Матросов ифырхаҵара еиҭаҟазҵаз: Нарҭаа рцыԥҵәаха Володиа Ԥачлиа иҭоурых

82
Ԥақәашьтәи арԥыс Володиа Ԥачлиа, Матросов ифырхаҵара еиҭаҟазҵаз ҳәа зыӡбахә еицырдыруа аҵеи, иашьа имаҭа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет ажурналистика аҟәша II акурс астудент Шьазина Аԥшьлааԥҳа иаҳзеиҭалҳәоит аибашьҩы гәымшәа ифырхаҵаратә мҩа.

Sputnik

"Нарҭ Сасрыҟәа ицыԥҵәаха,

Изааӡаз аҽеиқәа Бзоу,

Ажәлар рыҷкәын агәлымҵәаха,

Ибзақәоу зегь реиҳа ибзоу".

Кь.Чачхалиа

Егьа аамҭа царгьы, егьаҟазаргь урҭ ҳҵеицәа рфырхаҵара мырӡкәа абиԥарақәа еимырдалоит. Нарҭдгьыл ахьыҟоу Аԥсноуп, урҭ рфырхаҵара ахыԥшагьы зегь раасҭа иахькаҩуа ароуп.

99-ҩык Нарҭаа

Ԥсаҵла иаҵәала иҭалаҳау аҳаракыра, нышәмардуанла иҿаԥҟаны аҩада ухазгало амҩа, нас Очамчыра араион ақыҭақәа жәпакы унапсыргәыҵа ианушәа уахьрылаԥшуа, урҭ нырцәи-аарцәи еиҟәызшо аӡиас Аалӡга амшын иахьынӡалало асаркьеиԥш уахьхыԥшыло аҳаракыраҿ уанхалалак, ара иааукәыршан иҟоу аԥсабара иуанаҳәо рацәоуп.

80 шықәса уажәаԥхьа "99-ҩык Нарҭаа" ҳәа хьӡыс изырҭаз ԥақәашьаа рҵеицәа рфырхаҵаратә мҩа аҭоурых иазынхарц азыҳәан ауп аԥсадгьыл ахьчацәа рыхьӡала изеиҭаҳаз аԥсаҵлақәа. Ари аус хацыркын 1975 шықәсазы Аиааира 30 шықәса ахыҵра инамаданы. Усҟан Кьыршьал Чачхалиа ихьӡ зху ари ашкол еиҳабыс даман Оҭар Џьоџьа-иԥа Ачба. Иузҳәом арҭ аԥсаҵлақәа зыхьӡала еиҭаҳау ақыҭа аҵеицәа рыԥсадгьыл ианықәны, уи аиқәырхара ицаз, аӡәы деиҳаны, ма деиҵаны афырхаҵара ааирԥшит ҳәа. Урҭ зегьы фырхацәоуп ҳара ҳгәаҿы. Аха 99-ҩык Нарҭаа ашәарҭара ду ианҭагыла еиқәзырхаз рашьа Сасрыҟәа иеиԥш сҿаԥхьа даагылоит ари ақыҭа аҵеи, уи аҳаблаҿ ииз, зфырхаҵара инамаданы зашәахә каҩуа Владимир Дигәа-иԥа Ԥачлиа.

17 шықәса ракәын ихыҵуаз ари арԥыс 1941 шықәсазы анемец фашист Асовет еидгыла данақәла, иқәра шаҵанамкуазгьы, хатәгәаԥхарала еибашьра ицаз.

Даныҩеидас инаркны арԥыс Володиа иабшьҭра змырԥхашьо аӡә иакәны, иблақәа еснагь фырхаҵара мцабзк рхылҵуан рҳәоит изааигәоу. Згәабзиара зынӡаск иуашәшәыраз иаб илабара уаҳа ишимоуаз дшазхәыцуазгьы, аҭакԥхықәра зегьы иара иеиҵбацәаз иашьеи иаҳәшьеи рнапы инанҵаны афырхаҵара мҩа днанылеит. Иан Агра агәашәаҿ лыҷкәын днаскьаго илҳәон абас: "Шәхахәс сара сцааит, ҳаҷкәынцәа, зегьы, шәара зҟырҟы шәҭашәаз аамҭаҿ хьымӡӷ шәымгааит".

предоставлено Шазиной Абшилава
СССР Афырхаҵа Володиа Ԥачлиа Ԥақәашь дахьынхоз иҩны

Иҽеиқәа Кәантри ласӡаны ахаҳәра иныхҟьеит. Уи ашьҭыбжьқәа лаҳауанаҵы иахьа уажәраанӡагьы иԥшушәа, рдацқәа ӷәӷәаӡа еивагылоу ҩ-ԥсаҵлак рыбжьара дгыланы, "ухьышьаргәыҵа сакәыхшоуп" ҳәа акырынтә еиҭалҳәон, лцәагьы дааҭрыхьҭышьааит… Анцәа иоуп знапы шәану…

Ицон аибашьра…

Рықәра ианааҵанаклак зегь уахь рымҩа хан иреиӷьыз ҳҵеицәа лыԥшаахқәа. Агрессор ӷәӷәа иҿагылаз амчрақәа иҭабиа дышҭарҟәаҟәозгьы, "иԥхыӡ хаақәа рыцәа" дзалҵуамызт - дгәыӷуан иахьа,ма уаҵәы ҳәа…

Аха зегьы иреицәахеит ари аибашьра иахылҵуаз ахысыбжьқәа анацәа рлымҳақәа рҟынӡа изымааҩуа ишыҟаз Кавказтәи ашьхақәа ианырҿыҩ.

Ихы мшаҭо деибашьуан шәара зқәымыз ҳаԥсуа ҷкәынгьы. Уи дызлаз 867-тәи ахысратә полк, 271-тәи адивизиа иреиӷьӡоу аԥшыхәцәа дырхаданы реибашьратә мҩа наӡахьан Волга инаркны Карпатынӡа. Абра иааирԥшуаз агәымшәара иабзоураны Володиа иҩызцәа изырҳәон: "Афырхаца", рожденный громом и молнией" ҳәа.

Аԥшыхәратә рота аиҳабы, акапитан Казаков аибашьраҿы зегь реиҳа иӷәӷәоу, аҭакԥхықәра зцу, аилҟьареи агәымшәареи ахьаарԥштәу аԥшыхәраҿ идҵа ҿырԥшыганы зныкымкәа иахьынаигӡахьаз азы Володиа аамҭа кьаҿла аԥсшьара ииҭеит, аха уи мап ацәикит иара, дацәшәозҭгьы акәхап Гитлер иԥсыжә анихыҵуаз амш аибашьра адәаҿы дзаԥымлар ҳәа.

Ишԥабзиаз иԥышәоу аԥсуа жәаԥҟа, "Агәыӷра хароуп, аџьал ааигәоуп" ҳәа ирҳәо, еиҳа иуадаҩу аамҭеи аҭагылазаашьеи рҿы абас еиԥш ахархәара амазҭгьы - "Агәыӷреиԥш аџьалгьы хароуп" ҳәа. Аха…

Володиа Ԥачлиа дызлаз архәҭа даҽазнык ироуит иҷыдаӡоу адҵа, ԥхьаҟатәи Асовет ар рзыҳәангьы аҵак ду змаз - маи 22, аҵх азы, ашара адәы иқәлаанӡа Ивано-Франковсктәи аобласт, Коломиитәи араион, ақыҭа Ракивчик ааигәара иакәшахьаз аӷа иҭаԥшыхәра, иагьышрыдыз иҭыԥқәа зегьы рхаҩара, "абз" агара, иара убас изакәытә еибашьыга техникоу имоу, аибашьратә хсаалагьы ицәгара.

Ирҳәоит имшәо агаӡа иоуп ҳәа, аха уажәы уи азхәыцха рымҭакәа еиҭах иҩызцәа днараԥгылт Володиа.

Аԥшыхәцәа аӷа изгәамҭаӡакәа "абз" ргеит, аха уи инақәырццакны амца рыжәиҵеит, уи инашьҭалеит артҟәацгақәа жәпакы. Ҳар ԥсыхәа аныҟамла, алымқәа реиԥш аҭабиақәа ирҭаԥалан напышьашәала аиқәԥара иалагеит. Убри аамҭазы анемец фашистцәа, ҳаԥшыхәцәа ԥхьаҟагьы шьҭахьҟагьы изымцо ахыԥсаҟьага иқәнакит адәы. Уаҳа ԥсыхәа шыҟамыз збоз Володиа уахь иҿынеихеит бџьарла деиқәных, аха иарӷьа напы ӷәӷәала ихәын, иршәыз артҟәацгагьы ахҭаҿынӡа изымнаӡеит.

Ашәымҭак азы уарбанзаалак уааҭгыланы ухы иаумҭар залшом азҵаара: Иихәыцрыз аԥсреи абзареи рлакҭа иҭаԥшуаз аибашьҩы гәымшәа убри аамҭазы ҳәа. Ҳәарада, ари амаӡа иара аибашьҩы наунагӡа уаҳа изаамыртуа иблақәа ирхуп...

Иццактәуп, иццактәуп…

Ихы аашьҭыхшәа иҩызцәа днарылаԥшит. Урҭ зегьы аӷа ихымҭаҟынтә издызкыларц зҭахыз адгьыл рҽаларԥсны ишьҭан. Убри аамҭазы мгәацәха дҳәазаны иҿынеихеит Володиа, абар дазааигәахеит аӷа ихыԥсаҟьага. Шьаҿак... Аҩбатәи… Иамам ԥсыхәа… Ашырҳәа дҩагылан, иҽаҿаижьит аӷа ихыԥсаҟьага аҿышәҭ, афырхаҵа игәышԥы зрыӷӷаз аҿгьы неихашәит. Еимгеимцарак иалагӡаны Володиа иҩызцәа рыдҵа нагӡаны, агыгшәыг иҭыҩра дҭаҟәаҟәаны, уи аҭыԥгьы ахы иақәиҭыртәит.

Даҽа ааԥнык азыхгар Аиааира иаԥылоз "абзырӡ" шәаџьҳәауа Агреи Дигәеи рашҭа иааҭалеит. Бзиарак шыҟамыз зцәа иалашәахьаз ан шьыжьаахыс ашҭа дықәын дыгәжәажәо. Убри аамҭазы лылаԥш дныҵашәеит ахаҳәра архәара инавҵшәаз егьи лыҷкәын Шьоҭа. Уи ашьыжь аусҳәарҭахь дылбааны дыҟан, џьара жәабжьк саҳауазар ҳәа. Агра дшыӡырҩуаз, аҽеиқәа Кәантри ашьапышьҭыбжьқәа ааихсыӷьит. Лыбла ҭырхаха агәашә ахь дыԥшуеит. Икәарны ада зшьапы змыргылоз аҽы гәырҩа хьанҭак аныруа, уи акәадыр инаныԥаз аԥшәмагьы аӷәра наҟ инақәыршәны, алу ишьазар аҟара ишьапеихгара ицәыуадаҩны агәашә даалагылт, иахьатәи ашараз, уахь аусҳәарҭахь албаара ахьаԥшьигаз ихы дазышәиуа.

предоставлено Шазиной Абшилава
Володиа Ԥачлиа иан лыҷкәын ихҳәаау ажәабжь дазыӡырҩуеит

"…Ааи, нан, нан, сара хабга, исԥеиԥшыз",- лҳәан, дааӷьаҵәыӷьаҵәит.

Аԥсӡы зныз ашәҟәы еицарса иаҳәшьеиҵыб иналиркит иашьада дшызаҵәхаз ӷәӷәала изныруаз Шьоҭа.

"Маи 24, 1944 шықәсазы Украина амҵан, хаҵарыла дҭахеит Матросов ифырхаҵара еиҭаҟазҵаз аибашьҩы гәымшәа Володиа Дигәа-иԥа Ԥачлиа. Бҿаԥхьа схырхәоит – ан, афырхаҵа дзааӡаз.

Маи 24, 1944 ш. 271-тәи ахысратә полк акомандаҟаҵаҩ, аполковник Казаков".

предоставлено Шазиной Абшилава
Володиа Ԥачлиа иҳаҭгәын иан Агра данаҭааз атәы ахьану анҵамҭа

"Сумырԥхашьеит, нан, уабгьы адамра хыла даумырсит…" - арҭ ажәақәа ракәын ираҳауаз, зыҩшьапык арсны, аамҭак зылаӷырӡ блыз, цәыкәбаркгьы зызкамҭәоз, ус иахьынтәаазгьы узеилымкаауа, дагьацәыԥхашьо иналыхәылҟьаз абжьы еизнагаз агәылацәа рнапы дықәҵан данышьҭырхуаз...

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

82
Атемақәа:
Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аҟны Аиааира 75 шықәса ахыҵра (62)

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

203
(ирҿыцуп 18:49 03.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

203

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

34
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

34

Арышԥҳа ашкол аушьҭымҭацәа ҩымчыбжьатәи рҵаразы: аԥышәарақәа рҽырзыҟарҵароуп

0
(ирҿыцуп 20:01 03.06.2020)
Тҟәарчал араион аҵара аҟәша аиҳабы Манана Арышԥҳа арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭалҳәеит ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы ихацыркыз аҵаратә процесс шымҩаԥысуа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Арышԥҳа аушьҭымҭацәа ҩымчыбжьатәи рҵара иазкны

Аԥснытәи ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы аҵаратә процесс хацыркын рашәара 2 рзы, уи мҩаԥыслоит ҩымчыбжьа рыҩнуҵҟа. 1-10 аклассқәа рҵаҩцәа рҵараамҭа хыркәшахеит лаҵара 13 рзы акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа иахҟьаны.

"Амза ҩба инаркны ажәеизатәи аклассқәа рҵаҩцәа иацырҵеит рҵара, аха уи иаанагом апрограмма зегьы ҩымчыбжьа ирҭагӡаны иалгоит ҳәа. Еиҳарак ари зызку ахәыҷқәа аԥышәарақәа разыҟаҵара ауп. Ашколқәа зегьы адезинфекциа рызун. Аԥҟарақәа инарықәыршәаны ашколқәа рҿаԥхьа еиҿкаауп амедпункт, ашоура шәаны ашколқәа рахь инарышьҭуеит, аклассқәа рҟны аӡәаӡәала итәоуп.
Сынтәа ашкол иалго араион аҟны 128-ҩык ыҟоуп, ақалақь аҟны 45-ҩык аушьҭымҭацәа ҳамоуп", - лҳәеит Арышԥҳа.

Лара иазгәалҭеит араионтә аолимпиада иалахәыз аушьҭымҭацәа рыбжьара алҵшәа бзиақәа змаз шыҟоу, урҭ иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәа ирҭалартә еиԥш алшара ҟалап ҳәа агәыӷра шлымоу.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0