Зыжәлар рыгәҭа игылаз ашәҟәыҩҩы: Џьума Аҳәба изкны

136
(ирҿыцуп 15:04 03.10.2020)
Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" иацҵо, Анатоли Лагәлаа дазааҭгылоит Дырмит Гәлиа ипремиа иаԥсахаз аԥсуа шәҟәыҩҩы Џьума Аҳәба иԥсҭазаараҟны ихигази ирҿиареи ирызку анҵамҭа.

Аԥсҭазаара даара икыднаҟьахьоу, абга аҟырҟы икылнаххьоу, адунеи аҿы ашәҟәыҩҩцәа дуқәа уанрызхәыцуа, абриаҟара абаҩхатәра бзиа Анцәа ду ианриҭа, абри аҩыза аԥсҭазаара уадаҩ зраҭәеишьеи ҳәа ахәыцра уалагоит… Убасҵәҟьа, зыԥсҭазаараҿы акрызхызгаз, шьаҿацыԥхьаӡа ауадаҩрақәа ззыԥшыз, аха акы зхаҵамырхакәа иааиуаз, урҭ амыҟәмабарақәа еиҳагьы ашьанҵеиԥш идырӷәӷәоз дреиуан ҳашәҟәыҩҩы ду, Дырмит Гәлиа ипремиа иаԥсахаз Џьума Аҳәба.

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Џьума Аҳәба

 

Уи алитературахь раԥхьатәи ишьаҿақәа анеихигоз, данҩыҵшәа инаркны гәыблыла дыззыҟаз ажурнал "Алашараҿ" икьыԥхьит уинахыстәи иԥсҭазаара зегьы асаркьеиԥш уагәылаԥшны иузырбо иажәеинраалақәа руак:

Закә еидароузеи, иараби, закә еидароузеи,

Изакә ладароузеи, изакә ҩадароузеи!..

Сқәыԥшра – ахага, иархаган исхалама,

Ӡәыр садицалама, ӡәыр саҵеицалама?!

Сшаҵоу саҵоуп, ашьаԥха сыланаҵ,

Ауаҩы игәрагара, игәыбылра сыманаҵ!

Сеидара мшынуп, ицәқәырԥоит, ишуеит, еисуеит,

Аӡба сакыцԥхьаӡа - изжәуеит,

Изжәыцыԥхьаӡа - аӡба сакуеит!..

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Џьума Аҳәба

Ҳара иахьа ҿыӷәӷәала иаҳҳәар ҳалшоит, ҳлитератураҿы иреиӷьӡоу апрозаикцәа хәҩык рыхьӡ еиқәаҳԥхьаӡозар, урҭ рыгәҭа дыӷәӷәаӡа дышгылоу "Ҭоуӷани", " Бзоуи", " Ақәыџьма ҟьалеи", "Ахамышҭыхәи" иара убасгьы егьырҭ иссиру ажәабжьқәеи, аповестқәеи, ароманқәеи, апублицистикатә рҿиамҭақәеи равтор Џьума Аҳәба.

Уи иԥсҭазаара зегьы, шәымҭак иадамзаргьы, ҳажәлар ирҟәыган иҟамлацызт, ҳажәлар реилашыра агәҭаҵәҟьа далагылан, иахьагьы акаҩ-акаҩҳәа ҳгәы иқәыҩуеит есжәашықәса имҩаԥысуаз аизара дуқәа рҿы, акгьы иаламҩашьоз, амцаԥшь зцырҟьоз иара ибжьы… Уи ажәлар рус ду далахәын, далагылан, аха уажәы-уажә ишәҟәҩыра игәы иҵхон, аӡмыжь ду иарааԥсо, аӡыӷӷарахь дшеихо еиԥш, деихон ирҿиамҭақәа рахь… Уи ус шакәу уҵарҳәоит иара иажәақәа: "Сшыхәыҷӡаз еилыскаахьан сара исусу ашәҟәыҩҩра ауп ҳәа. Изхысҳәаауа, аполитика ду сазааигәаӡаны саннеилак, схьаҵны, сышәҟәҩыра ашҟа схынҳәуан…"

Уи акыршықәса иааиԥмырҟьаӡакәа дызлаз ажурнал "Алашара" аредколлегиаҿ ицәажәарақәа раан, зегь раԥхьа иргылоз иара ихаҭа есымша цәашьыркыла дзышьҭаз ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа рыцхраара акәын, абаҩхатәра акәиц зларшәыз рымҵәыжәҩа аиҵыхра дашьҭан… Уи дзықәныҳәан амҩа иқәиҵаз аҿар аӡәырҩы иахьа ҳлитература иарӷьажәҩан иаҵагылоуп!..

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Дмитри Габалиа, Џьума Аҳәба, Анатоли Лагәлаа

 

Џьума ипрозеи, ипублицистикеи, идрамеи ирыҵоу афилософиа, аҵаулара ижәлар рыԥсҭазаара аҵаҟынтәи ихаигалаз ауп… Уи ирлас-ырласны иҳәалон: "Аԥсуа игәаҵәа адәахьы идыкнаҳалоуп, уаҵәы иҟалауа иахьа игәы иасуеит!" ҳәа. Ус акәын дшыҟаз иаргьы, ишьацәхыԥ инаркны ихыцәхәыц аҟынӡа даԥсыуан, иԥсадгьыли, ибызшәеи, иламыси ирықәԥалаз - иара диаӷан…

Уи аибашьраҿ дызлаԥшыз, хаҵара згымыз ижәлар ақырҭуа фашистцәа изҭадыргылаз аниба, дара ирхыргаз иаргьы ианихига, ашьҭахь ихәрақәеи ихьаақәеи ицрымҵӡо дыргәаҟуа данрымаз, шықәсқәак анҵы, иҩит абарҭ рҩызцәа ацәаҳәақәа: "Аибашьра иалахәыз, изхызгаз, згәыцә аҵәымӷ алахаз аҵла даҩызахоит, иԥсы ахьынӡаҭоу дзацәцом, изынхоит…"

Урҭ зегь дыриааины, шьамх сеиԥш еимгәҳәаны, иахьауажәраанӡа дааит Џьума. Уи аџьҵла даҩызан, деилаҟацан, иаҳзаԥиҵеит ҳгәы зыздуу, зеиӷьаҭам апрозатә рҿиамҭақәа… Сара агәра згоит урҭ, ҳбызшәа- ҳаԥсадгьыл иқәыҩуанаҵы, абиԥарацыԥхьаӡа игылоу аҿар ишрыциуа, ишрыцзаауа, ирыхӡыӡаауа, ишрыцнаскьало рыԥсҭазаара зегьы аҿы… Уброуп иахьыҟоу ашәҟәыҩҩы инасыԥгьы, иразҟгьы, ирҿиамҭақәа иахьатәи абиԥараҿ иаанымгылакәа, иахьеи уаҵәи рыбжьара ахьтәы цҳа анхырҵо, уи, ахьтәы маакыра анҿарҵо… Уи аҩыза алахьынҵа бзиа иман Џьума, ари адунеиаҿ абриаҟара дзыргәаҟыз, игәырӷьара иагзырхаз ибаҩхатәра иациҵеит, ашәышықәсақәа рҿы имыԥсӡо алитературатә ԥсҭазаара ҳамҭас ииҭеит!..

Уи зызгәамҭо иара иажәақәа ицхраауеит: "Абза аԥсы ибла хиҩоит. Аԥсы абза ибла хитуеит!.."

Аҵыхәтәан, абра исгәаласмыршәар соунашьҭӡом, 1957 шықәсқәа рзы, алитература ду ахь амҩа даннықәлоз, ашьҭахь иԥсҭазаара зегьы иахсаалахаз, иалахьынҵахаз, ажурнал "Алашара" ианиҵаз иажәеинраала бзиа:

Сразҟы, сразҟы сылахәмаруеит,

Са сымпылхеит иара азы.

Наскьа игылан зны имақаруеит,

Мшын хыҵроушәа ицәқәырԥа-хәмаруеит,

Иччо сажьжьоит аҽазны!..

Зных ибжьоушәа ус икәаруеит,

Абӷа ҭынчуп, ирҳаӡом!..

Нас ишнеиуа, убас ихәмаруеит,

Убас игәаан уи мақаруеит,

Амԥан сықәлан ҟалаӡом!..

Аха сгәыӷуеит, знымзар зны,

Аӷәра скып ҳәа, ирӷәӷәаны!..

Џьума ажурнал "Аԥсны аҟазара" анаԥҵахаз аҽны инаркны, иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рҟынӡа уи редактор хадас даман, иреиӷьӡаз ҳинтеллигенциа зегьы уи акультуратә хәышҭаара акәша-мыкәша еизон, иалацәажәон ҳкультура, ҳлитература, ҳаԥсҭазаара ахырхарҭақәа зегьы…

Џьума Аҳәба
© Sputnik / Томас Тхайцук

Ахаан хашҭшьа амам, аԥсуа-ақырҭуатә еибашьра аан, Џьума ақырҭқәа данрымпыҵашәа, аурыс интеллигенциа, ашәҟәыҩҩцәа дуқәа, уи иеиқәырхаразы шаҟа џьабаа рбаз, шаҟа ааԥхьара ҟарҵаз… Урҭ ашәҟәыҩҩцәа иреиуоуп адунеи аҟны зыхьӡ еицырдыруа ашәҟәыҩҩцәа дуқәа - Леонид Леонов, Сергеи Михалков, Тимур Пулатов, Алим Кешоков, Владимир Солоухин, Азат Абдулин, Мустаи Карим, Иаков Козловски, Николаи Доризо, Михаил Алексеев.

Уи иаанаго, Џьума, аԥсуаа реиԥш, Урыстәылагьы ибзиаӡаны дырдыруан, уатәи иҩызцәа иара доурышьҭаанӡа тәаха-ԥсыха рымаӡамызт, Урыстәыла Ахада Б.Н. Ельцин инаиркны адепутатцәа зегьы ршьапы иқәдыргылеит!..

Џьума иԥсымҭазгьы, ирлас-ырласны иҩызцәа ҳабжьара баша имҳәозаарын "Аԥсра бзиа - ԥсҭазаарак иаԥсоуп!" ҳәа! Уи хаҵаҵас, иҭаацәа иқьыбжьыҵәҟьа дмырҳаӡакәа, иԥшӡаны дагьаԥылеит аԥсра! Абринахысгьы, агәарагәараҳәа еиқәу иара "Икәаш мца" иԥсеиԥш бзиа иибоз ижәлар арыԥхалааит!..

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

136

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

69
(ирҿыцуп 17:33 11.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1965 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

69

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

188
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

188

Ажьиԥҳа аҭыԥантәи адепутатцәа рзы: рҵарагьы ыҟазароуп, аԥсшәагьы рдыруазароуп

0
Тҟәарчал араион алхратә комиссиа алахәыла Рита Ажьиԥҳа арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа реихшьаала ҟалҵеит.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Ажьиԥҳа ахаланапхгараҭарақәа рахь алхрақәа ирызкны

Аԥсны аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарахь алхрақәа мҩаԥысит мшаԥы 11 рзы.

"Адепутатрахь иқәгылаз акандидатцәа ҩажәаҩык рахьынтә 15-ҩык алхын. Иманшәаланы еилагарада имҩаԥысит алхрақәа. 5196- ҩык ашәҟәы иҭагалаз алхыҩцәа рҟынтәи 2052 -ҩык алхрақәа рхы рыладырхәит. Уи аԥхьа иҟаз ас еиԥш алхрақәеи дареи еиҿурԥшуазар, усҟан 2800-ҩык ыҟан алхыҩцәа. Актәи аилатәара мҩаԥысраны иҟоуп иааиуа ашәахьаҽны мшаԥы 19 рзы. 15-ҩык адепутатцәа рахьынтә ҩыџьа аҳәса ыҟоуп. Уи аԥхьа иҟаз адепутатцәа рахьынтә ҩыџьа ықәгылан, руаӡәк ҩаԥхьа далырхит, уи Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭа аиҳабы Лали Гаргәылиа лоуп", - лҳәеит Ажьиԥҳа.

Ажьиԥҳа лгәаанагара лҳәеит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарақәа рахь инеиуа адепутатцәа зеиԥшразар акәу.

0