Абга

Абга иақәтәоу: амифи ареалтә ԥсҭазаареи

121
(ирҿыцуп 20:47 29.01.2020)
"Абга дақәтәоуп" ҳәа аԥсуаа ражәа иалоу амифтә ҵакы адагьы, ԥсабарала игызмалу, ауааи аҳәынҭқарра ахаҭагьи ԥырхага рызҭо, убри аан, зыхьӡ аартынгьы ицәыррымго хаҿқәак ирзырҳәоит. "Абга иақәтәоу" ареалтә аамҭази урҭ зхылҵыз амифи ртәы Елеонора Коӷониаԥҳа ланҵамҭаҿы.
Абга иақәтәоу: амифи ареалтә ԥсҭазаареи

Сара сыцәаз џьышьаны, сани сандуи аҽҳәа иҽҳәатәаны ажәабжьқәа аацәырыргон. Иҳаракымкәа, еиҩцамкәа иҳазгылаз аҩны аҿаԥареи, ауадақәа хԥеи аман. Сыхдырра анышьақәгылоз аамҭазы, убри аҩнаҿы исызҳауан. Еиҳарак ахьҭақәа аныҟаз, сышьҭарҵон ауаџьаҟ ахьамаз ауада ду аҿы, нас дара аҽҳәа иҽҳәатәаны ражәабжь маӡақәа еибырҳәон сҭаацәа иреиҳабацәаз.

Аиашазы, издыруа ауаа рҭоурыхқәеи, ажәытә жәабжьқәеи, ажәаԥҟақәеи еиҳарак санду Ҷаҷа Габлиаԥҳа лҟынтәоуп иахьышьҭыскааз. Иахьа сызлацәажәарц исҭаху, санхәыҷыз сзыцәшәоз, аха слымҳа кыдҵаны маӡала сыззыӡырҩуаз ажәабжьқәа ируаку "абга иақәтәаз" ирызку ауп. Саныҩеидас еилыскааит, абга иақәтәаз рҭоурыхқәа шмаҷмыз, қыҭацыԥхьаӡа урҭ амифологиатә фырхацәа ареалтә ԥсҭазаараҿгьы зны-зынла зхы зыраргамоз ракәны ишыҟаз.

Санду дызҿыз аԥҳәыс дынхон уиаҟара ауаа иахьырҿхарсҭамыз аҭыԥаҿ, уи аганахь аӡыӡлагара ахатәаразы ирлас-ырлас уахынла ицалон ақыҭауаа. Нанду аҽҳәа дахьыҽҳәатәаз сан илзеиҭалҳәон лабҿаба абга алақәа цырцыруа, ҽынла иаабац ԥҳәысны, уахынла абга зҽамаздоз лара хаҭала дшылбахьаз атәы.

Лара дызҿыз сара сылхаануп, аха дсымбацызт, "абга дақәтәоуп" ҳәа ирҳәоз ада машәыршақәгьы ақыҭа агәахьы днеиааиуа сгәалашәом. Сагьлыцәшәон, аха дызбаргьы цәгьа избомызт. Дызбарц сҭахын, аха ҽынла лара дныҟәаратәы дыҟамызт, ақәрагьы лоухьан, хәылбыҽхала анышәынҭрақәа рганахь арахә раацара ансыдырҵоз, сагьшәон, абга алақәа кәеицеиуа, лара амиф ҟазшьа змаз аԥхәыс дақәтәаны дышьҭхысаа дшааиуа дысӡывасыр ҳәа. Сшәон, аха усгьы, адҵа ансырҭалак, ҳарахә аҩныҟа раацара ҳәа сцон, сзыцәшәоз абга иақәтәаз схаҭагьы сылақәа дырбар цәгьа исымбо…

Ԥхыӡлагьы уи абга иақәтәаз данызбалоз ыҟан, сцәырҳангьы егьарааны сааԥшхьан. Нанду ишылҳәоз ала, абга иақәтәаз лыбга арахә абораҿы аԥхасҭа анрынаҭоз ыҟан, аха уи лара лхаҭа илҭахны акәымкәа, хыхьынтә илоуа мчык ала, абга ныҟәылцоит ҳәа иԥхьаӡан. Амиф мифуп, аха нанду акыр ишьақәырӷәӷәаны, исахьаркны, акәасҭӷақәа днарыха-аархо еиҭалҳәон лымаӡа жәабжь.

Аԥсуа жәлар рмифологиатә ҳәамҭақәа ҳарзааҭгылозар, имаҷым "абга иақәтәаз", "ацгәы иақәтәаз" ма "ақәыџьма иақәтәаз" ирызку анҵамҭақәа. "Уахык иҟалеит алашара ӷәӷәаны нхаҩык иҟны. Ддәылҵит ишәақь аашьҭыхны. Ирахә абга рылалан иҟан. Абга иақәкны дхысуеит. Ианааша, игәыла дыхәны дышьҭан". Амифқәа рҿы ишаабо ала, "иқәыџьма ушьыр, иаргьы дыԥсуан", избанзар иԥсы ақәтәан ҳәа иршьон.

Аҵарауаа ранҵамҭақәа рҿы иара убас ҳаԥхьоит "ари ауаҩ иқәыџьма аныршь рацәак нимҵит" ҳәа, уимоу ибга аныршьлак ашьҭахь "абнаҿы дцаны дууан" аҳәоит афольклортә нҵамҭақәа руак.

Нанду лажәабжьқәа иаадырԥшуаз ахаҿсахьа акыр ирзааигәоуп еиқәырхоу амифқәа, аха лара мифҵас еиҭалҳәомызт "лыбга алақәа кәеицеиуа, инасывҟьаны ицеит" ҳәа ишьақәлырӷәӷәон. Аиашазы, ҽынлатәи аԥсҭазаараҿы урҭ абга иақәтәаз иаабац ауаа иреиԥшзаргьы, зегь акоуп ауаа урҭ ирыцәшәон "дгызмалуп, абга дақәтәоуп" аҳәоит инхаз аҳәамҭақәа рҟынгьы.

Сара схәыҷра иннажьыз агәалашәарақәа рҿы абга иақәтәаз аурыс лакәқәа рҿы иаҳԥылоз "Баба Яга" длеиԥшны дынхеит. Ифархьыз, зԥынҵа агәы ылганы иҟаз ԥҳәысны иҭысхит лсахьа схаҿы. Иахьатәи аамҭазгьы Аԥсны ақыҭа ҿаҩақәа ируаку аҿгьы дыҟоуп рҳәоит абга иақәтәоу, ақәра ду нызҵхьо.

Ирҳәоит ауп, аԥхасҭа уажәтәила изылҭахьоу иӡбахә ҳмаҳацзаргьы. Иҟалап, ӡызлан лаамҭеи лымчи шцаз еиԥш, абга иақәтәоугьы амифтә ҟазшьа змоу рдунеи уажәшьҭа иԥсасизар, урҭ иахьатәи аамҭазы ԥхасҭас иҟарҵо аӡбахә злаҳмаҳауа ала.

Ииашоуп, уажәтәи аамҭазы, дара абгақәа ракәзар, ауаҩытәҩыса инхарҭақәа рахь иааскьаны аԥхасҭа ҟарҵоит, ашәарыцаҩцәагьы урҭ рышьҭа ихуп. Ус акәзаргьы, исҳәарц сылшоит абга ақәтәара атрансформациа ахьзар ҟалап ҳәа. Санду лдунеи анылыԥсах ашьҭахь, сан ирлас-ырлас лажәа иалаҵаны илҳәалон "уи абга дақәтәоуп" ҳәа. Аха, уи ззылҳәоз, уахынла абга зҭаауаз, уи "кәадырны" иақәтәоз ракәмызт, уи ззылҳәоз, иаҩысҭааз, зыхшыҩ зхазы ицҳафыруаз, аԥсҭазаара џьара акы ампыҵызԥаауаз ракәын.

Аибашьра ашьҭахьтәи аԥсҭазаараҿы "абга иақәтоу" захьӡу аилкаара актуалра ацәымӡӡеит, избанзар, урҭ абгахаҭа ахаан ирнымиацзаргьы, ԥсабарала ирылоуп агызмалра, ауааи, иара аҳәынҭқарра ахаҭагьы аԥырхага рырҭоит, иара убри аан, анкьеиԥш, рыхьӡ аартынгьы ирҳәом, избанзар, азакәан дара акӡом, ус мифҵас ауаа инеибырҳәоит акәымзар. Иахьатәи "абганыҟәцаҩцәа" рзы ихәмарны ирҳәалоит акы иақәтәоуп, даҽакгьы рывакуп.

"Ҳаи, исыхьзеи, анаџьалбеит, сзыцәшәазеи? Саныласкьа, ақәыџьма дуӡӡа ҭаҳмадак дақәтәан даауеит, аԥҳәыс кас ыҟами, абри ахәда иахаҵаны, иӷәӷәаны иҿаҳәаны, ишьапқәа гьалгьало даасԥылт. Ашьшьыҳәа дласаҩсын, саргьы алада сынҭалт. Иаргьы дыздырт. Абас ԥшьбаҟа верс дцахьан еиԥш аан, ахысбыжьгьы геит, алақәагь шит, жәыкгьы рфеит", - аҳәоит амифтә жәабжьқәа руакы.

Исашәымҳәан амиф ҵаҵӷәыдоуп ҳәа. Ареалтә ԥсҭазаараҿы "абга иақәтәоу" ирызку ацәажәарақәа рҿгьы ажәлар иаарылаҩҩуеит "аҳәынҭқарра аԥхасҭа аиҭеит, ифеит, азинхьчаратә усбарҭақәа ишьҭа ихуп" хәа. Аха нас, санду лажәабжьқәа рҿы ишыҟаз еиԥш, акымзарк ҟамлазшәа иахьатәи абга ақәтәаҩцәа рус ааҿыцәоит, аԥхасҭа иҟарҵазгьы мифушәа иааҟалоит, даргьы леиҩеиуа аполитикеи, иара ус ҳаԥсҭазареи ирылоуп, алахьынҵақәа ӡбауа.

Схәыцуеит, исгәалазыршәазеи абга иақәтәоу рҭоурыхқәа? Ахәыҷра агәхьаагара, мамзаргьы "абга иақәтәоу" аԥсуа ԥсҭазаараҿ рырацәара?! Аҩбагьы еицызар ҟалап. Абга ыҟазар, иақәтәогьы дҟалашт…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

121
Уроки абхазского языка

Зхатәы ззымыхьчо даҽаӡә итәгьы изыхьчом…

146
(ирҿыцуп 16:34 09.07.2020)
2007 шықәсазы Аԥсны ирыдыркылаз "Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан" иахьа уажәраанӡа анагӡара ахьамам уи зхатәы бызшәоу рзинқәа реилагара шаанаго атәы далацәажәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥха.

Заҟа ҵуазеи Аԥсны аҳәынҭқарратә бызшәа иамоу аԥықәсларақәа ртәы ҳҳәоижьҭеи, заҟа ҵуазеи 2007 шықәсазы ирыдыркылаз "Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан" ахәҭаҷқәа шеилаго атәы ҳалацәажәоижьҭеи? Ҳалацәажәоит, аха азҵаатәы ишақәнагоу ахаҵгылара арҭом аҳәынҭқарра амаа зку.

Ари азакәан анрыдыркылозгьы, изҳәоз маҷҩымызт, аус ауа ишыҟамло, еиҳаракгьы ауаажәларра агәра агара рцәыуадаҩын азакәан 2-тәи ахәҭаҷ аҿы иарбоу "ачынуаа аҳәынҭқарратә бызшәа рдырроуп" зҳәо нагӡара шамоуа, избанзар амчраҿ иааиуа анапхгаратә ҭыԥқәа ршараан, хшыҩзышьҭра зырҭо апартиатә дгылара ауп. Убри аамҭазы, апартиа иадгыло рахьынтә еснагь амаҭәар здыруа, абызшәа здыруа еиҿыбааны изыҟалом, аиааира агоит "абызшәа изымдыруазарагьы ҳара даҳтәуп" захьӡу аилкаара.

Абар 13 шықәса ирықәуп, абызшәа азакәан баша ақьаад иазынханы иҟоуижьҭеи, аха уи ахьынагӡам азы партиакгьы абжьы аргом. Иҳаҩсыз алхрақәа рыламҭалазы,  2020 шықәса хәажәкыра 19 рзы ителехәаԥшратә пресс-конференциаҿы Аԥсны ахадас иалху Аслан Бжьаниа аԥсуа бызшәа арҿиаразы гәҭакқәас ишәымоузеи ҳәа иоуз азҵаара абас аҭак ҟаиҵет: "Ҳара ҳахәаԥшуеит ирыдыркылахьоу азакәан аус шауа, иҟалап уи азакәан ахәҭақәак аԥсахрақәа ралагалара аҭаххар. Иахәҭоуп аԥсуа бызшәа арҵара еиҳа ирцыхцыхзар".

Бжьаниа иазгәеиҭеит аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа рулафахәы еиҳазар шахәҭоу егьырҭ ирҿырԥшны иаҳгозар. Абри адагьы, Бжьаниа иҭак аҿы иазгәаҭан иаԥсыуам ашколқәа рҿы аԥсуа абызшәа арҵаҩцәа разымхара апроблема шыҟоу. Абарҭ зегь ҳрыԥшны иаҳҳәозар, аԥсуаа ҳбызшәа аҵгәара зҭаху акәны иҟоуп. Уи ныҟәызго, изхатәы бызшәоу аԥсуаа – ззинқәа еилагоу милаҭуп.

Аԥсны аус зуа омбудсмен иинститут ҳазааҭгылозар, раԥхьаӡа акәны Жәлар реизара адепутатцәа рҿаԥхьа рашәара 29, 2020 шықәсазы урысшәала ажәахә ҟалҵеит иахьатәи ахада Асида Шьаҟрылԥҳа. Омбудсмен улықәшаҳаҭымхар ҟалом, ҳтәылаҿы ауаҩы изинқәа реилагарақәа рҿы иахьалылкааз аҳәса рганахь "агәакьацәа рҟынтәи имҩаԥысуа ахалахьырхәра" анаҩсан, Аҩныҵҟатәи Аусқәа рминистрра ахаҭарнакцәа "абаандаҩцәа рырҳәацәара, иргәаҟны рышьра" рхы ишақәнадырго атәы ахьцәырылго. Абарҭқәа рыдагьы, Гал араион аҿы иҟоу азинеилагарақәа ртәы дазааҭгыло, урысшәала ажәахә ҟазҵоз омбудсмен инаҵшьны иазгәалҭеит араион аҿы аҵара аҵаразы ауаатәҩыса рзинқәа шеилагоу.

"2015 шықәса раахыс галтәи ашколқәа рҿы аҵара урысшәалоуп ишымҩԥысуа. Араион аҿы аурысшәа ибзианы иахьырзымдыруа, дара арҵаҩцәагьы налаҵаны, амаҭәарқәа рышьҭкаара рцәыуадаҩуп аҵаҩцәа", – ҳәа азгәалҭеит омбудсмен. Ари ахҳәаа азаҳуазар, ҳазымхәыцыр ауам, галаа рзы хатәы бызшәас иҟоу агыршәа шакәу, ақырҭшәа дара еиҳарак ашкол аҿы акәын иахьрыдыргалоз. Издыруада, еиҳа иҳақызҭгьы, агырқәа наџьнатә аахыс изызхәыцуаз, аха ирзынамыгӡаз ахатә ҩыра аԥҵара апроект зхароу Қырҭтәыла шакәу азгәаҭазҭгьы.

Араҟа иаахтны иҳәамызт, иабантәаагатәу қырҭшәала еиқәыршәоу арҵага шәҟәқәа? Қырҭтәылантәи, мамзрагьы аԥсуа ҳәынҭқарра ахы иалнаршар акәу?! Зегьы иаҳдыруа усуп, Қырҭтәыла иҭрыжьуа арҵага шәҟәқәа ридеологиа хырхарҭас иамоу "Аԥсны Қырҭтәыла ишахәҭаку" шакәу, ус анакәха, галаа аинтеграциа рзура аҭыԥан, Егры нырцәҟа рхы ҳархома? Омбудсмен галаа рзинқәа данырзааҭгылоз, илымҩатәны акәзаргьы иазгәалымҭеит Аԥсны ишеилагоу аԥсуа бызшәа изхатәы бызшәоу рзинқәа.

Хыхь зыӡбахә сымаз Аслан Бжьаниа ипресс-конференциа сазыгьежьуазар, абас иҳәеит: "Аҳәынҭқарратә бызшәа адырра цхыраагӡазароуп ауаҩы дчынуаҩхарц иҭахызар, аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы дҟаларц азы". Алхрақәа рышьҭахьтәи аҭагылазаашьа ҳахәаԥшуазар, аԥсуа бызшәа азакәан 2-тәи ахәҭаҷ уаанӡеиԥш еилагоуп, Аминистрцәа реилазаара ашьақәыргылараан инеиԥынкыланы аҳәынҭқарратә бызшәа здыруа ракәӡам аҭыԥқәа здыргалаз. Аминистрцәа реилазаара аилатәарақәа ҳрызхьаԥшуазар, аҷҷаҳәа урысшәала имҩаԥысуеит, аԥсшәа ацәаара уарла-шәарла иаҳбоит.

Ганкахьала ҳацәыԥхашьоит азакәан иану ахәҭаҷқәа рыԥсахра, даҽа ганкахьала – аҭыԥ зҭатәу ргәы нмырхакәа, абызшәа рзымдыруазаргьы ркабинет иҩнартәатәуп.

Исҳәарц сылшоит, ҳарҭ зхы иаӷоу милаҭуп ҳәа, избанзар, адунеи аҿы збызшәа зцәыӡхьоу амилаҭқәа реиҭашьақәыргылара хықәкыс ианрымоу, ҳара еиқәырханы иҳамоу арԥсыҽра ҳаҿуп. Аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан 2-тәи ахәҭаҷ иаҳәоит: "Амчратә усбарҭақәа, урҭ ирыҵаркуа аструктурақәа рхадацәеи, Жәлар реизара адепутатцәеи, аҭыԥантәи ахаланапхгаратә усбарҭақәа рхадацәеи ирдыдырц, рхы иадырхәаларац рыхәҭоуп аҳәынҭқарратә бызшәа". Ақьаад иануп, аха аԥсҭазаара уи аларҵәашьа амоуит… Абраҟа иарабоу абзац аусура иалагар акәын 2015 шықәса ажьырныҳәа 1 инакны. Иахьа ҳара ҳанхоит 2020 шықәсазы, аха ари ахәҭаҷ ус ишрыдыркылаз иаанхеит…

Аԥсуа бызшәа адырра иунаҭо алшарақәа
© Sputnik Леон Гуния
Аԥсуа бызшәа адырра иунаҭо алшарақәа

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

 

 

146
Абхазский долгожитель

"Данаҟаи даауеит": Аԥсни Ҭырқәтәылеи еицырдыруа Ашәы Данаҟаи иҭоурыхқәа

292
(ирҿыцуп 19:06 05.07.2020)
Иуа Коӷониа ипоемақәа руак ззикыз, ахаҵара ду злаз Ашәы Данаҟаи иҭоурых Сырма Ашәԥҳа лматериал аҿы.

Cырма Ашәԥҳа, Sputnik

Ашәы Данаҟаи иӡбахә, ифырхаҵара, иахьа уажәраанӡа ҳажәлар инеимдаа-ааимдо еибырҳәоит, аҭоурых иазынхеит. Дазусҭада Ашәы Данаҟаи, избан ас еиԥш дыхьӡыртәны изихцәажәоз? Уи атәы дазааҭгылоит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, аҵарауаҩ Арда Ашәба.

"Усҟантәи аамҭазы нхыҵи аахыҵи ақәыларақәа аныҟаз, ажәлар анеимырҵәоз, Ашәы Данаҟаи ицәшәаны уаҩ дзахыҵуамызт, убриаҟара ахаҵара илан. Ижәлар ихьчон, ихы ӡыригомызт, "соуп" зҳәоз ахацәа дрыжәлон", — ҳәа азгәеиҭоит аҵарауаҩ.

Иуа Коӷониа ипоемақәа руак Ашәы Данаҟаии Аҟарач Бакәыкәи ирзикхьан. Иуа ажәлар рҿы иаҳахьаз Данаҟаи изкыз аҳәамҭақәа ирылхны иаԥиҵеит апоема. Данаҟаи, нхыҵ аҟарачқәа рҿы Бакәыкә ҳәа иҟаз амагәшьхәа дҭаицалахьан.

"Абжьыуаа рашәаҳәаратә хор "Нарҭаа" Илиа Соломон-иԥа Ашәба напхгаҩыс дызмаз, агастрольқәа рахь ианцоз быргк иҳәо абас иаҳаит: "Шьыбжьонла ҳҭаацәа ҳанздмырцәалак, "Данаҟаи даауеит" ҳәа ҳдыршәон", — иазгәеиҭоит Арда Ашәба.

Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рҟны Данаҟаи Ашәба ихьӡ камыршәӡакәа иааргоит.

"Аԥсны ҳара ҳаԥсадгьыл ауп. Аха атәымџьара анхара ҳазшаз ҳалахь ианиҵеит. Аԥснаа, ҳаԥсадгьыл зыхьчаз, сшәыкәыхшоуп. Гәадурас шәҳамоуп, шәыгәхьааҳгоит. Сара сықәрахь снеихьеит. Сыԥсы ахьынӡаҭоу сыԥсадгьыл сықәыԥшыр сҭахуп. Ашәы Данаҟаи имаҭа соуп сара. Ашәба Данаҟаи сабду иаб иоуп. Сабду Мырза ихьӡын, Мырза иаб иоуп Данаҟаи", — ҳәа иаҳзеиҭеиҳәеит Ҭырқәтәыла, Џьгьарда ақыҭа инхо, хылҵшьҭрала Данаҟаи Ашәба изааигәоу, 95 шықәса зхыҵуа Феҳми Ашәба.

Ашықәсқәа цоит иниакәкәа. Аамҭақәа реиҭасра акәзар, аҭоурых иазынхоит. Аиҳабацәа иргәаладыршәоит, ирхадыршҭуам рабацәа, рабдуцәа ирхыргаз аҭоурых. Нхыҵи аахыҵи Ашәы Данаҟаи дыхьӡыртәны ифырхаҵара аӡбахә иалацәажәоит.

Феҳми Ашәба игәалаиршәоит:

"Данаҟаи ихьӡ иадҳәалоу рацәоуп, изку иашәақәа ыҟоуп. Данаҟаи нхыҵи аахыҵи дыбжьан, дҳәынҷон. Ҽнак аҳак иҩны давсуан. Аҳ сасцәақәак шиҭаз ибеит. Иангәеиҭа, иҽы аӷәра аҵәҩан аҟны иаахишьын, дыҩхалан асасцәа рымаҵ иуа далагеит. Аҳәа идҳәалоуп, аԥынҵа аҭра кылнаҵәан, аԥынҵагьы кылыҳәҳәоит. Аҳ исасцәа иџьаршьеит, "ари аҷкәын дызусҭада, ани иаҳәызбала иҟаиҵозеи?" - ҳәа датәамбаӡо иазҵааит. Ари Ашәы Данаҟаи иоуп рҳәеит", - аҭоурых ашьҭа дазхьаԥшуа дҳацәажәон абырг.

Данаҟаи ифырхаҵара ԥыршәарц азы аҳ исасцәа аизара мҩаԥыргарц рыӡбеит.

"Ауаа еизеит. Данаҟаи аҳ ицә ахәда дадырсуеит. Иаҳәа ааҭихын, анахәҭа зкыз икышьа игәамԥхазт, Рыӷәриа Шьаабан ҳәа дыҟан, анахәҭа уи инаииркит. Арҵәааҳәа дыҳәҳәаны ацә ахәда данлас, уи ахы ахәда зкыз иааигәыдҳалеит. Зныкала днасны ахәда хиҵәеит Данаҟаи", - иҳәеит ажәабжьҳәаҩ.

Феҳми иабду иашьа Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа дцахьан. Уа иаб иаҳәшьа дыҟан, даанхеит. Ауха еицдыршеит, рызхара изеибамбауа. Аҟыз рацәаны илыман лара. Иаб иаҳәа Аԥсны инханы иҟан, уи ааилыркын, лҟызқәа руак ахәда хиҵәарц иалҳәеит.

"Аҳәа цырцыруа ианыск иҳәеит Гәызиа, ҩба-хԥа рыхәда зныкала ихысҵәап сгәахәын, иркаланы сласит иҳәеит. Ахәы аалпып-аалпыпын, инцәыҵых-аацәыҵаххын, игыланы ицеит аҟыз. Саб иаҳәшьагьы ашәхымс дықәтәаны дааԥшуан, нас алақмар ҳәаны аҵәыуара далагеит", - иҳәеит Феҳми.

Гәызи иҟалаз изеилымкааит, иаб иаҳәшьа алақмар ҳәаны дызҵәыуоз џьеишьеит. Нас, даалыԥхьан, дналыдлыртәалеит.

"Абри аҳәа уаб Данаҟаи итәуп. Абри ала иҟаиҵақәахьоу рацәоуп. Уара ҟызк ахәда узхымҵәеит, алақмар абасымҳәо", - лҳәазаап.

Аԥсны инхо абырг, Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран, шәышықәса ирзааигәоу Леуарса Ашәба, иабду иҟынтәи игәалашәоит Ашәы Данаҟаи иӡбахә.

"Сара сабду Ҳасани Данаҟаи еицныҟәон. Данаҟаи иҩыза Ашәба дыҟаӡам. Убриаҟара амч иман, аилкаагьы иман. Данаҟаи ирахә ахьгылаз аҟарач днеин, иԥцаны иманы ддәықәлеит. Ахьшьцәа аӡә дыбналан, Данаҟаи адырра ииҭеит. Данаҟаи апҟеҩҳәа дишьҭалан дихьӡеит, ибжьы иқәиргеит: "Ухылԥа алаба иахаҵаны уҩах", - ҳәа. Ихылԥа алаба инахаҵаны данҩаха, ихылԥагьы алаба ахгьы аахиҵәеит, ирахәгьы иргьежьит шьҭахьҟа", - иҳәеит абырг...

Ашәы Данаҟаи илеишәа бааԥсын, ахаҵара илан. Иԥшәма ԥхәыс д-Аӡынԥҳан. Мышкы иеимсы тлан, иԥҳәыс иналымҵаиршәит, иӡахны инаилҭарц. Акыраамҭа дааԥшит, далгазаргьы, далгеит анигәахә, илҭарц леиҳәеит. Аха, лара аҭакс "исымӡахӡац", — ҳәа наиаҭалкит. Игәы ааԥжәан, иеимаа аалымихын, ус ишыҟаз инаишьаҵаны дцеит ҳәынҷара. Данаауаз Езыгәԥҳак иҽы ахәда дықәкны диманы дааит.

Абас еиԥш ирацәоуп Ашәы Данаҟаи идҳәалоу ахҭысқәа. Ажәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа иргәыласоу ажәабжьқәа ахааназы ԥсра рықәым, ԥсра шрықәым еиԥш дара зырҿио ахаҿсахьақәа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

292

Аԥсны Апарламент аҿы акризис алҵшьа азҵаара иалацәажәеит

3
Апарламент абиуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак инарҭбаау аилацәажәараҟны ирзааҭгылеит атәыла абанктә система акоронавирустә пандемиа аамҭазы аҿиареи ауааԥсыра акризис аан ацхыраара рыҭареи рызҵаарақәа.

АҞӘА, ԥхынгәы 10 - Sputnik. Ашәарақәа рыҿҳәара анахара, акредитқәа рыпроцентқәа реиҵатәреи рреструктуризациеи иара убасгьы анапынҵадатә шәарақәа рырҭбаареи ирылацәажәеит Апарламент аҿы акризис аан ауааԥсыра рыцхыраарак аҳасаб ала ҳәа арадио Sputnik иазеиҭалҳәеит абиуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак ахантәаҩы Натали Смырԥҳа.

Лара илҳәеит абанктә хсаалагақәа "Аԥра" змоу реиҳараҩык, урҭ шәнызқьҩык инарзынаԥшуеит, хәдықәҵаҩцәаны иҟоуп. Атәылаҿ акредитқәа рзеиԥшшәара 4 миллиард мааҭ ыҟоуп, ауаа акризис аамҭазы урҭ ршәара рцәыуадаҩуп.

"Иахьа аҳәаақәа аркуп. Аиԥылараҟны аплан "Б" иалацәажәан, уи аҳәаа аадмыртыр ахархәара аҭаразы. Ҳбанктә системаҿы анапынҵаԥара адефицит шамоу дыруп. Урыстәыла акризис аамҭаан ԥынгыларыда атәанчахәқәа, асоциалтә шәарақәа мҩаԥган. Ҳара ҳҿы усеиԥш егьыҟам", - лҳәоит Смырԥҳа.

Атәыла абанктә система аҭагылазаашьа апарламентари иуадаҩуп ҳәа ахылҳәааит. Ашьақәыртәаратә уснагӡатә ҳәа иазылшьеит анапынҵа ԥара ахьшәатәым амаҵзурақәа рынагӡареи аиҿкаарақәа рҿы абанкоматқәа аԥара рҭыгара аԥкыреи.

Анапынҵадатә шәарақәа лара лгәаанагарала атәыла аҩнуҵҟа аԥареикәыршара шьҭнахуеит.

Смырԥҳа илҳәеит арҭ ауснагӡатәқәа макьана ишрылацәажәо, аха ԥхынгәымза абжа ашьҭахь аҳәаа шаадмыртуа анеилкааха ашьҭахь урҭ нап рылактәуп ҳәа.

Апарламент абиуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак инарҭбаау аилацәажәара мҩаԥган ԥхынгәы 9 рзы. Иара иалахәын: Апарламент аиҳаби адепутатцәеи, ахада Иусбарҭа анапхгара, Амилаҭтә банк ахантәаҩы, акоммерциатә банкқәа рҟазауаа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3