Хамида Иакəыб-оглы: анра аԥхьа исыргылоит, аха аҟазара зымҩа инсыжьуам

388
Зхатə гьама змоу анапҟаза Хамида Иакəыб-оглы лусумҭақəа рымаӡақәа ртәы дазааҭгылоит ажурналист Сырма Ашәԥҳа.

Дарбанызаалак ауаҩы аҧсабара иланаҵоит иара еиҳа изааигəоу аҟазшьа аҷыдарақəа, иара убас абаҩхатəра. Иҟалоит уи абаҩхатəра иаразнак ахы цəырнамгар, аха уи ҵəахышьа змам акакəны уи ауаҩытəыҩса иҧсҭазаара иагəылсуеит. Зны-зынлагьы иҿаҧхьа инықəгылоит азҵаара: "Уажəраанӡа сыҧсҭазаара иаҧшшəыз?"-ҳəа.

Ҳазҭагылоу аамҭазы ирацəоуп еиуеиҧшым ахырхарҭақəа рыла аҟазара злоу аҿар, игəадуроуп урҭ зҿыҧшуа аиҳабацəагьы рааигəа ианыҟоу.

Зыҧшӡареи, збаҩхатəреи, згьама хааи еиларсу Хамида Иакəыб-оглы, уажəшьҭа шықəсқəак ҵуак дыздыруеижьҭеи. Аха, дыздыруан сара арҿиара знапы алаку, Аҧсуа телехəаҧшреи арадиои русзуҩ лаҳасаб ала. Ус исзаатит лара лганахь ала даҽа маӡак. Ажəа ахы умҳəакəа аҵыхəа шузымҳəо еиҧш, лҟазара аартра ахы шакыз абраҟа ишəзанысҵоит.

Ҽнак, сҩыза бзиа, Аҧсуа радио аҟны дикторс аус зуа Кама Адлеиҧҳа лыҩныҟа сасра сналыҧхьеит. Ауада сшыҩналаҵəҟьаз еиҧш сылаҧш нақəшəеит аҭӡаҟны икнаҳаз сахьа ссирк. Саазааигəахан сылаҧш аҟəымҭхакəа сахəаҧшуан. "Ибгəаҧхама? Иџьабшьоит ибасҳəар изнапкымҭоу, ари Хамида лоуп ҳамҭас исызҭаз, лара лнапа иҟалҵеит",-лҳəеит. Ииашаҵəҟьаны, аҩны дыҩналашаауа ҭыҧҳа ссирк лсахьа қəҵаны икыдын, абыржəгьы сыла ихгылоуп уи асахьа ҧшӡа. Усҟан Хамида аҭаацəара даламлаӡацызт, лусура анаҩс аамҭа лҽахаршəаланы бзиа илбоз аҟазара зымҩа инлыжьуамызт. Ишҧаҟалеи, ишҧацəырҵи Хамида лнапкымҭа ссирқəа ирыҵаҵəаху амаӡақəа раартра?

© Foto / Хамида Иакуб-оглы
Хамида Иакəыб-оглы лнапкымҭа

"Сара ари аус садзыҧхьалаз, агəыбылра сзыркыз сан лаҳəшьаҧҳа Ансиа Сабекиаҧҳа лоуп. Усҟан лара илхыҵуан 14 шықəса, сара 20 шықəса. Саншьа иҧшəма ҧҳəыс Харьков дынхоит, лара даара иссирны дықəҵоит, ишырҳəо еиҧш, лнапы ахьы аҧссоит. Ансиа уахь лассы-лассы дцалон, убраҟа илҿылҵааит. Аҧсныҟа дхынҳəны данаалак, лхы ақəырҧсны лхы-лгəаҿы иааиуаз асахьақəа қəылҵон. Саргьы убас еиҧш схы ҧысшəарц сҭаххеит", - лҳəеит Хамида ҳаиҿцəажəараҟны.

Хамида Иакəыб-оглы, Аҧснытəи аҳəынҭқарратə университет афилологиатə факультет, аҧсуа-англыз аҟəша далгеит. Анаҩс, аусура далагеит Аҧснытəи аҳəынҭқарратə телереадиоеилахəыраҿы. Раҧхьа арҿиара лнапы алалкит адырраҭара "Шьыжьыбзиа Аҧсынтəыла" амҩаҧгаҩыс, иахьа Аҧсуа радио адикторс дыҟоуп. Хамида илгəалалыршəоит раҧхьатəи лусумҭақəа рыӡбахə.

© Foto / Хамида Иакуб-оглы
Хамида Иакəыб-оглы лнапкымҭа

"Раҧхьа сара ахəыҷы маҭəақəа рыла салагеит ақəҵара. Усумҭак усҟан ҩымчыбжьа садхалозтгьы, уажəы ҩымш рыла иҟасҵоит. Насгьы усҟантəи уажəтəи сусумҭақəа еиҿсырҧшуазар, хымҧада исаҩсыжьуаз агхақəа збоит. Иара аныҟасҵоз иҧшӡазшəа сзааиуан. Сусумҭақəа еиуеиҧшым ажанрқəа рыла еибаркуп. Аҭаацəаара салалаанӡа еиҳарак снапы иҵысхуаз аҧсабара, ашəаҧыџьаҧ, амшын аҟəара, ашəҭқəа уҳəа урҭ ракəын. Ахшара дансоу ашьҭахь, сусмҭақəа рхаҿреи ртематикеи маҷк рҽырыҧсахит", - лҳəоит Хамида.

© Foto / Хамида Иакуб-оглы
Хамида Иакəыб-оглыи лыҷкәын Саид Ҭаркьыли

Хамида Иакəыб-оглы, излазгəалҭо ала, ахшара данлоу анаҩс, еиҳарак зықəҵара далагаз ахəыҷы идунеи аазырҧшуа амаҭəарқəа роуп: аҳəыҷы иблақəа, инапқəа, ишьапқəа, ацəымҳақəа, арныҟəагақəа уҳəа убас иҵегьы. Ақəҵара инаҷыданы, иара убас Хамида зеиҕьыҟам ала дҧоит.

"Шықəсыки бжаки зхыҵуа сыҷкəын хəыҷ Саид Ҭаркьыл зны-зынла дансыцхраауа ыҟоуп снапы злаку аус аҿы. Уимоу, арахəыцқəа сзааг ҳəа аниасҳəалак, рыҧшшəқəа ицəеилагозаргьы иманы дысзааиуеит. Еиҳарак уахынла иара дансырцəалак ауп сусура анеилашуа. Исмырбакəа рахəыцк, гəырк иҿахьы инеигар ҳəа сшəоит азы. Ақəҵараҿы схы иасырхəоит еиуеиҧшым арахəыц аҧшшəахəқəа, иҭысхуа асахьа зеиҧшроу инақəыршəаны",-лҟазара амаӡақəа ҳацеиҩылшон Хамида Иакəыб-оглы.

Хамида акыр дрызгəыдууп дызланагалаз лабхəаара, иара убас лҭаацəа. Избанзар, урҭ ирыбзоураны бзиа илбо лусура ашҟа дныҟəоит. Аха, зегь раҧхьа илыргылоит анра.

"Ақəҵареи аҧареи еиҧшны еицысзааиуеит. Аӡынразы сыҷкəын имаҭəақəа сҧоит. Уи шаҟа аҧхарра аҵоузеи сара сзы! Ҧшӡала, Ашықəс Ҿыц ауп сусумҭақəа еиҳарак уи ауп изызку, 30 инареиҳауп уажəшьҭа зықəҵара сылшахьоу. Ирацəоуп ҳамҭас ирысҭахьоу, изгəаҧхо ансыдҵаалаугьы ыҟоуп, хымҧада зегьы рҭахрақəа мап ацəыскуам, ргəы иахəартə еиҧш аҟаҵара сҽазысшəоит",-лҳəеит Хамида.

Хамида Иакəыб-оглы, лгəы иҭоуп Аҟəа ақалақь ахəыҷтəы-рҿиаратə ҩны "Аинар" аҟны ааҧынразы лхатə цəыргақəҵа аиҿкаара. Хымҧада, усҟан анапҟазара знапы алаку зегьы алшара рымоуп Хамида лусумҭақəа лабҿаба рбара.

Ишаҧу еиҧш, аҧсуаа жəытə-натə аахыс аҧхəыс лнапҟазара пату ақəырҵоит. Иахьа уажəраанӡа еиқəырханы ирымоуп ранацəа, рандуцəа рнапкымҭакəа, урҭ зегь раҧхьа иргыланы ҳҭоурых амырӡреи агəалашəареи ирҿахəҳəагоуп.

Хамида илызкны анҵамҭа сырхионаҵы, схəыцраҿы аҭыҧ лыман санду Нелли Кəыҵниа-Ҷанба. Шаҟа дрыхӡыӡааны иаҳлырбоз лнапала исны, иқəҵаны, иҧаны иҟалҵоз аҩнымаҭəақəа. Аха, рыцҳарас иҟалаз Аҧсны Аџьынџьтəылатə еибашьраан Тамшь ақыҭан ақырҭқəа ирыблыз рыҩны иалаӡит. Иҿымцəааит ҳҭоурых аҟəырҷахақəа, ирацəаҩхааит Хамида леиҧш анапҟазара пату ақəызҵо, бзиа ибаны аџьашьахəқəа зырҿио ҳаҧсуа ҭыҧҳацəа рбаҩхатəра.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

388

Шьаҿацыԥхьаӡа иара ихаҿсахьа лаша ҳҿалашалоит: Алықьса Џьениа игәалашәаразы

86
Жәабран 21 рзы аԥсуа шәҟәыҩҩы Алықьса Џьениа диижьҭеи 91 шықәса ҵит. Уи ирҿиаратә мҩеи иуаажәларратә усуреи ртәы дазааҭагылоит, насгьы игәалашәараҿы дшаанхаз атәы ҳзеиҭеиҳәоит апоет Анатоли Лагәлаа.

Иахьа ҳаԥсуа литератураҿы иналукааша апрозаикцәа хәҩык рхыԥхьаӡара ҳауҳәар ҳҭахуп ҳәа шьоук аасыдгылар, сара даара бзиа избо апрозаикцәа убарҭ ахәҩык рхыԥхьаӡараҿ даласҵоит Алықьса Џьениа! Избанзар, уи сара саныхәыҷыз аахыс зырҿиара сгәаԥхо, зышәҟәқәа сыхчы иаҵаҵан сыцәоз, урҭ исзаадыртуаз амаӡақәа сыԥсҭазаараҿы акырӡа исыхәаз, наҟ-наҟ иара сара схаҭа сырҿиараҿгьы анырра бзиа сызҭаз, иҵаулоу шәҟәыҩҩуп.

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Алықьса Џьениа

Сара журнал "Алашараҿ" зегь раԥхьаӡа санымҩахыҵ, усҟан аабатәи акласс аҿы стәан, сҩымҭа хәыҷқәа зныз атетрад аасымхны ирыԥхьаз, иагьсыдзырҽхәалаз иара иоуп. Усҟан иара ажурнал аредактор хадас дыҟан… Урҭ ашықәсқәа ахаангьы исхашҭӡом… Саб аредакциақәа рахь симан дныҟәон, ашәҟәыҩҩцәа сыдирдыруан, избанзар, нас излеилыскааз ала, сабгьы сара сеиԥш дышхәыҷыз аҩра далагахьазаарын, аха нап идызкылоз аӡәгьы даныҟамла, хәыҷы-хәыҷла ихьшәашәазаап игәаҿы апоезиа… Убри аҩыза саргьы исмыхьырц азы акәхап, салагашьа аниба, абри ак илазар ҟалап, ашәҟәыҩҩцәа дызҿу дсырбар, маҷк дыргәаԥхар, издыруада акы дазкылсыр ҳәа, сшыхәыҷыз аредакциақәа рахь сдәықәигалеит…

Ахаан исхашҭуам, ҳазҭаз автобус Кьалашәыр шыҟаз ианааилак, Аҟәа ианазааигәахалак, сгәы аҭыԥа-ҭыԥара ишалагоз, избанзар ашәҟәыҩҩцәа рахь анеира, аредакциақәа рахь амҩахыҵра даара сацәыԥхашьон…

Убас еиԥш иҟаз саби сареи ҳныҟәарақәа рҟынтәи иахьагьы ихааӡа исгәалашәо раԥхьа исыргылоит ашәҟәыҩҩы Алықьса Џьениа иахь амҩахыҵра. Ишысҳәахьоу еиԥш, усҟан уи "Алашара" даредактор хадан, урҭ рредакциа ыҟан иахьа ибылны игылоу Ленин иашҭа иқәгылоу жә-етажк иҟоу аиҳабыра рыҩны авара, иара х-еихагылак аман. Алықьса аҩбатәи аихагылаҿ имаӡаныҟәгаҩи иареи тәан, егьырҭ аредакциа аусзуҩцәа зегьы ахԥатәи аихагылаҿ. Саби сареи ҳаныныҩнала, даара дҳаигәырӷьан аԥсшәа ҳаиҳәеит, избанзар уи иаразнак илаԥш ақәшәеит сара сарӷьа нап иакыз атетрад иаҵәа!

"Ари аҷкәын ажәеинраалақәа иҩуазар акәхап!" - дычча-ччо раԥхьа сара снапы сымихит, нас саб дхырхәан аԥсшәа ааиеиҳәан, инапгьы имихит.

"Аиеи, цәаҳәақәак иҷышәқәоит, издыруада акы иаԥсазар?!" - сабгьы ишызбоз сара сеиԥш дааԥхашьеит, анаџьалбеит, абри иеиԥш иҟоу ауаҩы иаамҭа баша ицәаҳамгандаз игәахәзар акәхап…

"Иџьаушьаша, аԥсуа шәҟәыҩҩцәа зегьы аҩра жәеинраалала ҳалагеит, нас аиҳараҩык апрозахь ҳаиасит!" - Алықьса аҽыгәҽыгәҳәа дааччан, стетрад хәыҷ аасымихит. Нас ҳара ҳахьтәашаз наҳирбан, иара жәабаҟа минуҭ, стетрад хәыҷ ианыз ахы инаркны аҵыхәанӡа илаԥш ахигеит, карандашьла иахьавишьқәазгьы ҟалеит… Аҵыхәтәан, урҭ дрыԥхьан данаарылга, ихы ҩышьҭихын, саб иахь ҿааиҭит:

"Ари абаҩхатәра имоуп, уаргьы ҳаргьы ҳаицицхраароуп!" - ҳәа.

Сара, урҭ рҩыза ажәақәа ирзыԥшымыз, мҵәыжәҩада ажәҩанахь сыԥрырц акаасыгымхеит!

Нас, дызхатәаз истол аганахьшәа иақәгылаз акнопка еиқәаҵәа днақәыӷәӷәан, имаӡаныҟәгаҩ ԥҳәызба илеиҳәеит Мушьни Миқаиеи Витали Амаршьани иара иҿы илбаарц. Урҭ шәымҭақәак рыла ианылбаа, дрыҳәеит, даара смаршәа кны, сҩымҭа хәыҷқәа ирыԥхьарц, еилдыргарц, ирыцхраарц, гәаӷь хәыҷык шыҟаз агәра диргеит. Даргьы, саби сареи даара пату ҳақәҵаны, ҳаԥхьа игыланы, хыхь дара ахьтәаз аредакциа ауадахь ҳаргеит…

Убри нахыс, ашкол саналга, Аҟәатәи арҵаҩратә институт санҭала, иареи сареи еиҳагьы ирлас-ырласны ҳаиқәшәон, илаԥш ҵар схын, сҩымҭак акьыԥхь абар, иара иаразнак даԥхьон, шамахак игәаанагара самҳәакәа соуимышьҭыцызт…Иџьаушьаша, ҳара ҳабиԥара, иара ҳара акырӡа ҳашиеиҵбацәазгьы, ҳанибалак, иаразнак каҳуажәра ҳнеиԥхьон, дмыццакыкәа дҳалабжьон, даара акырынтә иҳаиҳәахьан игәы иаланы, ҳара ҳабиԥара аҵкыс, шәара бзиа шәеибабала, пату еиқәышәҵала, шәеихӡыӡаала ҳәа…

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
А.Аџьынџьал, А.Џьениа, А.Гогәуа, А.Зыхәба, Ш.Ҷкадуа, Ҷ.Џьонуа, Ц.Киут

Ахаан исхашҭӡом, ишкәакәаӡа "Волга" ҭбааҭыцәк дақәтәан, уи есымша ашьҭахьтәи абагаж ашә акӡомызт, алабыҵә авҵаҵан иман. Енвер Ажьибеи сареи иахьгылаз ҳишьҭуан, "уа аччаҳәа ишуа уаткак ҭагылоуп, иаажәгеишь, ҳазхарагьы ҳагьааинарцәажәап!" иҳәон… Ҳаргьы раԥхьаҵәҟьақәа ҳаԥхашьон, аха нас, ҳаб иҳаԥшьаҭра ҳаҵалозшәа, ҳгәырӷьаҵәа амашьын ахь ҳҿынаҳхон!

Алықьса Џьениа, ишыжәдыруа еиԥш, қәра дук нимҵӡеит, исакьаҳәымҭа дышҭагылаз машәырла дҭахеит аԥсуа-қырҭуатә еибашьра ашьҭахь… Уи ибеит аԥсуаа ҳиааира, дахаанхеит иара иабиԥареи иареи акырӡа шықәса иззыԥшыз агәырӷьара дуӡӡа - Аԥсны Ахақәиҭра! Уи хьаҳәа-ԥаҳәада инапы аҵаиҩит 130-ҩык ҳаинтеллигенциа 1977 шықәса рзы ЦК КПСС Иреиҳаӡоу Амаӡаныҟәгаҩ Л.И. Брежнев иахь ирҩыз "Аԥсуа шәҟәы". Убри иахҟьаны, иара ажурнал "Алашара" редактор хадас дахьыҟаз дамырхит, аха хьаасгьы имкӡеит, избанзар уи ижәлар зегьы ирусын, ирхьаан, ажәлар рус еиҳаз акгьы ыҟаӡамызт иара изы!

Алықьса Камыгә-иԥа дравторуп жәаҩа шәҟәы. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ажәабжьқәеи, аповестқәеи, ароманқәеи: "Сышьха қыҭа", "Ақалақь иаҵәа", "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Аӡы аԥсра", "Иалкаау", "Агәнаҳа уаҵамлан, сашьа", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы", "Адокументтә повестқәеи ажәабжьқәеи", "Ажәабжьқәеи аповестқәеи". Урҭ зегьы, иара акырынтә иҳәо саҳахьан, хәынтә-хәынтә ишхиҩылаахьаз, иџьабаа ӷәӷәа шрыдыз, аха зегь акоуп, зегьыҵәҟьа ракәымзаргьы, еиҭах акык-ҩбак инапы рыҵгара дшазыхиаз, игәы иҭыхоз иҵегь дирҳәар шиҭахыз…

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Алықьса Џьениа дназлоу ашәҟәыҩҩцәа Л.Н. Толстои Иаснаиа Полианаҿы иҟоу иаҳҭынрахьы амҩа иқәуп. 1974 ш.

Алықьса Аԥсни Урыстәылеи рышәҟәыҩҩцәа реидгылақәа дрылахәын, уи аҵара инарҭбаан иман, далгахьан Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет, иара убасгьы ҩышықәсатәи аҵара дахысит Москва М.Горки ихьӡ зху Алитературатә институт аҿы еиҿкаау Иреиҳаӡоу алитературатә курсқәа. Аус иухьан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" аҿы корреспондентс, акультура аҟәша аиҳабыс, иара убасгьы С.Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә театр аҿы алитература аҟәша аиҳабыс, ажурнал "Алашара" аредактор хадас, ашәҟәҭыжьырҭа "Алашара" аиҳабыс, Аԥсны Ашәҟәы абзиабаҩцәа рхеидкыла аиҳабыс.

Ашәҟәыҩҩы иара иҩымҭақәа рнаҩсгьы есымша дрызҿлымҳан ҳаԥсуа доуҳатә культура иазааигәоу аҩымҭа дуқәа ҳбызшәала рырцәажәара, ҳаԥхьаҩцәа дырдырра, алитературатә еимадара бзиақәа реиҿкаара. Уи аԥсшәахь еиҭеигахьан аҳәаанырцәтәи ашәҟәыҩҩцәа ражәабжьқәеи рповестқәеи рацәаны. Уи еиҳарак аиҭагараз дрызҿлымҳан аурысшәахьтә, абаза бызшәахьтә, аҟабарда бызшәахьтә, ачерқьесс бызшәахьтә, ауаԥс бызшәахьтә, ақырҭ бызшәахьтә: А.Моравиа, К.Г. Паустовски, В.П. Астафев, А.Несин, Б.Х. Ҭхаицухов, А.Н. Охтов, П.Т. Мисакова, А.А. Шогенцуков, О.Ш. Иосилиани, В.М. Гоглоев уҳәа убас ирацәаҩны.

© Foto / предоставил Анатолий Лагулаа
Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аилазаара

Ҳаԥсуа литературатә критикаҿы ашәҟәыҩҩцәа зегьыҵәҟьа ирқәашьӡам инарҭбаан рҩымҭақәа рӡыргара, рыхцәажәара, рыларҵәара. Уи аус аҿы Алықьса Џьениа анцәа илаԥш хаа ихын, избанзар уи ирҿиамҭақәа рыхцәажәара инарҵаулан имҩаԥыргахьеит иналукааша ҳакритикцәеи ҳашәҟәыҩҩцәеи: А.Аншба, С.Зыхәба, В.Бигәаа, У.Аҩӡба, М.Лашәриа, Б.Гәыргәлиа, Ш.Салаҟаиа, Р.Қапба.

Академик Ш.Салаҟаиа Алықьса Џьениа 2010 шықәса рзы "Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" хә-томкны зҭыҵра иалагаз ишәҟәқәа раԥхьажәаҿы иазгәеиҭоит: "Алықьса Џьениа иҩымҭақәа ихадоу зеиԥш цәаҩас ирымоу - урҭ зегьы, шамахамзар, ҳазну аамҭа иахьазку ауп. Иаҳҳәап ироманқәа "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы" аԥсуа қыҭа, 1930 ашықәсқәеи, Аџьынџьтәылатә еибашьра дуи, уи иацааиуаз раԥхьатәи ашықәсқәеи ирыхьӡынҩылоуп.

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа

"Абна амаӡа" акәзар, Аџьынџьтәылатә еибашьра иазку раԥхьаӡатәи документалтә романуп, фырхаҵа хадасгьы иагәылагылоу Белоруссиатәи абнаршәырақәа рҿы апартизантә қәԥара напхгара азызуаз аԥсуа еибашьҩы-гәымшәа Давид Зыхәба иоуп. Ари ароман аԥҵаразы автор акыр аус рыдиулеит архивтә материалқәа, иара убасгьы, уи зныкымкәа-ҩынтәымкәа днеит, инарҭбаан диҿцәажәеит ароман афырхаҵа хада. Убри иабзоуроуп ароман ахҭыс хадақәеи ахаҿсахьа хадақәеи лакҩакрада рыгәра уго иахьыҟалаз.

Лымкаала иазгәаҭатәуп ашәҟәыҩҩы иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь, 1999 шықәса рзы иҭыҵыз уи идокументалтә повестқәеи иажәабжьқәеи реизга "Рақәшәашьа рхаҵашьахеит". Ари аизга еиднакылоит ашәҟәыҩҩы аԥсҭазаараҿы иҟалаз ахҭыс иашақәаҵәҟьа шьаҭас ирыҭаны иааирыԥшыз аԥсуа-қырҭуатә еибашьраҿы имҩаԥысуаз ахҭыс гәыҭшьаагақәа".

Ашәҟәыҩҩы ишәҟәы "Иақәшәашьа ихаҵашьахеит" аԥхьажәаҿы иҩуеит: "Абраҟа зыхьӡ сымоу Џьон Ӡиӡариа ихала ибаҟа ичаԥеит. Уи иадгалатәым маҭәахә ҷыдак, ихәыцу, ихыҭҳәаау ажәак, иаҭахым арԥшӡара, арашы ахҭәалара, иазхоит иара иҟаиҵаз агәымшәара, афырхаҵара, ахьӡ-аԥша".

Алықьса Џьениа заамҭа аҿахәы зҳәаз шәҟәыҩҩуп… Уи илшеит ҳлитератураҿы уаанӡа иҟаз атрадициа дуқәа рықәныҟәара, рыцҵара, аԥхьаҩ ахара ирԥшра, ирхәыцра, иргәырҩара, иргәырӷьара. Иҟалап, иаџьал ас ианакәымыз ихьымӡазҭгьы, иԥышәеи, идырреи, ибаҩхатәреи иҵегь ихатәраз ҩымҭа дук ҳажәлар ирхыргаз аибашьра иазкны аԥҵара дахьӡазҭгьы… Аха, уара иуҳәо анцәа иануцимҳәо, иара анцәа ихаҭа абаҩхатәра ҟаимаҭ злаҵаны иишаз ауаагьы иаалырҟьан рымҩа ацгәеиқәаҵәа ихнаҵәоит, ирҳәаз, ирҩыз рызирхоит, уинахыс рус иацызҵогьы, абаҩхатәра рылаҵаны рцәыргара иараӡәк иоуп изылшо… Уи уаҩ дзаԥырхагахаӡом, избанзар, уи иара Анцәа ихаҭа иусуп, досу иара иҳәаақәа идыруеит, дызхымԥо, дызҵымԥо…

Ҳара дҳаман ашәҟәыҩҩы ду, уи лахьынҵас анцәа дҳаиҭеит, ҳара дҳацуп, ҳара егьа хара ҳцаргьы, ҳхынҳәны, ҳамҩа иара ила ҳаиҭалагароуп, ҳахьынӡааихьоу ҳхамышҭырц азы, шьаҿацыԥхьаӡа иара ихаҿсахьа лаша ҳҿалашалоит…

86

Асабрада, адистанциа, арзҩыдара: аурыс театр аусура хацнаркит

21
(ирҿыцуп 13:21 16.02.2021)
Жәабран 15 инаркны Аԥсны атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, акультуратә центрқәа, акультуратә ҩнқәа, ацәыргақәҵатә залқәа русуразы азин ҟаҵоуп асанитартә нормақәеи аԥҟарақәеи ирықәныҟәаны.

Аԥкрақәа рнаҩс аусура хацнаркит Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр Карл Гальдони иҩымҭала ақәыргыламҭа "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ала.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра ишьақәнырӷәӷәаз асанитартә ԥҟарақәа инарықәыршәаны жәабран 15 рзы аурыс театр ҩаԥхьа ашәқәа аанартит. Атыәлаҟны акультуратә усҳәарҭақәа Аԥсны аус руамызт ԥшьымз раахыс. Иубаратәы иҟан ахәаԥшцәа ари амш ишазыԥшыз, атеатр иаҭааз рхыԥхьаӡара рацәан. Ашә уахьаахыҵуаз, атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан, ирырҭон асабрадақәа, асоциалтә дистанциагьы ахылаԥшра арҭон.

  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
  • Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан
    © Sputnik / Леон Адлейба
1 / 3
© Sputnik / Леон Адлейба
Атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан

Аурыс театр аиҳабы Иракли Хынҭәба ԥшьымз раахыс зусура аанкылаз атеатр аԥсҭазаашьа дазааҭгылеит, иҳәеит аԥҟарақәа зегьы рықәнаҟәара ишазыхиоу, избанзар аҟаза еснагь бзиа ибо иус даҿымзар, алҵшәа изалгаӡом.

"Ҳгәы иаахәеит ҩаԥхьа ҳтеатр аусура иалагартә еиԥш алшара ахьыҟалаз. Иубаратәы иҟоуп, шаҟа ргәы ацԥыҳәаны имҩахыҵуа ҳахәаԥшцәа. Иахьа идҳарбараны иҟоу аспектакль "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ари даара апозитив зҵоу комедиоуп. Сгәы иаанагоит, иахәаԥшуа ргәалаҟазаара еизнарҳап ҳәа", - иҳәеит Хынҭәба.

© Sputnik / Леон Адлейба
Иракли Хынҭәба

Игеит аҩбатәи аҵәҵәа. Аспектакль алагара рацәак агым. Ахәаԥшцәа рхы-рҿы ианубаалон шаҟа атеатр ахь амҩахыҵра ишазыԥшыз, ныҳәак ирзаҩызахеит иахьатәи амш. Ахәаԥшҩы Шьарида Қаԥшьԥҳа лгәаанагара аспектакль алагаанӡа иҳацеиҩылшеит.

"Иахьа актиортә ҟазара знапы алаку рзы, иара убас ахәаԥшцәа рзгьы гәахәаратә мшуп. Избанзар, аԥкрақәа анаԥыхха аамышьҭахь, ари раԥхьаӡатәи культуратә цәырҵроуп. Уи, хымԥада , угәалаҟазаара шьҭнахуеит. Сгәы иаанагоит, ҳазхәаԥшраны иҟоу ақәгылара "Кьоџьаа рҭыӡшәа" еиҳагьы ҳарлахҿыхап ҳәа", - лҳәоит аҭыԥҳа.

Игеит аҵыхәтәантәи ахԥатәи аҵәҵәа. Аспектакль иалагеит, ицәеит алашарбагақәа. Нак хара лашарак аакит, асценахь иаацәырҵит актиорцәа, игеит анапеинҟьабжьқәа. Аспектакль цонаҵы аччабжьқәа азал иҩныҩуан, амузыка лахҿыхи, актиорцәа рыхәмарреи ухы-угәы еизнарҳауан.

© Sputnik / Леон Адлейба
Атеатр, асабрада, адистанциа: аԥҟарақәа ирықәныҟәо РУСДРАМ ашәқәа аанартит

Ҩ-сааҭк инареиҳаны ицоз аспектакль аашьҭахь, уи иалахәыз актиор Џьамбул Жорданиа иҳәеит, актиорцәа ишырцәыуадаҩыз акраамҭа ахәаԥшцәеи дареи аимадара ахьрымамыз.

"Аԥкрақәа ирыхҟьаны аҽазыҟаҵарақәа рзы аамҭа маҷны ишҳамазгьы, зегьы акоуп ҳаиҵамхаӡеит. Ажәытәан ауаҩы игәы анҽеимыз шәала-кәашарала игәы рҟачон, убас еиԥш ҳазнеиуеит ҳара ҳусгьы. Аԥкрақәа рышьҭахь, иаҳҭаххеит ахәаԥшцәа раԥхьатәи атеатр раҭаара лахҿыхрала ҳаԥыларц", - иҳәеит актиор.

Жәабран 16, 17 рзы аурыс театр аҟны иддырбараны иҟоуп Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" иалху аспектакль.

21

Џьопуа Тҟәарчалтәи аџьармыкьазы: апроект ала иаартны иазгәаҭоуп, аха иаркызар иаҳа еиӷьхон

0
(ирҿыцуп 19:41 24.02.2021)
Тҟәарчалтәи аџьармыкьа аиҳабы Сасрыҟәа Џьопуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аџьармыкьаҿы ицо аргыларатә усурақәа ртәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Џьопуа Тҟәарчалтәи аџьармыкьа аиҭашьақәыргылара иазкны

"Аремонттә усурақәа ирзоурыжьран иҟоуп 3 миллионки 500 нызқь мааҭи. Урҭ аԥарақәа ҳарзыԥшуп. Апроект ала аџьармыкьа аартны иазгәаҭоуп, аха иаркызар иаҳа еиӷьхон. Уажәы ахәаахәҭразы аџьармыкьахь иааиуа ауаа маҷуп. Иахьықәгыло ыҟаӡам, ақәа леи, асы леи, адәы иқәгылазароуп. Бедиа ибгаз амҩа иахҟьаны аџьармыкьаҿы ахәаахәҭыҩцәа агхеит. Уажәы ауаа адәахьы ихәаахәҭуеит, астолқәа ргыланы ирымоуп", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьопуа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.

0