Алакә иаҩызаз: Анатоли Лагәлаа Аҿар адунеизегьтәи рфестиваль дшалахәыз

74
(ирҿыцуп 12:01 08.08.2020)
35 шықәса раԥхьа, Москва имҩаԥысуаз Аҿар адунеизегьтәи рфестиваль аԥсуа ҿар ирнаҭази, цәаныррақәас ирзааннажьызи ртәы дазааҭгылоит уи иалахәыз ашәҟәыҩҩы, апоет Анатоли Лагәлаа.

Агәалашәара хаақәа

Абар сынтәа 35 шықәса ҵит Аҿар адунеизегьтәи рфестиваль Москва имҩаԥысижьҭеи. Ари афестиваль Аԥснынтәи ҳалахәын ҩеижәижәаҩык инарзынаԥшуа. Усҟан уахь Аԥснынтәи ицоз аԥсуаа рымацара ракәӡамызт, Аԥсны иқәынхоз амилаҭқәа рхаҭарнакцәа зегьы цон. Ара иҟан аԥсуаа, аурысцәа, аерманцәа, ақырҭцәа уҳәа амилаҭеилаԥса. Аха аиашаз, аԥсуаа еиҳа ҳаиҳан хыԥхьаӡарала.

Ҳарҭ зегьы усҟан Аԥснытәи Аобком иаҵанакуаз акомҿартә хеидкылаҿы ҳаизыргеит, урҭ ракәын ҳара ҳамҩаҿы иҳаԥхьагыланы хадара ҳзызурангьы иҟаз. Усҟан Аԥснытәи акомҿартә организациа ахадара дыруаӡәкын, даара иҟәышыз, иинтеллигентыз, аиҳабыра рҿгьы пату ду зқәыз Анатоли Џьонуа. Уи агәыԥ иалаз ҳҟынтә исгәалашәо гәыԥҩык рыхьӡ сҳәоит, зыхьӡ сгәаламшәо саҭарымҵааит абриаҟара шықәс цахьеит: Виачеслав Цыгәба, Гәырам Анқәаб, Витали Џьениа, Геннадии Ҭарба, Иура Тураа, Нодар Дарсалиа, Белла Быҭәԥҳа, Манана Маланиаԥҳа уҳәа убас иҵегьы.

© Foto / из архива Анатолия Лагулаа
Аҿар Адунеизегьтәи рфестиваль иалахәыз аԥснытәи агәыԥ

Иеизыргаз зегьы иҳаларҳәеит Москваҟа ҳцаанӡа Қарҭ хымш ҳцар шакәу, уа алекциақәа ишҳазрыԥхьо, ҳхы шымҩаԥаҳгаша, ҳазԥыло ҳашрацәажәаша, Қырҭтәыла шаҳмырԥхашьаша уҳәа шаҟа хкы уҭаху рхәыцуан! Ҳара дааракгьы иаҳгәамԥхеит, аха иҟоуҵоз…

Ажәакала, Қарҭ хымш ҳаҟан Москваҟа афестиваль ахь ҳцаанӡа, уа дара ртәала ахшыҩ ҳдырҵарц иалагеит, аха ҳара еицыз аԥсуаа ргәыԥ урҭ рлекциақәа рахь ҳныҟәаӡомызт, хымш ақалақь ҳалан, шьоукы ҳсасааирҭақәа рҿы итәан.

Хымш анааҵ, Қарҭынтәи Аҟәа ҳааит, ара мышкы ҳаԥсқәа ҳшьеит, нас "Аҟәа-Москва" адәыӷба ҳнақәтәан, ҳшеибакыз зегьы Москваҟа амҩа ҳақәлеит. Амҩан шәаҳәаран, лафҳәаран, гәырӷьаран, избанзар ари аҩыза афестиваль алашәара ус имариаӡамызт, еилыԥшааны акәын ишырышьҭуаз!

© Foto / из архива Анатолия Лагулаа
Аҿар Адунеизегьтәи рфестиваль иалахәыз аԥснытәи агәыԥ

Москва ҳаннеи, лакә ссирк ҳналагылазшәоуп зегьы шдырԥшӡахьаз! Избанзар, арахь милаҭ хкыс иуҭахыз загьы рхаҭарнакцәа адунеи аҵыхәантәи иааԥхьан, ирацәаҩӡан зхатә милаҭтә маҭәақәа рыла еилаҳәаз, урҭ зегьы гәырӷьаҵәа еибадыруан, ишәаҳәон, икәашон, рфотографиақәа еицҭырхуан, еибадыруан, аҳамҭа ҷыдақәа еимырдон.

Ҳара аԥсуаагьы џьаргьы ҳҽаҵамырхакәа еиуеиԥшым агәыԥқәа зегьы реиԥыларақәа ҳаҽрылаҳархәуан, ирзеиҭаҳҳәон ҳаԥсадгьыл аԥшӡарақәеи, ҳмилаҭ рҵасқәеи, рқьабзқәеи, рҭоурыхи зегьы ртәы. Уажәыгь сыла ихыҵуам урҭ шаҟа аинтерес кны иаҳзыӡырҩуаз, иҟан амилаҭқәа маҷымкәа, аԥсуа иԥсы ҭаны дзымбацыз, имацәажәацыз, инапы аанызымкылацыз... Ҳаргьы иахьынӡаҳалшоз урҭ пату ақәҵаны ирзеиҭаҳҳәон ҳаԥсадгьыл иамаз абеиарақәа зегьы!

Ари афестиваль идеиа хадас иамаз адунеи иқәынхоз ажәларқәа зегьы реибабареи, реигәныҩреи, ҳаҭырқәҵарыла наҟ-наҟгьы реизыҟазаареи ракәын. Избанзар ауаа аибашьра дуқәа ргәы ԥырҵәахьан, ирҭахын анапеикәыршара, гәыблыла аиқәшәарақәа, аспорттә еиндаҭларақәа, аконцерттә еиԥыларақәа…

Ари афестиваль аиҿкааҩцәа ирдыруан аҿар адунеи аҿы ирылшо шырацәаз, урҭ шаҟа еигәныҩуаз, шаҟа еизааигәахоз, шаҟа еишьцылоз аҟара, урҭ злахәыз, изхаҭарнакцәаз аҳәынҭқарра дуқәа ирыбжьаз аибацәымӷхареи, аиӷареи хәыҷы-хәыҷла ихьшәашәахон, гәыбылра ҿыцк аӡыхьеиԥш ахы ыҵнагон дара рыбжьара...

Араҟа аҳра руан аспорттә еицлабрақәа, ашәаҳәарақәа, еиуеиԥшым акәашарақәа, еиҳараӡакгьы амилаҭқәа зегьы рҟазшьа ҷыдарақәа аазырԥшуаз ахәмаррақәа.

Ҳара Аԥснынтәи иҟаз аделегациеи, ҳара ҳаиԥш усҟантәи Асовет Еидгыла иаҵанакуаз ареспубликақәа рхаҭарнакцәа зегьы хәаԥшцәақәак раҳасабала акәын ҳашнаԥхьаз, уатәи аиндаҭларақәа акгьы ҳрылахәӡамызт. Ҳара зегьы аурыс делегациа азы ҳадгылан, аспорт хкқәеи, акәашарақәеи зегьы рҿы урҭ аԥхьахәқәа ргар, иалыркаар ҳҭахын, избанзар ҳара иаҳтәыз, иаҳзааигәаӡаз шьоук реиԥш усҟангьы уажәгьы ҳрыхәаԥшуеит.

© Foto / из архива Анатолия Лагулаа
Аҿар Адунеизегьтәи рфестиваль иалахәыз аԥснытәи агәыԥи асасцәеи

Москва жәамш инарзынаԥшуа ҳаҟазаара, ари алакә ссир иаҩызаз афестиваль алаԥшра, Аԥснытәи аҿар ҳзы даара кыраамҭа иаҳхамышҭуаз, иахьагьы ҳгәалашәараҿы иҿымцәааӡо иаанхаз хҭыс дуӡӡоуп!

Иахьа сара сыуаҩықәрабжа сҭысхьеит, аха уи аҩыза, амилаҭқәа зегьы ирзеиԥшу, изеигәырӷьо ныҳәак макьана саламыԥшыцт! Иҟалап анасыԥ наӡа захьӡугьы убри акәзар, бызшәала еиқәымшәо, ҟазшьала еиԥшым, ԥшрала-сахьала акры еиҩызго, аха ажәада еибадыруа, еилибакаауа, еицгәырӷьо анырацәаҩхо!

Урҭ ирҭаххар аибашьрақәа зегьы ааныркылоит, ажәлар рнапқәа еикәдыршартә, еихӡыӡаан еибабалартә, аӡәи-аӡәи шьҭибахыртә, аӡәы игәырҩа егьи ицәтәымымкәа иҟалартә, аӡәы игәырӷьара егьигь даргәырӷьартә амҵәыжәҩақәа инаҭоит! Убарҭ зегьы нанагӡеит иахьа уажәраанӡагьы уи иалахәыз жәанызқьҩыла ҳгәы иҭымҵәаауа уи Жәларбжьаратәи Адунеизегьтәи Аҿартә Фестиваль Москва ҩажәижәохә шықәса раԥхьа имҩаԥысыз!

74

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

72
(ирҿыцуп 17:33 11.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1965 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

72

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

189
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

189

Гәдоуҭатәи агоспитали галтәи арҵаҩцәеи рзы ашәарақәа рҭагылазаашьа атәы рҳәеит

2
(ирҿыцуп 10:22 16.04.2021)
Sputnik Аԥсны акорреспондент еиликаауан асоциалтә ҳа Феисбук аҿы Гәдоуҭатәи агоспитали Галтәи арҵаҩцәеи хымз ирықәуп ауалафахәқәа рмоуижьҭеи ҳәа ицәырҵыз аинформациа ахьынӡаиашоу.

АҞӘА, мшаԥы 16 – Sputnik, Бадри Есиава. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа амедусзуҩцәа ашықәс иаалагазар руалафахәы рызшәоуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Гәдоуҭа араион афинанстә ҟәша аиҳабы Роман Гамсаниа.

Иара иҳәеит арахь иаҵанакуа ауалафахәқәа роуп, аковидтә центр аҿы аус зуа рзы ашәарацҵақәа ракәымкәа ҳәа. Урҭ ашәарацҵақәа Ареспубликатә биуџьет аҟынтәи ауп ишынарышьҭуа.

"Араион иарбанзаалак уал амам. Ажьырныҳәа, жәабран, хәажәкыра рзы аԥарақәа зегь шәоуп. Асоциалтә ҳаҿы излацәажәо аковидтә центр аусзуҩцәа рԥарацҵа акәзар ҟалап", - ҳәа иҳәоит Гамсаниа.

Аҵара аусхк аҿы акәзар, арҵаҩцәа руалафахәы роураҿы иҟан аиҵахара, аха урҭ аԥарақәа уажәы араион абиуџьет иахыԥхьаӡалоуп, ашәахьа инаркны ашәарақәа ирылагоит.

"Проблеманы иҟоу уи ауп - ҳара дотациатә раионуп. Ҳхатә ԥарақәа ҳазхом. Мызкахьала абиуџьетникцәа руалафахәы азы 27 миллион мааҭ ҳҭахуп. Убри азы аулафахәқәа реиҳарак ареспублика иашәоит. Ианаамҭоу иаарышьҭуам ҳәа сызҳәом, избанзар графикла амза 10 - 15 рзоуп ашәарақәа анымҩаԥырго. Ҩымш-хымш анахылало ҟалоит, аха уи учҳартә иҟоуп. Мызк ахыланы ауалафахәы ҳшәоны исгәалашәом", - ҳәа иҳәоит Гамсаниа.

Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Ангелина Оҭырԥҳа ишьақәлырӷәӷәеит ауалафахәы ашәаразы еиҵахара шыҟам, аиҵахара аҭыԥ шамоу аковид госпиталь аусзуҩцәа ршәарацҵаҿы.

"Иахьынӡаздыруа ала атәыла зегьы аҿы ашәарацҵа еиҵаханы иҟан. Ҳара ҳҿы мацара акәым. Уажәы асиақәа еиҿдырԥшуеит", - ҳәа лҳәоит Оҭырԥҳа, иагьазгәалҭоит ашәарацҵақәа зхьыԥшу амаҵзуреи аҷаԥшьара ахыԥхьаӡареи шракәу.

Аԥсны афинансқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Саид Гәбаз иҳәеит амедусзуҩцәа рзы ашәарацҵақәа Агәабзиарахьчара аминистрра ишышьақәнаргыло. Иароуп Афинансқәа рминистррахь аԥаразоужьразы азыҳәа ҟазҵо.

"Ажьырныҳәеи жәабрани рзы аԥарақәа шәоуп. Хәажәкыразы аминистрраҟынтә аинформациа ҳмоуцт", - ҳәа иҳәеит иара.

Sputnik аредакциа Агәабзиарахьчара аминистррахь аҭагылазаашьа аилкааразы иҵааит, аха макьаназы хҳәаа амоуцт.

Гал араион ахадара аҵара аҟәша аиҳабы Екатерина Габелиаԥҳа асоциалтә ҳақәа рҿтәи аинформациа мцуп ҳәа ахылҳәааит.

"Арҵаҩцәа ауалафахәы роухьеит. Еиҵахарак ыҟазаргьы, ҩбаҟа мчыбжь роуп, аԥсуа уалафахәи аурыс уалафахәи хаз-хазы иахьроуа аҟынтә. Ҳаҳасабеилыргаҩцәа ари аус адырулон. Убри ауп изыхҟьаз. Ииасыз амчыбжь азы ауалафахәы неит, аха еихша-еихшаны", - ҳәа лҳәеит лара.

2