Зыжәлар рыгәҭа игылаз ашәҟәыҩҩы: Џьума Аҳәба изкны

108
(ирҿыцуп 15:04 03.10.2020)
Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" иацҵо, Анатоли Лагәлаа дазааҭгылоит Дырмит Гәлиа ипремиа иаԥсахаз аԥсуа шәҟәыҩҩы Џьума Аҳәба иԥсҭазаараҟны ихигази ирҿиареи ирызку анҵамҭа.

Аԥсҭазаара даара икыднаҟьахьоу, абга аҟырҟы икылнаххьоу, адунеи аҿы ашәҟәыҩҩцәа дуқәа уанрызхәыцуа, абриаҟара абаҩхатәра бзиа Анцәа ду ианриҭа, абри аҩыза аԥсҭазаара уадаҩ зраҭәеишьеи ҳәа ахәыцра уалагоит… Убасҵәҟьа, зыԥсҭазаараҿы акрызхызгаз, шьаҿацыԥхьаӡа ауадаҩрақәа ззыԥшыз, аха акы зхаҵамырхакәа иааиуаз, урҭ амыҟәмабарақәа еиҳагьы ашьанҵеиԥш идырӷәӷәоз дреиуан ҳашәҟәыҩҩы ду, Дырмит Гәлиа ипремиа иаԥсахаз Џьума Аҳәба.

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Џьума Аҳәба

 

Уи алитературахь раԥхьатәи ишьаҿақәа анеихигоз, данҩыҵшәа инаркны гәыблыла дыззыҟаз ажурнал "Алашараҿ" икьыԥхьит уинахыстәи иԥсҭазаара зегьы асаркьеиԥш уагәылаԥшны иузырбо иажәеинраалақәа руак:

Закә еидароузеи, иараби, закә еидароузеи,

Изакә ладароузеи, изакә ҩадароузеи!..

Сқәыԥшра – ахага, иархаган исхалама,

Ӡәыр садицалама, ӡәыр саҵеицалама?!

Сшаҵоу саҵоуп, ашьаԥха сыланаҵ,

Ауаҩы игәрагара, игәыбылра сыманаҵ!

Сеидара мшынуп, ицәқәырԥоит, ишуеит, еисуеит,

Аӡба сакыцԥхьаӡа - изжәуеит,

Изжәыцыԥхьаӡа - аӡба сакуеит!..

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Џьума Аҳәба

Ҳара иахьа ҿыӷәӷәала иаҳҳәар ҳалшоит, ҳлитератураҿы иреиӷьӡоу апрозаикцәа хәҩык рыхьӡ еиқәаҳԥхьаӡозар, урҭ рыгәҭа дыӷәӷәаӡа дышгылоу "Ҭоуӷани", " Бзоуи", " Ақәыџьма ҟьалеи", "Ахамышҭыхәи" иара убасгьы егьырҭ иссиру ажәабжьқәеи, аповестқәеи, ароманқәеи, апублицистикатә рҿиамҭақәеи равтор Џьума Аҳәба.

Уи иԥсҭазаара зегьы, шәымҭак иадамзаргьы, ҳажәлар ирҟәыган иҟамлацызт, ҳажәлар реилашыра агәҭаҵәҟьа далагылан, иахьагьы акаҩ-акаҩҳәа ҳгәы иқәыҩуеит есжәашықәса имҩаԥысуаз аизара дуқәа рҿы, акгьы иаламҩашьоз, амцаԥшь зцырҟьоз иара ибжьы… Уи ажәлар рус ду далахәын, далагылан, аха уажәы-уажә ишәҟәҩыра игәы иҵхон, аӡмыжь ду иарааԥсо, аӡыӷӷарахь дшеихо еиԥш, деихон ирҿиамҭақәа рахь… Уи ус шакәу уҵарҳәоит иара иажәақәа: "Сшыхәыҷӡаз еилыскаахьан сара исусу ашәҟәыҩҩра ауп ҳәа. Изхысҳәаауа, аполитика ду сазааигәаӡаны саннеилак, схьаҵны, сышәҟәҩыра ашҟа схынҳәуан…"

Уи акыршықәса иааиԥмырҟьаӡакәа дызлаз ажурнал "Алашара" аредколлегиаҿ ицәажәарақәа раан, зегь раԥхьа иргылоз иара ихаҭа есымша цәашьыркыла дзышьҭаз ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа рыцхраара акәын, абаҩхатәра акәиц зларшәыз рымҵәыжәҩа аиҵыхра дашьҭан… Уи дзықәныҳәан амҩа иқәиҵаз аҿар аӡәырҩы иахьа ҳлитература иарӷьажәҩан иаҵагылоуп!..

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Дмитри Габалиа, Џьума Аҳәба, Анатоли Лагәлаа

 

Џьума ипрозеи, ипублицистикеи, идрамеи ирыҵоу афилософиа, аҵаулара ижәлар рыԥсҭазаара аҵаҟынтәи ихаигалаз ауп… Уи ирлас-ырласны иҳәалон: "Аԥсуа игәаҵәа адәахьы идыкнаҳалоуп, уаҵәы иҟалауа иахьа игәы иасуеит!" ҳәа. Ус акәын дшыҟаз иаргьы, ишьацәхыԥ инаркны ихыцәхәыц аҟынӡа даԥсыуан, иԥсадгьыли, ибызшәеи, иламыси ирықәԥалаз - иара диаӷан…

Уи аибашьраҿ дызлаԥшыз, хаҵара згымыз ижәлар ақырҭуа фашистцәа изҭадыргылаз аниба, дара ирхыргаз иаргьы ианихига, ашьҭахь ихәрақәеи ихьаақәеи ицрымҵӡо дыргәаҟуа данрымаз, шықәсқәак анҵы, иҩит абарҭ рҩызцәа ацәаҳәақәа: "Аибашьра иалахәыз, изхызгаз, згәыцә аҵәымӷ алахаз аҵла даҩызахоит, иԥсы ахьынӡаҭоу дзацәцом, изынхоит…"

Урҭ зегь дыриааины, шьамх сеиԥш еимгәҳәаны, иахьауажәраанӡа дааит Џьума. Уи аџьҵла даҩызан, деилаҟацан, иаҳзаԥиҵеит ҳгәы зыздуу, зеиӷьаҭам апрозатә рҿиамҭақәа… Сара агәра згоит урҭ, ҳбызшәа- ҳаԥсадгьыл иқәыҩуанаҵы, абиԥарацыԥхьаӡа игылоу аҿар ишрыциуа, ишрыцзаауа, ирыхӡыӡаауа, ишрыцнаскьало рыԥсҭазаара зегьы аҿы… Уброуп иахьыҟоу ашәҟәыҩҩы инасыԥгьы, иразҟгьы, ирҿиамҭақәа иахьатәи абиԥараҿ иаанымгылакәа, иахьеи уаҵәи рыбжьара ахьтәы цҳа анхырҵо, уи, ахьтәы маакыра анҿарҵо… Уи аҩыза алахьынҵа бзиа иман Џьума, ари адунеиаҿ абриаҟара дзыргәаҟыз, игәырӷьара иагзырхаз ибаҩхатәра иациҵеит, ашәышықәсақәа рҿы имыԥсӡо алитературатә ԥсҭазаара ҳамҭас ииҭеит!..

Уи зызгәамҭо иара иажәақәа ицхраауеит: "Абза аԥсы ибла хиҩоит. Аԥсы абза ибла хитуеит!.."

Аҵыхәтәан, абра исгәаласмыршәар соунашьҭӡом, 1957 шықәсқәа рзы, алитература ду ахь амҩа даннықәлоз, ашьҭахь иԥсҭазаара зегьы иахсаалахаз, иалахьынҵахаз, ажурнал "Алашара" ианиҵаз иажәеинраала бзиа:

Сразҟы, сразҟы сылахәмаруеит,

Са сымпылхеит иара азы.

Наскьа игылан зны имақаруеит,

Мшын хыҵроушәа ицәқәырԥа-хәмаруеит,

Иччо сажьжьоит аҽазны!..

Зных ибжьоушәа ус икәаруеит,

Абӷа ҭынчуп, ирҳаӡом!..

Нас ишнеиуа, убас ихәмаруеит,

Убас игәаан уи мақаруеит,

Амԥан сықәлан ҟалаӡом!..

Аха сгәыӷуеит, знымзар зны,

Аӷәра скып ҳәа, ирӷәӷәаны!..

Џьума ажурнал "Аԥсны аҟазара" анаԥҵахаз аҽны инаркны, иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рҟынӡа уи редактор хадас даман, иреиӷьӡаз ҳинтеллигенциа зегьы уи акультуратә хәышҭаара акәша-мыкәша еизон, иалацәажәон ҳкультура, ҳлитература, ҳаԥсҭазаара ахырхарҭақәа зегьы…

Џьума Аҳәба
© Sputnik / Томас Тхайцук

Ахаан хашҭшьа амам, аԥсуа-ақырҭуатә еибашьра аан, Џьума ақырҭқәа данрымпыҵашәа, аурыс интеллигенциа, ашәҟәыҩҩцәа дуқәа, уи иеиқәырхаразы шаҟа џьабаа рбаз, шаҟа ааԥхьара ҟарҵаз… Урҭ ашәҟәыҩҩцәа иреиуоуп адунеи аҟны зыхьӡ еицырдыруа ашәҟәыҩҩцәа дуқәа - Леонид Леонов, Сергеи Михалков, Тимур Пулатов, Алим Кешоков, Владимир Солоухин, Азат Абдулин, Мустаи Карим, Иаков Козловски, Николаи Доризо, Михаил Алексеев.

Уи иаанаго, Џьума, аԥсуаа реиԥш, Урыстәылагьы ибзиаӡаны дырдыруан, уатәи иҩызцәа иара доурышьҭаанӡа тәаха-ԥсыха рымаӡамызт, Урыстәыла Ахада Б.Н. Ельцин инаиркны адепутатцәа зегьы ршьапы иқәдыргылеит!..

Џьума иԥсымҭазгьы, ирлас-ырласны иҩызцәа ҳабжьара баша имҳәозаарын "Аԥсра бзиа - ԥсҭазаарак иаԥсоуп!" ҳәа! Уи хаҵаҵас, иҭаацәа иқьыбжьыҵәҟьа дмырҳаӡакәа, иԥшӡаны дагьаԥылеит аԥсра! Абринахысгьы, агәарагәараҳәа еиқәу иара "Икәаш мца" иԥсеиԥш бзиа иибоз ижәлар арыԥхалааит!..

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

108

Аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит: зыԥшәма дзыԥхаз лразҟы азхәыцра

229
(ирҿыцуп 12:22 18.10.2020)
Аԥсуаа рҿы аԥҳәысеиба лразҟы уаанӡа ишазхәыцуази иахьа ишазнеиуеи ртәы дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Жәлар рырҿиамҭа хьыршәыгәқәа ҟаимаҭла ирныԥшуеит аԥсуаа ҳабзазара, ҳкультура, ҳанхашьа, ҳанҵышьа, ҳдунеихәаԥшышьа. Аҵарауаҩ, афльклорҭҵааҩ Сергеи Зыхәба ианҵамҭақәа рҿы иҩуан, ақьаад ахь ирзиамгаз, изхьымӡаз афольклортә нҵамҭақәа шыҟоугьы, еиқәхаз ҟаимаҭла ишаадырԥшуа "аԥсуаа аҭоурыхтә мҩа ду ишанысыз". Аҵарауаҩ иазгәеиҭон аԥсуаа "адунеи иқәынхо ажәлар дуқәа рҿы иацәыԥхамшьакәа, уимоу изларылагылаша адоуҳатә культуратә баҟа ссирқәа аԥырҵеит" ҳәа.

Аԥсуа жәлар рҿаԥыҵтә рҿиамҭақәа ашәҟәы анҵара ианалагаз 19-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжа инаркноуп, насгьы иахьа уажәраанӡагьы уи апроцесс аанымкылац. Жәлар рырҿиамҭақәа иаадырԥшуеит ҳара егьырҭ амилаҭқәа ҳазлареиԥшым, ҵасқәас иҳамаз уҳәа, ҳхаҭара шьақәзыргыло хьыршәыгәқәаны ҳдоуҳатә культура иаласоуп ҳфольклор.

Аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рҿы имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку анҵамҭақәа, урҭ иаадырԥшуеит ауаажәларра рсоциум аҿы уи лроль хаданы ишыҟаз, насгьы, лыхьӡи лыхьымӡӷи рыхьчара ахаҵа ишиуалыз. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам", - рҳәоит аԥсуаа, уи ала лара лаҳаҭыр шдуу, ишабалакгьы улызныҟәар шамуа аарԥшуа. Даҽаџьара иаҳԥылоит "Ан ахьы дазыԥсахуам" ҳәа ажәаԥҟа, "Аԥҳәыс бзиа дызмоу, мҩаныфа иҭахӡам" - ҳаԥхьоит даҽаџьара. Абас ҳҿынаҳхар, имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку аҳәамҭақәа.

Иахьа сыззааҭгыларц исҭаху, аԥҳәысеиба илыдҳәалоу ахәыцрақәа роуп. Санхәыҷыз абыргцәа исзеиҭарҳәахьаз ахы ахьцо ала, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, маҷк аамҭа анцалак, уи лразҟы амҩақәҵара иалагон. Еиҳаракгьы, аԥҳәысеиба ахшара ааӡатәыс илымазар, лхәыҷқәа абыс ироуша иазхәыцуан. Избан, сазҵаауан сара. Избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" рҳәон аиҳабацәа.

Народная артистка Абхазии Этери Когония
© Фото : С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр актрисацәа. Афото: Еҭери Коӷониаԥҳа лҭаацәа рархив аҟнытә.

Ииашаҵәҟьаны, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, икылкааны илышьклаԥшуан, иҟан уи лымариа иашьҭалоз ахацәагьы. Абас иҟамларц азы, лара хаҵа дрышьҭуан.

Ҳара ҳқыҭа аҩадахьы инхон ҭаацәарак, урҭ хәҩеишьцәа ыҟан. Акыр саныҩеидас ауп ианеилыскааз, аишьцәа реиҳабы, аныки абыки ирхылҵыз шиакәмыз. Уи дышхәыҷӡаз иаб дыԥсит, нас иан ҳара ҳқыҭаҿы инхоз ԥҳәыс даазымгацыз ахаҵа дирҭеит. Араҟа лара илыхшеит даҽа ԥшьҩыԥацәа. Аишьцәа реиҳабы дырнықәуан, еилых рымамызт. Ҳаиҳабацәа ишырҳәоз ала, ажәытәан, аԥҳәысеиба аҷқәын дирҭар ауан, уи иахьеиԥш иҵәылырхуамызт.

Хымԥада, иуԥылон аԥҳәысеиба лхәыҷы иаб иҩны дааныжьны, лара аҩынра ҳәа даҽазнык данцозгьы, аха еиҳаракгьы, ан лыхшара лара ишлыцыз хаҵа дрышьҭуан.

Зынӡа ажәытәӡа, аиашьа дыԥсыр, уи иԥҳәыс иашьа дирҭон, илымаз ахшара иҩны иааӡарц, раб игәара иацәымӡырц азы. Абри аверсиа еиҳа ижәытәӡатәиуп, избанзар иаҳхысыз ашәышықәсазы ус еиԥш ахҭысқәа уԥыломызт, иуԥыларгьы, ихьымӡӷны иршьо иалагахьан. Ари иахьа ҟалашьа змам акәны иаҳбозар, ажәытәан аԥҳәысеиба лразҟы мҩақәырҵон, илымаз ахшара абыда инымхарц азы, рыжәлантәқәа рааигәара инхарц азы. Абри аҳәамҭазы санду исалҳәахьан, ус зыҟарҵоз "ахәыҷқәа рымазар, раб иҩны иааӡарц, атәымџьара икыдымԥшыларц азоуп" ҳәа.

Анаҩстәи аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба "арбаӷьгьы шлеиҽырбоз" рхашҭуамызт, убри аҟынтә, шамаха уи деибаны дынрыжьуамызт. Ус акәзаргьы, абзҳәацәа аԥҳәысеиба еснагь рылаԥш лхын, убас иҟоуп иахьагьы. Гәнаҳарыла ахҳәаа анлоуагьы ыҟоуп, избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит".

Ажәытә аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба аҭаацәара иаламлацыз дирҭозҭгьы, анаҩсан, лара аразҟы лоур, дҵәылырхуа иалагеит. Ҳазҭагылоу аамҭақәа ртәы ҳҳәозар, еилыҵыз, ма еибахаз аҩнра ҳәа данцо, иахылҵуа ацәажәарақәа рацәоуп, дызго иҭынхацәагьы уи ианаҿагыло ыҟоуп. Атрадициақәа рҽырыԥсахуеит, аха, ус акәзаргьы, "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" захьӡу аилкаара ԥсахрак амоуӡакәа иахьагьы иаанхоит.

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еибаны инхаз аҳәса маҷҩымызт, урҭ рахьынтә иҟоуп анаҩсан зразҟы еиқәзыршәаз, аха ҳара ҳауаажәларратә философиаҿы арҭ ахҭысқәа еиҳа негативла ишрыдыркыло убаратәы иҟоуп. Ахаҵа аԥҳәысеиба хатә ҩызас дигар лыхшареи лареи рныҟәгара илшозар, иамоузеи уи? Иабанӡаиашоу ауаҩы ихатә ԥсҭазаара аҵәылхра? Акырынтә исаҳахьеит абарҭ иреиуоу аҭагылазаашьақәа анцәырҵлакгьы, ауацәа аразҟы шеиԥдырҟьо, нас аԥҳәсеиба дзыдмыргаз иразҟы аныманшәаламхо.

Сара иахьсызҳауаз ақыҭаҿы, ҳанхарҭа иацәыхарамкәа анышәынҭрақәа ыҟан. Усҟан ирлас-ырласны иныҟәоз автобус зны-зынла даанагон ашәы зхьыссы иҟаз аԥҳәысеиба. Лыла аҭаԥшырҭа умоуа ашәы даганы дшыҟазгьы, иубон дшыԥшӡаз, автобус аанӡа ҳәа лыҩныҟа дцарцаз дахьгылоз аангыларҭаҿы илыхәаԥшырц инеиуазгьы ыҟан, убас деиҿкаан, ашәы илшәыз лыԥшӡара азхымҩо.

Лара ҩыџьа ахшара дранын, қәрала 25 шықәса дреиҳамызт усҟан. Еснагь ахьаа зхыз лыблақәа уажәгьы исгәалашәоит. Аамҭа анца, абри аԥҳәыс ԥшӡа лшәы анылшәылх ашьҭахь, дышԥҳәысеибазгьы, ашьҭазааҩцәа лоуит. Илышьҭалеит аԥҳәыс дзымгацыз аҷқәынцәагьы. Руаӡәы лгәы дақәшәон, аха лара лани, нас лабхәындцәеи илцәыԥсыз лхаҵа қәыԥш ишьҭахь ахаҵацара ԥхашьароуп ҳәа ианылҿадырхьы, мап лкит. Уаҳа разҟы лмоукәа ус дымҩаст. Иахьагьы данысԥыло ихьаазгоит уи лразҟыдара, лԥацәеи лмаҭацәеи ыҟазаргьы, аԥҳәысеибара иархәашьит лыԥҳәыстә разҟы ҳәа исыԥхьаӡоит.

Ҳара зны-зынла иҵоурам ашьцыларақәа шьҭыхны изкуа, иааџьоушьаратәы, аԥҳәысеиба аразҟы анлоуа ҳазыразым, ҳахыбаауеит, уи лынасыԥ ҳдунеи ашьҭыҵра иаԥырхагахарызшәа. Сара шәсазҵаауазар, аразҟы лоур, иҵегьы ахшара лыхшар еиӷьуп, лгәы ҭаҷаҷаны, ахҳәаақәа налхьысуа дынхар аасҭа…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

229

Иҿымцәааз аԥсуа хәышҭаара: Тамшь аӷа ииблыз агәараҭа ҩаԥхьа агәашәқәа шаатыз

188
(ирҿыцуп 18:21 17.10.2020)
Sputnik аколумнист Сырма Ашәԥҳа Тамшь ақыҭан ландуи лабдуи рҿы лхәыҷра ахьылхылгоз, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан аӷацәа иццышәыртәыз Ҷанаа ргәараҭа иахьа ҩаԥхьа агәашәқәа шаанартыз атәы ҳзеиҭалҳәоит.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Тамшь ақыҭа - схәыҷра адунеи амҵәыжәҩақәа

Ауаҩытәыҩса дызнысуа аԥсҭазааратә мҩа гәалашәаратә хҭысла ихаҭәаауп. Аамҭа цацыԥхьаӡа узызгәышьуа, игәхьаауго ахәыцрақәа уҽрылаугалоит. Убарҭ рахьтә сара сзы зегь реиҳа агьама змоу акакәны иаанхоит схәыҷра адунеи иагәылаҵәахны иамаз, шәыга рацәала еиларсыз асахьақәа.

Ирҳәоит, аншьҭра агәыбылра амоуп ҳәа. Хымԥада, иагьиашоуп. Ҳаидтәаланы ҳхәыҷра ашықәсқәа ҳанрызхьаԥшуа зыӡбахә сымоу дунеихаан хашҭра змам Тамшь ақыҭа сандуи сабдуи ргәараҭа ауп, уаҟоуп ахы ахьакыз сара аԥсҭазаарахь скылызгаз амҩадугьы, уи акыр ԥхарралеи игәкыз бзиабаралеи иқәҵан, уи зхылҵаз сандуи сабдуи рыԥхарра акәын. Иҭбааҭыцәӡа иҟаз ашҭа ду, аҩнду иавагылаз еснагь ахәышҭаараҿы амца ахьеиқәыз аԥсуа ԥацха, згьама уамакала ихааз алҩаҿы икнаҳаз ашәха ҟаԥшьқәа, санду есышықәса ирыԥхны илырҩоз аџьанџьыхәақәа, сасык дааир ҳәа илымаз аҭаҵәахқәа, абарҭқәа зегьы ргьама хазын, уамакала ихаан.

Саншьцәа рынхарҭаҩны аихамҩатә вокзал зынӡа иазааигәан ганкахьала, егьи аганахьала амшын агаҿа шьҭан. Агәылацәа хәыҷқәеи аҩны иҟаз амаҭацәеи ҳанааизалак, иҟан маӡала амшын ахь ҳарцәыбналаны ҳанцалоз, саншьа иԥшәмеи иареи ашкол аҟны рҵаҩцәас аус руан, сабду џьара дышцаз аҟара агәра анаҳгалак, сандугьы уск даҿызшәа анаҳбалак, ҳшьамхы ҳҽаҳаргон, ус ахәыҷра анаҳиааиуазгьы ыҟан. Нас санду ллаба аакыдԥааны днаҳашьҭалон, азныказы днаҳақәмақарыргьы, нас ҳлыжьжьон, ус уаҳа ҟаҳамҵарц ҳабжьылгон, мамзар ҳҭаацәа ааир ҳацәгьа шылҳәоз ала ҳлыршәон. Ҳарҭгьы аахәлаанӡа ҳанду ҳлыдгьежьылон, лҿы иҭшәоз зегьы ҟаҳҵон, дҳаргәыбзыӷуан ҳацәгьа лымҳәарц азы.

© Foto / Сырма Ашуба
Ҷанаа ргәараҭаҿы игылоу аҵеџь

Сабду аҽыуардын ҳнақәыртәаны амшын ахь ҳаигалон, шамахамзар мышкгьы бжьаижьуамызт. Исгәалашәоит, ҳахьнеишаз аҭыԥ аҟны ҳнаӡаанӡа ибжьы ныҵакны ашәақәа иҳәон, еиҳарак слымҳаҿы иаанхаз "Катиуша" ауп. Ҳанеизҳа еилкаахеит сабду ииҳәоз ашәақәа ҵакыс ирымаз, иара Аџьынџьтәылатә еибашьра ду дызлалахәыз ала.

Сыбла ихгылоуп бабыцк рықәшәар ҳәа дрыхӡыӡааны уажәы-уажәы ицәырганы иирыцқьалоз иорденқәеи имедалқәеи. Икәалыкәаџьо убас иԥшӡан, ҳара ҳнеины ҳидгьежьылон, ҳалахәмарырц ҳиҳәон, аха имукәа ҩаԥхьа иԥхьаикуан. Санду лакәзар, лыӡахыга машьына хәыҷы дадтәаланы амаҭәа ԥшӡақәа ҳзылӡахуан, иаҳшәыз ашәҵатәымаҭәа зегьы иреиӷьызшәа ҳзааиуан, ҳанду лыбзиабара убраҟагьы ианыԥшуан.

© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳа лхәыҷра ахьылхылгоз Тамшь ақыҭа иалсны ицо аихамҩа

Аҩнынтә ҳнаԥшны иаҳбон аихамҩа аанҿасырҭаҿы игылалоз, мамзаргьы имҩасуаз адәыӷбақәа. Зегь злаҳагӡоз ҳандуи ҳабдуи ҳрыҳәон адәыӷба ҳақәыртәаны ҳдырныҟәарц, мап ҳцәыркуамызт. Иҟан ҳамч зықәхоз адҵақәа анҳарҭозгьы.

"Шәанду шәара дшәыкәыхшоуп, аус ԥсуп, ауаҩы дыбзоуп, шәнышьҭалар, ишәхашҭуеит", - ҳәа наҳаҳәаны, иҟаҳҵашақәаз ҳлырбон. Ҳус аҵыхәтәанӡа инагӡаны ҳаналгалак, ҳзыргәырӷьашаз ахҭысқәеи ахаамыхақәеи ҳзыԥшын. Ҳарҭгьы ҳнапхәыҷкәа аларԥаны иҳамаз ҳадҵа наҳагӡон, аҳәаса ҳаҟәшәон, аҵла абыӷьқәа ҳаҟәшәон, санду ашҭа быбыцк ықәыршәны илуазма, ашара илымнахыргьы, ахәлара лҽалакны акы даҿызар акәын.

Ахьҭақәа аныҟалалак, аԥацхаҿы еиқәыз амца ҳадтәаланы ҳаҽҳарԥхон, шаҟа лакәажәабжь ҳзеиҭарҳәоз сандуи сабдуи. Исгәалашәоит, санду амцаҿы ачуан ала ахш аршра даҿын, агәылацәа хәыҷқәеи ҳареи ҳшыхәмаруаз, санду ахш ршны ианыкнылхуаз аамҭазы снапқәа лыкәыршаны искит, иҭҟьаз ахш саблит, чабракаршә ҳахәмаруан… Аласра ус аныҟанаҵалозгьы ыҟан, избанзар хәыҷран, убригь дунеин.

Саншьа дҽыбӷаҟазан, изакәытә ҽқәааз ашҭа иҭаз, шаҟа ихацыркны иныҟәигоз. Аҽқәа ҳрықәыртәаны аӷәра кны ашҭа ахы-аҵыхәа ҳакәиршон, ахәыҷқәа зегьы агәаран ҳақәгылан ҳазыԥшын ҳаамҭа ааины ҳанбақәтәо ҳәа, бзиа иаҳбон, ҳгәазхара ҟаломызт. "Ахәыҷкәа аҽы иканамыжьааит…" - харантә ҳанду лҿыҭыбжьгьы ааиуан.

Аамҭа кьаҿк иалагӡаны акәзаргьы, андуи абдуи рыԥхарра зкьысыз, уԥсҭазаара иузаҟәымҭхо иадҳәалоуп, рыхаара уахьцалакгьы иуцуп. Ахәыҷра ашықәсқәа инрыжьуа ашьҭа даҽакы иеиԥшым, уи акырӡа ицқьоуп, иԥшьоуп. Урҭқәа зегьы бӷьыцк ианӡалом, избанзар ҵыхәаԥҵәара змам, доуҳа ԥшӡала еибарку ԥсҭазаароуп.

Ҩаԥхьа злакҭа ччаз агәараҭа

Абарҭқәа зегьы сгәалазыршәаз акоуп, аԥсуа-ақырҭуа еибашьраҿы ҳаӷацәа ирблыз, ирыццышәыз сандуи сабдуи ргәараҭа иаҿаз агәашәқәа ҩаԥхьа иҟьаҟьаӡа иахьаатыз, ҩаԥхьа ҳашҭаҿы агәырӷьаччабжьы ахьықәҩыз, усҟан имицыз ахәыҷқәа рџьынџь дгьылҵәҟьа ршьапы ахьықәдыргылаз, саншьа зеиҭашьақәыргылара даҿу ҳаԥсуа ԥацхаҿы ҩаԥхьа ҳхәышҭаара иахылҵуаз аԥхарра ҳахьеиднакылаз, ҳаикәшаны ҳахьадтәалаз, ажәытә-аҿатә ахьаҳгәалаҳаршәаз ауп.

© Foto / Сырма Ашуба
Тамшь ақыҭан ҳаӷа ииблыз Ҷанаа ргәараҭа ҩаԥхьа гәырӷьароуп

Акыршықәса зылахь еиқәыз агәараҭа алакҭа ччеит, иблыз аҩны иацәынхаз амардуан шьаҭамырӡганы, ҭоурыхҳәаганы инхеит. Иҟалап уи аҽны сара аҩынтә раан сеиҭеизар, сгәазхара исызбомызт сзааӡаз саншьцәа ргәараҭа, гәынхәҵысҭала сырнысуан амҩахәасҭақәа, амҩадуқәа, сандуи сабдуи рхаҿсахьақәа сыбла уажәы-уажәы ихгылон, ҳанхәыҷқәаз еиԥш санду лҿыҭбжьы саҳауан, усҟан еиԥш лнапқәа ыргьежьны, "ишәыхьша шәанду илыхьааит" ҳәа ҳалгәыдлыҳәҳәалозшәа збон, аха ари лабҿабамызт, ари сгәаҳәарақәа ирхылҵуаз ԥхыӡҵас исзааиуаз цәырҵрақәан.

  • Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан
    © Foto / Сырма Ашуба
  • Згәараҭаҟны 70-шықәсахыҵра азгәазҭаз Сырма Ашәԥҳа ланшьа Валери Ҷанбеи уи имаҭацәеи
    © Foto / Сырма Ашуба
1 / 2
© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан

Лыԥхала аибашьра иалҵыз саншьа Валери Ҷанба ихылҵ ыҟоуп, имаҭацәа игәы рыладууп. Машәыршақә иҟамлаӡеит 70 шықәса иазкыз имшира аҽны иблыз иаб игәараҭа иҵеира иманы дахьаҭааз. Уи хықәкызаҵәык ауп иамоу - аизҳара, аԥсуа хәышҭаара аҿымцәаара, аиқәырхара! Наӡаӡа кьыс рмоуааит ҳзааӡаз ҳаԥсуа хәышҭаарақәа!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

188

Аԥсны 134-ҩык акоронавирус рыдырбалеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит

6
(ирҿыцуп 19:13 22.10.2020)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3306-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1289-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 33-ҩык.

АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.

Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.

Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

6
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау