Архитектор, асахьаҭыхҩы, аӡахҩы: астудентка Алиса Шәқьериаԥҳа ҳлабадыруеит

579
(ирҿыцуп 14:15 18.04.2020)
Ростовтәи аҳәынҭқарратә техникатә университет аҿы архитектор - апроект аиқәыршәаҩ изаанаҭ ала аԥшьбатәи акурс аҿы аҵара зҵо Аԥснытәи астудентка Алиса Шәқьериаԥҳа ҳазҭагылоу аамҭазы лҵаратә процесс шымҩаԥысуеи илылоу аҟыбаҩи ртәы дазааҭгылоит Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәпҳа, Sputnik

Алиса Шәқьериаԥҳа, Баграт Шьынқәба ихьӡ зху Аҟәатәи актәи абжьаратә школ даушьҭымҭоуп. Аҵара лҵоит Ростовтәи аҳәынҭқарратә техникатә университет аҿы, архитектор-апроектҟаҵаҩ изаанаҭ ала. Лара дхәыҷаахыс арҿиара бзиа илбоит, иагьлыцааиуеит. Убри аҟынтә азаанаҭ алхра аамҭа анлыдгыла, гәыҩбарак ҟамҵакәа лгәы иаҭахыз алылхит. Ҳазҭагылоу аамҭазы, адунеи аҿы аҭыԥ змоу аҿкы чымазара иахҟьаны аҳәаанырцә аҵара зҵо астудентцәа рыҩны иҟоуп, рырҵаҩцәеи дареи рҽеимардоит ҭелла, акомпиутерттә хархәагақәа рыла. Убас Алисагьы, лҩызцәа аӡәырҩы реиԥш, лҵара мҩаԥысуеит абри иҟоу аҭагылазаашьаҟны.

Кадир Тванба
© Фото : предоставлено Кадиром Тванба

Арҭ амшқәа рзы Алисеи сареи акыр ихаҭәааз ҳаиҿцәажәара мҩаԥысит. Лзаанаҭ инаҷыданы илылоу аҟазара амаӡеи, лдунеихәаԥшышьеи сыргәылалырԥшит.

"Сара схәыҷаахыс арҿиара бзиа избоит. Еснагь сазхәыцуан ҵарак ҵаны стәыла сызлацхраашаз, ахаҿра ахьсырԥшӡашаз, аҭоурых ду иамоу аихаҳара ахьсылсыршашаз. Абжьаратә школ саналга, сара араҟа аԥышәарақәеи аицлабреи сырхысит, ҳҳәынҭқарра исзоунажьыз алимит абзоурала хәыда-ԥсада иреиҳау аҵараиурҭа сҭалеит. Ааи, аҳәаанырцә аҵара сҵоит, аха уи шыхсыркәшалак Аԥсныҟа схынҳәуеит, араҟа аусура салагарц гәҭакыс исымоуп", - ҳәа азгәалҭеит Алиса Шәкьериаԥҳа.

Алиса Шәқьериаԥҳа излалҳәо ала, рҵаратә ароцесс даара аинтерес аҵаны имҩаԥысуеит. Атеориа анаҩс, алшара рымоуп рԥышәа аизырҳаразы егьырҭ ақалақьқәа рҭаара, рырҿиара шәыгарацәала аԥсы ахаҵара.

"Санкт-Петербург, Прага, Ҟрым уҳәа апрактика ҳахысуан. Убри аан аҭыԥ амоуп досу дахьынхо атәылаҿы аԥышәа ахысра. Сара актәи акурс аҟны аҵара анысҵоз Санкт-Петербург сыҟан, анаҩс Ҟрымҟа ҳдәықәырҵеит, ҳазҭоу ашықәс азы аҩны сҟалоит, араҟа сахысуеит аԥышәа аизырҳара. Санкт-Петербург даараӡа исгәаԥхеит, уаҟа ҳара иҭаҳхуан архитектуратә ргыларақәа, аграфика, аҿыханҵа, ахәшала ҳҭыхуан. Еиуеиԥшым аҭыԥқәа ҳарҭаауан, ҳаҟан Петергоф, уаҟа иҟоу абаҳчарақәа улаԥш хырымкырц залшом. Еиуеиԥшым аракурсқәа рыла ҳҭыхуан, мышкы иалагӡаны аграфикатә усумҭақәа хәба иреиҵамкуа ираҳҭон, анаҩс урҭ ирыгыз-ирыбзаз ҳарҽеиуан",- лҳәеит аҭыԥҳа.

© Foto / предоставлено Алисой Сквериа
Алиса Шәқьериаԥҳа

Астудентцәа зҭаауаз ақалақьқәа рахь хымԥада ирыцын урҭ рырҵаҩцәа, ирзеиҿыркаауаз аныҟәарақәа рҟны ирзеиҭарҳәон ирбоз архитектурақәа рҭоурых.

"Усҟан ҳара ҳтәаны ҳҭыхуан, иаҳзеиҭарҳәоз ахҭысқәа ирыҵаркуаз ажәытә аамҭа ҳаанахәон. Убас еиԥш иҳадаҳқылон иҳаҳауаз ажәабжьқәа, ҳара ҳнапалаҵәҟьа убарҭ ахыбрақәа ҳаргылазшәа. Избанзар, раԥхьа ҳара урҭ ахыбрақәа зегьы ақьаад аҿы ианаҳҵон, нас ҳала аҿаԥхьа еизҳауан. Ҳара ҳаҭааит амузеи, аха иаразнак ала зегьы ҳзымбаӡеит, ҩымш ҳныҟәон уахь. Ателефон ианаҳҵон иаҳгәаԥхоз, уи ҳхы иархәаны амузеи ҳандәылҵлак ажәахәқәа ҟаҳҵон, ҳҵарахьы ҳаныхынҳәлак аихшьаала ҟаҵаны иаҳбаз-иҳаҳаз ҳазааӷылон", - ҳәа азгәалҭеит архитектор қәыԥш.

Ауниверстиет аҟны имҩаԥысуа аконференциақәа дрылахәуп Алиса Шәқьериаԥҳа. Уа досу изалху атема ала ажәахәқәа ҟаиҵоит.

"Сара стема Петергоф аиреи ашьақәгылареи иахьатәи аԥсҭазаареи иазкын. Пиотр актәи иԥшәмаԥҳәыс Екатерина ҳамҭас илиҭаз аҳҭынроуп, уаҟа дара шамахамзар иҟаӡамызт, еиҳарак рмаҵуцәа ракәын инхоз. Петергоф сахцәажәозар ажәа мыцхәы аҭахӡам - иблахкыгаҵәҟьоуп. Уахьынаԥшааԥшлак зегьы кәалыкәаџьоит, иџьашьатәу лакәк иаҩызоуп", - ҳәа лхәыцрақәа ҳацеиҩылшон Алиса.

Арҿиара знапы алаку ауаҩы, еснагь аҿыц ԥшаарақәа дрышьҭоуп, адунеи даҽа блак ала дахәаԥшуеит, иԥыло асахьақәа ихы-игәы аҟынтә иаауа аԥшшәқәа рыла аԥсы рхеиҵоит.

"Ҟрым ҳаныҟаз еиҳарак аҿыханҵа акәын аус здаҳулоз, ахәша иазку амаҭәар еиҳа ҳҽадцаланы иҭаҳҵаауан, ахархәара аҳҭон. Арҵаҩцәа уи иатәыз атехника ҳзеиҭарҳәон, уаанӡа ҳахысӡомызт, аха ирыӡбеит ҳдыррақәа ари ахырхарҭала еиҳа иҳарҭбаарц, ишдыру еиԥш, ахәша - асахьаҭыхцәа зегь реиҳа рхы иадырхәо маҭәашьаруп. Ахәшала аԥасбара еиԥш, ҳара иҭаҳхуан архитектура, уа иҟаз ижәытәтәиу аџьаама. Аҭоурыхи аҿыханҵеи реимадарала ажәытә аамҭа ҳҽагәылаҳхалон", - лҳәеит Алиса Шәқьериаԥҳа.

© Foto / предоставлено Алисой Сквериа
Алиса Шәқьериаԥҳа лҭыхымҭа

Алиса лҵарадырра шеизҳауа еиԥш, еизҳауеит лдунеихәаԥшышьагьы, лара дышқәыԥшӡоугьы лхәыцрақәа ҵаулоуп, лылаԥшҳәаа акыр иҭбаауп.

"Ахԥатәи акурс аҿы ааглыхратә практика ҳахысуан. Уи шьақәгылан ҩ-хәҭакны: архитектуратә, ақалақьыргыларатә ҳәа. Усҟан сара аҩныҟа сааит, араҟа аҳәынҭқарратә наплакы Аԥсныргылара аҿы апрактика сахысуан. Аҩныҟатәи адҵа сырҭеит, мчыбжьык аҩнуҵҟа Гагра амшын аԥшаҳәа ҭысхуан, зегьы хәҭа-хәҭала ҳазааҭгылон, аиаша шәасҳәоит уи даара анырра бзиа снаҭеит. Еиҳа еилыскаауа салагеит архитектуратә усура закәыз", - лҳәеит Алиса Шәқьериаԥҳа.

Адунеи аҿы иҟалаз ачымазара ҿкы иахҟьаны Алиса лҩызцәеи лареи рҵара ааныжьны рыҩныҟақәа рахь иаар акәхеит. Аха зымҩа итәам, рырҵаҩцәеи дареи рҽеимардоит, излауала алекциақәа ирхысуеит, рырҵаҩцәа рабжьгарақәа ирзыӡырҩуеит. Архитектуаратә маҭәарқәа рахь еиҳа ихадаратәуп ҳәа иԥхьаӡоу апроектеиқәыршәара рҽазҵәылхны рҽазыҟарҵоит Алиса курск аҿы аҵара лыцызҵо лҩызцәе лареи, убри аан иазгәалҭоит рырҵаҩцәа рџьабаа акыр ишырацәо.

"Хәажәкыра 18 инаркны ҳаушьҭуп акарантин иахҟьаны. Аха, ҳарҵаҩцәа иҳаилдыркааит аҵара шаанымкылахо, еиуеиԥшым аплатформақәа аадыртит, еиуеиԥшым апрограммақәа аԥырҵеит дареи ҳареи ҳаимадаразы. Мышқәак ус ҳаҟан, анаҩс аҵара мҽхакы ҭбаала нап аҳаркит. Иарбоу аамҭазы агәаҭаратә усурақәа ҳарҵаҩцәа ирзаҳашьҭуеит, хаҭа-хаҭала ианҳаҿцәажәо ыҟоуп, иара убас гәыԥ-гәыԥла ҳҽеидкыланы алекциақәа ҳанырзыӡырҩуагьы. Алекторцәа ишиашоу ицо аефир анымҩаԥырго ыҟоуп, хымԥада ҳара уи ҳалахәуп, ҳадҵақәа наҳагӡоит абасала", - ҳәа азгәалҭоит Алиса Шәқьериаԥҳа.

Лҵара инаҷыданы зыӡбахә ҳамоу аҭыԥҳа аӡахразгьы лнапы ҟазоуп. Уи лара дхәыҷаахыс лан Мадина Ҷанԥҳа лҟынтә илбоз акәын.

© Foto / предоставлено Алисой Сквериа
Алиса Шәқьериаԥҳа амаҭәаӡахразы аба аус адылулоит

"Зегь раԥхьа иргыланы аӡахра аусхк схазы исырҿиар сҭахуп. Аханатә сара схазы амаҭәа зӡахуа салагеит, ак ԥысҟон, ак еиқәсыршәон, исзеилымкаауаз сан слазҵаауан, ислырбон еиҳа ииашаны ишыӡахтәыз. Анаҩс хәыҷы-хәыҷла амаҭәақәа рыӡахра цәгьамкәа исыцааиуа иалагеит. Аԥсшьара ансымоу, сан иаартны илымоу ателье аҿы слыцхраауеит, иҟоуп схазы ианызӡахуа, нас санду лзы", - лҳәеит Алиса дԥышәарччо.

Абасала, Алиса Шәқьериаԥҳа аԥсабара илыланаҵаз аҟазареи лхы аус адулареи, лҵарадырра аизырҳареи ирыбзоураны акыр улеигәырӷьаратәы дыҟоуп. Лырҿиартә дунеи аҿы илзеиӷьаҳшьоит акәҿиарақәа, аихьӡарақәа, анасыԥ лаша!

579

"Илбаз иакәӡам дыззааргаз..."

121
(ирҿыцуп 17:29 19.09.2020)
Ақьаӷьариа лыцхыраарала аԥҳәысҳәараан зны-зынла иҟалар зылшоз ахҭысқәа аҭыԥҳацәа рразҟы ишаныԥшуаз еиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Аҳәара уадаҩуп иахьа сызлацәажәо атема атрадициатә ҟазшьа ду амоуп ҳәа, аха усгьы, шамаха џьара иуԥымло цәырҵроуп сгәахәуеит. Апоет Платон Бебиа илаф жәеинраала "Ачара ду" иахьа чарацыԥхьаӡа ирҳәоит. Измаҳацда арҭ ацәаҳәақәа:

"Ачара ду аилашымҭаз

Амҳараҿы бжьык аагеит.

- Унан, иҳахьзеи? Ҳаи, сыԥсындаз!

Амитә ҳахьит, ҳҭаца дцеит!"

Апоет иажәеинраала асиужет хыҭҳәаауп сызҳәом, ари иамоуп акырынтә ҳаԥсҭазаараҿы имҩаԥысхьаз ахҭысқәа рсиужет. Иахьа иҟалап, ас иҟамлозаргьы, аха схәыҷреи сқәыԥшреи раамҭазы исаҳахьан "илбаз иакәӡам дыззааргаз" шырҳәоз. Апоет Бебиа илаф ажәеинраала иазааигәоу асиужетқәа зны-зынла аԥҳәыс лзы иразҟыдараны ианыҟало ыҟоуп, ҳчарақәа рҿы иацкәашозаргьы.

"Ус уа, агәыла ҭаҳмада

Дахьтәаз ҿааиҭит абас:

- Дадраа, ҳҭаца дцеит, избанзар

Илбаз иакәӡам дыззааргаз…"

Абри ашәа сазыӡырҩыцыԥхьаӡа иаасгәалашәоит ԥҳәыск лҭоурых, уи ари ашәаҿы ишыҟоу еиԥш, илбаз иакәым дыззааргаз, аха лҟазшьа илнамҭеит, ашәа асиужет аҿеиԥш, лабраахь агьежьра, дыззааргаз илдырбаз шиакәмыз анылба.

Таиф Аџьба илакә-поема "Сабажәгьалеи" афырхаҵа ишьашәалаз, иҟәынгаз арԥыск иуацәа ԥҳәыс дизыргарц рҭаххеит. Дара ибзианы ирдыруан, иара иҟәынгареиԥш, адәахьтәи иҭеиҭыԥшгьы аӡәгьы дшыхнамхуаз. Сабажәгьалеи ихаҭа-ԥсаҭа иакәын иара. Иуацәа убри аҟынтә ирхәыцит ԥҳәыс дшизааргашаз аплан. Зны далрыԥшааит ажәа знырҵашаз, зсахьа бзиаз, хшыҩлагьы икәадамыз лара.

Рҟәынга иҿы ааиртыр иԥҳәысаагара шхыбгалоз рымдыруаз, исахьагьы уи анубаалон усгьы, убри аҟынтә, иаалаган, рқыҭа иатәыз, зыгәра ргоз, ирыцәтәыммыз аҭаацәара иалалахьаз ԥшӡакы рыҷкәын иҭыԥан ԥҳәысҳәара дыргарц. Ақьаӷьариа амҩа ылылхит аԥхьа, аҭыԥҳа длацәажәеит, зычаԥашьа бзиоу, зани заби бзиоу дшизылҳәо азы дазыҟалҵеит.

Аҭыԥҳа маҷк инахараз шьха қыҭак датәын, арҭ аҭаца дызгарц зҭахыз адгьыл каршәраҿы инхон. Иахьынхоз рҭыӡҭыԥ аманшәалара адагьы, мазаралагьы ихьысҳамызт. Аӡӷаб деибан, лани лареи ракәын ашьха қыҭаҿы аҩны иахыз.

Ицеит илықәыршәны аԥҳәысҳәара арҭ ауаа. Аҟәынга иҭыԥан ицәырыргоз иблақәа иаҵәаӡа, знык унархыԥшылар урытҟәо иҟан. Ауха иахьнеиз аԥшәмаԥҳәыс лыԥҳа аразҟы лоур лҭахымзи, аишәа лырхиеит асасцәа дахьқәа рзы. Аҭыԥҳа дынкылыԥшны днаихәаԥшит лҳәара инеиз. Иаразнак лгәы дҭашәеит аблагәыӷра, иԥшӡара дыхнахит иаразнак. Аԥшӡа, иԥшра адагьы, итәашьа-игылашьала дугәамԥхо дыҟамызт. Ирфеит, иржәит, асасцәа изызнеиз ан лҿы ицәырыргеит, уи аамҭазы ақьаӷьариа аус лухьан, абла гәыӷрақәа ихырхыз аҿа ллырҳәахьан, ари аҩыза аразҟы даҽазнык лашҭа ишҭамлар шалшо лырдырны.

Ажәакала, дырҳәеит аҭыԥҳа, дук хара имгакәа, аҭацаагацәа цан, Аҟәынга ҳәа ҳзышьҭоу аԥҳәыс дизааргеит. Аҭыԥҳа лакәзар, дызҭаргалаз ашҭа лаша, илдырбахьаз аблагәыӷра уҳәа, лгәы ҭыԥраауа дыҟан. Чарамызт ируз, аха ауацәа, аҭахцәа адгаланы аишәа бзиа рхиан. Ҵхыбжьонынӡа еилыҵуамызт асасцәа, аҭацагьы маӡала дкылыԥшны абла гәыӷрақәа дрышьҭан, аха дара џьара рҽыҵәахны иҟан, ицәырҵуамызт макьана.

Ҭынчрахеит, асасцәа еимпит, аҭацагьы луада лдырбеит. Дук мырҵыкәа, абла гәыӷрақәа рцынхәрас луада иааҩналеит ашарамша блақәа. Лыблахаҵ аагьежьит азныказ. Ашьҭыбжьқәагьы цәгьахеит аҭаца даазгаз рыҩнаҿы. Ақьаӷьариа лакәзар, ҵаҟатәи аихагылаҿы лҽырхианы дтәан, аҩныҟа агьежьра шхьымӡӷу, уахь лышьҭахьҟагьы лан лыбӷа шԥылҵәо уҳәа, илҳәашаз рхианы илыман.

Илылымшеит аҭаца апоет Бебиа иажәеинраалаҿ ишыҟоу еиԥш, аҩныҟа ацара, илылымшеит, избанзар ҟазшьала дыӷәӷәамызт. Даанхеит дыззааргаз иҿы. Аҵаул чарагьы лзыруит анаҩсан. Аҭаца дахьыкҿагылаз ани абла гәыӷрақәа харшәшәара ҳәа иныҩналеит. Лгәы ааилагьежьит лара, лыԥсы злахаз, лразҟы анасыԥдара азҭаз аблақәа данырхыԥшыла, аха илыхьыз лҽамариашаны ҭацара ахәхәаҳәа иуа дыкҿагылан, лынасыԥдара илхаршәыз лкасала ихҩаны.

Аҭаца еснагь дазыԥшын урҭ абла гәыӷрақәа зхаз рашҭа данҭало ҳәа. Даалон иара уарла-шәарла, даныржьозтәи ахҭысқәа алаф ахь ииаганы иаацәырго. Абас ицон аамҭа. Аҟәынгажә иакәзар, дгәырӷьаҵәа иԥҳәыс ԥшӡа длывагьежьуан, иҟәынгара убла ааҭнахуама уҳәаратәы.

Аамҭа цеит. Аҵеи диит ари ашҭаҿы. Ахәыҷы маҷк изҳауа даналага, абзҳәацәа игәарҭо иалагеит аҷқәын хәыҷ абла гәыӷрақәа шихаз. Уаҳа акыр аҭахызма, ус акәымзаргьы, илыхшаз "ани илдырбаз иоуп дзеиԥшу" ахьӡхалеит. Убас шырҳәозгьы, лара гәыбӷан аӡәгьы илиҭомызт, анхәеи абхәеи рмаҭа иеиӷәырӷьо инхон.

Абас еиԥш иҟоу ахҭысқәа рыӡбахә акырынтә исаҳахьан. "Илбаз иакәӡам дыззааргаз" рҳәон. Ари арыцҳара ианахаз еснагь иразҟыданы срыхәаԥшуан. Акгьы иацәымшәакәа, зразҟы аиқәырхаразы зыҩныҟа ачара аилашымҭазы игьежьуаз рҭоурых сазгәыдуун. Абла гәыӷрақәа ракәзар, уажәгьы иҟоуп, зны-зынла имҩахыҵуеит анкьа иара дзырбаны иааргаз ҭацас дахьыҟоу амӡырхахьы…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

 

 

121

Ан лҳақ узгом: иҟалахьоу хҭыск

275
(ирҿыцуп 15:42 19.09.2020)
Sputnik аколумнист Саида Жьиԥҳа иҳацеиҩылшоит ааигәа илаҳаз, акырӡагьы лгәы ианырыз ԥсыуа ҭыԥҳак ллахьынҵа иазку аҭоурых.

Аԥҳәыс лыԥсҭазаараҿы иналыгӡо арольқәа рацәоуп. Ан, анду, аҭаца, аиаҳәшьа, анхәыԥҳа, аицала уҳәа еиқәуԥхьаӡо уалагар, иуҳәаша ыҟоуп. Аха зегь иреиҳау ауалԥшьа – анра аныҟәгара ауп. Иахьа ишәзеиҭасҳәо ахҭыс угәы ҭнашьаауеит. 20 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс қәыԥш лыԥшәма атәымуаа рыгәра ганы лаҳаҭыр дшаӷрагылазгьы, лцәа иалаз ахәыҷы аԥсҭазаара илҭоит. Аамҭа анҵлак лхаҵа уи лҳақ шизымгазгьы ааԥшуеит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо иахьа уажәраанӡа еиқәханы иҟоу ажәытә аԥсуа хыбрақәа ирызкны "Ицәажәо аҭыӡқәа" захьӡу апроект анагӡара снапы аласкит ҩымз раԥхьа. Афотоматериал шеидыскылалак сгәы иҭоуп ахҳәаа ацны альбом аҭыжьра. Уажәтәиала аекспедициа мҩаԥызгеит Аԥсны мраҭашәаратәи ахәҭахьы. Ақыҭақәа жәпакы рҿы нап зыдкылоу реиԥш иқьаԥҭахаз анхамҩақәагьы ыҟоуп. Уажәааигәа Гәдоуҭа араион қыҭак аҟны сылаԥш ақәшәеит ашҭаҟны шәышықәса иреиҳау акәасқьеи, архитектурала иахьатәи ҳаамҭа иақәшәо аҩни шҭагылаз. Араҟа уаҩ дышнымхоз аҟара снырит санынаԥшааԥш, аха уеизгьы агәылацәа сразҵааит аԥшәма дыҟоума ҳәа.

"Мап, схәыҷы, ара уаҩ дахымижьҭеи акыр ҵуеит, аԥшәма дыԥсхьеит. Агәара шәиуп, ибымбои аҳаскьын ахысны ишыҟоу, ҳшәаны арахәгьы ҭаҳҵом", - ҳәа сызҵаара аҭак ҟаҵо, 70-ҟа шықәса зысҭаз ԥҳәыс быргк саԥхьа даагылеит.

"Сыпроект ианаало акәасқьа ҭагылоуп, афото ҭысхыр сҭахын", - ҳәа сыгәҭакы анласҳәа, исабжьалымгеит уахь анеира.

"Еҳ, ара шаҟа лаӷырӡы каҭәахьоу бдыруандаз, агәынқьбжьы иахьагьы слымҳа иҭыҩуеит", - ҳәа лажәабжь дналагеит абырг.

И. (ус лыхьӡыз) лыԥшра, лсахьа уаҩ деилаҳаратәы иҟан. Ақалақь ҭыԥҳа хҩеишьцәа раҳәшьазаҵә лакәын. Хымԥада, лҭаацәа иреиӷьу анасыԥ рҭахын рыхазына лзы. Изныкымкәа Аҟәатәи арԥарацәра ажәа лнырҵарц иалагахьан, аха лара дхыихит зоура-зыҭбаара наӡаз, ԥшралагьы узыгәҭамсуаз, "абз зҿаз" ақыҭа ҷкәын. Азныказы иара лҭаацәа маҳәыс дырҭахымхеит, дара рыдагьы ауа, аҭынха уамашәа избаз рацәаҩхеит "ақалақь ныжьны дабацеи" ҳәа. Арԥыс итәқәа ракәзар "дхысит, аха ишԥа" ҳәа рҭаца илеигәырӷьон. И. ақыҭа дамарахеит: аҩны, адәны цқьаӡа илыман, дчеиџьыкауаҩын. Ажәгьы ахьашьа лҵазаап.

Ачара ашьҭахь шықәсыбжак ааҵуаны, лара усҟан хымз ҵуан лцәалтәымкәа дыҟеижьҭеи, лхаҵа ашәҟәы изааит: "Уҩны иҩнаҵаны иумоу деилкааны дааугазар аума угәаӷьит, иузымдыруазар иуасҳәоит ухы умфарц, уара дуццаанӡа аӡәымкәа, ҩыџьамкәа ахацәа дышрыдырбалахьаз" ҳәа зныз.

"Арҵәааҳәа дшыҳәҳәоз лыхцәы данкны, адәы дықәыжьны, лымгәа шьапыла дҭасуа, дылҿажьцәо, "бара ацәыбза" ҳәа дҟаауа, ааигәа-сигәа инхоз агәылацәа еизигеит. Ажәлар идирҳаит иҟалаз. Лара ахәаша лакәзар, адгьыл лнацәақәа аларԥсны анышә кны, ажәҩан ахь лхы рханы "акагьы шысхарам" ҳәа дқәит. Аха уи заҳауадаз", - дқәыԥсычҳауеит агәалашәара иамҽханакыз аԥҳәыс.

И. лабхәараа ашьыжь ауп лабраа рахь "шәыԥҳа ддәылганы дыжәга" ҳәа аацҳамҭа анырышьҭ. Ауха ари сзабадырыз аԥҳәыс бырг (усҟан еиқәлацәаз ракәын) лыҩныҟа дылгазаап.

"Зылацәа еихьызшьда ауха… Санхәеи сареи лхы аԥырылхыр ҳәа ҳшәаны даҳҷаԥшьон.

Ахаан сгәы иҭыҵуам лан длыҵагыланы данылгоз, лыԥшәма игәараҭахь лхы рханы "имиц асаби шьапыла дисуан, аха иара ианажьра имоукәа дыбзамкәа, дыԥсымкәа адунеи дықәхааит" ҳәа илҳәаз ажәақәа", - лылабжыш аахыҳәҳәаалеит ажәабжьҳәаҩ.

Исаҳаз сгәы ԥнаҽын аҳауа сзымхо салагеит. Анцәа иџьшьаны ааигәа иҵыҵуаз аӡыхь сыԥсы еиқәнархеит.

"И. лгәабзиара ашәарҭара иҭагылан азы Москваҟа дыргоит, уатәи аҳақьымцәа рыбзоурала деибганы аԥа длыхшоит", - ҳәа ахҭыс аиҭаҳәара иацылҵоит абырг.

И. лашьцәа алеишәа џьбара рыман, аха раҳәшьа дшыцқьаз агәра ргон азы лгәы дадмыргеит, раҳәшьаԥагьы рыжәла ирҭеит, "рнапы дықәыргыланы" дырбон. Руаӡәы, И. лшьа иурц рымаҳә иԥынҵа ахьҭаԥиҵәаз азы ҩышықәса аҭакрагьы ихигеит.

Аамҭа ықәҳа ицеит "ашәҟәы еиқәаҵәа" ахыҵхырҭа еилкаамкәа… "Уи илышьҭақәаз рахьтә мап зцәылкыз аӡәы иҩызар ҟалап", - рҳәалон акәымзар.

Хәышықәса рашьҭахь И. лхаҵа ҽаӡәы дааигазаап. Уигьы дқалақьҭыԥҳан, аха лара ақыҭаҿы дшаанымгылоз лҳәахьан. Убри шеимаркуаз, аӡӷаб хәыҷы ирыхшаз жәашықәса анылхыҵ, еилыҵит. Аҵыхәтәаны иқәра неихьаны, хәык изыҟазҵаша иқәлаз аӡәы дааигоит. Ҩбаҟа шықәса ааҵуаны ахԥатәи иԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵуеит.

Аԥеи аԥҳаи змаз ахаҵа ихала аҩны даанхеит. Ила ҭраа агәылацәа рахь дымҩахыҵлон игәы ихашҭырц, аха уаҟагьы изыразӡамызт. Ақыҭаҿы ауаа ргәы дацәымӷын.

"Ус ауп ишыҟоу, ихала данаанха дычмазаҩхеит. Дыбзамкәа, дыԥсымкәа аиарҭа дылахеит. Ҳаҭыр зманы иҟаз иуа-иҭынха иԥа иахь ишьҭит иҿаԥхьа аҭамзаара шьҭаиҵарц шиҭаху иарҳәарц. Уи аамҭазы 40 шықәса ирҭагылаз, хҩык ахшара ирабхахьаз ахаҵа, иан лгәаанагара дазҵааны дааит ахаан злакҭа дҭамԥшыцыз иаб иахь. Иҿы зымцәажәо иҷкәын инапы агәыдкылара даҿын ишьамхы арсны. Аԥа, атәым быргк дышрыцҳаишьара еиԥш дизныҟәеит. "Уҽырӷәӷәа" ҳәа наиаҳәаны ашҭа дҭыҵны дцеит", - еиҭалҳәоит агәыла.

Аԥҳәыс лҳақ ззымгаз ахаҵа уи ашьҭахь хара дымнеит. Ари аҩны акәзар, иԥагьы иԥҳагьы ирҭахымхеит. Ранацәа рылаӷырӡ ахькарҭәаз аҭыӡқәа мап рцәыркит.

Еицәаз алахьынҵа иқәнасыргон ари агәаҵәажәпа. Аха сара уи иеиҳа амца сыцразҵо ашәҟәы зҩыз иоуп. Иҟазар адунеи аҿы аиашара, аԥсҭазаара дахьнархәызар ахәҭоуп.

Егьа маӡа ргәылаҵәахуп зфото ҭыхны исымоу аҩнқәа. Аха урҭ ртәы анаҩс…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

275

Ҷедиа ачарақәа раанкыларазы: ажәлар ахьцо-иахьаауа рзеилымкаауа иҟалеит

0
(ирҿыцуп 20:13 19.09.2020)
Ачарақәа рура аамҭа ахыгахоит иааиуа амзазы. Ас еиԥш аҭагылазаашьа ачараурҭатә хыбрақәа рыԥшәмацәеи ачара аҿҳәара ԥызҵәахьоу ауааи зҭанаргыло ауадаҩрақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит абанкеттә зал аиҳабы Авҭандил Ҷедиа.
Ҷедиа ачарақәа раанкыларазы: ажәлар ахьцо-иахьаауа рзеилымкаауа иҟалеит

Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа ҭижьит "Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра ргәабзиара акоронавирустә инфекциа COVID-19 ацәыхьчаразы хаз игоу уснагӡатәқәак рышьақәыргыларазы" ҳәа. Аԥкрақәа азинмчы роуеит жьҭаара 5 инаркны. Урҭ инарықәыршәаны, ачарақәа рымҩаԥгара аанкылатәхоит.

"Ашықәс нҵәаанӡа 20-25 чара ҳәа ашәҟәы ианҵаны иҳамоуп. Аԥарагьы ԥароуп, аха ачымазара ыҟазар, аҳәынҭқарра ахада иҭижьыз аусԥҟа ажәлар ацныҟәоит ҳәа ауп ишыздыруа, ус ауп ишеилыскаауа. Ажәлар чмазаҩхар, ирыцҳашьатәуп. Ауаа кредитла аԥара ргеит, ачара иазыԥшын, аха иҟауҵои. Ачара ахьыруа ахыбрақәа рҟны 40-45 рҟынӡа ҽнак иҭыҵуа ауаа аус руеит… Ачарақәа рыҿҳәара ԥҵәоуп. Октиабр азы ашәҟы ианыз сентиабр ахь рҽанырҵар рҭаххеит, агәыҭҟьара иҟоу збоит, аҩашагьы ачарақәа ҟарҵо иалагеит", - иҳәеит Ҷедиа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0