Ҳҵарауаа дуқәа Владислав Арӡынба изы: иара иакәымзар, ԥсыуак дшыҟамлоз жәдыруазааит

142
Аԥсуаҭҵааратә институт аҭҵаарадырратә усзуҩ, аетнолог Марина Барцыцԥҳа 2008 шықәсазы дрыҿцәажәеит Аԥсны апатриотцәа иашақәа, ҳҵарауаа - Екатерина Шьаҟрылԥҳаи Борис Гәыргәлиеи. Урҭ Владислав Арӡынба иԥсадгьыли ижәлари рзы илшаз азы ирымаз агәаанагара иахьа иҳадылгалоит.

Арҭ аиҿцәажәарақәа анысҵеит 2008 шықәсазы, Владислав иԥсы анҭаз, усҟан иҿагылазгьы аныҟаз лҳәоит Марина Барцыцԥҳа. Лара лажәақәа рыла, акраҵанакуеит иухцәажәо ауаа зусҭцәоу. Иреиҳау хәшьараны В.Г. Арӡынба изы илыԥхьаӡоит: "Владислав илшаз азы иара иҿаԥхьа иаҭахызаргьы сшьамхнышгылоит" ахьылҳәаз аӡәы иҿаԥхьа зхы лазмырҟәуаз Ҭамара Шьаҟрылԥҳа.

Екатерина Шьаҟрылԥҳа (1924-2010). "Уи иигәаӷьыз даҽаӡәы изыгәаӷьраны дыҟаӡамызт!"

© Foto / предоставлено Ахрой Бжания
Аԥсуа ҵарауаҩ, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, аԥсуа милаҭ-хақәиҭратә қәԥараҟны злагала дуу Екатерина Платон-иԥҳа Шьаҟрыл

- Екатерина Платон-иԥҳа, иалышәкаауада аԥсуаа ҳҭоурых аҿы?

- Раԥхьа дгылоуп Владислав Арӡынба. Иеиҳа иҳараку, Аԥсны соуп зҳәо ԥсыуак иахьа иваҳаргыло ҳәа аӡәгьы дҳамаӡам.

Арӡынба ҟәышрыла, хаҵарыла, агәаӷьра ду аарԥшны аибашьра ҳалигеит. Аԥсуаа ҳаԥсы ахьынӡаҭоу Анцәа ҳиҳәалароуп иара изын, "мы должны молиться на него" урысшәала иуҳәозар. Аибашьраан иара иакәымзар ԥхьагылас иҳамаз, ҳахәҵәы ықәырхуан, ԥсыуак дшыҟамлоз жәдыруазааит!

Уи иигәаӷьыз, иҟаиҵаз даҽаӡәы изыгәаӷьраны дыҟаӡамызт! Агәаӷьра адагьы, агәымшәара адагьы, аилкаара, аҟәыӷара аҭахыми?! Иҟаҵатәу, нас иҟалар зылшогьы ибон. Ишшәарҭазгьы идыруан, аха иҟаҵатәызгьы идыруан, аиаша мҩаду алихит. Уи иара ихалагьы имыӡбеит. Ажәлар дрылагыланы драцәажәеит, дразҵааит… Аҟәыӷара, ажәытә аԥсуаа аҟәыӷара ирымаз, рыгәаӷьра, убри зегьы, уамашәа иубаратәы, убри ауаҩ иҟны иааԥшит.

Сара сзыҳәан уи дфырхаҵоуп. Ихы дамеигӡа иԥсадгьыли ижәлари рзы дыҟан.

Уи наҟ-наҟ иҵегь ҳцацыԥхьаӡа, аамҭа цацыԥхьаӡа, "великое видится издалека" ҳәа шырҳәо еиԥш, убри дзакәытәу, убасҟан ауп ианырдыруа. Дзаҟароу ауаа еилыркаауа иалагоит усҟан. Уи иигәаӷьыз, уи иҟаиҵаз уи илшаз Аԥсны соуп зҳәо, аԥсҳа Леуан иакәымзар, аӡәы илымшацт.

Борис Гәыргәлиа (1935-2012). "Уара наӡаӡа иҟало уаҩуп! Инаӡаӡахааит ухы, угәабзиара зегьы-зегьы зыхҭнуҵаз ҳ-Аԥсни, ҳажәлари!"

© Foto / предоставлно Мариной Барцыц
Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, аҵарауаҩ, амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара иазааԥсахьоу Борис Алмасхан-иԥа Гәыргәлиа

- Владислав Арӡынба имширазы еиҿыркааз ари раԥхьаӡатәи афотоцәыргақәҵаҿы зегь реиҳа ишәгәаԥхеи?

- Хымԥада Ельцини Шеварднаӡеи Владислав инапы ахьимырхуаз афотосахьа лымкаала исгәаԥхеит. Ари ахаҵа иԥсҭазаараҿы изныкымкәа аҟазшьа ӷәӷәа, адырра, аҟәыӷара ааирԥшит, ҳажәлари ҳ-Аԥсни еиқәхарц азыҳәан, ԥсра рықәымкәа иҟаларц азыҳәан, ҳазҭаху ҳаигәырӷьартә иҟаларц азыҳәан.

Абри ацәыргақәҵа ахаҭагьы иаҳәоит, уи ахаҵа ҳара ҳажәлар рзыҳәан, аиашара азыҳәан, ауаҩра азыҳәан, Аԥсынра азыҳәан иҟаиҵаз, ихҭысыз зегьы. Дагымзааит! Уҳагымзааит, угәабзиара зыхҭнуҵаз Аԥсны уагымзааит, ҳауаажәлар урыгымзааит! Уара наӡаӡа иҟало уаҩуп! Инаӡаӡахааит, ухы, угәабзиара зегьы-зегьы зыхҭнуҵаз ҳ-Аԥсни, ҳажәлари!

- Борис Алмасхан-иԥа, Владислав ибзианы дыжәдыруеит, зны дышьҭырхуан, зны дладырҟәуан. Ус иҟаз ауаа шәреиуаӡам, дыжәдыруеижьҭеигьы акры ҵуеит. Абри иара иҟазшьеи, илеишәеи, иуаҩышьеи аазырԥшуа џьара хҭыск, абри ала абас дыҟоуп ҳәа изышәҳәаратәы иҟоу шәазааҭгылар ҳҭахын.

- Иареи сареи еибаҳҳәаз шәасҳәап. Сара аибашьра аан, ишыжәдыруа еиԥш, сыҷкәын дҭахеит ажәамш рыҽны. Аибашьра анеилга, октиабр 7 рзын, сара саҳәшьаԥа - Аԥсны Афырхаҵа Шьаҟрыл Алхас данԥсыз амш ауп, ишықәс ҟарҵон, убри аҽны сааит сара. Убри аҽны ауп сара Кәтол салҵны Очамчырантәи абрахь санааз - Гәдоуҭаҟагьы, Аҟәагьы. Снеит сара Владислав Гәдоуҭа дахьыҟаз, аус ахьиуаз аҿы. Снеит, дысԥылеит, сгәыдикылт, дсыдашшылт. "Иҭабуп идуӡӡаны аҟазшьа ӷәӷәа ахьумоу азыҳәан", - ҳәа иасҳәеит. "Аҟазшьа ӷәӷәа умамкәан, удырхәартә рылшар, удырхәартә уҟазҭгьы, удырхәаун, аха иумуит. Уагьрызмырхәеит, уагьрызԥымҵәеит. Уи Анцәа иџьышьоуп", - ҳәа иасҳәеит.

Егьырахь, иара иҟазшьа ӷәӷәа зегь реиҳа иааԥшит ҳәа иахьысҳәо, сгәы иаанаго (уи зныкымкәа, ҩынтәымкәан исҳәахьеит аизарақәа рыҿгьы), зегь реиҳа иҟазшьа ааирԥшит иара абни Ельцини Шеварднаӡеи дрыбжьагыланы аицәажәара анцоз Москва, 1992 шықәса сентиабр 3 рыҽны Аԥсны анихьчоз. Аҽны дара ирҭахыз инапы аҵаиҩит аха, инапы аҵаимҩит убри шиҭахымыз зегьы-зегьы идимырҳакәа. Инапы аҵаиҩит, ииашан, избанзар иаҵаимҩыр, "аԥсуаа аҭынчра рҭахӡам, аекстремист дырхагылоуп, иуаажәлар иҭахӡам" ҳәа рҳәар ҳәа дшәеит. Иҳадгылаз ауаа ргәы нхар ҳәа дшәеит, аҳәатәы рмоур ҳәа дшәеит. Иҳәеит, ииҭахыз иҳәеит! Иара ихатә гәаанагара хазы иҳәеит. Убри анаҩсан, Нхыҵ Кавказ зегьы ирӡыҩрит, Урыстәыла Асовет ҳәынҭқарра иқәынхо зегьы ирӡыҩрит, адунеи иаирҳаит "ҳазҭагылоу абри ауп, иаҳшәырҟаҵо абри ауп" ҳәа. Ажәакала, убринахыс, нас иҟарҵарц ирҭахыз - аԥсуажәлар рныхраҵәҟа рылымшартә иҟаиҵеит убри аҽны.

Са сгәанала, убри амш иара изын зегьы иреиҳау мшуп, ҳара ҳзынгьы зегьы иреиҳау мшуп. Ҳажәлар реиқәырхара иамшуп, аха иагьыхьанҭан уи.

Сара изныкымкәа сазхәыцхьеит, сазыӡыҩрхьеит уа ицәажәара. Владислав Григори-иԥа иеиҳа ақәра змоу ауаагьы ҳаман, иҳамоуп иахьагьы, аԥышәагьы змаз ҳаман, аха, схәыцхьеит даара, иара идкыланы. Убри аҽны иара иҟаиҵаз, иара ииҳәаз зҳәоз ауаҩы усҟангьы дҳамамызт, иахьа, сыздырам, дҳамазаргьы, макьана сара дсымбацт.

Арыцҳара азы акәымкәан, абзиара азыҳәаны дҳамазааит убас иҟоу, зегьы ирбартә-ираҳартә Анцәа иҟаиҵааит! Сара агәра ганы сыҟоуп, ус еиԥш иҟоу ҳара ҳажәлар зымшьыша, ақәра рызҭаша, рынаунагӡатәра зылшаша аҵеицәа шҳамоу здыруеит!

Аха ас иҟоу ашәышықәса рахь, азқьышықәса рахь знык акәхап данииуа. Анцәа дҳаҭ, Анцәа сиҳәоит, абас иҟоу ауаҩы! Дҳаҭ аринахысгьы!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

142

Ажәа иҭара иацәшәон: Владислав Арӡынба Аԥсны аҭоурых жәаха минуҭ ишҭеигӡаз

200
(ирҿыцуп 18:49 03.06.2020)
Рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва, СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҟны аԥсуаа рҿахәы ҳәо раԥхьаӡа акәны ари аҩыза атрибуна ду аҟынтәи дықәгылеит Владислав Арӡынба. Уи аҭоурыхтә мшы лгәалашәараҿы ишынхаз ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.

© Sputnik / Владимир Федоренко

Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.

1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.

Аҩӡба: Владислав Арӡынба аполитика инақәыршәаны акәын ишьаҿақәа шыҟаиҵоз

Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.

Коӷониаԥҳа: Арӡынба рашәара 2, 1989 шықәсазы Москва иқәгылара иазкны

Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.

Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.

Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.

Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.

Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.

Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.

Беиаԥҳа аԥхьагылаҩ Владислав Арӡынба изкны: ажәыларахь ҳанцоз ҳаиныҳәон

Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.

Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.

Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.

Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.

200

Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа: Сергеи Багаԥшь игәалашәара иазкны

34
(ирҿыцуп 15:38 29.05.2020)
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иԥсҭазаара далҵижьҭеи иахьа иҵит жәшықәса. Уи игәалашәара аҳаҭыразы ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа изылкыз анҵамҭа.

Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…

Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!

Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.

© Foto / из архива семьи Багапш
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь

Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.

Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.

Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.

Сергей Васильевич Багапш на охоте.
© Foto / из архива семьи Багапш
Сергеи Багаԥшь ашәарыцараан

Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.

Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.

26 августа 2008 года - день, когда Россия признала независимость Абхазии. Сергей Багапш пришел на площадь Свободы в Сухуме, где тысячи граждан республики ликовали, узнав о признании.
ВЛАДИМИР ПОПОВ
Сергеи Багаԥшь Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы нанҳәа 26, 2008 шықәсазы - Урыстәыла Аԥсны аназханаҵа аҽны

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.

Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.

Президенты Абхазии, России и Южной Осетии Сергей Багапш, Дмитрий Медведев и Эдуард Кокойты (слева направо). Архивное фото.
© Sputnik / Сергей Гунеев
Сергеи Багаԥшь, Дмитри Медведев, Едуард Какоиты Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵара ашьҭахь

Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.

Инаԥшьба: Сергеи Багаԥшь Кремль дышрыдыркылаз абара акыр иаԥсан>>

Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.

© Foto / Владимир Попов
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи

Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…

Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.

Валери Багаԥшь: Сергеи Багаԥшь игәгьы, иԥсгьы, ихгьы Џьгьардоуп иахьыҟаз>>

Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

34

Арышԥҳа ашкол аушьҭымҭацәа ҩымчыбжьатәи рҵаразы: аԥышәарақәа рҽырзыҟарҵароуп

0
(ирҿыцуп 20:01 03.06.2020)
Тҟәарчал араион аҵара аҟәша аиҳабы Манана Арышԥҳа арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭалҳәеит ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы ихацыркыз аҵаратә процесс шымҩаԥысуа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Арышԥҳа аушьҭымҭацәа ҩымчыбжьатәи рҵара иазкны

Аԥснытәи ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы аҵаратә процесс хацыркын рашәара 2 рзы, уи мҩаԥыслоит ҩымчыбжьа рыҩнуҵҟа. 1-10 аклассқәа рҵаҩцәа рҵараамҭа хыркәшахеит лаҵара 13 рзы акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа иахҟьаны.

"Амза ҩба инаркны ажәеизатәи аклассқәа рҵаҩцәа иацырҵеит рҵара, аха уи иаанагом апрограмма зегьы ҩымчыбжьа ирҭагӡаны иалгоит ҳәа. Еиҳарак ари зызку ахәыҷқәа аԥышәарақәа разыҟаҵара ауп. Ашколқәа зегьы адезинфекциа рызун. Аԥҟарақәа инарықәыршәаны ашколқәа рҿаԥхьа еиҿкаауп амедпункт, ашоура шәаны ашколқәа рахь инарышьҭуеит, аклассқәа рҟны аӡәаӡәала итәоуп.
Сынтәа ашкол иалго араион аҟны 128-ҩык ыҟоуп, ақалақь аҟны 45-ҩык аушьҭымҭацәа ҳамоуп", - лҳәеит Арышԥҳа.

Лара иазгәалҭеит араионтә аолимпиада иалахәыз аушьҭымҭацәа рыбжьара алҵшәа бзиақәа змаз шыҟоу, урҭ иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәа ирҭалартә еиԥш алшара ҟалап ҳәа агәыӷра шлымоу.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0