Аԥсуа чара

Скәашом ҳәа ҭоуба шышьҭасҵаз: иахьатәи ҳчарақәа рҟны акәашаратә етикет иазкны

2612
(ирҿыцуп 12:33 27.10.2019)
Ачарақәа раамҭа ашыкьымҭа ҳҭагылоуп. Ари агәырӷьаратә хҭыс ҿыц еиднагалаз ирыцеиҩыршоит, ргәакьацәа рнаҩсгьы, рҩызцәа, рықәлацәа. Аӡәгьы изы имаӡаӡам ҳчарақәа аԥсуа цәа рцәыӡуа ишалагаз. Саида Жьиԥҳа иахьа дазааҭгылоит аҿар рхымҩаԥгашьа, аиҳарак акәашарақәа рынагӡараҿы.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Ачара зырԥшӡо акәашареи ашәаҳәареи роуп. Алахҿыхра аныҟамла, ауаҩы изхара ифеит ҳәа акгьы аанагаӡом. Аиаша ҳҳәозар, аԥшәма илымшогьы илыршаны аишәақәа ирхиоит, еиҿикаауеит акультуратә программагьы. Аха убри аамҭазы сыхгьы алакны исҳәоит, иаҳдыруама ҳара ахымҩаԥгашьа?! Арыжәтә џьбара ажәраҿы еицлабуа џьашьатәыс ишҳамаз, уажәы хаҭала сара саршанхо салагеит аҿар акәашарақәа рынагӡараҿы иаадырԥшуа ахымҩаԥгашьа.

Аҭаца аҽырԥшӡаратә салон, мамзаргьы, уажәы ишмодахаз, аотель аҟнытә дандәылырго нахыс ачара еилгаанӡа лнысымҩа кәашаралеи шәаҳәаралеи иҭәуп. Адаули аккордиони рыбжьы ссир анаагалак нахыс, еицу аҿар рахьтә рԥыск ахьшь еиԥш даарылԥрааны акәашара далагоит. Ҩынтә-хынтә данаахаҵәилак илаԥш ԥҳәызбак инлыдирхалоит, уи ала ааԥхьара лыҭо, мамзаргьы лхала ҩызара изылурц агәыԥ даалҵуеит. Дыҟамзар ҟалап аӡәы аҿар еихатыруа аԥсуа кәашара анынарагӡо гәахәарала ирыхәамԥшуа…

Аҵыхәтәантәи аамҭазы абарҭ акәашарақәа агьама рцәыӡуа иалагеит. Уи гәаҭаны измоугьы шәмаҷҩымзар ҟалап.
Цәыббрамза инаркны иахьанӡа хәчарак рахь сцахьеит. Раԥхьатәи - сыуацәа рыла салагеит. Иара убасҟангьы, ҭоуба шьҭасҵеит "уаҳа чарак аҟны сшымкәашо" ҳәа.

Аҭаца амашьына данааҭырга, ҩыџьа-арԥыси аҭыԥҳаи акәашара хдыртит. "Исҭаху аӡәы диманда, закәытә ӡӷабузеи" ҳәа аԥсуа кәашара назыгӡоз аԥҳәызба зылаԥш лықәшәазгьы ана-ара рыбжьқәа ааиларԥсеит. Аха ргәазхара илыхәаԥшаанӡа, ажәлар "иаарылԥрааз" даҽа ҭыԥҳак дыҩрыбжьалан, икәашоз еиԥлырҟьеит. Лааишьала атәыла лырбгоз џьаҳшьеит, аха иузеидкыломызт.

Атәара ашьҭахь сааҭк ааҵуаны, аҿар еиужьны акәашара хацдыркит. Адаули аккордиони ирхылҵуа амузыка, аиаша ҳҳәозар, ҭынч удыртәом, уамак акәашашьа узымдыруазаргьы, "снықәландаз" ааугәахәуеит. Убас сыхьит саргьы. Акәашарҭахь саншьа ааԥхьара ансиҭа, мап сымкит. Убри аамҭазы, ҳгәазҭаз ҳауацәа атыршә иасуа анапеинҟьара иаҿын. Ҳаззымдыруаз "ансамбль ахкынагӡаҩцәа" ҳакәушәа иҳахәаԥшуан, еиҿаҳкаацәо акы ыҟамкәа.

Саншьа иқәра маҷым аҟнытә, иаразнак дааԥсан, изшьамхык дхықәгылеит инапы еинҟьо, сара сивагьежьуа салагеит. Ҩынтәҟа схагьежьит ауп, сызшьапык сыҵаҟәылеит, хьаакгьы снырит. Иаасцәымыӷхан, шьҭахьҟа сынхьаҵит, хаҳәык сышьхәа иҵалазар ҟалап ҳәа. Убри аамҭазы, саншьа иблақәа ҭырхаха иҭыԥ аҿы дгылоуп, имч цахьан аҟнытә инапқәа заҵәык иҟьоит, иаԥхьа адгьыл лырҵысуеит аҭаца данаарга ани аԥҳәызба ссир "дықәызцаз" аҭыԥҳа.

Сеимаа ҿыц ашьхәа ахьԥылҵәаз акәу, ажәлар раԥхьа сахьлырԥхашьаз акәу еиҳа игәнызгара сзымдыруа, исыжәлаз акәашаҩ сыблақәа ркшаны слыхәаԥшит ауп. Иласҳәарызи ахымҩаԥгашьа ззымдыруаз ауаҩы…

Аҩбатәи ачара ҳгәылацәа иртәын. Скәашом ҳәа ишьҭасҵаз аҭоуба мап ацәыскит ахԥатәи афырџьан ашьҭахь, аха усҟан асасцәа еилыҵхьан, еизааигәаз ҳгәырӷьара ацх агәы еиҩнашаанӡа иацаҳҵеит. Сшьапы хызжәоз уаҩ дыҟамызт аҟнытә, сгәы рҭынчны кәашарас иҟаз зегьы насыгӡеит.

Ахԥатәи ачара, ҭаацәала иаҳзааигәаз џьоукы ируан. Убраҟа игәасҭеит аҭыԥҳацәа аҷкәынцәа еимакуа ишрыцкәашоз. Абарҭ еинааланы ԥсыуаҵас ишԥакәашо ҳәа ҩыџьа улаԥш рхугаанӡа, даҽа ԥҳәызбак днеины дрыбжьалон. Ларгьы ҩынтәҟа дықәгьежьаанӡа, даҽаӡәы дрываԥалон. Сара сеилкаарала, арԥыс иакәзароуп аинициатива аазырԥшыша иара акәашараҿгьы. Аинтерес кны сахьынӡарыхәаԥшуаз, исԥхьаӡеит ҷкәынак быжьҩык аӡӷабцәа шицкәашаз. Амузыка нымҵәазҭгьы, агәра шәсыргоит, рхыԥхьаӡара шеиҳахоз, мамзаргьы аҷкәын иԥсы шдырмаҷуаз.

Аҭаца лашьеи лареи акәашаха рырҭомызт сахьыҟаз аԥшьбатәи ачараҿы. Амҩаԥгаҩ амикрофон ала ажәлар ирылеиҳәеит "аиаҳәшьеи аиашьеи еицыкәашоит, шәнаскьа-ааскьа" ҳәа. Аха уи заҳауадаз, аҷкәынцәа уажәы-уажәы ирыбжьаԥалон. Аҵыхәтәаны, аҭаца ианылзымычҳа, лҿаԥшыларала идлырбеит лымԥан инеир шылҭахым.

Нас еиҳабык даарылҵын, уи аамҭазы ибӷаӷо аҩы иашьны иҟаз аӡәы дрыбжьалоит ҳәа дшаҿыз ижәҩа дынҭасын, аҳауахь дындәылигеит (иацызгьы ыҟан).

Актәи ачараҿы сеимаа ашьхәа хыржәахьан аҟнытә, егьырҭ ах-чарак раан иҿыцны иаасхәаз сышьан. Уажәтәи, ахәбатәи азы исҭаххеит исыԥсахырц.

Азамша еиқәаҵәа иалхыз, мыцхәы иҳаракымыз ашьхәа зҵаз ашьаҵа даара иманшәалан аныҟәгараҿы.
Абар, жьҭааратәи амра хаа ҳҽаҭаны абхәараа рганахь еицыз асасцәа абанкеттә зал аҿаԥхьа ҳгылоуп. Абжьааԥнеиԥш, атәара ашьҭахь акәымкәа, аԥшәмацәа ирҭаххеит аҭаца заанаҵы лаагара. Еиҳа избарҭоуп ҳәа, амардуан саҿагыланы икәашоз срыхәаԥшуеит. "Асса" ҳәа ԥҳәыск, илҳәарҭамызт аха, лыбжьы ҵәматаӷьӡа слымҳа данҭаҟаа, ҩ-мардуан ҿаԥсак алада сылбааит.

Сшьапы агьынасыргылеит еиԥш, сышьхәа мчыла акы шаҵыҵыз снырит. Схы аныҩашьҭысха, ԥҳәызбак лыҵкы аҵыхәа шакәыз збеит. Лшьифонтә калҭ ҭызжәаз сара шсакәыз уеизгьы илсырдырраны сыҟамызт, аха гәалсрала исыдыскылеит.

"Зҵыхәа" кылҵәаз ажәлар дрыгәҭасуа акәашарҭахь днеит. Зҭаца илеигәырӷьаны икәԥраа икәашоз анхәыԥҳа дынлываԥалеит умҳәозар. Ҩаԥхьа асеиԥш ахымҩаԥгашьа гәаныла сшақәымчуаз, сқьышә агызмалра аччаԥшь аақәлеит. Ашана збеит, "зҵыхәа" кылҵәаз сышьхәа хызжәаз лакәхеит. Абраҟа ларгьы саргьы ҳаиҭахеит...

Ҳаныхәыҷқәаз ҳандуцәеи ҳанацәеи "ҳара ҳхаан ауаа еиҳа ҳаҭырла еизыҟан, аԥхашьара рылан" анырҳәоз, уи шәышықәса раԥхьа акәызшәа схаҿы иааиуан. Макьана аҿар рахь саҵанакуеит, аха саргьы уажәшьҭа исҳәо салагахьеит "ҳара ҳхаан ҽакала иҟан" ҳәа.

Изеицәааӡари, ҳхымҩаԥгашьа есааира илаҟәуеит, акәашара анагӡараҿы адагьы. "Аду амаҷ ала иалагоит", доусы ҳхы аус адаҳулар, издыруада, мҩа иашак ҳаныларгьы…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

2612

Аамҭақәа зегьы ирзыхиоу: Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал лнапы шлыцааиуа

233
(ирҿыцуп 11:07 03.08.2020)
Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал ауҭра лнапаҿы ибзианы иааиуеит, уи адагьы аԥҳәыс ус зегьы лықәманшәалахоит. Ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Есма Ҭодуаԥҳа ари аԥсуа ԥҳәыс сасра данылҭааз ашьҭахь иазлырхиаз анҵамҭа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Тҟәарчал араион, Бедиа ақыҭа ииз Наҭелла Џьынџьал дхәыҷызар аахыс анхашәатә бзазара далааӡан. Лара лаби лаб иашьеи Аџыри Мышәи Џьынџьалаа зыхьӡи зыжәлеи еидкыланы ирҳәоз ауаа иреиуан, Нхыҵи Аахыҵи шьхала иахьымныҟәацыз ыҟамызт, ақәыларақәа ирылахәын, ишәарыцон.

"Саб Аџыр ихьӡын. Аџыри Мышәи аишьцәа ракәын. Ҽыла иныҟәон, қәылара ицон, аҽқәа ааргон. Усҟан аҽқәа пату рықәын. Дара есымша ԥсыуа маҭәала еилаҳәан, рыхҭарԥақәа рхаршәны. Абарҭ анхамҩа усгьы иаҿын. Усҟан даҽакала иҟан, даҽа гьамак аман. Ауааҳә ҟарҵон. Амхы иҭагыланы ианырашәоз ашәа ҳәо, абри аџьабаа змо акы акәны акәымкәа, рыԥсы аларшьозшәа акәын ишазыҟаз. Убри иаҳбаз ауп ҳаргьы иахьа иааҳго", – ҳәа еиҭалҳәоит Наҭелла, луҭра далсны днеиуа, лаарыхрақәа лнапы налыршьуа.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лара аҭаацәара даналала нахысгьы лыԥшәма Пиотр Џьапуеи лареи Тҟәарчал ақыҭан рхатә џьабаала анхара напы адыркит. Урҭ ирааӡеит хәҩык ахшареи зежәҩык амоҭацәеи. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь, рынхара зегьы аныблы, Тҟәарчал иқәҵын, иахьа иахьынхо Бабышьира иааит. Араҟагьы ҿыц анхара иалагеит, ирымоу зегьы дара рнапала иҟарҵаз ауп, рхатә џьабаа мацарала, адгьыл ақәаарыхрала рхы-рыхшара рааӡеит.

Наҭелла луҭраҿы иҟам ҳәа акы ыҟам: ҳзышьцылоу анаша, апомидор инаркны, апырпыл, апатырџьан, ахәыл, апырпыл хаа, акырпыжә, ашьынка, аҟаб уҳәа, зеиуахк уҭаху афатә архаагақәа. Урҭ инарҷыдангьы сылаԥш иҵашәеит ауҭра иалагылаз, зыбӷьқәа џарџаруаз ҵиаак. Ари закәызеи ҳәа сахьҵааз, аҭаҭын ауп ҳәа салҳәеит.

  • Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ачақәагьы рааӡоит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал аӡынразы асыӡбал злалыркуа амарҭхәқәа зегьы лынхамҩаҿы илымоуп
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал луҭра иҭыҵуеит ауҭраҭых маҷымкәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Апомидор, анаша, аџьықәреи, ашьамашәыга (аџьамԥазиа) уҳәа
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Уи адагьы аиаҵәара рацәаны луҭра иҭиаауеит
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Иара убас Наҭелла луҭраҿы иазҳауеит ахәыл
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Наҭелла Џьынџьал лбаҳчаҿы иазҳауеит акарпыжә, ашьынка, аҟаб
    © Foto / Анжелика Кучба
  • Ари аҩыза ахатәы аарыхра угәы азҭанаҵоит
    © Foto / Анжелика Кучба
1 / 9
© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал акәытқәа анҵаны илымоуп

"Абри аԥхьа абра ҳанаа анхара, иҳадырҵеит аҟаҵара, ақыҭа зегьы иҟарҵеит. Убас иҟалеит, агарҭа ҳмоуа. Уи ауҭраҭых шыҟабҵо еиԥш, абас ибрашәеит, ибцәаӷәеит, ибчалтит, еиҭабҳаит. Нас икнаҳан иҳарҩеит, ианҩа нахыс абас иаҳҷаҷуеит. Уи агәыр ыҟамзи абас, идуу, убри ала еихаԥсаны, иаҳҷаҷуеит. Нас иҳарҩеит, икнаҳҳаит, анаҩс аҭирахь ирысҭеит. Уи ашьҭахь иҟаҳамҵеижьҭеи акырҵуан. Уажәы абас цырақәак ауҭра иалеиҭаҳан иҟасҵеит, ауҭразы ибзиоуп иара", – ҳәа еиҭалҳәоит лара.

Табак. Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Аҭаҭыншьапқәа ауҭразы ибзиоуп лҳәоит Наҭелла Џьынџьал

Ауҭраҭых инаҷыдангьы амх дугьы ҟаҵаны ирымоуп, аџьықәреи аҟәыди ахьрызҳауа. Адгьыл заҟа бҭаху ыҟоуп, иузыҟаҵозар лҳәоит лара. Наҭелла Џьынџьал ишазгәалҭо ала, лара лзын аарыхра ааԥсароуп ҳәа лызҳәом, уимоу акы данаҿым ауп лгәы ианазымчҳауагьы. Иаалрыхуа акәзар, лхазы мацара акәым, лҭаацәа зегьы ирхьылгӡоит, ақалақьқәа рахь ирзылшьҭуеит, лгәылацәа ракәзар, урҭ рыда схала стәаны иагьысзыфом лҳәоит.

© Foto / Анжелика Кучба
Аӡынразы Наҭелла иалыркхьоу аҭаҵәахқәа ҵҩа рымам

Лыҩцараҟны уажәнатә иалыркхьоу аӡынтәи аҵәахқәа ахы убар, аҵыхәа узымбо иҭәуп. Иара убас ақыҭанхаҩ нага ишиҷыдаҟазшьоу еиԥш лыҩнаҭа ахш-харҵәы агым. Иара уигьы ашә рҩаны аӡын азы иахьылҵәахуа адагьы, ашә-аӡагьы аркқәа ирыланы сылаԥш иҵашәеит.

Нателла Джинджолия. Село Бабушара
Ашәаӡагьы алыркуеит Наҭелла

Уи шыҟалҵо атәгьы сзеиҭалҳәеит абас:

"Ашә аӡа абас иара злахысхыз аӡы ала еиҵаҵаны, аџьыкхыш агьамала инаҭаны абас иасыркуеит. Ашә рҩа усгьы иҟаҳҵоит, абригьы абас. Аибашьраангьы абри ҳаарыхра иҟаҳҵоз ала акәын ҳазланхоз, аӡәы акы иҭаххаргьы ҳаицхыраауан, уажәгьы ак ҟаларгьы, абри ҳхала ҳтәаны иаҳфаӡом, схала сара сыгәгьы иаҭахӡам, аӡәы акы иҭахума, зегьы сызрыхьӡандаз ҳәоуп сшыҟоу. Нас сара иҿыцу акы ахәыцрагьы бзиа избоит, схатә гьамала. Уажәы акониак иарҭо архаагақәагьы аарыхны, уигьы снапала иҟасҵоит. Ажәакала, иҳалшо ала ҳанхоит", – ҳәа еиҭалҳәоит лара, аибашьраантәи ауадаҩрақәа уажәгьы лхы-лгәы ишҭоу мҩашьо.

© Foto / Анжелика Кучба
Наҭелла Џьынџьал луҭраҿы

Лашҭа акәытқәеи ашәишәиқәеи рыла иҭәуп. Урҭ ирыцуп акәатақәагь, ачақәагьы. Ачақәа лмаҭа Алмас Џьапуа иоуп иаазгаз лҳәоит, убри иара азҿлымҳара иоун, рааӡара далагеит ҳәа ҳалҳәеит. Ажәакала, ақыҭанхамҩа агьама лара лмаҭацәагьы ишьҭыркааит.

Зхатә џьабаала инхо аҭаацәара ауадаҩрақәагьы маҷымкәа ирымам, аха уи рындырԥшӡом, акы ҳагуп ҳәагьы рҳәом, ргәы аартуп, доуҳалагьы ибеиоуп. Ари анҵамҭак алагьы иузҳәом урҭ рнапы злаку аусхкқәа зегьы.

Ҳаицәажәараан Наҭелла исзеиҭалҳәеит имаҷымкәа ажәытә ажәабжь ссирқәагьы. Лара лыбаҩ ҷыда шыҟоу ала, алаф азгьы лыбз хуп. Изыхәҭоу лафла дзыԥсоугьы иалҳәоит, ажәа азы хара ицо лакәым. Лыҩнаҭа иаҭаауа зегьы напы рҭәыла ишоулышьҭуа еиԥш, саргьы, ишысымуазгьы, напыда сылмышьҭит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

233

"Сабша-мҽышала узынхаӡом" ақыҭа ԥсҭазаара иацу ауадаҩрақәа ртәы

167
(ирҿыцуп 12:09 31.07.2020)
Ақыҭа ԥсҭазаареи ақалақь ԥсҭазаареи реиԥшымзаареи, рҷыдарақәеи, ирыцу ауадаҩрақәеи ҳәа иалылкаауа ртәы дазааҭгылоит афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Ақыҭа ԥсҭазаареи ақалақь ԥсҭазаареи шеиԥшым ззымдыруада. Ииашам аҳәара акы аасҭа егьи иаҳа имариоуп ҳәа. Уигьы егьигьы ауаҩы иџьабаа рыдзароуп.

Актәи аҟны ихадароу адгьыл анапы адкылара акәзар, аҩбатәи аҿы хшыҩла аусура уаамҭа зегь азкызароуп. Убри аан иазгәаҭатәуп, ҭыԥк аҟны итәаны аусура аасҭа, махәҿалатәи аусура ауаҩы игәабзиара иаҳа ишазеиӷьу. Имаӡам ақыҭаҟны зегьы анхара шрылымшо еиԥш, ақалақь ԥсҭазаара иацу аӷьал-пал ззымчҳауагьы рацәоуп. Ақалақь иашьцылам, уи аԥсҭазаара анаалашьа иақәымшәаз длалаӡ дцаргьы ауеит.

Ақыҭанхамҩа аԥсҭазаара атәы далацәажәо, Уаҭҳара ақыҭанхаҩ, 86 шықәса зхыҵуа Ира Қапԥҳа-Аиба ақыҭаҿы лыԥсҭазаара ашықәсқәа еидкыланы, уажәы ақыҭаҿы анкьеиԥш аџьабаа рбаӡом лҳәоит.

"Ақыҭа мариоума, есымша акы уаҿызароуп, унхарц азы аус уулароуп, ухандеилароуп: ужә, укәты, ушәишәи, акәҷар – урҭ зегьы урхылаԥшлароуп, хазы адгьыл укызароуп, ууҭра-сыҭра. Ари иҟаланы уаԥхьа ианықәу зегьы бзиа иаҳбоит, аха иҟабымҵар кыр ҟалома?! Сара сакәзар, абыржә ақалақь ахь сган сынбырхаргьы амалаҳәагьы иагьысҭахым. Аҷкәынцәа, аҭацацәа – зегьы аус руеит. Ари аҩны иҟоу аҷкәынгьы аус иуеит. Аусурантәи данаалак ибырҟаҵои, уа дааԥсоит. Иахьынӡаҳалшо ҳрывагылоуп", – ҳәа азгәалҭоит.

аԥсуа қыҭа
© Sputnik / Томас Тхайцук

Ира Қапԥҳа ишылҳәо ала, лара данқәыԥшыз аамҭақәа рзы амал имоуп ҳәа ззырҳәоз ҩ-цак рызна аԥш зызгылаз, арахә-хы рацәаны измаз, абаҳча ааӡаны изызгылаз иакәын.

Наԥшыхақә уанынаԥшуа аԥсуа қыҭақәа рыԥсабара аԥшӡара уаналаԥшуа, џьанаҭ ҭыԥуп уҳәоит, аха уаҟа инхо рзы ауадаҩрақәа маҷым. Сара сахьныҟәахьоу ақыҭақәа рҟны, анхацәа сахьразҵаауа, раԥхьа иргыланы зегьы ирҳәо уадаҩрас ирымоу ҳәа, аӡы аҟамзаароуп, иара убас амҩақәеи. Сара сзын иџьашьахәын, иагьгачамкран, аӡырыжәтә змамкәа, иаазхәо ақыҭауаа шыҟоу ансаҳа. Аԥсны аҟарагьы аӡы-цқьақәа змам атәылақәа ак ҟарҵахьеит (акы аҟынгьы иҟоума!). Аӡымҩангагатә цәаҳәақәа қыҭақәак рҟынӡа рнагара уаҳа изыҟамлеит, мҩабжара ишышьҭаз иаанхеит.

Аӡы агьама аҳаҭыразы…

"Сара санааигьы абра аӡы рымаӡамызт, Аҭәадоу ҳцаны иааҳгон, аԥҳалқәа рыла ҳцаны иааҳгон. Жәа-литрак аӡы зкуаз аԥҳал саҵаланы иаазгон, абас сыжәҩа иқәыргыланы. Усҟан схәыҷымзи, саргьы сҭацамзи, сышнеиуа еиҳабык дысԥылар, амни сыԥҳал саҵыҵны иргыланы, схы ларҟәны сааскьаны снагылон, амҩа исҭон, иаԥхьа сиасӡомызт. Нас аԥсшәа ансеиҳәалак ашьҭахь, днасыцхрааны ишьҭыхны инасиркуеит, дырҩегь сымҩа иацысҵон. Нас усҟан ҳзыҩназ аҩнқәа уажә еиԥш иабаҟаз. Анышәаԥшь, абри иҟаԥшьшәа иҟамзи, нас аҽ-уац, ацемент, абас-абас еилырхны, нас абас ишышны иҟамзи абыцқәа рыла, ирыбжьаҳшьуан, иаҳшьыхуан. Абри аҩны абас снапала иҟасҵеит. Нас аҳашҳа ааҳгон, акьыр еиԥш ипашәӡа иҟан, убри нахьшьны иаҳшәуан, ихәаԥштәылашәа иҟалон. Уажәы абарҭ зегьы иҟоу, аҩнқәа ӷьазӷьазуа идыргылоит, иббоит, ҽырбагоуп изҿу. Аҿар зегь ықәҵхьеит, зегьы ақалақь аҿы аусқәа руеит. Иаауеит асабша, амҽыша, сабша-мҽышала узынхаӡом", – ҳәа лажәа иацылҵоит лара.

Есма Ҭодуаԥҳа
Уаҭҳара ақыҭанхаҩ, 86 шықәса зхыҵуа Ира Қапԥҳа-Аиба

Ақыҭанхамҩа арҿиаразы аҭагылазаашьақәа аԥҵазар, аҿар ықәымҵразы ашколқәа ҳаамҭа иақәшәо еиқәыршәазар, ауаҩы ақалақь аҟны аус иуазаргьы уи ԥырхагоуп узҳәом. Амҩа аныҟала, уцага-уаага аныҟала, уеизгьы-уеизгьы ақыҭа аҟынтәи ақалақь ахь ацәырҵразы сааҭк еиҳаны уагом, Урыстәыла иҟоу идуу ақалақьқәа ирыҿурԥшузар, ауаа аметроқәа сааҭк-ҩ-сааҭкгьы ирҭоуп русурҭа ҭыԥ ахь инеиразы.

Ана-ара иуаҳауа, ақыҭауаа рхатәы мчала иҟарҵо аргыларақәа, ҳәарада, угәы иамыхәар залшом. Иаҳҳәап, Кәтол ақыҭа ампыласырҭатә ҭыԥ иаҿуп дара ақыҭанхацәа рымчқәа рыла, Уаҭҳара акәзаргьы убас еиԥш ихацдыркит анапылампыл асырҭазы ашкол иамоу аспорттә хыбра аиҭашьақәыргылара. Аха уи зегьы ӡыгмацәазк амшын иӡаашәалаз иаҩызоуп.

Ҳара ҳбызшәеи, ҳҵасқәеи, ҳқьабзқәеи еиқәырханы иаазго ақыҭа ауп. Аҳәынҭқарра уи хылаԥшра анамҭакәа еиқәырхашьа зыҟалом. Уимоу, иахьатәи аҭагылазаашьаҿы, COVID-19 ҳазҭанаргылаз атәы уҳәозар, ақыҭанхамҩа хеиқәырхагас иаҳзыҟаларгьы ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

167

Гәымԥҳа: COVID-19 адунеи зегьы иалаҵәеит, иҳамчу - хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп

0
(ирҿыцуп 18:52 03.08.2020)
Амилаҭтә туристтә еилахәра аусзуҩ, аекскурсиа амҩаԥгаҩ Алиса Гәымԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит апандемиа аамҭазы русураҟны изықәныҟәо аԥҟарақәа ртәы.
Гәымԥҳа: COVID-19 адунеи зегьы иалаҵәеит, иҳамчу-хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп

"Атуризм азы аминистрра аҟынтәи аԥҟарақәа ҳзаарышьҭит ф-пунктк рыла ишьақәгылоуп. Уаҟа иаҳәоит асабрадақәа, анапҭарԥақәа ныҟәаҳгар шакәу, насгьы ацқьара аԥҟарақәа ишрыцклаԥштәу, аекскурсиа амҩаԥгаҩ COVID-19 асимптомқәа аԥсшьаҩы иныибаалар амедицинатә усҳәарҭахь днаигар шаҭаху, аҭакԥхықәра ду ааирԥшыр шакәу. Сгәаанагарала, урҭ аԥҟарақәа рҿы иаҳзынамыгӡо ҳәа акгьы анӡам. Ачымазара ҿкы адунеи зегьы иалаҵәаз ауп, иҳамчу –хәыҷык акрычҳара аарԥшроуп", - лҳәеит Гәымԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0