡа анаӡара рылшеит, иагьааныркылеит аҩбатәи аҭыԥ. "Ашәа еицаҳҳәап" абзоурала 20 шықәса раахыс аестрада иацәхьаҵны иҟаз ашәаҳәаҩ дырҩеигь асцена дазыхынҳәит.

Финал концерта Споем вместе.
© Sputnik / Томас Тхайцук
Финал концерта "Споем вместе".

Лассы Аҟәа ақалақь аҩныҵҟа аефирахь ицәырҵраны иҟоуп ателехәаԥшра ҿыц. Анзор Адлеиба ари ателехәаԥшрахьы арежиссиор хада иаҳасабала аусура идыргалеит. Ашәаҳәаҩ, арежиссиор иажәақәа рыла гәахәара дула идикылеит ари ааԥхьара, дагьазхиоуп бзиа иибо ахырхарҭаҿы идыррақәа раарԥшра, Урыстәылатәи иусура инаҭаз аԥышәа иԥсадгьыл аҟны ахархәара.

134

Аамҭақәа зегьы ирзыхиоу: Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал лнапы шлыцааиуа

236
(ирҿыцуп 11:07 03.08.2020)
Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал ауҭра лнапаҿы ибзианы иааиуеит, уи адагьы аԥҳәыс ус зегьы лықәманшәалахоит. Ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Есма Ҭодуаԥҳа ари аԥсуа ԥҳәыс сасра данылҭааз ашьҭахь иазлырхиаз анҵамҭа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Тҟәарчал араион, Бедиа ақыҭа ииз Наҭелла Џьынџьал дхәыҷызар аахыс анхашәатә бзазара далааӡан. Лара лаби лаб иашьеи Аџыри Мышәи Џьынџьалаа зыхьӡи зыжәлеи еидкыланы ирҳәоз ауаа иреиуан, Нхыҵи Аахыҵи шьхала иахьымныҟәацыз ыҟамызт, ақәыларақәа ирылахәын, ишәарыцон.

"Саб Аџыр ихьӡын. Аџыри Мышәи аишьцәа ракәын. Ҽыла иныҟәон, қәылара ицон, аҽқәа ааргон. Усҟан аҽқәа пату рықәын. Дара есымша ԥсыуа маҭәала еилаҳәан, рыхҭарԥақәа рхаршәны. Абарҭ анхамҩа усгьы иаҿын. Усҟан даҽакала иҟан, даҽа гьамак аман. Ауааҳә ҟарҵон. Амхы иҭагыланы ианырашәоз ашәа ҳәо, абри аџьабаа змо акы акәны акәымкәа, рыԥсы аларшьозшәа акәын ишазыҟаз. Убри иаҳбаз ауп ҳаргьы иахьа иааҳго", – ҳәа еиҭалҳәоит Наҭелла, луҭра далсны днеиуа, лаарыхрақәа лнапы налыршьуа.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лара аҭаацәара даналала нахысгьы лыԥшәма Пиотр Џьапуеи лареи Тҟәарчал ақыҭан рхатә џьабаала анхара напы адыркит. Урҭ ирааӡеит хәҩык ахшареи зежәҩык амоҭацәеи. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь, рынхара зегьы аныблы, Тҟәарчал иқәҵын, иахьа иахьынхо Бабышьира иааит. Араҟагьы ҿыц анхара иалагеит, ирымоу зегьы дара рнапала иҟарҵаз ауп, рхатә џьабаа мацарала, адгьыл ақәаарыхрала рхы-рыхшара рааӡеит.

Наҭелла луҭраҿы иҟам ҳәа акы ыҟам: ҳзышьцылоу анаша, апомидор инаркны, апырпыл, апатырџьан, ахәыл, апырпыл хаа, акырпыжә, ашьынка, аҟаб уҳәа, зеиуахк уҭаху афатә архаагақәа. Урҭ инарҷыдангьы сылаԥш иҵашәеит ауҭра иалагылаз, зыбӷьқәа џарџаруаз ҵиаак. Ари закәызеи ҳәа сахьҵааз, аҭаҭын ауп ҳәа салҳәеит.

  • Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ачақәагьы рааӡоит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал аӡынразы асыӡбал злалыркуа амарҭхәқәа зегьы лынхамҩаҿы илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал луҭра иҭыҵуеит ауҭраҭых маҷымкәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Апомидор, анаша, аџьықәреи, ашьамашәыга (аџьамԥазиа) уҳәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Уи адагьы аиаҵәара рацәаны луҭра иҭиаауеит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Иара убас Наҭелла луҭраҿы иазҳауеит ахәыл
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал лбаҳчаҿы иазҳауеит акарпыжә, ашьынка, аҟаб
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ари аҩыза ахатәы аарыхра угәы азҭанаҵоит
    © Foto / Анжелика Кучба
1 / 9
© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп

"Абри аԥхьа абра ҳанаа анхара, иҳадырҵеит аҟаҵара, ақыҭа зегьы иҟарҵеит. Убас иҟалеит, агарҭа ҳмоуа. Уи ауҭраҭых шыҟабҵо еиԥш, абас ибрашәеит, ибцәаӷәеит, ибчалтит, еиҭабҳаит. Нас икнаҳан иҳарҩеит, ианҩа нахыс абас иаҳҷаҷуеит. Уи агәыр ыҟамзи абас, идуу, убри ала еихаԥсаны, иаҳҷаҷуеит. Нас иҳарҩеит, икнаҳҳаит, анаҩс аҭирахь ирысҭеит. Уи ашьҭахь иҟаҳамҵеижьҭеи акырҵуан. Уажәы абас цырақәак ауҭра иалеиҭаҳан иҟасҵеит, ауҭразы ибзиоуп иара", – ҳәа еиҭалҳәоит лара.

Табак. Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Аҭаҭыншьапқәа ауҭразы ибзиоуп лҳәоит Наҭелла Џьынџьал

Ауҭраҭых инаҷыдангьы амх дугьы ҟаҵаны ирымоуп, аџьықәреи аҟәыди ахьрызҳауа. Адгьыл заҟа бҭаху ыҟоуп, иузыҟаҵозар лҳәоит лара. Наҭелла Џьынџьал ишазгәалҭо ала, лара лзын аарыхра ааԥсароуп ҳәа лызҳәом, уимоу акы данаҿым ауп лгәы ианазымчҳауагьы. Иаалрыхуа акәзар, лхазы мацара акәым, лҭаацәа зегьы ирхьылгӡоит, ақалақьқәа рахь ирзылшьҭуеит, лгәылацәа ракәзар, урҭ рыда схала стәаны иагьысзыфом лҳәоит.

© Foto / Анжелика Кучба
Аӡынразы Наҭелла иалыркхьоу аҭаҵәахқәа ҵҩа рымам

Лыҩцараҟны уажәнатә иалыркхьоу аӡынтәи аҵәахқәа ахы убар, аҵыхәа узымбо иҭәуп. Иара убас ақыҭанхаҩ нага ишиҷыдаҟазшьоу еиԥш лыҩнаҭа ахш-харҵәы агым. Иара уигьы ашә рҩаны аӡын азы иахьылҵәахуа адагьы, ашә-аӡагьы аркқәа ирыланы сылаԥш иҵашәеит.

Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Ашәаӡагьы алыркуеит Наҭелла

Уи шыҟалҵо атәгьы сзеиҭалҳәеит абас:

"Ашә аӡа абас иара злахысхыз аӡы ала еиҵаҵаны, аџьыкхыш агьамала инаҭаны абас иасыркуеит. Ашә рҩа усгьы иҟаҳҵоит, абригьы абас. Аибашьраангьы абри ҳаарыхра иҟаҳҵоз ала акәын ҳазланхоз, аӡәы акы иҭаххаргьы ҳаицхыраауан, уажәгьы ак ҟаларгьы, абри ҳхала ҳтәаны иаҳфаӡом, схала сара сыгәгьы иаҭахӡам, аӡәы акы иҭахума, зегьы сызрыхьӡандаз ҳәоуп сшыҟоу. Нас сара иҿыцу акы ахәыцрагьы бзиа избоит, схатә гьамала. Уажәы акониак иарҭо архаагақәагьы аарыхны, уигьы снапала иҟасҵоит. Ажәакала, иҳалшо ала ҳанхоит", – ҳәа еиҭалҳәоит лара, аибашьраантәи ауадаҩрақәа уажәгьы лхы-лгәы ишҭоу мҩашьо.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лашҭа акәытқәеи ашәишәиқәеи рыла иҭәуп. Урҭ ирыцуп акәатақәагь, ачақәагьы. Ачақәа лмаҭа Алмас Џьапуа иоуп иаазгаз лҳәоит, убри иара азҿлымҳара иоун, рааӡара далагеит ҳәа ҳалҳәеит. Ажәакала, ақыҭанхамҩа агьама лара лмаҭацәагьы ишьҭыркааит.

Зхатә џьабаала инхо аҭаацәара ауадаҩрақәагьы маҷымкәа ирымам, аха уи рындырԥшӡом, акы ҳагуп ҳәагьы рҳәом, ргәы аартуп, доуҳалагьы ибеиоуп. Ари анҵамҭак алагьы иузҳәом урҭ рнапы злаку аусхкқәа зегьы.

Ҳаицәажәараан Наҭелла исзеиҭалҳәеит имаҷымкәа ажәытә ажәабжь ссирқәагьы. Лара лыбаҩ ҷыда шыҟоу ала, алаф азгьы лыбз хуп. Изыхәҭоу лафла дзыԥсоугьы иалҳәоит, ажәа азы хара ицо лакәым. Лыҩнаҭа иаҭаауа зегьы напы рҭәыла ишоулышьҭуа еиԥш, саргьы, ишысымуазгьы, напыда сылмышьҭит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

236

"Сабша-мҽышала узынхаӡом" ақыҭа ԥсҭазаара иацу ауадаҩрақәа ртәы

167
(ирҿыцуп 12:09 31.07.2020)
Ақыҭа ԥсҭазаареи ақалақь ԥсҭазаареи реиԥшымзаареи, рҷыдарақәеи, ирыцу ауадаҩрақәеи ҳәа иалылкаауа ртәы дазааҭгылоит афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Ақыҭа ԥсҭазаареи ақалақь ԥсҭазаареи шеиԥшым ззымдыруада. Ииашам аҳәара акы аасҭа егьи иаҳа имариоуп ҳәа. Уигьы егьигьы ауаҩы иџьабаа рыдзароуп.

Актәи аҟны ихадароу адгьыл анапы адкылара акәзар, аҩбатәи аҿы хшыҩла аусура уаамҭа зегь азкызароуп. Убри аан иазгәаҭатәуп, ҭыԥк аҟны итәаны аусура аасҭа, махәҿалатәи аусура ауаҩы игәабзиара иаҳа ишазеиӷьу. Имаӡам ақыҭаҟны зегьы анхара шрылымшо еиԥш, ақалақь ԥсҭазаара иацу аӷьал-пал ззымчҳауагьы рацәоуп. Ақалақь иашьцылам, уи аԥсҭазаара анаалашьа иақәымшәаз длалаӡ дцаргьы ауеит.

Ақыҭанхамҩа аԥсҭазаара атәы далацәажәо, Уаҭҳара ақыҭанхаҩ, 86 шықәса зхыҵуа Ира Қапԥҳа-Аиба ақыҭаҿы лыԥсҭазаара ашықәсқәа еидкыланы, уажәы ақыҭаҿы анкьеиԥш аџьабаа рбаӡом лҳәоит.

"Ақыҭа мариоума, есымша акы уаҿызароуп, унхарц азы аус уулароуп, ухандеилароуп: ужә, укәты, ушәишәи, акәҷар – урҭ зегьы урхылаԥшлароуп, хазы адгьыл укызароуп, ууҭра-сыҭра. Ари иҟаланы уаԥхьа ианықәу зегьы бзиа иаҳбоит, аха иҟабымҵар кыр ҟалома?! Сара сакәзар, абыржә ақалақь ахь сган сынбырхаргьы амалаҳәагьы иагьысҭахым. Аҷкәынцәа, аҭацацәа – зегьы аус руеит. Ари аҩны иҟоу аҷкәынгьы аус иуеит. Аусурантәи данаалак ибырҟаҵои, уа дааԥсоит. Иахьынӡаҳалшо ҳрывагылоуп", – ҳәа азгәалҭоит.

аԥсуа қыҭа
© Sputnik / Томас Тхайцук

Ира Қапԥҳа ишылҳәо ала, лара данқәыԥшыз аамҭақәа рзы амал имоуп ҳәа ззырҳәоз ҩ-цак рызна аԥш зызгылаз, арахә-хы рацәаны измаз, абаҳча ааӡаны изызгылаз иакәын.

Наԥшыхақә уанынаԥшуа аԥсуа қыҭақәа рыԥсабара аԥшӡара уаналаԥшуа, џьанаҭ ҭыԥуп уҳәоит, аха уаҟа инхо рзы ауадаҩрақәа маҷым. Сара сахьныҟәахьоу ақыҭақәа рҟны, анхацәа сахьразҵаауа, раԥхьа иргыланы зегьы ирҳәо уадаҩрас ирымоу ҳәа, аӡы аҟамзаароуп, иара убас амҩақәеи. Сара сзын иџьашьахәын, иагьгачамкран, аӡырыжәтә змамкәа, иаазхәо ақыҭауаа шыҟоу ансаҳа. Аԥсны аҟарагьы аӡы-цқьақәа змам атәылақәа ак ҟарҵахьеит (акы аҟынгьы иҟоума!). Аӡымҩангагатә цәаҳәақәа қыҭақәак рҟынӡа рнагара уаҳа изыҟамлеит, мҩабжара ишышьҭаз иаанхеит.

Аӡы агьама аҳаҭыразы…

"Сара санааигьы абра аӡы рымаӡамызт, Аҭәадоу ҳцаны иааҳгон, аԥҳалқәа рыла ҳцаны иааҳгон. Жәа-литрак аӡы зкуаз аԥҳал саҵаланы иаазгон, абас сыжәҩа иқәыргыланы. Усҟан схәыҷымзи, саргьы сҭацамзи, сышнеиуа еиҳабык дысԥылар, амни сыԥҳал саҵыҵны иргыланы, схы ларҟәны сааскьаны снагылон, амҩа исҭон, иаԥхьа сиасӡомызт. Нас аԥсшәа ансеиҳәалак ашьҭахь, днасыцхрааны ишьҭыхны инасиркуеит, дырҩегь сымҩа иацысҵон. Нас усҟан ҳзыҩназ аҩнқәа уажә еиԥш иабаҟаз. Анышәаԥшь, абри иҟаԥшьшәа иҟамзи, нас аҽ-уац, ацемент, абас-абас еилырхны, нас абас ишышны иҟамзи абыцқәа рыла, ирыбжьаҳшьуан, иаҳшьыхуан. Абри аҩны абас снапала иҟасҵеит. Нас аҳашҳа ааҳгон, акьыр еиԥш ипашәӡа иҟан, убри нахьшьны иаҳшәуан, ихәаԥштәылашәа иҟалон. Уажәы абарҭ зегьы иҟоу, аҩнқәа ӷьазӷьазуа идыргылоит, иббоит, ҽырбагоуп изҿу. Аҿар зегь ықәҵхьеит, зегьы ақалақь аҿы аусқәа руеит. Иаауеит асабша, амҽыша, сабша-мҽышала узынхаӡом", – ҳәа лажәа иацылҵоит лара.

Есма Ҭодуаԥҳа
Уаҭҳара ақыҭанхаҩ, 86 шықәса зхыҵуа Ира Қапԥҳа-Аиба

Ақыҭанхамҩа арҿиаразы аҭагылазаашьақәа аԥҵазар, аҿар ықәымҵразы ашколқәа ҳаамҭа иақәшәо еиқәыршәазар, ауаҩы ақалақь аҟны аус иуазаргьы уи ԥырхагоуп узҳәом. Амҩа аныҟала, уцага-уаага аныҟала, уеизгьы-уеизгьы ақыҭа аҟынтәи ақалақь ахь ацәырҵразы сааҭк еиҳаны уагом, Урыстәыла иҟоу идуу ақалақьқәа ирыҿурԥшузар, ауаа аметроқәа сааҭк-ҩ-сааҭкгьы ирҭоуп русурҭа ҭыԥ ахь инеиразы.

Ана-ара иуаҳауа, ақыҭауаа рхатәы мчала иҟарҵо аргыларақәа, ҳәарада, угәы иамыхәар залшом. Иаҳҳәап, Кәтол ақыҭа ампыласырҭатә ҭыԥ иаҿуп дара ақыҭанхацәа рымчқәа рыла, Уаҭҳара акәзаргьы убас еиԥш ихацдыркит анапылампыл асырҭазы ашкол иамоу аспорттә хыбра аиҭашьақәыргылара. Аха уи зегьы ӡыгмацәазк амшын иӡаашәалаз иаҩызоуп.

Ҳара ҳбызшәеи, ҳҵасқәеи, ҳқьабзқәеи еиқәырханы иаазго ақыҭа ауп. Аҳәынҭқарра уи хылаԥшра анамҭакәа еиқәырхашьа зыҟалом. Уимоу, иахьатәи аҭагылазаашьаҿы, COVID-19 ҳазҭанаргылаз атәы уҳәозар, ақыҭанхамҩа хеиқәырхагас иаҳзыҟаларгьы ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

167

Гәымԥҳа: COVID-19 адунеи зегьы иалаҵәеит, иҳамчу - хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп

0
(ирҿыцуп 18:52 03.08.2020)
Амилаҭтә туристтә еилахәра аусзуҩ, аекскурсиа амҩаԥгаҩ Алиса Гәымԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит апандемиа аамҭазы русураҟны изықәныҟәо аԥҟарақәа ртәы.
Гәымԥҳа: COVID-19 адунеи зегьы иалаҵәеит, иҳамчу-хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп

"Атуризм азы аминистрра аҟынтәи аԥҟарақәа ҳзаарышьҭит ф-пунктк рыла ишьақәгылоуп. Уаҟа иаҳәоит асабрадақәа, анапҭарԥақәа ныҟәаҳгар шакәу, насгьы ацқьара аԥҟарақәа ишрыцклаԥштәу, аекскурсиа амҩаԥгаҩ COVID-19 асимптомқәа аԥсшьаҩы иныибаалар амедицинатә усҳәарҭахь днаигар шаҭаху, аҭакԥхықәра ду ааирԥшыр шакәу. Сгәаанагарала, урҭ аԥҟарақәа рҿы иаҳзынамыгӡо ҳәа акгьы анӡам. Ачымазара ҿкы адунеи зегьы иалаҵәаз ауп, иҳамчу –хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп", - лҳәеит Гәымԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0