Зныҳәаԥхьыӡ сыцу апоет: Борис Гәыргәлиа диижьҭеи сынтәа 85 шықәса ҵит

58
Сынтәа 85 шықәса ҵит аԥсуа поет, ҳажәлар ринтересқәа ирзықәԥоз апатриот, ианаҭахыз иаҭахыз ажәа аҳәашьа иақәшәоз ауаҩы Борис Алмасхан-иԥа Гәыргәлиа диижьҭеи. Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" аҳәаақәа ирҭагӡаны ашәҟәыҩҩы, апоет Анатоли Лагәлаа иахьатәи ианҵамҭа иара изикит.

Апоет ихьӡ ануаҳалак, уи уара уаанӡа дудыруазҭгьы, иаразнак ихаҿсахьа убла ихгылоит, нас уи иччаԥшь, ихы-иҿы, ицәаҳәақәа… Аҵыхәтәантәи ажәашықәса рыҩнуҵҟала зыԥсҭазаара иалҵхьоу ҳашәҟәыҩҩцәа уанрызхәыцлак, иаразнак уааиҵаӷәӷәоит… Иара усгьы, хыԥхьаӡарала ирацәаҩым аԥсуаа ҳзыҳәан ҳҿахәы зҳәоз, ҳажәлар ҳахшыҩҭрақәа ҳәа изхәаԥшуаз, аӡәаӡәала инаҳалҵны ицеит. Урҭ инрыжьыз даара акрыҟоуп, абиԥарацыԥхьаӡа еиҵагыло зырхәыцша, изааӡаша, раԥхьаҟа изырԥшыша, ианшәарҭоугьы рзырдырша, иангәырӷьароугьы агәырӷьара иақәзыршәаша…

Машәырла зыԥсҭазаара иалҵыз Борис Алмасхан-иԥа Гәыргәлиа сара ҷыдала пату иқәысҵон, уаҩԥсык, интеллигентк, аԥсыуа хаҵак иаҳасабала даара сизгәдуун. Уи аҽыгәҽыгәҳәа дыччо данаауԥылалак, аԥсҭазаараҿы иумоу упроблемақәа зегьы ухаиршҭуан, урҭ раҵкыс иаҳараку, илашоу, жәлары зегьы еицыртәу акы ахь ухьаирԥшуан. Уи ала иҳәарц иҭахушәа "ҳара ҳхы есымша ҳахьӡар ҳалшоит, аус злоу ажәлар абзиара иақәшәааит". Насгьы, иара убри аҩыза ччаԥшьк иман, ианаауҿаирԥхалак, аҷараҳәа угәы ацаԥха ааиртуан!

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Борис Гәыргәлиа, иԥшәма Нелли Чычԥҳа, рхәыҷқәа хҩык

Борис дпоет-трибунын, аҿаԥыц ӷәӷәа иҿан, уи дықәгылан иарбан аудиториазаалакгьы дахьцәажәаз, ишьҭахь ацәажәара гәаӷьыуацәан. Ҳара ҳқәыԥшқәан иара иаасҭа акыр, аха ашәҟәыҩҩцәеи аԥхьаҩцәеи реиԥыларақәа Борис дызлаз агәыԥ срыцны саргьы акырынтә Аԥсны араионқәеи ақыҭақәеи рҿы ҳамҩахыҵхьан… Уи ҳаницыз, аӷба ҳҭазшәа ҳхы ҳаԥхьаӡон!.. Амҩан убриаҟара жәабжь ҳзеиҭеиҳәон, еиҳараӡакгьы ашәҟәыҩҩцәа реиԥыларақәеи реицныҟәарақәеи, мамзаргьы ақырҭуа "ҭоурыхҭҵааҩцәеи" иареи реиҿагалырақәа, рымааибрақәа, ииашаҵәҟьан, убри ауаҩ, ԥшӡала, аамҭак иоуны дҟалар, абарҭ зегьы изҩыр, изакәытә ҭоурыхузеи ҳажәлар ирзынижьрыз угәахәуан…

Борис дуаҩы разын, дуаҩ қьиан, аха ианаацәгьарахалак, аҿаца-ҿацаҳәа уи ицәажәара, уи "иҟамчы" ашыҩҵәҳәа изхиҟьаз, дҵарауаҩума, дполитикума кыраамҭа ибызбызуа инхалон! Убри азы акәын, иара дахьтәаз, аибашьра иалагаанӡагьы, имҩаԥысуаз ақырҭқәеи аԥсуааи рҵарауааи ринтеллигенциеи реиқәшәарақәа рҿы дара еиҳа есымша ашҳам зҿаз ақырҭқәагьы рҽызхьаркуаз, избанзар Борис даарызцәырҵыр, ирзыԥшыз рдыруан!

Сара, раԥхьа иргылан, Борис Алмасхан-иԥа дызласгәалашәо, сара исыдҳәалоу ахҭысқәа рыла салагар сҭахуп. Ҳара ҳанқәыԥшқәаз, ажәеинраалақәеи ажәабжьқәеи зыҩуаз, усҟан алитература иааицеиҵагылаз аҿар ҳрацәаҩын. Убри азыҳәан, ажурнал "Алашара" есышықәса актәи аномер аҿар иҳарҭон. Нас, ажурнал анҭыҵлак, имҩаԥыргон ашәҟәыҩҩцәа хатәрақәа алархәны уи аномер аилыргара.

Убас, зеилыргара мҩаԥысуаз аҿар ирызкыз ажурнал "Алашара" актәи аномерк аҿы (уа ианын раԥхьаӡатәи сажәабжь "Саб") Борис даара игәаԥханы, иагыз-иабзазгьы даҩымсыкәа дцәажәеит. Убасҟан, Борис иеиԥш иҟаз апоет илаԥш "иахьыҵашәаз" акраанагон сара сажәабжь хәыҷы. Сҩызцәа зегьы сыдныҳәало иалагеит, иамыԥхьацызгьы иаразнак ажурнал ԥшааны иаԥхьеит. Убри инақәырццакны ашәҟәыҩҩы Џьума Аҳәбагьы уи ажәабжь игәаԥханы ақәҿиҭит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" аҟны. Иахьӡын уи астатиа "Амҩа уанықәлауа". Усҟан сара арҵаҩратә институт афилологиатә факультет актәи акурс аҿы стәан.

Борис Алмасхан-иԥа уинахысгьы аҿар даара илаԥш ҳхын. Аинститут аҿы иҳаман еиҿкааны алитературатә клуб. Уи напхгара аиҭон ҳарҭ арҿиара знапы алакыз астудентцәа зегьы ҳаԥсеиԥш бзиа иаабоз Владимир Платон-иԥа Анқәаб. Борис Алмасхан-иԥагьы уахь ирлас-ырласны днеилон, ҳҩымҭақәа реилыргара ихы алаирхәуан. Усҟан сара агазеҭқәеи ажурналқәеи рҿы акьыԥхьра салагахьан, ҿыц аҩра иалагаз аӡә иаҳасабала сыхьӡгьы рдыруан алитература иазҿлымҳаз.

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Борис Гәыргәлиа иҩымҭақәа реизга "Аныҟәашәа"

Убарҭ ҳаиԥыларақәа руак аҿы Борис Алмасхан-иԥа ажәалагала ҟаиҵеит аинститут аҿы иҭыҵуаз  алитературатә журнал "Арҩаш" редакторс сара сарҭарц. Владимир Платон-иԥагьы иаразнак дақәшаҳаҭхеит, астудентцәагьы, уи акәызшәа ирҭахыз, иаразнак рнапқәа ирҩахеит! Иахьеиԥш исгәалашәоит, Валентин Кәаӷәаниеи сареи Борис ажәа шиаҳҭаз иҳалшо зегьы ҳаицхырааны ишыҟаҳҵо ала! Борис сҟәаҟәа инапы нықәиҵан, "наҟ-наҟтәи шәусураҿы ишәыхәоит, мап ахьышәымкыз сеигәырӷьеит" иҳәан, ҳагьаагәыдикылеит!

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Борис Гәыргәлиа иҩымҭақәа реизга

 

Аиашаз, иахьагьы сгәы ихааӡа иҭоуп "Арҩаш" аус анадааулоз, аматериалқәа анеизаагоз, Алмасхан-иԥа илаԥш шаҳхыз, иҳаиҭоз ацхыраара. Аномерқәа рҿы апародиақәеи акритикатә статиақәеи инадыркны, алитературатә жанрқәа ирыҵаркуа зегьы еидаҳкылеит, ҩышықәса рыла ҩ-номерк ҭҳажьит, иахьагьы ибзиан исгәалашәоит афилологиатә факультет иҭаз астудентцәа зегьы шаҟа гәыблыла иаԥхьоз… Убри зегьы зыбзоуроу амҩа ҳақәызҵоз, иаҳхылаԥшуаз ҳарҵаҩцәа Владимир Анқәаби Борис Гәыргәлиеи роуп.

Борис Алмасхан-иԥа ақырҭуа-аԥсуа еибашьра ианналагоз иҷкәынцәа руаӡәк Абзагә хаҵарыла дҭахеит. Иаргьы ижәлар днарылагылан, аибашьра аанҵәаанӡа дахьиз, дахьааӡаз Очамчыра араион аҿы дыҟан, амитингқәа рҿы дықәгылон, хаҵарыла иҭахоз дрыхцәажәон, иара дахьырбоз, аибашьцәагьы, ақыҭауаагьы зегьы ргәы ӷәӷәахон, иҟарымҵашаз ҟарҵон.

Исгәалашәоит, Борис иашьак иеиԥш пату зқәиҵоз иҩыза бзиа, ҳашәҟәыҩҩы ду Алықьса Гогәуа 75 шықәса анихыҵ ииубилеи Тҟәарчал иҟарҵон. Арстәи Алықьсеи, Никәала Кәыҵниеи, сареи ҳаицны ҳашнеиуаз, Кәтол ҳныдгылан Борисгьы даҳгар акәын. Борис иҿы Кәтол ҳаннеи, астол рхианы, сасцәа дахьқәак изнеиуашәа дыԥшын! Ҳиҳәеит, сааҭбжак ада ҳамаӡам, аизара иаҳцәалагоит ҳәа, аха иаҳҳәоз заҳауадаз, иара инапала иршыз хԥа-хԥа фырџьан ауатка ҳаржәны, иахьынӡахәҭаз пату ҳақәҵаны ҳанындәықәлоз, иԥшәмаԥҳәыс Нелли Чычԥҳа днаҳадҟьан дцан, смашьына аԥхьа ашәшь быӷьқәа ааганы асаркьаҿы  ицәыҵалҵеит. "Ари амшьҭазы ибзиоуп, амҩан амашәыр шәҟәыблаазааит!" – лҳәеит! Нас ҳахҩыкгьы ҳацыԥхьаӡа, шәара ақалақь аҿы шәынхоит, зегь аахәан ишәфоит лҳәан, сумкак-сумкак аҳасамаса, ашәырша-ссир инаркны, аџьынџьыхәа, араса, алаҳарҩа, хазынас иаарымаз зегьы ҳазҭалҵеит!.. Убри ахҭыс сара иахьа уажәраанӡагьы сгәы ихааӡа иҭахәхәа иҭоуп! Ҳаб иҩны ҳнеизшәа, ҳаимала-еиҿалаха ҳрышьҭит! Ари аҩыза ҟазҵо даара згәы ҭбаау, даара иаԥсыуаау, аиҩызара пату ду ақәызҵо ҭаацәароуп!

© Foto / из архива семьи Гургулия
Борис Гәыргәлиеи иԥшәмаԥҳәыс Нелли Чычԥҳаи

Хԥаҟа шықәса рышьҭахь, сара 50 шықәса анысхыҵуаз, Иван Папасқьыр ихьӡ зху абиблиотека хадаҿы Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла еиҿнакааз аиԥылараҿы, кәыркәа агәазы, аҽны Аҟәа ус шимамызгьы, ианиаҳа, Кәтолнтәи далыхәхәа дааит иара. "Сара Кәтол сызлатәоз, иацтәи сыстудент иахьа 50 шықәса ихыҵит ҳәа ансаҳа?" – иҳәан, ҩыга бзиаӡакгьы ааган сџьыба инҭеиҵеит. Нас, аизараҿгьы дықәгылар иҭахын, аха аамҭа ахьаҳцәеиҵыҵыз азы, "сара сцәажәара ара исызҭагӡаӡом, астол ахь ииазгоит, уа еиҳагьы аҳәатәы сымоуп" иҳәан, ҳаԥхьа днагылан, иашьа еиҳабык ишыҟаиҵашаз еиԥш, иҿынеихеит. Уатәи ицәажәара, уатәи иныҳәаԥхьыӡ, сара ԥсраҽнынӡа ахаангьы исыцзаауеит…

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Анатоли Лагәлаа, Владимир Басариа, Борис Гәыргәлиа, Алықьса Гогәуа, Валери Бигәаа, Лиалиа Чамагәуаԥҳа

Борис Алмасхан-иԥа кырӡа шықәса ҵуан ажурнал "Алашара" аредколлегиа далеижьҭеи. Сара знызаҵәыкгьы исгәалашәом, уи аредколлегиа аилатәарақәа рҿы даннеиуаз, иҽазыҟамҵакәа, излацәажәо аматериал изымдыруа днеиуа. Уи иқәгыларақәа, ицәажәарақәа зегьы ибзиаӡаны иҽырзыҟаиҵон, раԥхьа тезис ҳасабла қьаад хәыҷык ианиҵон ииҳәашаз, нас еиԥкааны, еиҿкааны, иҭырҳәцааны, зегьы-зегьы дырзааҭгыланы дрыхцәажәон. Иахьақәрыӷәӷәатәызгьы иақәирӷәӷәон, аӡәгьы диеигӡаӡомызт, анхаҩ бзиа иеиԥш, икәаҭан иахьынӡахәҭаз "иҵеиҵон", "адацқәа" ирԥырхагамхартә! Зны-зынла ианирҿацацәозгьы ыҟан, нас ԥыҭк анҵлак, игәы хьаԥссаны, "исымҳәар акәын, аха исҳәазааит!" иҳәалон. Арҭ ацәаҳәақәа иара ишитәу зегьы ирдыруеит, ажәаԥҟак, афоризмк иеиԥшны иаанхеит!

© Foto / из архива семьи Гургулиа
Борис Гәыргәлиа иҭаацәа рыгәҭа

Борис Алмасхан-иԥа ҳаԥсуа литератураҿы ишьҭа ӷәӷәаны иануп, апоезиаҿы, апрозаҿы, акритикаҿы, алитератураҭҵаараҿы, арҵаҩраҿы. Уи иқәра ахьынӡааихьази, илитературатә ԥышәеи рыла, хымԥада инарҭбаау прозатә формак далагарц иҭахын, иара иҳәалон еиԥш, "амчеизгара" даҿын. Избанзар аибашьраан дызлаԥшыз, иибаз, иара хаҭала ихигаз, апоезиа, ажәеинраала изҭагӡомызт, иҵегь аҽарҭбаауан, адацқәагьы ҟанаҵахьан игәаҿы. Аха имаӡеит, иаџьал ааины ишәхымс илагылахьан…

© Foto / предоставлено Анатолием Лагулаа
Борис Алмасхан-иԥа Гәыргәлиа хәажәкыра 1, 2012 шықәсаз иԥсҭазаара машәырла иҿахҵәеит. 2015 шықәсазы иҭыҵит апоет игәалашәара иазкны иҩызцәа ирҩыз астатиақәа реизга "Амҩа ааихиҵәар, аҩны днеиуан..."

Адунеитә литератураҿы ирацәаҩуп ус ашәҟәыҩҩцәа изыхьхьоу, аԥсҭазааратә ҟыбаӡыбақәа иаарылҵны, еиҳа иантәаша, акранырҩыша, рыԥсҭазаара ахи аҵыхәеи изнысыз зегьы анеидырхәыцлаша, рбаҩхатәреи рымчи еиҳа идуу акы ианазыркша аамҭазы, рыԥсҭазаара ҿахҵәоит… Урҭ дара адунеи иқәнаҵы иҟарҵахьаз абзиарақәа зегьы, аҳалалрақәа зегьы рыхьӡар акәын, уи ашәарҭара иацәырыхьчар акәын, аха зны-зынла аҩсҭаа имч еиҳа ианеиҳахо ыҟоуп Анцәа имч аасҭа. Усҟан, зыԥсҭазаараҿы бзиарамзар цәгьара ҟазымҵац, згәы аартны адәы иқәу, иахьа аӡәы изы бзиарак анизыҟаҵа, уаха ҭынч ираҳаҭны ицәоу акгьы ихәаӡом, иҟаиҵаз иззыҟаиҵаз ирзынхоит, иара иаџьал анааи, акгьы дазыхьчаӡом… Ах, уи шаҟа ииашамзеи, аха аԥсҭазаара азакәанқәа аӡәыр иҭаххеит ҳәа изыԥсахуама, узырнахом, узаарыхом…

Ҳпоет гәлымҵәах Алықьса Лашәриа иҳәахьеит: "Ауаҩы дыҟанаҵ мрашәа дыԥхалароуп!" – ҳәа. Ииашаҵәҟьан, сара исзааигәаз, издыруаз апоетцәа рҟнытә, аӡәыр мрашәа дыԥхахьазар, аӡәыр уаҩрала, ламысла, ԥсыуала Аԥсны абаагәара акәыршазарц иҭахызар, аӡәыр ианаҭахха аамҭазы ижәлар рзы игәы ҭыхны ирыҭатәызар – ириҭозар, аӡәыр, умилаҭ рхаҵкы ицатәуп ҳәа иарҳәар, уаҩԥсык иҽирҵысаанӡа "Сара ара сыҟами!" зҳәоз иара иакәын…

Ҳара абри иҩыза ауаҩԥсы, апоет гәыбылҩы дызмаз ажәлар, абри иҩыза Аԥсуа дызцәыӡыз, хыхьынтә мчык иҳаҵанаҳәоит усеиԥш иҟоу ауаҩы еиҭах иааӡаразы, аԥсабара акгьы ишамеигӡо, иҭаҵәахны иамоу амчқәа шеизнаркәкәо, аха иара иагәаԥхартә, аказы иахьымхәыртә, ԥсыцқьала ахымҩаԥгара шаҭаху. Избанзар ԥсыцқьала адәы иқәыз ауаҩы иҭыԥан иара иеиԥш акрызҵазкуа, змилаҭ рхьаа зхьаау ауаҩы деиҭацәырҵырц азы аԥсыцқьақәа зқәыло ацҳа цқьазароуп, шьапыҟьашьык данымлацзароуп. Уи аҩыза ацҳа аиқәырхаразоуп, ахҵаразоуп Борис иеиԥш иҟаз ауаа Анцәа инапы иадыхҵәалан, ишаны адәы изықәиҵаз.

Ҳара иаҳхароу, урҭ реиԥш иҟоу ауаа ахьаҳзымыхьчо, иахьынӡахәҭоу ҳахьзырхымӡыӡаауа ауп…

Ҳара иаҳхароу, урҭ зыԥсоу дара рыԥсы анҭоу иахьаҳзеилымкаауа ауп…

Ҳара иаҳхароу, дара рышьҭахь, урҭ злацаз рыграпара заа иахьаҳцәеимаԥсо ауп…

58

Аҟәантәи Калдахәаранӡа, ма акоронавирус агәра гара шаҳҭахым

134
(ирҿыцуп 13:28 27.10.2020)
Аԥсуаа акоронавирус гьангьаш ҳашҭа иҭалаанӡа аԥсы шҭоу агәра агара ҳҭахым ҳәа агәаанагара лызцәырҵит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа, Аҟәантәи Калдахәараҟа дцан данааи ашьҭахь.
Аҟәантәи Калдахәаранӡа, ма акоронавирус агәра гара шаҳҭахым

Ҽаҩраҭагалан иаҳнаҭаз аԥхарра лшара бзиоуп еимҟьарак аныҟоу ақыҭа аҭааразы. Ачымазара ҿкы анеилагьежьуа аамҭазы, амҩа ақәлара гәаӷьыуацәагәышьоуп, аха ус акәзаргьы, аԥкра амҩаԥгаразы иҟоу ахархәагақәа ҳасаб рзыуны, ахәаша амҩа ҳақәлеит ҳқыҭахь сыԥшәмеи сареи. Аидарагьы ҳаман азы атакси ҳаԥхьеит авокзал аҟынӡа ҳцарц. Иааит атакси, аха амашьынарныҟәцаҩ асабрада захьӡу ихамызт. Ҳанҭатәеит ҳара сабрадала ҳаиқәных. Авокзал аҿы, игәасҭеит аԥсуа аруаа гәыԥҩык шеицыз, урҭ зегьы асабрадақәа рхан. Авокзал аҿы игылаз Аҟәа-Ԥсоу ҳәа зныз амаршруттә такси ҳанҭалеит. Арныҟәцаҩ, Анцәа иҟәырхуп усгьы акгьы ихамызт, аха амашьына иҭатәаз рахьтә аӡәы-ҩыџьа ракәын асабрадақәа ныҟәызгоз. Акарантин шыҟоу здыруа, асабрада зҿаз ԥҳәыск сынлыдтәалеит.

Амашьынарныҟәцаҩ қәрала 60-ҟа шықәса дрықәзаргьы ҟаларын, аха ихымҩаԥгашьала Ковид-19 адунеи ишықәу имаҳацзаргьы ҟалап угәахәуан. "Зегь шәтәама?" иҳәан имашьына аус наируит, "асабрадақәа шәхашәҵа" ҳәа дҵакгьы ҟаимҵеит. Амҩа ҳақәлеит. Зегь реиҳа ишәарҭахаз, аԥсҟы зкыз амашьына ширныҟәоз акәын. Исыватәазгьы саргьы ҳгәы нҭыԥсаауан, иаалырҟьан аџыхҳәа иаангылон зныҟәашәа ццакыз амашьына. Дабаццакуеи ҳныҟәызго уҳәарын, убас аҽыҩқәа аныҵдырҟьо еиԥш имашьына анааирҭрыслак.

Амҩан иҳаԥхьагылоз аидарамҩангага машьынақәа амҩа анирымҭалакгьы, ишшәарҭазгьы дрывсыр иҭахны амҩа егьи аганахь ихы аарихалон. Ишамуаз анибалакгьы, аџыхҳәа даангылон. Амҩан иҳавсуаз амашьынақәа ирҭатәаз рахьтә сабрадала еиқәшәазгьы ыҟан, аха шамаха ауаа рацәа зҭатәаз амашьынақәа рпассаџьырцәа зегьы иныҟәыргомызт, иахьа ҳаԥсҭазаара иахәҭакхаз -асабрада.

Аҟәа инаркны Калдахәаранӡа ҳнеиаанӡа адәахьы ахәаахәҭра иаҿыз ауаа ракәзар, акарантин акашәа имбакәа адунеи ишықәу убаратәы иҟан. Ашәыр, ақәыр уҳәа реиԥш иҟоу адәахьы иқәыргылан изҭиуа анапҭарԥагьы асабрадагьы рааигәара ишнарымго иаразнак иубоит.

Схәыцуан, абырсҟак аԥсыҭбара аныҟоу абарҭ мшәаӡо ҳәа. Мап, имшәозар акәхап, мамзар ас ҟалашьас иамоузеи? Иаҳаулакгьы амҩатә машәыр ҳақәымшәакәа Калдахәара аангыларҭаҿы ҳнеит. "Уныҟәашәа бааԥсуп амашьынарныҟәцаҩ, ухаҵкы", сҳәеит ҳанҭыҵуаз. "Ибҳәо закәи?", иааџьеишьеит иара.

Ҳахьынҭыҵыз игәаҳҭеит аангылараҭаҿы игылоу адәқьан шарку. Ашьҭахь излеилаҳкааз ала, уаҟа аус зуаз ачымазара рхьысит. Ковид-19 ари ақыҭаҿгьы иаагәышьеит сгәахәит "анхәа лыбз" еиԥшу Калдахәаратәи архәра ҳаҿаланы ҳаҩныҟа ҳҿанынаҳха.

Ақыҭараҿы ҭынчроуп, амҩа шамаха уаҩ данны убомызт. Ачымазара ҿкы аҽацәыхьчаразы ҳара ҳахьынхо аҭыԥ даара иманшәалоуп. Аԥкрақәа инарықәыршәаны, агәылара, азлара џьаргьы ҳамнеит, ҳара ҳахьгьы уаҩ дмааит. Ақыҭауаа рӷьырак Гагра аус руеит, хәылбыҽхала рыҩныҟақәа рахь ихынҳәуеит, убри аҟынтә, ҳазқәынхо ахәы ҳаракы ачымазра халар ауеит аԥкрақәа ирықәымныҟәар ҳуааԥсыра.

Амҽышаҽны Аҟәаҟа ҳдәықәлеит. Аангылараҭаҿы ҳанааи адәқьан шаркыц иаркын. Дук хара имгакәа атакси аангылт "амаршрутка ахәала шәызгоит" аниҳәа, ҳанҭалеит ҳсабрадақәа наҳҿаршәны. Араҟагьы, амашьынарныҟәцаҩгьы, иватәазгьы аԥкра амԥангьы иҟамызт, амала амашьына арныҟәцаҩ ашьшьыҳәа даауан, сгәы мыҭрыскәа Аҟәанӡа ҳааигеит.

Аҟәа санналаԥш асабрадақәа шырацәаз иаразнак иаагәасҭеит. Ақалақь транспорт аныҟәцаҩцәа аԥҟарақәа ишрықәныҟәо иаразнак иубоит. Атроллеибус иҭаз реиҳараҩык сабрадала еибыҭан.

Авирус абҵара анҵәамҭазы аҽаӡар алшоит рҳәоит, аха сныҟәара ишыснарбаз ала, еиҳарак аҳҭнықалақьуаа роуп арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәо, егьырахь амҩан избақәоз рыла, акарантин ирылаҳәо ашьҭахь, ачымазара ацәаара ԥсыҽхоит аҳәара уадаҩуп.

Калдахәара саныҟаз Гагра инхо сыуацәа ҭелла исарҳәеит "Гагрыԥшь" ачара мҩаԥыргон ҳәа. Абас ҳаҟоуп ҳарҭ аԥсуаа, авирус гьангьаш ҳашҭа иҭалаанӡа аԥсы шҭоу агәра агара ҳҭахым.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

134

Кьасоу Ҳагба: ауаҩы иԥсҭазаара аҵакы аиуеит, ихы мжьакәа, иус ишахәҭоу дазнеир

37
(ирҿыцуп 14:02 24.10.2020)
Иахьа имшира азгәеиҭоит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиор, Аԥсны акинемотографцәа реидгыла ахантәаҩы, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы Кьасоу Ҳагба.

Аԥсны Акинематографистцәа реидгыла ахантәаҩы, актиор Кьасоу Ҳагба Sputnik акорреспондент аинтервиу лыҭо, дазааҭгылеит ихәыҷра ашықәсқәеи, ирҿиаратә мҩа шалагази, иаликаауа аспектакльқәеи, инаигӡахьо арольқәеи ртәы.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik.

Кьасоу Ҳагба аиицәажәара анхациркыз, гәыблыла ихәыҷратәи ашықәсқәа игәаларшәеит.

"45 шықәса инарзынаҧшуа ақалақь аҟны сшынхогьы, ҧхыӡла ақыҭа ауп избо. Схәыҷреи сқәыҧшреи зегьы сқыҭа иадҳәалоуп. Саныхәыҷыз саб дҳаҧхеит, сан хҩык ахшара ааӡатәыс ҳлоуит. Есымшааира Анцәа диҳәон, игәра лгон. Аџьабаа ӷәӷәаны илбеит ҳааӡараҿы", - иҳәеит иара

Кьасоу Ҳагба қәҿиарала дҭалоит, дагьалгоит Ш. Русҭавели ихьӡ зху Қырҭтәылатәи Аҳәынҭқарратә Атеатралтә Институт.

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

"Афбатәи акласс ааныжьны сҭалеит уахынлатәи ашкол. Ажәабатәи акласс саналга, исыӡбеит сактиорхарц, сҭаларц Атеатралтә институт. Акино, атеатр, акультура рахь агәыблыра сзыркыз ҳәа исыҧхьаӡо, сызхәаҧшуаз акиносахьақәа, актиорцәа уаҟа рыхәмаршьа атәы ауп. Уи аҩыза алшара ҳаман, лассы-лассы ҳқыҭа иаҭааны афильмқәа ҳдырбон. Раҧхьаӡакәны актиорк иаҳасабала асценахь сцәырҵит Аинститут аҭаларазы аҧышәара анасҭоз амш аҽны. Аҧышәара лыдылкылон Нелли Ешҧҳа. Исыдылҵеит аетиуд ақәыргылара. Мчыбжьык ашьҭахь сааины, ашәарыцараҟны слеи сареи ҳзыниаз ахҭыс ала илыдызгалеит. Уи даара ахәшьара бзиа алҭеит, убас сҭалеит Қарҭтәи Атеатралтә институт", - ҳәа игәалаиршәоит.

Актиор Ҳагба: сзыхьӡаз ахәыҷы намысла, уаҩышәала, ԥсыуала иҟасҵон>>

Кьасоу Ҳагба имаҷымкәан инаигӡахьеит асценатә рольқәа, ихадароу ахаҿсахьақәа. Урҭ рахьтә: Молчалин ("Зыхшыҩ зызрыцҳароу" А. Грибоедов), Аԥсҳа Леон ("Аԥсҳа Леон" А. Агрба), Цезарь ("Иули Цезарь" У. Шекспир), Махаз ("Махаз" Ф. Искандера, ареж. В. Ақаҩба), Тартиуф ("Тартиуф" Мольер, ареж. К. Хачегогу), Лаимен ("Ашьха Морган аҟынтәи хланҵы" А. Миллер, ареж. В. Ақаҩба), Џьонни Паттинмаик ("Адгьылбжьаха Кинишмаҟынтәи ахымхәа" Макдонаха, ареж. В. Ақаҩба). "Кьоџьаа рҭыӡшәа" Гольдони (Исидоро), "Брисбенынтәи аемигрант" Шехаде (Ашькылкҩы, ареж. В. Ақаҩба), "Аӡыцәа шкәакәа" В. Касланӡиа (Зафас, ареж. В. Ақаҩба), "Ацынҵәарах" Б. Шьынқәба (Хамыҭбеи Чачба).

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

"Раҧхьаӡакәны ихадоу ароль сыхәмарит Вампилов ипиеса ала иқәыргылаз аспекталь "Аҭӡамц" аҟны. Уаҟа ихадароу апрокурор ироль насыгӡон. Ари ақәгылара сдипломтә усумҭа акәын, ибзианы ирыдыркылеит. Анаҩс Аҧсны ирацәаны ақыҭақәа ҳарҭааны идҳарбеит", - ҳәа азгәеиҭоит Кьасоу Ҳагба.

1978 шықәса раахыс С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны иҟаз афольклортә ансамбль "Уарада" дасолистын. 1999 шықәса инаркны 2000 шықәсанӡа Аҧсны Акультура Аминистрс дыҟан. 2002 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарра Апарламент адепутатс дыҟан. Кьасоу Ҳагба С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иаҧхьагылоу актиоруп.

© Foto / из личного архива Кьасоу Хагба
Кьасоу Хагба

Актиор ихаҿы иаанхаз, еиҳа игәалашәарақәа иаарылыҳәҳәо иҟоу Швеицариа иқәдыргылаз аспектакль ауп. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәеит актиор.

"Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара мызқәак шагыз, Швеицариа атәылаҟны агастрольқәа ҳаман. Уи иреиӷьу агастрольқәа ируакуп сара сзын. Гиульден ипиесала иқәыргылан "Кьоџьаа рҭыӡшәа" заыхьӡыс аспектакль. Иқәиргылеит Валери Михаил-иҧа Ақаҩба. Ари раҧхьаӡатәи Аҧсуа театр аҳәаанырцә ақәгылара акәын. Аспектакль ахы инаркны аҵыхәанӡа аҧсышәала имҩасит. Ахәаҧшцәа аспектакль алагаанӡа ирзеиҭарҳәеит уи аҵакы зызкыз, аҭоурых. Иџьоушьаша, абызшәа шырзеилымкаауазгьы, ахыбра зегьы ҭәын, ҭыҧк ҭацәны усгьы иубомызт. Аспектакль ашьҭахь ахәаҧшцәа зегьы ҳадеизаланы ҳнапынҵамҭа иаҳәон", - ҳәа игәалаиршәоит актиор.

Асцена Кьасоу Ҳагба изыҳәан ҧсҭазаароуп, идунеи шьаҟа ӷәӷәаны иаҵагылоуп.

"Асцена уанықәгыла нахыс, ахәаҧшҩи уареи шәеимадара ацәажәара уалагаанӡа,уҩнуҵҟатәи уҧсҭазаара иахылҵуа ацәанырреи дареи еиқәшәаны ианеилаҵәалак, нас ауп амшын иху аӷбеиҧш уаманы аҿанынанахо. Уроль нагӡаны уаналгалак, ахәаҧшҩы ибла ихубаало аҧхарра иабзоураны, еиҭах сыхәмарындаз ҳәа агәаҳәара узцәырҵуеит. Зегь реиҳа ихадароу, ауаҩы ихы мжьакәа, дызҿу аус ишақәнагоу даназнеиуа, убасҟан ауп иҧсҭазаара аҵакы анаанахәо, алҵшәа анаиуа. Амилаҭ ҟазара - уи ҳара ҳӡырызго, ҳхаҿра, ҳдунеи зегьы идзырбо акакәны иҟоуп", - ҳәа азиҧхьаӡоит иара.

Кьасоу Ҳагба бзиа ибаны, имч-илшара зегьы изанааҭ иазкны, иахьа уажәраанӡа мааҧсарада аус иуеит.

37

COVID аҿагыларазы аԥкырацҵақәа алагалахоит Бжьаниа Москва амедусзуҩцәа данырԥыла ашьҭахь

3
(ирҿыцуп 20:25 27.10.2020)
Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан дырԥылеит Москва аус зуа Аԥснытәи амедицинатә усзуҩцәа.

АҞӘА, жьҭаара 27 - Sputnik. Аԥсны COVID-19 аҿагыларазы аԥкырацҵақәа алагалахоит Бжьаниа Москва амедусзуҩцәа данырԥыла ашьҭахь, абри атәы арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахба.

"Аиԥылара еиҿнакааит Москва иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа. Уахь инаԥхьан акоронавирус зыхьуа рҟны аус заухьаз ҳџьынџьуаа-амедусзуҩцәа: Владимир Аргәын, Викториа Тарԥҳа, Мераб Арӡынба, Астан Мышәба, Едуард Быҭәба. Бжьаниа ирзеиҭеиҳәеит Аԥсны иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу. Нас аҳақьымцәа рабжьагарақәа дырзыӡырҩит. Авирус аҿаԥҽра еиҳа хра аманы иҟаларц азы аԥкырацҵақәа алагалахоит", - иҳәеит Ахба.

Иара иажәақәа рыла абжьгарақәа ахәышәтәра апроцесси апациентцәа онлаин-режим ала аконсультациақәа рыҭареи роуп ирыҵаркуа. Ацҳаражәҳәаҩ иҳәеит ишалацәажәаз Москвантәи Аԥсныҟа амедусзуҩцәа ргәыԥ аарагьы.

Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москва дыҟоуп жьҭаара 26 раахыс.  Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан дырԥылеит Москва аус зуа Аԥснытәи амедицинатә усзуҩцәа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3