Аӡыргаратә ҭыӡқәа

Атәым нҩылара аҵаҟа: Аҟәа ақалақь адәахьтәи абызшәа

67
(ирҿыцуп 09:48 03.11.2019)
Аҟәа ақалақь аҩнуҵҟа улаԥш иҵашәо анҩыларақәа рҟны аԥсшәа ахархәара абанӡамоу, насгьы изеиԥшроузеи иахьатәи абызшәатә ландшафт? Хыԥхьаӡара рацәала ицәырҵуа азҵаарақәа рҭак аҟаҵаразы Sputnik акорреспондент дрыҿцәажәеит абызшәаҭҵааҩцәа Асҭанда Аҳәԥҳаи Лиубов Цәеиԥҳаи.

Аинар Ҷыҭанаа,  Sputnik

Дырҩегь азакәанеилагара

Аԥсуа қалақьқәа уанрылсуа, улаԥш иҵашәо аҳәынҭқарратә хыбрақәа, адәқьанқәа, аҭыԥхьыӡқәа уҳәа рынҩыларақәа рҟны лассы-лассы агхақәа уԥшаар ауеит. Џьара-џьара угәы еихьызшьуа аграмматикатә еилагарақәа ракәзар, нҩыларақәак рҵакы зынӡагьы аилкаара уадаҩуп, иалкааны акгьы "рҳәаӡом". Адәахьтәи адҩыларақәа рҟны аԥсуа бызшәа џьара-џьара зынӡаск аҟамзаара адагьы, ииашамкәа ахархәарагьы иаҭыԥуп.

Аҟәа ақалақь аҩнуҵҟа аҳәынҭқарратә бызшәа аӡыргашьа зеиԥшроу еилыркааит Аԥсуаҭҵааратә институт абызшәа аҟәша алаборант Асҭанда Аҳәԥҳаи ААУ аԥсуа бызшәа арҵаҩы Лиубов Цәеиԥҳаи. Аҵарауаа ҿарацәа ишьҭырхыз атема инарҵауланы иагәылаԥшразы ақалақь агәҭаны иҭырҵааит 160 нҩылара. Аҭҵааратә ус алҵшәақәа рыла, "Аԥсны Ареспублика аҳәынҭқарратә бызшәазы" азакәан ӷәӷәала ишеилагоу алкаа ҟаҵан.

Зыӡбахә ҳамоу азакәан 16-тәи ахәҭаҷ излаҳәо ала, амассатә информациатә хархәагақәа ирбызшәа хадазароуп аҳәынҭқарратә бызшәа (аԥсшәа). Аҳәынҭқарра иҭнажьуа акьыԥхь аҟнытә 2/3 ахәҭа ҳәынҭқарратә бызшәала иҩызар ахәҭоуп, иҳәынҭқарратәым АИХ рҟны – аҳәынҭқарратә бызшәа иазныжьзар ауп аҭыԥ азбжак еиҵамкәа. 

Апарламент
© Sputnik / Томас Тхайцук

"Алингвистикаҿы иҟоуп убри аҩыза аилкаара, абызшәатә ландшафт захьӡу. Иароуп абызшәа адәахьтәи ацәыргашьа ҳзырбо. Азныказы ари азҵаара уамак азхьаԥшра иаԥсамшәа аӡәы игәы иабар ҟалоит. Аха ҳара ҳаҭҵаарақәа рыбзоурала ҳбызшәа аиқәырхаразы адәахьтәи анҩыларақәагьы ихадароу афакторқәа ишреиуоу еилаҳқааит", - еиҭалҳәоит Лиубов Цәеиԥҳа.

"Иаԥсышәам" аԥсшәала иҩу

Иҭҵааз ақалақь ахәҭа иахьаҵанакуа аҳәынҭқарратә усбарҭақәеи амҩақәа рыхьӡқәеи рынҩыларақәа рҿы азакәан еилагаӡам, иахьаҭаху ҩ-бызшәак рыла иҩуп, иахьаҭаху – х-бызшәак рыла. Алаҳәарақәа рҟны акәзар, ари аҵакырадгьыл аҩнуҵҟа аԥсшәа зынӡаск иуԥылаӡом. Асоциалтә ӡыргарақәа 60% ҩуп аԥсышәалеи урысшәалеи, жәа-процентк - аԥсышәала мацара, 20% - аԥсышәалеи, урысшәалеи, англыз бызшәалеи.

Цәеиԥҳа лажәақәа рыла, аӡыргаратә ӷәқәеи, акрыфарҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи рҟны аԥсшәа даара имаҷны иуԥылоит. Ҷыдала урҭ ауаажәларратә ҭыԥқәа рыхьӡқәа 90% урысшәала ауп ишҩу.

Аԥсышәала иҩу анҩыларақәа рхыԥхьаӡара амаҷра адагьы, аҭҵааратә ус амҩаԥгаҩцәа урҭ рҟны иазгәарҭеит имаҷымкәа агхақәагьы. Иаҳҳәап, Аҟәа ақалақь агәҭаны иуԥылоит абарҭ реиԥш анҩыларақәа: "Территория наслаждения – Аҵакырадгьылтә гәхахәара"; "Центр коррекции зрения – Ариашаратә центр"; ашәҟәыҭирҭа ахьӡ аҟны ибжьажьуп аҵыхәтәантәи анбан - "Аԥснышәҟә"; "Аллергиа арҵысҩы"; "Ахәаахәҭырҭә центр"; "Арԥшзарҭа" уҳәа. Ауаҩы дбызшәадырҩымзаргьы, ибарҭоуп арҭ ахьӡқәа аграмматика аԥҟарақәа ишрықәымныҟәо, насгьы рҵакы еилукаартә ишҩым.

Аҭҵаамҭа амҩаԥгаҩцәа ражәақәа рыла, анаплакқәа рхыԥхаӡара аҟнытә 18% роуп зыхьӡ аԥсышәала изыҩуа. Урысшәала – 44%, англыз бызшәала 38%. Адәқьанқәа ирну анҩыларақәа аԥсышәала иахьану 8% ыҟоуп, 54% - аԥсышәалеи урысшәалеи, 18% - урысшәала мацара, быжь процентк - урысшәалеи англыз бызшәалеи, 7% - аԥсышәала, урысшәала, англыз бызшәала, 6% - англыз бызшәа мацарала, процентк – аԥсышәалеи англыз бызшәалеи. Дырҩегь иазгәаҭатәуп зынӡа 160 нҩылара шыҭҵааз.

Руслан Габлиа Аҟәа икыду аҩырақәа ирызкны: аԥхьа игылазар ауп аԥсшәа>> 

"Иааидкыланы алҵшәақәа ҳрыхәаԥшуазар, аԥсышәала ииашаны иҩу анҩыларақәа 5% роуп, урысшәала иануп 34%, аԥсшәеи аурысшәеи ахьеицу – 47%, егьырҭ абызшәақәа рахьынтәи иаагоу – 14%. Арҭ алҵшәақәа еилыкка иаҳдырбоит аԥсуа бызшәазы азакәан ӷәӷәала ишеилагоу. Уажәазы ҳара иҭаҳҵааз Аҟәа ақалақь ахәҭак ауп, анаҩс ҳаҭҵааратә усмҩаԥгатәқәа рҳәаа иҵегьы арҭбаара гәҭакыс иҳамоуп", - иацылҵеит Асҭанда Аҳәԥҳа.

Аҟәа ақалақь абызшәатә ландшафт адиаграмма
Аҟәа ақалақь абызшәатә ландшафт адиаграмма

Имыцхәу ахақәиҭра

Аҭҵааратә усумҭа авторцәа рылкаақәа рыла, иахьатәи аамҭазы рхыԥхьаӡара рацәоуп азакәан иашьамшәало аӡыргаратә мамзаргьы аинформациатә нҩыларақәа. Ари аҩыза аҭагылазаашьа зыхҟьо ҳәа аҵарауаа ҿарацәа ргәы иаанагоит аҳәынҭқарратә ҩаӡараҿы апроблема аӡбара иахьашьҭам.

Хагәышь: аԥсышәала ицәажәо ақьаад ҳамамкәа аԥсуа ҳәынҭқарра ҳзыргылом>> 

Урҭ дрықәшаҳаҭхеит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор Виачеслав Чрыгбагьы.

"Агхақәа рацәаны ирымоуп аԥсышәала иҩу реиԥш, тәым бызшәала иҩу ахьӡқәагьы. Урҭ зегьы хшыҩзышьҭра рызҭаша аҳәынҭқарратә усбарҭа ахьыҟам азы, аҭыԥантәи анапхгара роуп анҩыларақәа ирхылаԥшуа. Досу ишиҭаху иҩуа акәымкәа, ихымԥадатәиуп аҵарауаа, абызшәадырыҩцәа разҵаара, еиҳа ишиашоу еилкааны анҵара. Сгәанала, иаԥҵатәуп астандартқәа рзы акомиссиа, мамзаргьы Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа аҩнуҵҟа еиҿкаатәуп иҷыдоу агәыԥ", - иҳәеит Чрыгба.

Иахьатәи аамҭазы аԥсуа бызшәа ахархәараан ауаажәларраҿы ицәырҵуа ауадаҩрақәа ажәҩан иалыбгаз акы акәны ирыхәаԥштәым. Урҭ зхылҿиаауа афакторқәа рхыԥхьаӡараҿы абызшәатә ландшафтгьы ахатә ҭыԥ ааннакылоит. Зыӡбахә ҳамоу асоциалтә цәырҵра еиуеиԥшым адәахьтәи анҩыларақәа рҟны иаарԥшхоит аҟнытә, ишиашоу абызшәа аҿиара иадҳәалоуп, уи иахәҭакуп. Аха, арыцҳаразы, абызшәатә ландшафт иахьа ахы иақәиҭуп, ииашаны ишьақәгыларазы "хыхьынтәи" ахылаԥшра амаӡам.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

67

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

240
(ирҿыцуп 18:49 03.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

240

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

34
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

34

Акоронавирус азы даҽа 23-ҩык гәарҭеит Аԥсны

1
Акоронавирустә инфекциазы атестқәа рхыжьра ашьҭахь иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла ари ачымазара ҿкы ҿыц излоу ҳәа аӡәгьы дшыҟам шьақәырӷәӷәан.

АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирустә инфекциа рылоу ирыламу агәаҭаразы атестқәа ирхыжьын 23-ҩык Аԥсны атәылауаа, урҭ рахьтә аӡәгьы акоронавирус адиагноз аӡәгьы изышьақәыргыламызт, абри атәы аанацҳауеит COVID-19 ауааԥсыра рацәыхьчаразы Аԥсны аоперативтә штаб.

Зынӡа апандемиа ааҟалеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыхьхьеит 35-ҩык ауааԥсыра. Урҭ рахьтә иахьатәи аамҭазы акоронавирус рыланы Гәдоуҭатәи ахәышәтәрҭаҿы ишьҭоуп быжьҩык ачымазцәа, 27-ҩык гәы бзиахахьеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.

Раԥхьаӡа акәны Аԥсны акоронавирус мшаԥымзазы ирыхьит Гагра атәылауаа хҩык, лаҵарамзазы Урыстәылантәи ихынҳәыз аԥсуа курсантцәеи иара убас Москвантәии Шәачантәии ихынҳәыз ҳтәылауааки ирыдбалан COVID-19. 

Даҽа быжьҩык акоронавирус рыдбалан рашәара 3 рзы.

Адунеи зегь аҿы акоронавирус рыхьхьеит 6 миллионҩык инареиҳаны ауааԥсыра, Урыстәыла иазгәаҭоуп 400 нызқь инареиҳаны ачымазцәа.

Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

1
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау