"Ахәыҷқәа бзиа иумбар, ашкол аҿы аус узуӡом": арҵаҩы Инга Шармаҭԥҳа лҭоурых

1201
(ирҿыцуп 17:58 05.10.2020)
Жьҭаара 5 - Арҵаҩы имш аҽны шәаԥхьарц ишәыдаагалоит зыԥсҭазаара абжеиҳан аҵара-ааӡаратә ус иазызкыз Гагратәи абжьаратә школ №1 аҵараҟәша аиҳабы Инга Виктор-иԥҳа Шармаҭԥҳа лҭоурых.

Зыԥсҭазаара абжеиҳан аҵара ааӡаратә ус иазызкыз Гагратәи абжьаратә школ №1 аҵараҟәша аиҳабы Инга Виктор-иԥҳа Шармаҭԥҳа шәҩык инареиҳаны лоушьҭымҭацәа иахьа иреиҳау аҵараиурҭақәа ирылганы еиуеиԥшым амаҵурақәа ныҟәыргоит. Зҵаҩцәа ирызгәдуу, рҵаҩыси, аныси ирзыҟаз Инга Виктор-иԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит ари азанааҭ аҿы ада џьаргьы лхы шылымбо.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Инга Шармаҭԥҳа Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет далганы, агеографиа азанааҭ лоуны аусура далагоит Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №2 аҟны, усҟантәи адиректор, аамҭала рҵаҩыс илымаз Борис Кьахьыриԥа иааԥхьарала. Анаҩс, 1992 шықәсазы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра цонаҵы, Гагра араион ахы ианақәиҭха аԥсуа школ ҩаԥхьа аԥсы ахаҵаразы арахь аусура диаргоит гәыԥҩык арҵаҩцәа реиԥш. Усҟан лԥа еиҳабы ԥшьышықәса ихыҵуан, аиҵбы ҩба. Асабицәа ланхәа лнапы ианҵаны, илыдырҵаз ауалԥшьақәа рынагӡара лҽазылшәоит.

© Foto / из архива Инги Шармат
Гагратәи абжьаратә школ №1 арҵаҩратә еилазаара

"Гагра араион аӷа даналцаха, аԥсуа школ аартра ҳажәлар рзы аҵак ду аиуит. Уи ала ауаа агәыӷра рызцәырҵит уаҵәтәи амш азы. Арҭ аҭыӡқәа рҿы убриаҟара аԥхарра ыҟан, аусуреи, аҵараҵарази иаднакылаз ахҵәацәа рхьаақәа хызҽуаз. Аколлектив уалафахәыда акраамҭа аус ҳуан, аӡәи-аӡәи ҳаихӡыӡаауан. Доусы аҩны имаз афатә, ажәтә, ашәҵатәы еимаадон, имчымхаз ҳицхраауан. Аӡынра алашара аныҟамыз, амҿтәы ԥечкақәа амца рҭаҵаны ҳхәыҷқәа ахьҭа иаҳаркӡомызт. Исгәалашәоит ҳарҵаҩы Нанули Расим-иԥҳа Ҳагԥҳа аибашьра данцоз ҳлаӷырӡышо дшынаскьаҳгоз, аҽеиҭныԥсахлараан данаауаз шаҟа ҳлеигәырӷьоз хәыҷи-дуи. Абарҭ иуадаҩыз аамҭақәа раан ҳаҩнуҵҟа зышьаҭа аркхаз аӡәкра, аилибакаара, ҳаҭыр еиқәҵара иахьагьы ҳаибаркны ҳакуп", - лҳәоит арҵаҩы.

© Foto / из архива Инги Шармат
Инга Шармаҭԥҳа лҵаҩи лареи

Инга Шармаҭԥҳа раԥхьаӡа Гагратәи аԥсуа школ ахь аусура данаа директорс дыҟан Ҳараз Ҳаџьараҭ-иԥа Чамагәуа, аха ҩымчыбжь рышьҭахь иара машәырла иԥсҭазаара далҵуеит. Убри аҟнытә лара арҭ аҭыӡқәа рҿы раԥхьатәи лшьаҿақәа ҟалҵеит адиректор инапынҵақәа назыгӡоз Фатима Лыхәԥҳа лхылаԥшрала. Анаҩс ашкол директорс дахагылеит занааҭла игеографыз Илиа Ефим-иԥа Кәанџьариа.

"Илиа Ефим-иԥа сзанааҭ аҟны сшьақәгыларц азы аԥышәа дуӡӡа имаздеит. Иара иеиԥш зыхшыҩ ҵарыз, иҟәышыз ауаҩы иԥшаара уадаҩуп", - инаҵылшьит лара.

Илиа Канџьариа шықәсқәак рышьҭахь Гагра араион аҵара аҟәша дахагылоит, аԥсуа школ директорс дарҭоит Ҳараз Чамагәуа иҵаҩы, ари ашкол аушьҭымҭа Татиана Гьаргь-иԥҳа Мықәԥҳа.

© Foto / из архива Инги Шармат
Инга Шармаҭԥҳа лҵаҩцәеи лареи

"Иуадаҩыз аамҭақәа раан аԥсуа школ еибаркны илыман Татиана Мықәԥҳа. Аиаша ҳҳәозар, иҟан лхатәы бызшәа лыздыруам ҳәа илаҽԥнызҳәоз, аха агәра шәсыргоит ҿыла илзымҳәозаргьы гәыла дышцәажәоз. Шьала-дала ипатриотыз аԥҳәыс лааԥсара ӷәӷәоуп ари ашкол азы", - ҳәа азгәалҭоит Инга Шармаҭԥҳа.

Инга Виктор-иԥҳа Гагратәи аԥсуа школ ахь аусура данаа арҵаҩцәа хатәрақәа Лиусиа Владимир-иԥҳа Агрԥҳа, Венера Константин-иԥҳа Ҳагԥҳа, Анна Давид-иԥҳа Аргәынԥҳа, Сариа Емир-иԥҳа Хонелиаԥҳа уҳәа гәаартыла дрыдыркылеит. Ирылшоз аҿы рхы иеигӡомызт, арҵаҩ қәыԥш илхылаԥшуан, рԥышәа рымалдартә алшара лырҭон.

© Foto / из архива Инги Шармат
Инга Шармаҭԥҳа 2006 ш. лоушьҭымҭацәа

2000 шықәсазы, Татиана Мықәԥҳа лабжьгарала, Инга Виктор-иԥҳа дарӷьажәҩаны ашкол аҵараҟәша еиҳабыс длываларгылоит. Сынтәа 20 шықәса ҵуеит ари амаҵура ԥсыцқьарыла иныҟәылгоижьҭеи.

Инга Шармаҭԥҳа ашкол аҵаратә процесс амҩасшьа зегьы лнапы иҵылхуеит. Аурокқәа реихшанҵа, аметодикатә план инақәыршәаны аурокқәа разырхиара, аҵара ахаҭабзиара, ахәшьарақәа рылҵшәақәа, амаҭәартә олимпиадақәа рҽазыҟаҵара, ааӡаратә процесс ахылаԥшра аҭара, арҵаҩцәа ҿарацәа арыцхраара уҳәа ирацәаӡоуп дызхылаԥшуа. Ҳаиҿцәажәараҟны Инга Виктор-иԥҳа иазгәалҭеит агәахәара ду шылнаҭо иахьа рколлектив аҿы арҵаҩцәа ҿарацәа ахьеиҵагылаз. Дышқәыԥшугьы, ашкол адиректор Хана Гәынԥҳа Ҳараз Чамагәуа иаԥиҵахьаз аҵас бзиақәа еиқәырханы, уимоу еихаҳаны иаалгоит.

© Foto / из архива Инги Шармат
Инга Виктор-иԥҳа Шармаҭԥҳа

"Ҳара, сынтәа ҳагәҭакы наӡеит. Анцәа иџьшьаны Гагра ақалақь агәҭа иӷьазӷьазуа иҳаздыргылеит ашкол ҿыц. Аԥсуа хәыҷқәа аџьџьаҳәа ашҭа ҭдырҭәааит. Абриаҟара алшара анҳамамызгьы, ҳҵаҩцәа аҵареи, аспорти, акультуреи рҿи, аолимпиадақәа раани алҵшәа бзиақәа аарԥшны ҳашкол ахьӡ ҭыргон. Уажәы аҭагылазаашьа анҳау, агәра ганы сыҟоуп ҳмилаҭтә школ еиҳау аҩаӡарақәа рахь ишхало", - лажәа иацылҵоит арҵаҩы.

© Foto / из архива Инги Шармат
Гагратәи абжьаратә школ №1 арҵаҩратә еилазаара

Инга Шармаҭԥҳа арҵаҩцәа ҿарацәа дрызгәдууны рыӡбахә лҳәеит аҭоурых арҵаҩцәа Сариа Ԥлиаԥҳа, Омар Џьыкырба, агеографиа арҵаҩы Оскар Хынҭәба, абиологиеи, ахимиеи рырҵаҩы Шьамсиа Аҩӡԥҳа, аурыс бызшәеи алитературеи рырҵаҩцәа аиҳәшьцәа гәакьацәа Саидеи Иланеи Аҩӡԥҳацәа, афизикеи, аматематикеи рырҵаҩы Кристина Кәарҷиаԥҳа, англыз бызшәа арҵаҩы Милана Ахвледиани, апсихолог Сабина Махариаԥҳа. Аԥсуа бызшәеи алитературеи гәыла-ԥсыла ахәыҷқәа ирызназго, уажәшьҭа аԥышәа змоу Диана Задеԥҳа. Лааԥсара ахә шьауа, ашкол аиҿкааҩ Ларина Гәымԥҳа лыбзоурала араиони, анҭыҵи иарбанзаалак ахәыҷқәа злахәу усеиҿкаарак вбак амамкәа ишымҩаԥысуа лҳәеит. Арҵаҩцәа Флора Быџԥҳа, Светлана Ԥалԥҳа, Наталиа Кириакова, Лиана Дбарԥҳа, Наҭела Смырԥҳа, Хьыма Аҩӡԥҳа, Емма Басариаԥҳа, Роза Ақаҩԥҳа, Раџь Ҳаџьымба уҳәа 50-ҩык рҟынӡа ишьақәгылоу аколлектив шьала илзааигәоу реиԥш бзиа илбоит. Хымԥада статиак аҳәаақәа ирҭагӡаны зегьы рыӡбахә узыҳәом, аха ирдыруазар лҭахуп дшырзыҟоу.

© Foto / из архива Инги Шармат
Гагратәи абжьаратә школ №1 арҵаҩратә еилазаара

Инга Шармаҭԥҳа Гагратәи аԥсуа школ аҿы аус луеижьҭеи хә-класск аулыжьхьеит, хыԥхьаӡарала иуҳәозар шәҩык инареиҳаны аҿар аԥсҭазаара амҩа ду ианылҵахьеит.

"Сара анцәа иҭабуп ҳәа иасҳәоит соушьҭымҭацәа рахьтә аӡәызаҵәык дыԥхасҭамхакәа, зегьы азанааҭқәа роуны русурақәа рҿы, аҭаацәарақәа аԥызҵахьоу анреи абреи рылҵны иахьышьақәгылаз", - инаҵылшьит арҵаҩы.

Инга Шармаҭԥҳа иахьагьы хьыӡҳәала зегьы лгәалашәоит. Шәҩык рыхьӡ лымҳәазаргьы еиқәылԥхьаӡеит аҵараҿы зҽалзкаауаз Ахра Анқәаб, Ерик Габлиа, Мадина Ҭарԥҳа, Саид Мықәба, Дауҭ Агрба, Гәыранда Кәанџьариаԥҳа уҳәа.

45 шықәса еиԥмырҟьаӡакәа Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 аҟны аус зуа Маиа Чыкәбарԥҳа
© Foto / Маиа Чыкәбарԥҳа лхатә архив аҟнытә

Инга Шармаҭԥҳа ажәытәи аҿатәи еиҿырԥшуа илҳәеит раԥхьаӡа аусура даналагози, аибашьра анцозтәи лҵаҩцәеи, иахьатәиқәеи дунеихәаԥшышьала ишеиԥшым.

"Асовет ҵаҩцәа аҵара иазҿлымҳан, усҟан аидеологиа ҽакын,  апатриотизм акәын шьаҭас иамаз. Аибашьра аамҭазтәи ҳҵаҩцәа ракәзар, урҭ убриаҟара сгәы ирыцҳанашьон, ишыхәыҷқәазгьы рыбла рҭаацәаратә хьаа хубаалон. Ус егьа иҟазаргьы, амлеи, ахьҭеи агәаҟрақәеи ириааины ауаҩра рылҵит. Иахьатәи ахәыҷқәа реиҳараҩык аԥсҭазаара бзиа рымоуп, зехьынџьара агәашәқәа рзаартуп. Уалс ирыду имаашьакәа аҵараҵара ауп", - лҳәеит арҵаҩы.

Инга Виктор-иԥҳа иахьа лоушьҭымҭацәа лгәы ишҭымҵуа еиԥш даргьы дырхашҭӡом. Аӡәызаҵәык ихы иаҭәаимшьацт машьынала дыҟазаргьы, даангыланы аԥсшәа ламҳәакәа ацара.

Инга Виктор-иԥҳа ашкол аҵараҟәша инаваргыланы хантәаҩра азылуоит Гагра араион аҵара аҟәша анапаҵаҟа еиҿкаау агеографиа амаҭәар азы аметодикатә хеидкыла.

Арҵаҩы, адунеи иалаҵәаз апандемиа далацәажәо иазгәалҭеит, аҵаратә процесс аанкылара ахәыҷқәа рдырра ишаныԥшыз. Иахьа асанитартә нормақәа ирықәныҟәо ирыгхаз иахьыргӡоит ҳәа иаҿуп.

Жьҭаара 5, арҵаҩы изанааҭ амш азы, Инга Шармаҭԥҳа абиԥара ҿа рҵареи, рааӡареи иазааԥсо зегьы гәык-ԥсыкала дрыдныҳәалеит. Ирзеиӷьалшьеит агәабзиара цқьа, рнапы злаку аус аҿы ақәҿиарақәа, аҭаацәаратә маншәалара, аизҳазыӷьра. Аҵаҩцәа ирзеиӷьалшьеит амҩа иаша алхны, рыԥсадгьыл иаԥсоу ҵеицәаны иазгыларц.

Инга Виктор-иԥҳа Шармаҭԥҳа лааԥсара ахә шьауа Гагра араион аҵара аҟәшеи, Аԥсны аҵара аминистрреи изныкымкәа аҳаҭыртә шәҟәыла далыркаахьеит.

1201

Аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит: зыԥшәма дзыԥхаз лразҟы азхәыцра

229
(ирҿыцуп 12:22 18.10.2020)
Аԥсуаа рҿы аԥҳәысеиба лразҟы уаанӡа ишазхәыцуази иахьа ишазнеиуеи ртәы дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Жәлар рырҿиамҭа хьыршәыгәқәа ҟаимаҭла ирныԥшуеит аԥсуаа ҳабзазара, ҳкультура, ҳанхашьа, ҳанҵышьа, ҳдунеихәаԥшышьа. Аҵарауаҩ, афльклорҭҵааҩ Сергеи Зыхәба ианҵамҭақәа рҿы иҩуан, ақьаад ахь ирзиамгаз, изхьымӡаз афольклортә нҵамҭақәа шыҟоугьы, еиқәхаз ҟаимаҭла ишаадырԥшуа "аԥсуаа аҭоурыхтә мҩа ду ишанысыз". Аҵарауаҩ иазгәеиҭон аԥсуаа "адунеи иқәынхо ажәлар дуқәа рҿы иацәыԥхамшьакәа, уимоу изларылагылаша адоуҳатә культуратә баҟа ссирқәа аԥырҵеит" ҳәа.

Аԥсуа жәлар рҿаԥыҵтә рҿиамҭақәа ашәҟәы анҵара ианалагаз 19-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжа инаркноуп, насгьы иахьа уажәраанӡагьы уи апроцесс аанымкылац. Жәлар рырҿиамҭақәа иаадырԥшуеит ҳара егьырҭ амилаҭқәа ҳазлареиԥшым, ҵасқәас иҳамаз уҳәа, ҳхаҭара шьақәзыргыло хьыршәыгәқәаны ҳдоуҳатә культура иаласоуп ҳфольклор.

Аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рҿы имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку анҵамҭақәа, урҭ иаадырԥшуеит ауаажәларра рсоциум аҿы уи лроль хаданы ишыҟаз, насгьы, лыхьӡи лыхьымӡӷи рыхьчара ахаҵа ишиуалыз. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам", - рҳәоит аԥсуаа, уи ала лара лаҳаҭыр шдуу, ишабалакгьы улызныҟәар шамуа аарԥшуа. Даҽаџьара иаҳԥылоит "Ан ахьы дазыԥсахуам" ҳәа ажәаԥҟа, "Аԥҳәыс бзиа дызмоу, мҩаныфа иҭахӡам" - ҳаԥхьоит даҽаџьара. Абас ҳҿынаҳхар, имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку аҳәамҭақәа.

Иахьа сыззааҭгыларц исҭаху, аԥҳәысеиба илыдҳәалоу ахәыцрақәа роуп. Санхәыҷыз абыргцәа исзеиҭарҳәахьаз ахы ахьцо ала, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, маҷк аамҭа анцалак, уи лразҟы амҩақәҵара иалагон. Еиҳаракгьы, аԥҳәысеиба ахшара ааӡатәыс илымазар, лхәыҷқәа абыс ироуша иазхәыцуан. Избан, сазҵаауан сара. Избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" рҳәон аиҳабацәа.

Народная артистка Абхазии Этери Когония
© Фото : С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр актрисацәа. Афото: Еҭери Коӷониаԥҳа лҭаацәа рархив аҟнытә.

Ииашаҵәҟьаны, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, икылкааны илышьклаԥшуан, иҟан уи лымариа иашьҭалоз ахацәагьы. Абас иҟамларц азы, лара хаҵа дрышьҭуан.

Ҳара ҳқыҭа аҩадахьы инхон ҭаацәарак, урҭ хәҩеишьцәа ыҟан. Акыр саныҩеидас ауп ианеилыскааз, аишьцәа реиҳабы, аныки абыки ирхылҵыз шиакәмыз. Уи дышхәыҷӡаз иаб дыԥсит, нас иан ҳара ҳқыҭаҿы инхоз ԥҳәыс даазымгацыз ахаҵа дирҭеит. Араҟа лара илыхшеит даҽа ԥшьҩыԥацәа. Аишьцәа реиҳабы дырнықәуан, еилых рымамызт. Ҳаиҳабацәа ишырҳәоз ала, ажәытәан, аԥҳәысеиба аҷқәын дирҭар ауан, уи иахьеиԥш иҵәылырхуамызт.

Хымԥада, иуԥылон аԥҳәысеиба лхәыҷы иаб иҩны дааныжьны, лара аҩынра ҳәа даҽазнык данцозгьы, аха еиҳаракгьы, ан лыхшара лара ишлыцыз хаҵа дрышьҭуан.

Зынӡа ажәытәӡа, аиашьа дыԥсыр, уи иԥҳәыс иашьа дирҭон, илымаз ахшара иҩны иааӡарц, раб игәара иацәымӡырц азы. Абри аверсиа еиҳа ижәытәӡатәиуп, избанзар иаҳхысыз ашәышықәсазы ус еиԥш ахҭысқәа уԥыломызт, иуԥыларгьы, ихьымӡӷны иршьо иалагахьан. Ари иахьа ҟалашьа змам акәны иаҳбозар, ажәытәан аԥҳәысеиба лразҟы мҩақәырҵон, илымаз ахшара абыда инымхарц азы, рыжәлантәқәа рааигәара инхарц азы. Абри аҳәамҭазы санду исалҳәахьан, ус зыҟарҵоз "ахәыҷқәа рымазар, раб иҩны иааӡарц, атәымџьара икыдымԥшыларц азоуп" ҳәа.

Анаҩстәи аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба "арбаӷьгьы шлеиҽырбоз" рхашҭуамызт, убри аҟынтә, шамаха уи деибаны дынрыжьуамызт. Ус акәзаргьы, абзҳәацәа аԥҳәысеиба еснагь рылаԥш лхын, убас иҟоуп иахьагьы. Гәнаҳарыла ахҳәаа анлоуагьы ыҟоуп, избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит".

Ажәытә аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба аҭаацәара иаламлацыз дирҭозҭгьы, анаҩсан, лара аразҟы лоур, дҵәылырхуа иалагеит. Ҳазҭагылоу аамҭақәа ртәы ҳҳәозар, еилыҵыз, ма еибахаз аҩнра ҳәа данцо, иахылҵуа ацәажәарақәа рацәоуп, дызго иҭынхацәагьы уи ианаҿагыло ыҟоуп. Атрадициақәа рҽырыԥсахуеит, аха, ус акәзаргьы, "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" захьӡу аилкаара ԥсахрак амоуӡакәа иахьагьы иаанхоит.

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еибаны инхаз аҳәса маҷҩымызт, урҭ рахьынтә иҟоуп анаҩсан зразҟы еиқәзыршәаз, аха ҳара ҳауаажәларратә философиаҿы арҭ ахҭысқәа еиҳа негативла ишрыдыркыло убаратәы иҟоуп. Ахаҵа аԥҳәысеиба хатә ҩызас дигар лыхшареи лареи рныҟәгара илшозар, иамоузеи уи? Иабанӡаиашоу ауаҩы ихатә ԥсҭазаара аҵәылхра? Акырынтә исаҳахьеит абарҭ иреиуоу аҭагылазаашьақәа анцәырҵлакгьы, ауацәа аразҟы шеиԥдырҟьо, нас аԥҳәсеиба дзыдмыргаз иразҟы аныманшәаламхо.

Сара иахьсызҳауаз ақыҭаҿы, ҳанхарҭа иацәыхарамкәа анышәынҭрақәа ыҟан. Усҟан ирлас-ырласны иныҟәоз автобус зны-зынла даанагон ашәы зхьыссы иҟаз аԥҳәысеиба. Лыла аҭаԥшырҭа умоуа ашәы даганы дшыҟазгьы, иубон дшыԥшӡаз, автобус аанӡа ҳәа лыҩныҟа дцарцаз дахьгылоз аангыларҭаҿы илыхәаԥшырц инеиуазгьы ыҟан, убас деиҿкаан, ашәы илшәыз лыԥшӡара азхымҩо.

Лара ҩыџьа ахшара дранын, қәрала 25 шықәса дреиҳамызт усҟан. Еснагь ахьаа зхыз лыблақәа уажәгьы исгәалашәоит. Аамҭа анца, абри аԥҳәыс ԥшӡа лшәы анылшәылх ашьҭахь, дышԥҳәысеибазгьы, ашьҭазааҩцәа лоуит. Илышьҭалеит аԥҳәыс дзымгацыз аҷқәынцәагьы. Руаӡәы лгәы дақәшәон, аха лара лани, нас лабхәындцәеи илцәыԥсыз лхаҵа қәыԥш ишьҭахь ахаҵацара ԥхашьароуп ҳәа ианылҿадырхьы, мап лкит. Уаҳа разҟы лмоукәа ус дымҩаст. Иахьагьы данысԥыло ихьаазгоит уи лразҟыдара, лԥацәеи лмаҭацәеи ыҟазаргьы, аԥҳәысеибара иархәашьит лыԥҳәыстә разҟы ҳәа исыԥхьаӡоит.

Ҳара зны-зынла иҵоурам ашьцыларақәа шьҭыхны изкуа, иааџьоушьаратәы, аԥҳәысеиба аразҟы анлоуа ҳазыразым, ҳахыбаауеит, уи лынасыԥ ҳдунеи ашьҭыҵра иаԥырхагахарызшәа. Сара шәсазҵаауазар, аразҟы лоур, иҵегьы ахшара лыхшар еиӷьуп, лгәы ҭаҷаҷаны, ахҳәаақәа налхьысуа дынхар аасҭа…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

229

Иҿымцәааз аԥсуа хәышҭаара: Тамшь аӷа ииблыз агәараҭа ҩаԥхьа агәашәқәа шаатыз

188
(ирҿыцуп 18:21 17.10.2020)
Sputnik аколумнист Сырма Ашәԥҳа Тамшь ақыҭан ландуи лабдуи рҿы лхәыҷра ахьылхылгоз, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан аӷацәа иццышәыртәыз Ҷанаа ргәараҭа иахьа ҩаԥхьа агәашәқәа шаанартыз атәы ҳзеиҭалҳәоит.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Тамшь ақыҭа - схәыҷра адунеи амҵәыжәҩақәа

Ауаҩытәыҩса дызнысуа аԥсҭазааратә мҩа гәалашәаратә хҭысла ихаҭәаауп. Аамҭа цацыԥхьаӡа узызгәышьуа, игәхьаауго ахәыцрақәа уҽрылаугалоит. Убарҭ рахьтә сара сзы зегь реиҳа агьама змоу акакәны иаанхоит схәыҷра адунеи иагәылаҵәахны иамаз, шәыга рацәала еиларсыз асахьақәа.

Ирҳәоит, аншьҭра агәыбылра амоуп ҳәа. Хымԥада, иагьиашоуп. Ҳаидтәаланы ҳхәыҷра ашықәсқәа ҳанрызхьаԥшуа зыӡбахә сымоу дунеихаан хашҭра змам Тамшь ақыҭа сандуи сабдуи ргәараҭа ауп, уаҟоуп ахы ахьакыз сара аԥсҭазаарахь скылызгаз амҩадугьы, уи акыр ԥхарралеи игәкыз бзиабаралеи иқәҵан, уи зхылҵаз сандуи сабдуи рыԥхарра акәын. Иҭбааҭыцәӡа иҟаз ашҭа ду, аҩнду иавагылаз еснагь ахәышҭаараҿы амца ахьеиқәыз аԥсуа ԥацха, згьама уамакала ихааз алҩаҿы икнаҳаз ашәха ҟаԥшьқәа, санду есышықәса ирыԥхны илырҩоз аџьанџьыхәақәа, сасык дааир ҳәа илымаз аҭаҵәахқәа, абарҭқәа зегьы ргьама хазын, уамакала ихаан.

Саншьцәа рынхарҭаҩны аихамҩатә вокзал зынӡа иазааигәан ганкахьала, егьи аганахьала амшын агаҿа шьҭан. Агәылацәа хәыҷқәеи аҩны иҟаз амаҭацәеи ҳанааизалак, иҟан маӡала амшын ахь ҳарцәыбналаны ҳанцалоз, саншьа иԥшәмеи иареи ашкол аҟны рҵаҩцәас аус руан, сабду џьара дышцаз аҟара агәра анаҳгалак, сандугьы уск даҿызшәа анаҳбалак, ҳшьамхы ҳҽаҳаргон, ус ахәыҷра анаҳиааиуазгьы ыҟан. Нас санду ллаба аакыдԥааны днаҳашьҭалон, азныказы днаҳақәмақарыргьы, нас ҳлыжьжьон, ус уаҳа ҟаҳамҵарц ҳабжьылгон, мамзар ҳҭаацәа ааир ҳацәгьа шылҳәоз ала ҳлыршәон. Ҳарҭгьы аахәлаанӡа ҳанду ҳлыдгьежьылон, лҿы иҭшәоз зегьы ҟаҳҵон, дҳаргәыбзыӷуан ҳацәгьа лымҳәарц азы.

© Foto / Сырма Ашуба
Ҷанаа ргәараҭаҿы игылоу аҵеџь

Сабду аҽыуардын ҳнақәыртәаны амшын ахь ҳаигалон, шамахамзар мышкгьы бжьаижьуамызт. Исгәалашәоит, ҳахьнеишаз аҭыԥ аҟны ҳнаӡаанӡа ибжьы ныҵакны ашәақәа иҳәон, еиҳарак слымҳаҿы иаанхаз "Катиуша" ауп. Ҳанеизҳа еилкаахеит сабду ииҳәоз ашәақәа ҵакыс ирымаз, иара Аџьынџьтәылатә еибашьра ду дызлалахәыз ала.

Сыбла ихгылоуп бабыцк рықәшәар ҳәа дрыхӡыӡааны уажәы-уажәы ицәырганы иирыцқьалоз иорденқәеи имедалқәеи. Икәалыкәаџьо убас иԥшӡан, ҳара ҳнеины ҳидгьежьылон, ҳалахәмарырц ҳиҳәон, аха имукәа ҩаԥхьа иԥхьаикуан. Санду лакәзар, лыӡахыга машьына хәыҷы дадтәаланы амаҭәа ԥшӡақәа ҳзылӡахуан, иаҳшәыз ашәҵатәымаҭәа зегьы иреиӷьызшәа ҳзааиуан, ҳанду лыбзиабара убраҟагьы ианыԥшуан.

© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳа лхәыҷра ахьылхылгоз Тамшь ақыҭа иалсны ицо аихамҩа

Аҩнынтә ҳнаԥшны иаҳбон аихамҩа аанҿасырҭаҿы игылалоз, мамзаргьы имҩасуаз адәыӷбақәа. Зегь злаҳагӡоз ҳандуи ҳабдуи ҳрыҳәон адәыӷба ҳақәыртәаны ҳдырныҟәарц, мап ҳцәыркуамызт. Иҟан ҳамч зықәхоз адҵақәа анҳарҭозгьы.

"Шәанду шәара дшәыкәыхшоуп, аус ԥсуп, ауаҩы дыбзоуп, шәнышьҭалар, ишәхашҭуеит", - ҳәа наҳаҳәаны, иҟаҳҵашақәаз ҳлырбон. Ҳус аҵыхәтәанӡа инагӡаны ҳаналгалак, ҳзыргәырӷьашаз ахҭысқәеи ахаамыхақәеи ҳзыԥшын. Ҳарҭгьы ҳнапхәыҷкәа аларԥаны иҳамаз ҳадҵа наҳагӡон, аҳәаса ҳаҟәшәон, аҵла абыӷьқәа ҳаҟәшәон, санду ашҭа быбыцк ықәыршәны илуазма, ашара илымнахыргьы, ахәлара лҽалакны акы даҿызар акәын.

Ахьҭақәа аныҟалалак, аԥацхаҿы еиқәыз амца ҳадтәаланы ҳаҽҳарԥхон, шаҟа лакәажәабжь ҳзеиҭарҳәоз сандуи сабдуи. Исгәалашәоит, санду амцаҿы ачуан ала ахш аршра даҿын, агәылацәа хәыҷқәеи ҳареи ҳшыхәмаруаз, санду ахш ршны ианыкнылхуаз аамҭазы снапқәа лыкәыршаны искит, иҭҟьаз ахш саблит, чабракаршә ҳахәмаруан… Аласра ус аныҟанаҵалозгьы ыҟан, избанзар хәыҷран, убригь дунеин.

Саншьа дҽыбӷаҟазан, изакәытә ҽқәааз ашҭа иҭаз, шаҟа ихацыркны иныҟәигоз. Аҽқәа ҳрықәыртәаны аӷәра кны ашҭа ахы-аҵыхәа ҳакәиршон, ахәыҷқәа зегьы агәаран ҳақәгылан ҳазыԥшын ҳаамҭа ааины ҳанбақәтәо ҳәа, бзиа иаҳбон, ҳгәазхара ҟаломызт. "Ахәыҷкәа аҽы иканамыжьааит…" - харантә ҳанду лҿыҭыбжьгьы ааиуан.

Аамҭа кьаҿк иалагӡаны акәзаргьы, андуи абдуи рыԥхарра зкьысыз, уԥсҭазаара иузаҟәымҭхо иадҳәалоуп, рыхаара уахьцалакгьы иуцуп. Ахәыҷра ашықәсқәа инрыжьуа ашьҭа даҽакы иеиԥшым, уи акырӡа ицқьоуп, иԥшьоуп. Урҭқәа зегьы бӷьыцк ианӡалом, избанзар ҵыхәаԥҵәара змам, доуҳа ԥшӡала еибарку ԥсҭазаароуп.

Ҩаԥхьа злакҭа ччаз агәараҭа

Абарҭқәа зегьы сгәалазыршәаз акоуп, аԥсуа-ақырҭуа еибашьраҿы ҳаӷацәа ирблыз, ирыццышәыз сандуи сабдуи ргәараҭа иаҿаз агәашәқәа ҩаԥхьа иҟьаҟьаӡа иахьаатыз, ҩаԥхьа ҳашҭаҿы агәырӷьаччабжьы ахьықәҩыз, усҟан имицыз ахәыҷқәа рџьынџь дгьылҵәҟьа ршьапы ахьықәдыргылаз, саншьа зеиҭашьақәыргылара даҿу ҳаԥсуа ԥацхаҿы ҩаԥхьа ҳхәышҭаара иахылҵуаз аԥхарра ҳахьеиднакылаз, ҳаикәшаны ҳахьадтәалаз, ажәытә-аҿатә ахьаҳгәалаҳаршәаз ауп.

© Foto / Сырма Ашуба
Тамшь ақыҭан ҳаӷа ииблыз Ҷанаа ргәараҭа ҩаԥхьа гәырӷьароуп

Акыршықәса зылахь еиқәыз агәараҭа алакҭа ччеит, иблыз аҩны иацәынхаз амардуан шьаҭамырӡганы, ҭоурыхҳәаганы инхеит. Иҟалап уи аҽны сара аҩынтә раан сеиҭеизар, сгәазхара исызбомызт сзааӡаз саншьцәа ргәараҭа, гәынхәҵысҭала сырнысуан амҩахәасҭақәа, амҩадуқәа, сандуи сабдуи рхаҿсахьақәа сыбла уажәы-уажәы ихгылон, ҳанхәыҷқәаз еиԥш санду лҿыҭбжьы саҳауан, усҟан еиԥш лнапқәа ыргьежьны, "ишәыхьша шәанду илыхьааит" ҳәа ҳалгәыдлыҳәҳәалозшәа збон, аха ари лабҿабамызт, ари сгәаҳәарақәа ирхылҵуаз ԥхыӡҵас исзааиуаз цәырҵрақәан.

  • Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан
    © Foto / Сырма Ашуба
  • Згәараҭаҟны 70-шықәсахыҵра азгәазҭаз Сырма Ашәԥҳа ланшьа Валери Ҷанбеи уи имаҭацәеи
    © Foto / Сырма Ашуба
1 / 2
© Foto / Сырма Ашуба
Сырма Ашәԥҳаи ланшьцәеи Тамшь ақыҭан

Лыԥхала аибашьра иалҵыз саншьа Валери Ҷанба ихылҵ ыҟоуп, имаҭацәа игәы рыладууп. Машәыршақә иҟамлаӡеит 70 шықәса иазкыз имшира аҽны иблыз иаб игәараҭа иҵеира иманы дахьаҭааз. Уи хықәкызаҵәык ауп иамоу - аизҳара, аԥсуа хәышҭаара аҿымцәаара, аиқәырхара! Наӡаӡа кьыс рмоуааит ҳзааӡаз ҳаԥсуа хәышҭаарақәа!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

188

Аԥсны 134-ҩык акоронавирус рыдырбалеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит

6
(ирҿыцуп 19:13 22.10.2020)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3306-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1289-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 33-ҩык.

АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.

Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.

Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

6
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау