Аицҵақәа рҭыԥ аԥсахра аицҵалыҵ ианыԥшуам, ма митингла акадрқәа шаҳԥсахуа

320
(ирҿыцуп 17:15 29.01.2020)
Иахьа Аԥсны ишьақәгылаз акриминогентә ҭагылазаашьеи, уи зыхҟьаз афакторқәеи, насгьы аҳәынҭқарратә напхгараҭараҿы иҟоу ацәгьоурақәа раарԥшразы аҭакԥхықәра змоу амаҵураауа рамхрақәа аус иахьынӡаныԥшуа азы лгәаанагара лҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Аицҵақәа рҭыԥ аԥсахра аицҵалыҵ ианыԥшуам, ма митингла акадрқәа шаҳԥсахуа

Иахьа аабыкьа аресторан Сан-Ремо аҿаԥхьа иршьыз "аӷьычцәа-нагақәа" (воры в законе) ҳәа изышьҭоу рҭынхацәа ааизан, дамырхит Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Гарри Аршба, иара убас, Апрокурор хада Зураб Ачба. Анапхгараҿы иҟоу амчра амитинг ҟамлакәа, рыкәша-мыкәша иҟоу акриминогентә ҭагылазаашьа аԥсахшьа иазку иҷыдоу политикак рымам.

Ишәгәаласыршәоит, амитинг ашьҭахь 2016 шықәсазы уаанӡатәи аминистр Леонид Ӡаԥшьба дшамхыз, амала аминистрра ахыбра иажәлаз рахьтә аӡәымзараӡәы дҭакым. Ажәакала, митинг мацаралоуп акадртә ԥсахрақәа амчратә структурақәа рҿы ишымҩаԥысуа.

Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы акриминал аҽеиҵыхны ҳаԥсҭазаара иалалеит. Ауаҩӷьычра, ақәылара, ауаҩшьра уҳәа, ажәлар рыҭра иҭзырҟьаша ахҭысқәа рацәоуп. Хәҩык рҟынӡа Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрцәа ԥсахуп, апрокурор хадацәагьы хҩык рҟынӡа уажәтәи апрезидент иаамҭазы, аҭагылазаашьа уи амыхәеит ҳамҳәозар. Абри зегь ҳаԥшуа, иаҳҳәар ҳалшоит, амитинг психологиала акадртә зҵаарақәа рыӡбара аамҭа ҳҭагылоуп ҳәа.

Иаԥсахуама ас иааинырсланы аминистрцәа рыԥсахра ҳазлацәажәо азҵаатәы, азинхьчаратә система змырҿио ахәшәтәра нап амыркыкәа. Ҳауаажәлар ирбарҭоуп абӷа умазар, абахҭа уацәцар шалшо, мамзаргьы иҟәымшәышәу ахьырхәра уоурц шауа.

Ишәгәаласыршәоит, ҳазҭоу ашықәс мшаԥымзазы дӷьычны, нас дҭакны дышдыргәаҟуаз Омар Мерцхәылаа. Уи ииулак ацәгьоуцәа ихала дрыцәцеит ԥхынгәымза 6 рзы. Ари аус цәгьа азы амитинг аӡәгьы иҟаимҵеит, насыԥны ирӷьычыз абналашьа дақәшәеит.

Анаҩсан, иҟалеит акыр игәаӷьыуацәаз ахҭыс, Мерцхәылаа иӷьычра далахәуп ҳәа гәҩарас иҟаҵаны иаанкылаз Анзор Ҭарба дышдырҳәацәоз Аҩнуҵҟатәи аусқәа аминистрра ахыбраҿы уаҟа аус зуаз дыршьуеит, нас, амедицинатә експертизагьы ҟамҵакәа иршьыз иҭынхацәа дрырҭоит. Ари аҩыза ацәгьоуразы гәҩарас иҟаз Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахаҭарнакцәа Бадри Џьыкырба, Аслан Ҷедиа, Минас Одабашьиан, Леван Ҭопуриа  апрокуратура хада иҟанаҵаз аҳәарала Аҟәатәи аусӡбарҭа ԥхынгәымза 18 рзы аԥшьҩык ирзалырхит "аҩынтәи аҭакра".

Ашаҳаҭҩы дҭазырхаз рчаи инахәо аҩны иаадыртәеит, абахҭаҿы раанкылара ацымхәрас, избанзар "абӷа рымоуп" сгәахәуеит. Ҳара иаҳдыруеит иҵегьы иԥсыҽу ацәгьоурақәа рзы "аҩынтәи аҭакра" зқәашьымхо шыҟоу.

Сгәанала, абарҭ ахҭысқәа рышьҭахь акәын Аԥсны ахада аминистргьы апрокуроргьы ԥхьатәара ианишьҭышаз, иамхтәуп ҳәа иԥхьаӡозҭгьы.

Иахьатәи амитинг зыхҟьаз ацәгьоура ҟалеит Аҟәа агәаны, абҵара 22, ахәаша шьыбжьон агәазы. Ақьафурҭа Сан–Ремо уахьындәылҵуа итәаз иреихсит иахьа уажәраанӡа зхаҭара шьақәыргылам акиллерцәа. Иршьит "аӷьычцәа нагақәа" ирхыԥхьаӡалаз Асҭамыр Шамбеи Алхас Аҩӡбеи.

Зегь реиҳа игәыҭшьаагоу - дхәын ақьафурҭа аусзуҩ, ахәыҭаҩ, ҩышықәса зхыҵуа ахәыҷы дызмоу Доминика Ақырҭааԥҳа. Иахьагьы уи лыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылоуп. Иҭахаз ҩыџьа зшьыз рыԥшаара, аминистри, апрокурори рамхра азҵаатәы ықәдыргылеит иахьа 300-ҩык инарзынаԥшуа еизаз аҭынхацәеи уи иаднаԥхьалази. Еизеит, ирыӡбеит, русура иамхуп рҩыџьагьы.

Абри ахҭыс аныҟала ашьҭахь, иааԥшит акриминал иахаҭарнаку реибашьрақәа макьана нҵәашьа шрымам, убри адагьы, урҭ рҵыхәала ааха ӷәӷәа зауа ҟалар шалшо. Лгәы иаанагозма Доминика акаҳуа ҿазҵаз ирызнаго акиллер иҭирҟьоз ахы даҿашәар лылшоит ҳәа? Ақалақь агәаны шәарҭарахеит. Шәарҭароуп, избанзар акриминалтә струтурақәа ишырҭаху ҳдунеи иалоуп, реибашьрақәеи реидысларақәеи рхыԥша уажәы-уажә иааҳалаҩҩуеит.

Доминика лҩызцәа ирыхҭысуа уиаҟара ибаргәым, урҭ рзы амитинггьы аӡәгьы иҟаиҵом. Ииашоуп, ауаҩшьра цәгьауаҩроуп, аӡәгьы азин имаӡам ауаҩы иҭархара, аха Сан-Ремо аҿаԥхьа иҟалаз ахҭыс ашьҭахь еилкаахеит "аӷьычцәа нагақәа" ҳаҭыр шрықәу, уимоу, асоциалтә ҳақәа рҿы "закә ҷкәынцәа бзиақәоузеи, аиашара иадгылон" ҳәа акыр ирхашшааз рацәаҩхеит. Иахьатәи амш ишаҳнарбаз ала, ирхаҵгылогьы рымоуп.

Агәра сызгом, ахархьуаа ирхыԥхьаӡалоу ҩыџьа ршьит ҳәа амитинг еиҿызкаауа дҟалап ҳәа. Абри зегьы аҭыԥ иқәызҵаша амчраҿ иҟоу анапхгара роуп.

Аминистрцәа реиҭныԥсахлара иалшома акриминогентә ҭагылазаашьа аԥсахра? Иаԥсахӡом сгәахәуеит, аполитикатә гәаӷьра анацымла. Амчратә усбарҭақәа русура мҩақәызҵаша атәыла ахада иоуп, иара иуалуп иааиԥмырҟьаӡакәа рус ахылаԥшра, аҩнуҵҟатәи асистема аиӷьтәра анагӡара.

Иахьа ԥхьатәара ицаз аминистр Гарри Аршба иаамҭазы иаанкылаз ацәгьоуцәа маҷҩымызт, уажәы ицамҭаз хьыӡҳәала исҳәозар, абҵара 24 рзы ирӷьычыз Армен Григориан дыԥшаауп, уи ацәгьоура ҟазҵаз ҳәа гәҩарас ирымоу аанкылоуп. Сгәанала, аминистр амчра аҟынтә адгылара имазароуп, хыхьынтә иақәнагам дҵа имоукәа аус иулароуп, убри адагьы, амчратә усбарҭатә система шьаҭанкыла аԥсахреи, ахылаԥшреи рҿы дзаҵәымзароуп.

Иахьа еизаз рыбзоурала, дарбану сыздыруам, аха аӡәы изы аҭыԥ ҭадырцәит, агәра агара сцәыуадаҩуп, ҿыц иарҭо ацәгьоурақәа раԥырҟәҟәаараҿы абаа хижәо дҟалоит ҳәа. Ари аӡә ихала изыӡбо зҵаараӡам, ари аполитикатә елита ҳәа изышьҭоу рыԥсҭазаара амчра зегь зыхҭнырҵаша усуп.

Аицҵақәа рҭыԥ аԥсахра аицҵалыҵ ианыԥшуам. Аамҭа ԥыҭк цар, даҽа хышәҩык ааизаны, даҽа министрк дамырхып, даҽаӡә изы аҭыԥ ҭарцәуа. Азакәан аҿаԥхьа зегь еиҟарамхакәа, ҳара ҳҳәынҭкарра ауасхыр кәадахоит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәар ҟалоит.

320

Шьаҿацыԥхьаӡа иара ихаҿсахьа лаша ҳҿалашалоит: Алықьса Џьениа игәалашәаразы

86
Жәабран 21 рзы аԥсуа шәҟәыҩҩы Алықьса Џьениа диижьҭеи 91 шықәса ҵит. Уи ирҿиаратә мҩеи иуаажәларратә усуреи ртәы дазааҭагылоит, насгьы игәалашәараҿы дшаанхаз атәы ҳзеиҭеиҳәоит апоет Анатоли Лагәлаа.

Иахьа ҳаԥсуа литератураҿы иналукааша апрозаикцәа хәҩык рхыԥхьаӡара ҳауҳәар ҳҭахуп ҳәа шьоук аасыдгылар, сара даара бзиа избо апрозаикцәа убарҭ ахәҩык рхыԥхьаӡараҿ даласҵоит Алықьса Џьениа! Избанзар, уи сара саныхәыҷыз аахыс зырҿиара сгәаԥхо, зышәҟәқәа сыхчы иаҵаҵан сыцәоз, урҭ исзаадыртуаз амаӡақәа сыԥсҭазаараҿы акырӡа исыхәаз, наҟ-наҟ иара сара схаҭа сырҿиараҿгьы анырра бзиа сызҭаз, иҵаулоу шәҟәыҩҩуп.

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Алықьса Џьениа

Сара журнал "Алашараҿ" зегь раԥхьаӡа санымҩахыҵ, усҟан аабатәи акласс аҿы стәан, сҩымҭа хәыҷқәа зныз атетрад аасымхны ирыԥхьаз, иагьсыдзырҽхәалаз иара иоуп. Усҟан иара ажурнал аредактор хадас дыҟан… Урҭ ашықәсқәа ахаангьы исхашҭӡом… Саб аредакциақәа рахь симан дныҟәон, ашәҟәыҩҩцәа сыдирдыруан, избанзар, нас излеилыскааз ала, сабгьы сара сеиԥш дышхәыҷыз аҩра далагахьазаарын, аха нап идызкылоз аӡәгьы даныҟамла, хәыҷы-хәыҷла ихьшәашәазаап игәаҿы апоезиа… Убри аҩыза саргьы исмыхьырц азы акәхап, салагашьа аниба, абри ак илазар ҟалап, ашәҟәыҩҩцәа дызҿу дсырбар, маҷк дыргәаԥхар, издыруада акы дазкылсыр ҳәа, сшыхәыҷыз аредакциақәа рахь сдәықәигалеит…

Ахаан исхашҭуам, ҳазҭаз автобус Кьалашәыр шыҟаз ианааилак, Аҟәа ианазааигәахалак, сгәы аҭыԥа-ҭыԥара ишалагоз, избанзар ашәҟәыҩҩцәа рахь анеира, аредакциақәа рахь амҩахыҵра даара сацәыԥхашьон…

Убас еиԥш иҟаз саби сареи ҳныҟәарақәа рҟынтәи иахьагьы ихааӡа исгәалашәо раԥхьа исыргылоит ашәҟәыҩҩы Алықьса Џьениа иахь амҩахыҵра. Ишысҳәахьоу еиԥш, усҟан уи "Алашара" даредактор хадан, урҭ рредакциа ыҟан иахьа ибылны игылоу Ленин иашҭа иқәгылоу жә-етажк иҟоу аиҳабыра рыҩны авара, иара х-еихагылак аман. Алықьса аҩбатәи аихагылаҿ имаӡаныҟәгаҩи иареи тәан, егьырҭ аредакциа аусзуҩцәа зегьы ахԥатәи аихагылаҿ. Саби сареи ҳаныныҩнала, даара дҳаигәырӷьан аԥсшәа ҳаиҳәеит, избанзар уи иаразнак илаԥш ақәшәеит сара сарӷьа нап иакыз атетрад иаҵәа!

"Ари аҷкәын ажәеинраалақәа иҩуазар акәхап!" - дычча-ччо раԥхьа сара снапы сымихит, нас саб дхырхәан аԥсшәа ааиеиҳәан, инапгьы имихит.

"Аиеи, цәаҳәақәак иҷышәқәоит, издыруада акы иаԥсазар?!" - сабгьы ишызбоз сара сеиԥш дааԥхашьеит, анаџьалбеит, абри иеиԥш иҟоу ауаҩы иаамҭа баша ицәаҳамгандаз игәахәзар акәхап…

"Иџьаушьаша, аԥсуа шәҟәыҩҩцәа зегьы аҩра жәеинраалала ҳалагеит, нас аиҳараҩык апрозахь ҳаиасит!" - Алықьса аҽыгәҽыгәҳәа дааччан, стетрад хәыҷ аасымихит. Нас ҳара ҳахьтәашаз наҳирбан, иара жәабаҟа минуҭ, стетрад хәыҷ ианыз ахы инаркны аҵыхәанӡа илаԥш ахигеит, карандашьла иахьавишьқәазгьы ҟалеит… Аҵыхәтәан, урҭ дрыԥхьан данаарылга, ихы ҩышьҭихын, саб иахь ҿааиҭит:

"Ари абаҩхатәра имоуп, уаргьы ҳаргьы ҳаицицхраароуп!" - ҳәа.

Сара, урҭ рҩыза ажәақәа ирзыԥшымыз, мҵәыжәҩада ажәҩанахь сыԥрырц акаасыгымхеит!

Нас, дызхатәаз истол аганахьшәа иақәгылаз акнопка еиқәаҵәа днақәыӷәӷәан, имаӡаныҟәгаҩ ԥҳәызба илеиҳәеит Мушьни Миқаиеи Витали Амаршьани иара иҿы илбаарц. Урҭ шәымҭақәак рыла ианылбаа, дрыҳәеит, даара смаршәа кны, сҩымҭа хәыҷқәа ирыԥхьарц, еилдыргарц, ирыцхраарц, гәаӷь хәыҷык шыҟаз агәра диргеит. Даргьы, саби сареи даара пату ҳақәҵаны, ҳаԥхьа игыланы, хыхь дара ахьтәаз аредакциа ауадахь ҳаргеит…

Убри нахыс, ашкол саналга, Аҟәатәи арҵаҩратә институт санҭала, иареи сареи еиҳагьы ирлас-ырласны ҳаиқәшәон, илаԥш ҵар схын, сҩымҭак акьыԥхь абар, иара иаразнак даԥхьон, шамахак игәаанагара самҳәакәа соуимышьҭыцызт…Иџьаушьаша, ҳара ҳабиԥара, иара ҳара акырӡа ҳашиеиҵбацәазгьы, ҳанибалак, иаразнак каҳуажәра ҳнеиԥхьон, дмыццакыкәа дҳалабжьон, даара акырынтә иҳаиҳәахьан игәы иаланы, ҳара ҳабиԥара аҵкыс, шәара бзиа шәеибабала, пату еиқәышәҵала, шәеихӡыӡаала ҳәа…

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
А.Аџьынџьал, А.Џьениа, А.Гогәуа, А.Зыхәба, Ш.Ҷкадуа, Ҷ.Џьонуа, Ц.Киут

Ахаан исхашҭӡом, ишкәакәаӡа "Волга" ҭбааҭыцәк дақәтәан, уи есымша ашьҭахьтәи абагаж ашә акӡомызт, алабыҵә авҵаҵан иман. Енвер Ажьибеи сареи иахьгылаз ҳишьҭуан, "уа аччаҳәа ишуа уаткак ҭагылоуп, иаажәгеишь, ҳазхарагьы ҳагьааинарцәажәап!" иҳәон… Ҳаргьы раԥхьаҵәҟьақәа ҳаԥхашьон, аха нас, ҳаб иҳаԥшьаҭра ҳаҵалозшәа, ҳгәырӷьаҵәа амашьын ахь ҳҿынаҳхон!

Алықьса Џьениа, ишыжәдыруа еиԥш, қәра дук нимҵӡеит, исакьаҳәымҭа дышҭагылаз машәырла дҭахеит аԥсуа-қырҭуатә еибашьра ашьҭахь… Уи ибеит аԥсуаа ҳиааира, дахаанхеит иара иабиԥареи иареи акырӡа шықәса иззыԥшыз агәырӷьара дуӡӡа - Аԥсны Ахақәиҭра! Уи хьаҳәа-ԥаҳәада инапы аҵаиҩит 130-ҩык ҳаинтеллигенциа 1977 шықәса рзы ЦК КПСС Иреиҳаӡоу Амаӡаныҟәгаҩ Л.И. Брежнев иахь ирҩыз "Аԥсуа шәҟәы". Убри иахҟьаны, иара ажурнал "Алашара" редактор хадас дахьыҟаз дамырхит, аха хьаасгьы имкӡеит, избанзар уи ижәлар зегьы ирусын, ирхьаан, ажәлар рус еиҳаз акгьы ыҟаӡамызт иара изы!

Алықьса Камыгә-иԥа дравторуп жәаҩа шәҟәы. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ажәабжьқәеи, аповестқәеи, ароманқәеи: "Сышьха қыҭа", "Ақалақь иаҵәа", "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Аӡы аԥсра", "Иалкаау", "Агәнаҳа уаҵамлан, сашьа", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы", "Адокументтә повестқәеи ажәабжьқәеи", "Ажәабжьқәеи аповестқәеи". Урҭ зегьы, иара акырынтә иҳәо саҳахьан, хәынтә-хәынтә ишхиҩылаахьаз, иџьабаа ӷәӷәа шрыдыз, аха зегь акоуп, зегьыҵәҟьа ракәымзаргьы, еиҭах акык-ҩбак инапы рыҵгара дшазыхиаз, игәы иҭыхоз иҵегь дирҳәар шиҭахыз…

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Алықьса Џьениа дназлоу ашәҟәыҩҩцәа Л.Н. Толстои Иаснаиа Полианаҿы иҟоу иаҳҭынрахьы амҩа иқәуп. 1974 ш.

Алықьса Аԥсни Урыстәылеи рышәҟәыҩҩцәа реидгылақәа дрылахәын, уи аҵара инарҭбаан иман, далгахьан Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет, иара убасгьы ҩышықәсатәи аҵара дахысит Москва М.Горки ихьӡ зху Алитературатә институт аҿы еиҿкаау Иреиҳаӡоу алитературатә курсқәа. Аус иухьан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" аҿы корреспондентс, акультура аҟәша аиҳабыс, иара убасгьы С.Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә театр аҿы алитература аҟәша аиҳабыс, ажурнал "Алашара" аредактор хадас, ашәҟәҭыжьырҭа "Алашара" аиҳабыс, Аԥсны Ашәҟәы абзиабаҩцәа рхеидкыла аиҳабыс.

Ашәҟәыҩҩы иара иҩымҭақәа рнаҩсгьы есымша дрызҿлымҳан ҳаԥсуа доуҳатә культура иазааигәоу аҩымҭа дуқәа ҳбызшәала рырцәажәара, ҳаԥхьаҩцәа дырдырра, алитературатә еимадара бзиақәа реиҿкаара. Уи аԥсшәахь еиҭеигахьан аҳәаанырцәтәи ашәҟәыҩҩцәа ражәабжьқәеи рповестқәеи рацәаны. Уи еиҳарак аиҭагараз дрызҿлымҳан аурысшәахьтә, абаза бызшәахьтә, аҟабарда бызшәахьтә, ачерқьесс бызшәахьтә, ауаԥс бызшәахьтә, ақырҭ бызшәахьтә: А.Моравиа, К.Г. Паустовски, В.П. Астафев, А.Несин, Б.Х. Ҭхаицухов, А.Н. Охтов, П.Т. Мисакова, А.А. Шогенцуков, О.Ш. Иосилиани, В.М. Гоглоев уҳәа убас ирацәаҩны.

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аилазаара

Ҳаԥсуа литературатә критикаҿы ашәҟәыҩҩцәа зегьыҵәҟьа ирқәашьӡам инарҭбаан рҩымҭақәа рӡыргара, рыхцәажәара, рыларҵәара. Уи аус аҿы Алықьса Џьениа анцәа илаԥш хаа ихын, избанзар уи ирҿиамҭақәа рыхцәажәара инарҵаулан имҩаԥыргахьеит иналукааша ҳакритикцәеи ҳашәҟәыҩҩцәеи: А.Аншба, С.Зыхәба, В.Бигәаа, У.Аҩӡба, М.Лашәриа, Б.Гәыргәлиа, Ш.Салаҟаиа, Р.Қапба.

Академик Ш.Салаҟаиа Алықьса Џьениа 2010 шықәса рзы "Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" хә-томкны зҭыҵра иалагаз ишәҟәқәа раԥхьажәаҿы иазгәеиҭоит: "Алықьса Џьениа иҩымҭақәа ихадоу зеиԥш цәаҩас ирымоу - урҭ зегьы, шамахамзар, ҳазну аамҭа иахьазку ауп. Иаҳҳәап ироманқәа "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы" аԥсуа қыҭа, 1930 ашықәсқәеи, Аџьынџьтәылатә еибашьра дуи, уи иацааиуаз раԥхьатәи ашықәсқәеи ирыхьӡынҩылоуп.

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа

"Абна амаӡа" акәзар, Аџьынџьтәылатә еибашьра иазку раԥхьаӡатәи документалтә романуп, фырхаҵа хадасгьы иагәылагылоу Белоруссиатәи абнаршәырақәа рҿы апартизантә қәԥара напхгара азызуаз аԥсуа еибашьҩы-гәымшәа Давид Зыхәба иоуп. Ари ароман аԥҵаразы автор акыр аус рыдиулеит архивтә материалқәа, иара убасгьы, уи зныкымкәа-ҩынтәымкәа днеит, инарҭбаан диҿцәажәеит ароман афырхаҵа хада. Убри иабзоуроуп ароман ахҭыс хадақәеи ахаҿсахьа хадақәеи лакҩакрада рыгәра уго иахьыҟалаз.

Лымкаала иазгәаҭатәуп ашәҟәыҩҩы иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь, 1999 шықәса рзы иҭыҵыз уи идокументалтә повестқәеи иажәабжьқәеи реизга "Рақәшәашьа рхаҵашьахеит". Ари аизга еиднакылоит ашәҟәыҩҩы аԥсҭазаараҿы иҟалаз ахҭыс иашақәаҵәҟьа шьаҭас ирыҭаны иааирыԥшыз аԥсуа-қырҭуатә еибашьраҿы имҩаԥысуаз ахҭыс гәыҭшьаагақәа".

Ашәҟәыҩҩы ишәҟәы "Иақәшәашьа ихаҵашьахеит" аԥхьажәаҿы иҩуеит: "Абраҟа зыхьӡ сымоу Џьон Ӡиӡариа ихала ибаҟа ичаԥеит. Уи иадгалатәым маҭәахә ҷыдак, ихәыцу, ихыҭҳәаау ажәак, иаҭахым арԥшӡара, арашы ахҭәалара, иазхоит иара иҟаиҵаз агәымшәара, афырхаҵара, ахьӡ-аԥша".

Алықьса Џьениа заамҭа аҿахәы зҳәаз шәҟәыҩҩуп… Уи илшеит ҳлитератураҿы уаанӡа иҟаз атрадициа дуқәа рықәныҟәара, рыцҵара, аԥхьаҩ ахара ирԥшра, ирхәыцра, иргәырҩара, иргәырӷьара. Иҟалап, иаџьал ас ианакәымыз ихьымӡазҭгьы, иԥышәеи, идырреи, ибаҩхатәреи иҵегь ихатәраз ҩымҭа дук ҳажәлар ирхыргаз аибашьра иазкны аԥҵара дахьӡазҭгьы… Аха, уара иуҳәо анцәа иануцимҳәо, иара анцәа ихаҭа абаҩхатәра ҟаимаҭ злаҵаны иишаз ауаагьы иаалырҟьан рымҩа ацгәеиқәаҵәа ихнаҵәоит, ирҳәаз, ирҩыз рызирхоит, уинахыс рус иацызҵогьы, абаҩхатәра рылаҵаны рцәыргара иараӡәк иоуп изылшо… Уи уаҩ дзаԥырхагахаӡом, избанзар, уи иара Анцәа ихаҭа иусуп, досу иара иҳәаақәа идыруеит, дызхымԥо, дызҵымԥо…

Ҳара дҳаман ашәҟәыҩҩы ду, уи лахьынҵас анцәа дҳаиҭеит, ҳара дҳацуп, ҳара егьа хара ҳцаргьы, ҳхынҳәны, ҳамҩа иара ила ҳаиҭалагароуп, ҳахьынӡааихьоу ҳхамышҭырц азы, шьаҿацыԥхьаӡа иара ихаҿсахьа лаша ҳҿалашалоит…

86

Асабрада, адистанциа, арзҩыдара: аурыс театр аусура хацнаркит

21
(ирҿыцуп 13:21 16.02.2021)
Жәабран 15 инаркны Аԥсны атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, акультуратә центрқәа, акультуратә ҩнқәа, ацәыргақәҵатә залқәа русуразы азин ҟаҵоуп асанитартә нормақәеи аԥҟарақәеи ирықәныҟәаны.

Аԥкрақәа рнаҩс аусура хацнаркит Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр Карл Гальдони иҩымҭала ақәыргыламҭа "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ала.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра ишьақәнырӷәӷәаз асанитартә ԥҟарақәа инарықәыршәаны жәабран 15 рзы аурыс театр ҩаԥхьа ашәқәа аанартит. Атыәлаҟны акультуратә усҳәарҭақәа Аԥсны аус руамызт ԥшьымз раахыс. Иубаратәы иҟан ахәаԥшцәа ари амш ишазыԥшыз, атеатр иаҭааз рхыԥхьаӡара рацәан. Ашә уахьаахыҵуаз, атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан, ирырҭон асабрадақәа, асоциалтә дистанциагьы ахылаԥшра арҭон.

  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
1 / 3
© Sputnik / Леон Адлейба
Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан

Аурыс театр аиҳабы Иракли Хынҭәба ԥшьымз раахыс зусура аанкылаз атеатр аԥсҭазаашьа дазааҭгылеит, иҳәеит аԥҟарақәа зегьы рықәнаҟәара ишазыхиоу, избанзар аҟаза еснагь бзиа ибо иус даҿымзар, алҵшәа изалгаӡом.

"Ҳгәы иаахәеит ҩаԥхьа ҳтеатр аусура иалагартә еиԥш алшара ахьыҟалаз. Иубаратәы иҟоуп, шаҟа ргәы ацԥыҳәаны имҩахыҵуа ҳахәаԥшцәа. Иахьа идҳарбараны иҟоу аспектакль "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ари даара апозитив зҵоу комедиоуп. Сгәы иаанагоит, иахәаԥшуа ргәалаҟазаара еизнарҳап ҳәа", - иҳәеит Хынҭәба.

© Sputnik / Леон Адлейба
Иракли Хынҭәба

Игеит аҩбатәи аҵәҵәа. Аспектакль алагара рацәак агым. Ахәаԥшцәа рхы-рҿы ианубаалон шаҟа атеатр ахь амҩахыҵра ишазыԥшыз, ныҳәак ирзаҩызахеит иахьатәи амш. Ахәаԥшҩы Шьарида Қаԥшьԥҳа лгәаанагара аспектакль алагаанӡа иҳацеиҩылшеит.

"Иахьа актиортә ҟазара знапы алаку рзы, иара убас ахәаԥшцәа рзгьы гәахәаратә мшуп. Избанзар, аԥкрақәа анаԥыхха аамышьҭахь, ари раԥхьаӡатәи культуратә цәырҵроуп. Уи, хымԥада , угәалаҟазаара шьҭнахуеит. Сгәы иаанагоит, ҳазхәаԥшраны иҟоу ақәгылара "Кьоџьаа рҭыӡшәа" еиҳагьы ҳарлахҿыхап ҳәа", - лҳәоит аҭыԥҳа.

Игеит аҵыхәтәантәи ахԥатәи аҵәҵәа. Аспектакль иалагеит, ицәеит алашарбагақәа. Нак хара лашарак аакит, асценахь иаацәырҵит актиорцәа, игеит анапеинҟьабжьқәа. Аспектакль цонаҵы аччабжьқәа азал иҩныҩуан, амузыка лахҿыхи, актиорцәа рыхәмарреи ухы-угәы еизнарҳауан.

© Sputnik / Леон Адлейба
Атеатр, асабрада, адистанциа: аԥҟарақәа ирықәныҟәо РУСДРАМ ашәқәа аанартит

Ҩ-сааҭк инареиҳаны ицоз аспектакль аашьҭахь, уи иалахәыз актиор Џьамбул Жорданиа иҳәеит, актиорцәа ишырцәыуадаҩыз акраамҭа ахәаԥшцәеи дареи аимадара ахьрымамыз.

"Аԥкрақәа ирыхҟьаны аҽазыҟаҵарақәа рзы аамҭа маҷны ишҳамазгьы, зегьы акоуп ҳаиҵамхаӡеит. Ажәытәан ауаҩы игәы анҽеимыз шәала-кәашарала игәы рҟачон, убас еиԥш ҳазнеиуеит ҳара ҳусгьы. Аԥкрақәа рышьҭахь, иаҳҭаххеит ахәаԥшцәа раԥхьатәи атеатр раҭаара лахҿыхрала ҳаԥыларц", - иҳәеит актиор.

Жәабран 16, 17 рзы аурыс театр аҟны иддырбараны иҟоуп Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" иалху аспектакль.

21

Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны акоронавирус ҩажәаҩык ирыдырбалеит

6
(ирҿыцуп 21:06 24.02.2021)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.

АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.

Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.

Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

6
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау