Надписи времен ОВНА 1992-1993 гг. на мостах в Гудауте.

"Ҳара ҳҭынчраз", мамзаргьы Аиааира амш азхәыцра

145
(ирҿыцуп 10:18 02.10.2020)
Аиааира амш азгәаҭара сынтәа лымкаала илзацу ахьаа ҳацеиҩылшеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
"Ҳара ҳҭынчраз", мамзаргьы Аиааира амш азхәыцра

Цәыббра 27 рзы Аԥсны аҳҭнықалақь анҭадырцәы нахыс, Аиааира ацәаара ҳнахьыԥшит. Даҽа хымш рнаҩс, цәыббра 30 рзы ҳбираҟ Егры ахықәан Аԥсни Қырҭтәылеи рҳәаа иахадыргылеит ҳаибашьцәа. Аԥсыҭбарақәа шырацәазгьы, зегь акоуп иҟан ҵҩа змамыз агәырӷьара.

30 сентября 1993 года
© Фото : предоставлено Госмузеем Абхазии

Ииашоуп, аиааира ахыԥша инаваргыланны атрофеигара захьӡыз ҳабла иаахгылт. Исаҳахьан аха, ари шымҩаԥысуаз сыла иамбацызт. Уи апроцесс акыраамҭа имҩаԥысуан. Атрофеи анынҵәа, асовет аамҭазы иргылаз аҳәынҭқарратә хыбрақәа "сара истәуп" рыхҵара, жәабала ауадақәа раанкылара уҳәа, аибашьра ашьҭахь иҵоурамыз ацәырҵрақәа рацәан, уимоу урҭ еимакны ҳаамҭазгьы ауаҩшьра аныҟало убап.

Аӡыдара, алашара аҟамзаара, уҳәа ажәлар аџьахаџьафа аамҭа иҭагылан аибашьра ашьҭахь, нас аблокадагьы аарзацлеит. Абас шакәызгьы, аибашьра ашьҭахьтәи агәыӷрақәа рацәан, иахьа ҳаиӷьымхар уаҵәы ҳәа ихәыцуан. Ииуан ахәыҷқәа, аҭаацәара иалалон арԥарцәеи аҭыԥҳацәеи, избанзар иҟан гәыӷрак аԥсҭазаара арҿиаразы.

Абар уажәшьҭа 27-тәи Аиааира амш ҳаԥылоит, аха иахьеиԥшгьы сгәы алаҟамкәа сгәалашәом. Жәлар Реизара адепутатцәа азаҭҭаразы ирыдыркылаз ақәҵара агәызианра иасимволуп ахьӡзаргьы, аибашьра аветеран "иҟаиҵазаалакгьы" уи даҵанкуа иахьыҟалаз сшьара саақәнарҟьеит. Изҳәада аветеран иџьбароу ацәгьоурақәа дрылахәзароуп ҳәа? Аветеран дҿырԥшыгазар акәымзи, ҳарҭ ҳхәыцрақәа ааҳәит акәымзар. Аиааира азықәԥара символуп, уи азы аибашьцәа рхы ақәырҵоит, ауаҩы иԥсҭазаара аҿахҵәара трагедиазаргьы, аԥсадгьыл азы аҭахара иԥшьоу усны иԥхьаӡоуп.

Аиааиреи ахақәиҭреи ашәақәа рзызкхьоу апоетцәа маҷҩым, аха иахьатәи амш азы сазааҭгылоит зегь ирылыҳәҳәо ҳәа исыԥхьаӡо жәеинраалак. Аибашьра аамҭазы хабарда ибжьаӡыз апоет Таиф Аџьба ипоезиаҿы усҟакгьы ирацәам аибашьра атема, ҳанхәыҷыз ашәаны иаҳҳәон "Ҳар рзы ашәа":

Ирзыскуеит са сашәа

Ҳаԥсадгьыл зыхьчо –

Ҳаруаа – аиааирахьтә

Аиааирахь ҳазго.

Усҟан ҳара ари ашәа ззаҳҳәоз Асовет ар ракәын, еиҳаракгьы Аџьынџьтәылатә аибашьра ду аҿы Аиааира амшныҳәа маи 9 аназгәарҭоз ашколтә хор инанагӡон. Ари ашәа иахьа ибжьаханы иҟоуп, шамаха инарыгӡогьы сгәалашәом. Ажәеинраала кьыԥхьын 1979 шықәсазы аизга "Амҩа иқәу" аҿы.

Таиф Аджба с супругой Риммой Когония
© Фото : из личного архива семьи Аджба

Аибашьра анеилга уаанӡа ирымбацыз ҿыцбарах ибаны ицәырыргеит "Ихнымҳәыз аибашьҩы ибжьы" захьӡу апоет иажәеинраала.

Хьӡи-ԥшеи сҭахымызт

Изгарц еибашьрала –

Аибашьра – нибахра

Иалоузеи хьӡыс!

Ахьӡ-аԥша соур

Сҭахын даҽакала –

Аха, снамгылар ҟамлеит еибашьҩыс …

Абас далагоит апоет ихнымҳәыз аибашьҩы имонолог. Ари ажәеинраала ҩын аҭынч ԥсҭазаараҿы, апоет-лирик дазхәыцуазма иҟалашаз, аибашьра ашьҭахь аидеиақәа рыҽшырыԥсахуаз идыруазма? Изиҩзеи, иара "сшәыҳәоит, акымзарак шәмырӡын ишәысҭаз, убри сара сзыҳәан иреиӷьу баҟоуп" ҳәа? Ҳара ҳаибашьра иазку ажәеинраалақәа маҷым, аха аҭынч ԥсҭазаараҿы иаԥҵаз апоет Таиф Аџьба ирҿиаз, афилософиатә хәыцрақәа рыла еибыҭоуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Араҟа иҟаӡам, баша апатриотизм арцыхцыхразы иҳәоу ажәа еизадақәа. "Ихнымҳәыз аибашьҩы ибжьы" раԥхьаӡа ианылеит 1984 шықәсазы иҭыҵыз аизга "Уахынлатәи ашәҭ". Аибашьра дазхәыцуазма усҟан апоет, мамзаргьы аҭоурых иахыԥхьаӡалахахьаз егьырҭ аибашьрақәа дыргәылаԥшны аибашьҩы ихәыцрақәа ҳаҵеиҳәоу? Аҳәара уадаҩуп. Ари ажәеинраала усҟан ианҭыҵыз сшаԥхьахьазгьы, зегь акоуп, иахьеиԥш иҵарны исыдыскыломызт.

Исылшеит иҳажәлаз

Аӷа цәгьа инкылара,

Саҵамхт исуалыз –

Ахаҵа иуахҭа.

Дыԥхасҵеит уи

Уаҳа игәахымлартә ақәылара,

Аҵыхәтәан

Сызгашазгьы сықәшәеит схаҭа…

Сгәанала, арҭ ацәаҳәақәа иҭахоз зегь зызхәыцуаз акәын. Усҟан акыр иҵарын аԥсадгьыл абзиабара. Абар, 27 шықәса рнаҩсан, ҳаззеибашьуаз ааҳхашҭызшәа, уаанӡа иҟаҳҵахьаз азымхошәа, Жәлар Реизара ирахәым рықәҵара гәыбжьыхганы иааҳзыҟалеит. Ҳаԥсҭазаара еиӷьызтәуа азакәанқәа аԥырҵоит ҳәа ҳабжьы заҳҭо адепутатцәа "ауаа аҵеиџь иҭажьны рыԥсҭазаара иалызхуа" ирықәу ашықәс абжа рхырхуеит иветеранцәоуп ҳәа.

Сара сызҿу уаанӡа депутатс иҟаз, абизнес знапы алакыз Урыстәыла атәылауаҩ Сергеи Клемантович иҩыза ԥҳәызбеи иареи рҭарха еиҿызкааз ҳәа иԥхьаӡоу Нодик Кәыҵниа иус ауп. Абри мацарагьы азхоит, аиааира амш азы "ҳамҭас" иҳадыргалаз азаҭ аԥсҭазаара угәы ахнаршәартә еиԥш аҟаҵаразы. Аамҭа-аамҭала аинвестпрограммазы аԥара аҳәара ҳахьцо Урыстәыла анапхгара зыршнахаша аус. Ауаа аҵеиџь иҭажьны рышьра, даара игәаӷьыуацәаз ацәгьоурақәа ирхыԥҳьаӡалоуп, насгьы уи Жәлар Реизара адепутат даналаҟьашьу. Абар амнистиа уаанӡатәи адепутат инаҭоит алшара, иқәу 16 шықәса рҟынтәи ааба нахыхны, ихиго аркьаҿра. Инхаз ԥшьы-шықәса џьара акы азихәыцышт.

Аиуристцәа ражәақәа рыла, ирацәоуп сынтәатәи амнистиа зхы иақәиҭнатәуа ацәгьоуцәа: арҳәцәа, ауаа рӷьычра иалахәыз уҳәа, деибашьуан, ма Кәыдры аҭарцәра далахәын ҳәа асправка знапы иаку абахҭа аҟынтә иоужьхоит, иара убас, аусҭҵааҩцәа рнапы злаку ашьауӷатә усқәагьы аанкылахоит аветеранцәа ирыдҳәалазар. Иазхәыцуада, ацәгьоуцәа рхарала иҭахазаи, ааха заузи ргәакьацәа рлахьынҵа. Ирхәыцуазеишь урҭ? Ашьоура рҽазыршәома? Дара рыбжьара аветеранцәа рҭаацәа ыҟамкәа иҟоума? Абарҭ азҵаарақәа зегь сгәы бжьырхуеит "ҳаззеибашьи" аасгәахәуа.

Иалшон ҽакала

Сынхар хьыӡла-ԥшала,

Аха, шәара шәҭынчраз –

Сынхоит еибашьҩыс –

абас ихыркәшоуп апоет Аџьба аибашьҩы изикыз ажәеинраала. Ари иҭахоз зегь рхәыцрақәа ракәын.

Ҳара ҳакәзар, ҳҭынчраз иҭахаз ридеиақәа рыцәхьаҵра амҩа ҳанушәа снарбоит ҳаԥсҭазаараҿ имҩаԥысуа саԥшны сцәажәозар. Абас иҟоуп Аиааира амш 27 шықәса ахыҵра ашҭа ҳанылагылоу аамҭазы.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

145

Аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит: зыԥшәма дзыԥхаз лразҟы азхәыцра

229
(ирҿыцуп 12:22 18.10.2020)
Аԥсуаа рҿы аԥҳәысеиба лразҟы уаанӡа ишазхәыцуази иахьа ишазнеиуеи ртәы дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Жәлар рырҿиамҭа хьыршәыгәқәа ҟаимаҭла ирныԥшуеит аԥсуаа ҳабзазара, ҳкультура, ҳанхашьа, ҳанҵышьа, ҳдунеихәаԥшышьа. Аҵарауаҩ, афльклорҭҵааҩ Сергеи Зыхәба ианҵамҭақәа рҿы иҩуан, ақьаад ахь ирзиамгаз, изхьымӡаз афольклортә нҵамҭақәа шыҟоугьы, еиқәхаз ҟаимаҭла ишаадырԥшуа "аԥсуаа аҭоурыхтә мҩа ду ишанысыз". Аҵарауаҩ иазгәеиҭон аԥсуаа "адунеи иқәынхо ажәлар дуқәа рҿы иацәыԥхамшьакәа, уимоу изларылагылаша адоуҳатә культуратә баҟа ссирқәа аԥырҵеит" ҳәа.

Аԥсуа жәлар рҿаԥыҵтә рҿиамҭақәа ашәҟәы анҵара ианалагаз 19-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжа инаркноуп, насгьы иахьа уажәраанӡагьы уи апроцесс аанымкылац. Жәлар рырҿиамҭақәа иаадырԥшуеит ҳара егьырҭ амилаҭқәа ҳазлареиԥшым, ҵасқәас иҳамаз уҳәа, ҳхаҭара шьақәзыргыло хьыршәыгәқәаны ҳдоуҳатә культура иаласоуп ҳфольклор.

Аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рҿы имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку анҵамҭақәа, урҭ иаадырԥшуеит ауаажәларра рсоциум аҿы уи лроль хаданы ишыҟаз, насгьы, лыхьӡи лыхьымӡӷи рыхьчара ахаҵа ишиуалыз. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам", - рҳәоит аԥсуаа, уи ала лара лаҳаҭыр шдуу, ишабалакгьы улызныҟәар шамуа аарԥшуа. Даҽаџьара иаҳԥылоит "Ан ахьы дазыԥсахуам" ҳәа ажәаԥҟа, "Аԥҳәыс бзиа дызмоу, мҩаныфа иҭахӡам" - ҳаԥхьоит даҽаџьара. Абас ҳҿынаҳхар, имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку аҳәамҭақәа.

Иахьа сыззааҭгыларц исҭаху, аԥҳәысеиба илыдҳәалоу ахәыцрақәа роуп. Санхәыҷыз абыргцәа исзеиҭарҳәахьаз ахы ахьцо ала, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, маҷк аамҭа анцалак, уи лразҟы амҩақәҵара иалагон. Еиҳаракгьы, аԥҳәысеиба ахшара ааӡатәыс илымазар, лхәыҷқәа абыс ироуша иазхәыцуан. Избан, сазҵаауан сара. Избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" рҳәон аиҳабацәа.

Народная артистка Абхазии Этери Когония
© Фото : С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр актрисацәа. Афото: Еҭери Коӷониаԥҳа лҭаацәа рархив аҟнытә.

Ииашаҵәҟьаны, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, икылкааны илышьклаԥшуан, иҟан уи лымариа иашьҭалоз ахацәагьы. Абас иҟамларц азы, лара хаҵа дрышьҭуан.

Ҳара ҳқыҭа аҩадахьы инхон ҭаацәарак, урҭ хәҩеишьцәа ыҟан. Акыр саныҩеидас ауп ианеилыскааз, аишьцәа реиҳабы, аныки абыки ирхылҵыз шиакәмыз. Уи дышхәыҷӡаз иаб дыԥсит, нас иан ҳара ҳқыҭаҿы инхоз ԥҳәыс даазымгацыз ахаҵа дирҭеит. Араҟа лара илыхшеит даҽа ԥшьҩыԥацәа. Аишьцәа реиҳабы дырнықәуан, еилых рымамызт. Ҳаиҳабацәа ишырҳәоз ала, ажәытәан, аԥҳәысеиба аҷқәын дирҭар ауан, уи иахьеиԥш иҵәылырхуамызт.

Хымԥада, иуԥылон аԥҳәысеиба лхәыҷы иаб иҩны дааныжьны, лара аҩынра ҳәа даҽазнык данцозгьы, аха еиҳаракгьы, ан лыхшара лара ишлыцыз хаҵа дрышьҭуан.

Зынӡа ажәытәӡа, аиашьа дыԥсыр, уи иԥҳәыс иашьа дирҭон, илымаз ахшара иҩны иааӡарц, раб игәара иацәымӡырц азы. Абри аверсиа еиҳа ижәытәӡатәиуп, избанзар иаҳхысыз ашәышықәсазы ус еиԥш ахҭысқәа уԥыломызт, иуԥыларгьы, ихьымӡӷны иршьо иалагахьан. Ари иахьа ҟалашьа змам акәны иаҳбозар, ажәытәан аԥҳәысеиба лразҟы мҩақәырҵон, илымаз ахшара абыда инымхарц азы, рыжәлантәқәа рааигәара инхарц азы. Абри аҳәамҭазы санду исалҳәахьан, ус зыҟарҵоз "ахәыҷқәа рымазар, раб иҩны иааӡарц, атәымџьара икыдымԥшыларц азоуп" ҳәа.

Анаҩстәи аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба "арбаӷьгьы шлеиҽырбоз" рхашҭуамызт, убри аҟынтә, шамаха уи деибаны дынрыжьуамызт. Ус акәзаргьы, абзҳәацәа аԥҳәысеиба еснагь рылаԥш лхын, убас иҟоуп иахьагьы. Гәнаҳарыла ахҳәаа анлоуагьы ыҟоуп, избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит".

Ажәытә аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба аҭаацәара иаламлацыз дирҭозҭгьы, анаҩсан, лара аразҟы лоур, дҵәылырхуа иалагеит. Ҳазҭагылоу аамҭақәа ртәы ҳҳәозар, еилыҵыз, ма еибахаз аҩнра ҳәа данцо, иахылҵуа ацәажәарақәа рацәоуп, дызго иҭынхацәагьы уи ианаҿагыло ыҟоуп. Атрадициақәа рҽырыԥсахуеит, аха, ус акәзаргьы, "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" захьӡу аилкаара ԥсахрак амоуӡакәа иахьагьы иаанхоит.

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еибаны инхаз аҳәса маҷҩымызт, урҭ рахьынтә иҟоуп анаҩсан зразҟы еиқәзыршәаз, аха ҳара ҳауаажәларратә философиаҿы арҭ ахҭысқәа еиҳа негативла ишрыдыркыло убаратәы иҟоуп. Ахаҵа аԥҳәысеиба хатә ҩызас дигар лыхшареи лареи рныҟәгара илшозар, иамоузеи уи? Иабанӡаиашоу ауаҩы ихатә ԥсҭазаара аҵәылхра? Акырынтә исаҳахьеит абарҭ иреиуоу аҭагылазаашьақәа анцәырҵлакгьы, ауацәа аразҟы шеиԥдырҟьо, нас аԥҳәсеиба дзыдмыргаз иразҟы аныманшәаламхо.

Сара иахьсызҳауаз ақыҭаҿы, ҳанхарҭа иацәыхарамкәа анышәынҭрақәа ыҟан. Усҟан ирлас-ырласны иныҟәоз автобус зны-зынла даанагон ашәы зхьыссы иҟаз аԥҳәысеиба. Лыла аҭаԥшырҭа умоуа ашәы даганы дшыҟазгьы, иубон дшыԥшӡаз, автобус аанӡа ҳәа лыҩныҟа дцарцаз дахьгылоз аангыларҭаҿы илыхәаԥшырц инеиуазгьы ыҟан, убас деиҿкаан, ашәы илшәыз лыԥшӡара азхымҩо.

Лара ҩыџьа ахшара дранын, қәрала 25 шықәса дреиҳамызт усҟан. Еснагь ахьаа зхыз лыблақәа уажәгьы исгәалашәоит. Аамҭа анца, абри аԥҳәыс ԥшӡа лшәы анылшәылх ашьҭахь, дышԥҳәысеибазгьы, ашьҭазааҩцәа лоуит. Илышьҭалеит аԥҳәыс дзымгацыз аҷқәынцәагьы. Руаӡәы лгәы дақәшәон, аха лара лани, нас лабхәындцәеи илцәыԥсыз лхаҵа қәыԥш ишьҭахь ахаҵацара ԥхашьароуп ҳәа ианылҿадырхьы, мап лкит. Уаҳа разҟы лмоукәа ус дымҩаст. Иахьагьы данысԥыло ихьаазгоит уи лразҟыдара, лԥацәеи лмаҭацәеи ыҟазаргьы, аԥҳәысеибара иархәашьит лыԥҳәыстә разҟы ҳәа исыԥхьаӡоит.

Ҳара зны-зынла иҵоурам ашьцыларақәа шьҭыхны изкуа, иааџьоушьаратәы, аԥҳәысеиба аразҟы анлоуа ҳазыразым, ҳахыбаауеит, уи лынасыԥ ҳдунеи ашьҭыҵра иаԥырхагахарызшәа. Сара шәсазҵаауазар, аразҟы лоур, иҵегьы ахшара лыхшар еиӷьуп, лгәы ҭаҷаҷаны, ахҳәаақәа налхьысуа дынхар аасҭа…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

229

Иҿымцәааз аԥсуа хәышҭаара: Тамшь аӷа ииблыз агәараҭа ҩаԥхьа агәашәқәа шаатыз

188
(ирҿыцуп 18:21 17.10.2020)
Sputnik аколумнист Сырма Ашәԥҳа Тамшь ақыҭан ландуи лабдуи рҿы лхәыҷра ахьылхылгоз, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан аӷацәа иццышәыртәыз Ҷанаа ргәараҭа иахьа ҩаԥхьа агәашәқәа шаанартыз атәы ҳзеиҭалҳәоит.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Тамшь ақыҭа - схәыҷра адунеи амҵәыжәҩақәа

Ауаҩытәыҩса дызнысуа аԥсҭазааратә мҩа гәалашәаратә хҭысла ихаҭәаауп. Аамҭа цацыԥхьаӡа узызгәышьуа, игәхьаауго ахәыцрақәа уҽрылаугалоит. Убарҭ рахьтә сара сзы зегь реиҳа агьама змоу акакәны иаанхоит схәыҷра адунеи иагәылаҵәахны иамаз, шәыга рацәала еиларсыз асахьақәа.

Ирҳәоит, аншьҭра агәыбылра амоуп ҳәа. Хымԥада, иагьиашоуп. Ҳаидтәаланы ҳхәыҷра ашықәсқәа ҳанрызхьаԥшуа зыӡбахә сымоу дунеихаан хашҭра змам Тамшь ақыҭа сандуи сабдуи ргәараҭа ауп, уаҟоуп ахы ахьакыз сара аԥсҭазаарахь скылызгаз амҩадугьы, уи акыр ԥхарралеи игәкыз бзиабаралеи иқәҵан, уи зхылҵаз сандуи сабдуи рыԥхарра акәын. Иҭбааҭыцәӡа иҟаз ашҭа ду, аҩнду иавагылаз еснагь ахәышҭаараҿы амца ахьеиқәыз аԥсуа ԥацха, згьама уамакала ихааз алҩаҿы икнаҳаз ашәха ҟаԥшьқәа, санду есышықәса ирыԥхны илырҩоз аџьанџьыхәақәа, сасык дааир ҳәа илымаз аҭаҵәахқәа, абарҭқәа зегьы ргьама хазын, уамакала ихаан.

Саншьцәа рынхарҭаҩны аихамҩатә вокзал зынӡа иазааигәан ганкахьала, егьи аганахьала амшын агаҿа шьҭан. Агәылацәа хәыҷқәеи аҩны иҟаз амаҭацәеи ҳанааизалак, иҟан маӡала амшын ахь ҳарцәыбналаны ҳанцалоз, саншьа иԥшәмеи иареи ашкол аҟны рҵаҩцәас аус руан, сабду џьара дышцаз аҟара агәра анаҳгалак, сандугьы уск даҿызшәа анаҳбалак, ҳшьамхы ҳҽаҳаргон, ус ахәыҷра анаҳиааиуазгьы ыҟан. Нас санду ллаба аакыдԥааны днаҳашьҭалон, азныказы днаҳақәмақарыргьы, нас ҳлыжьжьон, ус уаҳа ҟаҳамҵарц ҳабжьылгон, мамзар ҳҭаацәа ааир ҳацәгьа шылҳәоз ала ҳлыршәон. Ҳарҭгьы аахәлаанӡа ҳанду ҳлыдгьежьылон, лҿы иҭшәоз зегьы ҟаҳҵон, дҳаргәыбзыӷуан ҳацәгьа лымҳәарц азы.

© Foto / Сырма Ашуба
Ҷанаа ргәараҭаҿы игылоу аҵеџь

Сабду аҽыуардын ҳнақәыртәаны амшын ахь ҳаигалон, шамахамзар мышкгьы бжьаижьуамызт. Исгәалашәоит, ҳахьнеишаз аҭыԥ аҟны ҳнаӡаанӡа ибжьы ныҵакны ашәақәа иҳәон, еиҳарак слымҳаҿы иаанхаз "Катиуша" ауп. Ҳанеизҳа еилкаахеит сабду ииҳәоз ашәақәа ҵакыс ирымаз, иара Аџьынџьтәылатә еибашьра ду дызлалахәыз ала.

Сыбла ихгылоуп бабыцк рықәшәар ҳәа дрыхӡыӡааны уажәы-уажәы ицәырганы иирыцқьалоз иорденқәеи имедалқәеи. Икәалыкәаџьо убас иԥшӡан, ҳара ҳнеины ҳидгьежьылон, ҳалахәмарырц ҳиҳәон, аха имукәа ҩаԥхьа иԥхьаикуан. Санду лакәзар, лыӡахыга машьына хәыҷы дадтәаланы амаҭәа ԥшӡақәа ҳзылӡахуан, иаҳшәыз ашәҵатәымаҭәа зегьы иреиӷьызшәа ҳзааиуан, ҳанду лыбзиабара убраҟагьы ианыԥшуан.

© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳа лхәыҷра ахьылхылгоз Тамшь ақыҭа иалсны ицо аихамҩа

Аҩнынтә ҳнаԥшны иаҳбон аихамҩа аанҿасырҭаҿы игылалоз, мамзаргьы имҩасуаз адәыӷбақәа. Зегь злаҳагӡоз ҳандуи ҳабдуи ҳрыҳәон адәыӷба ҳақәыртәаны ҳдырныҟәарц, мап ҳцәыркуамызт. Иҟан ҳамч зықәхоз адҵақәа анҳарҭозгьы.

"Шәанду шәара дшәыкәыхшоуп, аус ԥсуп, ауаҩы дыбзоуп, шәнышьҭалар, ишәхашҭуеит", - ҳәа наҳаҳәаны, иҟаҳҵашақәаз ҳлырбон. Ҳус аҵыхәтәанӡа инагӡаны ҳаналгалак, ҳзыргәырӷьашаз ахҭысқәеи ахаамыхақәеи ҳзыԥшын. Ҳарҭгьы ҳнапхәыҷкәа аларԥаны иҳамаз ҳадҵа наҳагӡон, аҳәаса ҳаҟәшәон, аҵла абыӷьқәа ҳаҟәшәон, санду ашҭа быбыцк ықәыршәны илуазма, ашара илымнахыргьы, ахәлара лҽалакны акы даҿызар акәын.

Ахьҭақәа аныҟалалак, аԥацхаҿы еиқәыз амца ҳадтәаланы ҳаҽҳарԥхон, шаҟа лакәажәабжь ҳзеиҭарҳәоз сандуи сабдуи. Исгәалашәоит, санду амцаҿы ачуан ала ахш аршра даҿын, агәылацәа хәыҷқәеи ҳареи ҳшыхәмаруаз, санду ахш ршны ианыкнылхуаз аамҭазы снапқәа лыкәыршаны искит, иҭҟьаз ахш саблит, чабракаршә ҳахәмаруан… Аласра ус аныҟанаҵалозгьы ыҟан, избанзар хәыҷран, убригь дунеин.

Саншьа дҽыбӷаҟазан, изакәытә ҽқәааз ашҭа иҭаз, шаҟа ихацыркны иныҟәигоз. Аҽқәа ҳрықәыртәаны аӷәра кны ашҭа ахы-аҵыхәа ҳакәиршон, ахәыҷқәа зегьы агәаран ҳақәгылан ҳазыԥшын ҳаамҭа ааины ҳанбақәтәо ҳәа, бзиа иаҳбон, ҳгәазхара ҟаломызт. "Ахәыҷкәа аҽы иканамыжьааит…" - харантә ҳанду лҿыҭыбжьгьы ааиуан.

Аамҭа кьаҿк иалагӡаны акәзаргьы, андуи абдуи рыԥхарра зкьысыз, уԥсҭазаара иузаҟәымҭхо иадҳәалоуп, рыхаара уахьцалакгьы иуцуп. Ахәыҷра ашықәсқәа инрыжьуа ашьҭа даҽакы иеиԥшым, уи акырӡа ицқьоуп, иԥшьоуп. Урҭқәа зегьы бӷьыцк ианӡалом, избанзар ҵыхәаԥҵәара змам, доуҳа ԥшӡала еибарку ԥсҭазаароуп.

Ҩаԥхьа злакҭа ччаз агәараҭа

Абарҭқәа зегьы сгәалазыршәаз акоуп, аԥсуа-ақырҭуа еибашьраҿы ҳаӷацәа ирблыз, ирыццышәыз сандуи сабдуи ргәараҭа иаҿаз агәашәқәа ҩаԥхьа иҟьаҟьаӡа иахьаатыз, ҩаԥхьа ҳашҭаҿы агәырӷьаччабжьы ахьықәҩыз, усҟан имицыз ахәыҷқәа рџьынџь дгьылҵәҟьа ршьапы ахьықәдыргылаз, саншьа зеиҭашьақәыргылара даҿу ҳаԥсуа ԥацхаҿы ҩаԥхьа ҳхәышҭаара иахылҵуаз аԥхарра ҳахьеиднакылаз, ҳаикәшаны ҳахьадтәалаз, ажәытә-аҿатә ахьаҳгәалаҳаршәаз ауп.

© Foto / Сырма Ашуба
Тамшь ақыҭан ҳаӷа ииблыз Ҷанаа ргәараҭа ҩаԥхьа гәырӷьароуп

Акыршықәса зылахь еиқәыз агәараҭа алакҭа ччеит, иблыз аҩны иацәынхаз амардуан шьаҭамырӡганы, ҭоурыхҳәаганы инхеит. Иҟалап уи аҽны сара аҩынтә раан сеиҭеизар, сгәазхара исызбомызт сзааӡаз саншьцәа ргәараҭа, гәынхәҵысҭала сырнысуан амҩахәасҭақәа, амҩадуқәа, сандуи сабдуи рхаҿсахьақәа сыбла уажәы-уажәы ихгылон, ҳанхәыҷқәаз еиԥш санду лҿыҭбжьы саҳауан, усҟан еиԥш лнапқәа ыргьежьны, "ишәыхьша шәанду илыхьааит" ҳәа ҳалгәыдлыҳәҳәалозшәа збон, аха ари лабҿабамызт, ари сгәаҳәарақәа ирхылҵуаз ԥхыӡҵас исзааиуаз цәырҵрақәан.

  • Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан
    © Foto / Сырма Ашуба
  • Згәараҭаҟны 70-шықәсахыҵра азгәазҭаз Сырма Ашәԥҳа ланшьа Валери Ҷанбеи уи имаҭацәеи
    © Foto / Сырма Ашуба
1 / 2
© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан

Лыԥхала аибашьра иалҵыз саншьа Валери Ҷанба ихылҵ ыҟоуп, имаҭацәа игәы рыладууп. Машәыршақә иҟамлаӡеит 70 шықәса иазкыз имшира аҽны иблыз иаб игәараҭа иҵеира иманы дахьаҭааз. Уи хықәкызаҵәык ауп иамоу - аизҳара, аԥсуа хәышҭаара аҿымцәаара, аиқәырхара! Наӡаӡа кьыс рмоуааит ҳзааӡаз ҳаԥсуа хәышҭаарақәа!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

188

Аԥсны 134-ҩык акоронавирус рыдырбалеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит

8
(ирҿыцуп 19:13 22.10.2020)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3306-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1289-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 33-ҩык.

АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.

Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.

Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

8
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау