Зегь раԥхьа иргылон иуаҩра: аԥсуа персонаж даазырԥшуаз Чынчор Џьениа изкны

131
(ирҿыцуп 11:16 04.04.2020)
Аԥсуа театр актиор Чынчор Кәасҭа-иԥа Џьениа диижьҭеи иахьа иҵит 90 шықәса. Уи зыстуденттә ԥсҭазаара инаркны иаагәаны дыздыруаз, зыҩны акырынтә инеихьаз Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа иаҳзеиҭалҳәоит уи илаз аҟазшьақәеи иактиортә баҩхатәреи ирызку лгәалашәарақәа.

Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иақәашьын актиорцәа шьахәқәа. Атеатр закәу еилыскаауа саналагаз ашкол санҭаз ауп, насыԥны сара срыхьӡеит атеатр акорифеицәа ҳәа ззырҳәоз актиорцәа рӷьырак, иаҳҳәап разҟны исоуит Леуарса Касланӡиа, Минадора Зыхәба реиԥш иҟаз қәрала усҟан зегьы иреиҳабыз, сқыҭа иалҵыз аҟазацәа рдырра.

Анаҩсан, атеатртә институт санҭала, атеатр еиҳа лассы-лассы саднаԥхьало саналага, алшара соуит аԥсуа театр аҿы 80-тәи ашықәсқәа рзы аус зуаз зегьы хаҭала рбара, рацәажәара.

© Foto / из личного альбома Чинчора Джениа
Армарахьтә арӷьарахь: Виачеслав Арӡынба, Михаил Ақаҩба, Елеонора Коӷониаԥҳа, Чынчор Џьениа

Сыстуденттә ԥсҭазаара анналага инаркны, иааигәаны издырыз, зыҩны акырынтә снеихьаз дреиуоуп иԥсы ҭазҭгьы иахьа 90 шықәса зхыҵуаз актиор Чынчор Кәасҭа-иԥа Џьениа. Уи иԥеиҳаб Адгәыри сареи курск аҿы аҵара еицаҳҵон, убри аҟынтә Чынчор акырынтә ҳастуденттә ԥсҭазаара даҭааны ибахьан, акырынтәгьы ҳхәы неигахьан.

Схаҿы дынхеит иара, алаф зҿыкәыҳәҳәуаз, аԥсуа цәаҩа инамыцхәны иныҟәызгоз уаҩны. Чынчор данцәажәоз, игәнаҳкыларц ииҭахыз ҽмыршьагала инақәырӷәӷәаны иҳәон. "Сара сцеит, шәҟәышыз", - иҳәон уи, ҳзеиԥшынхарҭа ааныжьны дандәылҵуаз. Иԥа хазы далкааны дизныҟәомызт, Чынчор изы акурс аҿы аҵара зҵоз зегьы ихшара ракәушәа даҳхылаԥшуан.

Аинститут ахыбраҿы даннеилакь, иҷкәын ихәшьара мацарақәа еилкааны дцомызт, зегьы дҳазҵаауан. Абас иҟан Жәлар рартист иҟазшьа. Чынчор зегь раԥхьа иргылон иуаҩра, иаԥсуара, анаҩс азанааҭ усқәа. Акыр дышҳаиҳабызгьы, ҳара дҳақәлоушәа акәын дшаҳзааигәаз, убри аҟынтә, ҳаргьы иабхьӡы адымкылакәа Чынчор ҳәа иаҳҳәон.

Мшаԥымза 4, 1930 шықәсазы Гәдоуҭа араион Аҷандара ақыҭан диит ҳара ҳазлацәажәо актиор, уи аԥсуа театр даднакылт Қарҭтәи атеатртә институт даналга ашьҭахь. Усҟан, 1958 шықәсазы аинститут аҿы зҵара хзыркәшоз аԥсуа студентцәа рыстуденттә спектакль рыманы иааит аԥсуа театр амхурсҭа иҭаларц азы. Урҭ рҵаҩыс ирымаз СССР жәлар рартист Акаки Хәараа иқәиргылаз адипломтә спектакль В. Гиуго "Анджело" иманы истудентцәа ӡыригарц Аҟәаҟа иааигеит.

© Foto / kino-teatr
Чынчор Џьениа

Атеатрҭҵааҩ Алексеи Аргәын ишазгәеиҭахьоу ала "аспектакль қәҿиарала имҩаԥысит, уи иабзоураны Чынчор иҩызцәа Софа Агәмаа, Нурбеи Камкьиа, Еҭери Коӷониа уҳәа аԥсуа театр атруппа иаалагылеит". Убри ашықәс инаркны Жәлар рартист Чынчор Џьениа иԥсҭазаара зегьы аԥсуа театр иадҳәалан. Актиор иихәмархьоу арольқәа ҵҩа рымам, иаҳәап: Амаиор - "Иван Аԥсуа" (М.Чамагәуа), Иаго - "Отелло" (У. Шекспир), Бадра - "Ахра ашәа" (Б. Шьынқәба), Дадын - "Аԥсҳа Леон - 1" ( А. Агрба), Манучар - "Март" (Шь. Аџьынџьал) уҳәа ирацәоуп актиор ирҿиаратә мҩаҿы инеигӡаз арольқәа.

© Foto / screenshot: "Белый башлык" (1974)
Афильм "Хҭарԥа шкәакәа" аҟнытә акадр

Иазгәасҭарц сҭахуп Чынчор Џьениа ирольқәа рынагӡашьа ишанубаалоз аԥсуа цәа, асценаҿы ицәырҵра аԥсуа театртә пеизаж иаҩызан, даҽакала иаҳҳәозар ԥсыуа персонажын. Атеатр аҿы иихәмаруаз арольқәа рнаҩсангьы, Чынчор Кәасҭа-иԥа аус иуан Аҳәынҭқарратә филармониаҿы еиҿкааз аминиатиурақәа ртеатр "Чарирама" аҿы. Ҳаныхәыҷқәаз инаркны абри атеатр абзоурала Чынчор ибзианы даадыруан акыр иҵарыз, акыр илахҿыхыз иқәгыларақәа рыла. Араҟа актиор иааиртуан иԥсабара иалаз алаф.

© Foto / screenshot: "У самого Чёрного моря" (1975)
Афильм "У самого Черного моря" аҟнытә акадр

Чынчор абарҭқәа рыдагьы, усҟантәи ашколхәыҷқәа даҳҭаауан алитературатә ԥхьарақәа рымҩаԥгаразы. Еиҳаракгьы, иара исахьаркны иҳадигалон асатирик Шоҭа Ҷкадуа иҩымҭақәа. Асценаҿы еиԥш, Чынчор аԥсҭазаараҿтәи илаф аҵак ҷыда аман. Исҳәарц сҭахуп атеатр аҿы Амиран Ҭаниеи, Мажара Зыхәбеи, Чынчор Џьениеи, Сергеи Сақаниеи бааԥсыла алаф шдырҿиоз. Акыр игәаӷьыуацәоуп урҭ рлафқәа аԥхьаҩ иахь рцәыргара, аха иҟоуп еиҭамҳәакәа сызвымсуа.

© Foto / предоставлено семьей Шоты Чкадуа

Ҽнак зны, аԥсуа театр гастроль ҳасабла идәықәлеит. Изықәтәаз равтобус Гәымсҭа ацҳа иқәсуаны, наҟынтә машьынак рҿалазаап. Ирҿалеит, аха еидыслара ҟамлакәа еивысзаап цәгьала. Атеатраа рмашьына аԥсҟы зкыз, рыԥсы анеиқәха, амҩа иқәнаҵы акыраамҭа ирҿалаз егьи амашьынарныҟәцаҩ изы даӷьуа иҿы иҭашәо ҳәо дцозаарын. Даҟәымҵит рҳәеит ари. Ус ари аӷьра згәы ԥнаҵәаз Чынчор дааҵҟьан, амашьынарныҟәцаҩ иаҳауаз абызшәала "Замолчи, замолчи, ты тоже не лучше он", - иҳәазаап. Чынчор дызлацәажәаз аурысшәа акыр иарччеит рҳәеит артистцәа. Актиор ииҳәарц ииҭахыз "уаргьы иара уиеиӷьым" акәын, аха Чынчор иажәа нхеит атеатруаа рҿы уажәы-уажәы рхы иадырхәо акәны.

Иахьагьы аполитикцәа, ма ус ауаа еимакык анрымоу, "ты тоже не лучше он" рҳәалоит, Чынчор дааргәаларшәо. Хымԥада, актиор ианиасакьаҳәымҭаз сара смаҷын, сырхьымӡеит уи данқәыԥшызтәи ирольқәа, аха ус акәзаргьы, иаԥсуа цәаҩа агьама збаратәы сҟалеит. Ҳҩызцәеи ҳареи акырынтә ҳнеихьан Чынчор иҩны. Уи иԥшәмаԥҳәыс Гала ԥсаҭашкәакәа ачеиџьыка змаз, иҟәымшәышәыз ԥҳәысын. Ҳара дара рҿы ҳаннеиуаз, рыҩны дычмазаҩны дышьҭан ақәра змаз Чынчор иаб Кәасҭа. Ауаҩы иҩны тәарҭас, гыларҭас ианумоу ауп икультура зеиԥшроу анудыруа. Исгәалашәоит ҭаацәаныла абду заҟа ихӡыӡаауаз.

© Foto / screenshot: "Воры в законе" (1988)
Афильм "Воры в законе" аҟынтә акадр

Актиор инысымҩаҿы иубаратәы иҟоуп ишиқәҿиоз акомедиатә цәаҩақәа, иара убас атрагедиатә мотивқәагьы. Акритикцәа иалыркаахьан Нелли Ешба лықәыргыламаҭа "Иван аԥсуа" аҿы амаиор ироль анагӡара Чынчор иқәҿиарақәа ишреиуоу.

Чынчор иԥсҭазаараҿы иҟан акинорольқәагьы: Искандер иҩымҭақәа рыла иҭыху "Маленький гигант большого секса", "Чегемский детектив", "Воры в Законе", Б. Шьынқәба "Хҭарԥа шкәакәа" уҳәа рыҟны аепизодтә рольқәа дыхәмаруан. Иахьа зиубилеи азгәаҳҭо актиор аус рыциухьан аԥсуа режиссиорцәа рӷьырак - Азиз Агрба, Дмитри Кәартаа, Валери Ақаҩба уҳәа. Иара иҟазшьамызт урҭ реилыхра, аҟыҟҿыҟ алалара. Иҟалап убри акәзар ҟазшьа хаданы имаз иара, иҟалап убри азакәзар инеибеиԥшны зегьы бзиа дзырбозгьы.

© Foto / screenshot: "Десантура" (2009)
Чынчор Џьениа Аԥсуа театр аҿы аус иуан 60 шықәса

Чынчор Џьениа Аԥсуа театр аҿы аус иуан 60 шықәса инареиҳаны, уи идунеи иԥсахит мшаԥымза 14, 2014 ш. Анышә дамадоуп иқыҭа гәакьа Аҷандара.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

131

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

109
(ирҿыцуп 14:30 02.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзуара, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

109

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

33
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

33
Роман Джопуа

Џьапуа арахә рчымазараҟнытә ҿыц ироуз алаҵазы: даара аџьабаа адбаланы иааган

0
Аԥсны аветеринартә маҵзура аиҳабы Роман Џьапуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаҵзура ҿыц иаиуз алаҵа арахә рзы ишхәарҭоу.
Џьопуа арахә рчымазараҟнытә ҿыц ироуз алаҵазы: даара аџьабаа адбалан иааган

"Иҳауз алаҵа Аԥсны арахә ирымоу ҩ-чымазарак иртәуп. Аҳәынҭқарратә программала ари ахәшә ааҳхәаӡом, иааҳхәо иаҳа злеишәа цәгьоу ачымазарақәа рзоуп аҟнытә, иара апрограмма иаҵанакуамызт. Акрааҵуеит аҳәара ҟаҳҵоижьҭеи Аԥсны аус зуа Еиду амилаҭқәа рхаҭарнакра иҟанаҵо ацхыраарала ари авакцина ҳзааргарц. Даара аџьабаа адбаланы иҳарҭеит ахәшә, ақырҭцәа иаармышьҭырц иалагеит. 15 нызқь доза ҳзааргеит, урҭ рахьынтә аа-нызқь инареиҳаны ишаны ираҳҭахьеит ҳара ҳҳақьымцәа. Авакцина иагхан иахьааз аҟнытә усҟак ахархәара аиуӡом, избанзар зырахә ашьхахь иказцахьоу анхацәа ыҟоуп, ашоура ӷәӷәа аан агәыргьы рылауҵар ҟалаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьапуа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0