Сыгәҭакы хадақәа иреиуоуп: Анжела Барганџьиаԥҳа Бзыԥҭа амузеи аартра иазкны

490
Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 ааӡаратә ҟәша аиҳабы Анжела Барганџьиаԥҳа еиҭалҳәеит ҳазҭоу ашықәс нҵәаанӡа ашкол аҿы ԥшь-уадак зымҽхаку амузеи аартра лгәы ишҭоу.

Араҟа Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьреи, Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуи, 37-тәи ашықәс еиқәаҵәақәеи ирылаӡыз бзыԥаа рфотосахьақәеи, рысалам шәҟәқәеи, рышәҵатәи уҳәа иахьа уажәраанӡа рыуацәа-рдырцәа рҟнытә еиқәханы иҟоу рҟәырҷахақәа цәыргахоит, ҩ-уадак - ажәытә бзазареи ашколтә ԥсҭазаареи ирызкхоит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Анжела Заканбеи-иԥҳа Барганџьиаԥҳа Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 аҟны аус луоит 1973 шықәса раахыс. Раԥхьанатә лара алагарҭатә класс арҵаҩыс дыҟан, 2003 шықәса инаркны ашкол ааӡаратә ҟәша дахагылеит. Ари ус инаваргыланы 21 шықәса инарзынаԥшуа Бзыԥҭа аҳабла ахадара акультура даусзуҩуп. Ари аамҭа иалагӡаны лара лнапхгарала аҳаблаҟны имҩаԥысхьеит 117 усмҩаԥгатә.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Анжела Барганџьиаԥҳа

"Аҳаблаҟны Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуи Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьреи ирыдҳәалоу агәалашәаратә рыцхәқәа раан абаҟақәа рҿаԥхьа ашәҭ шьҭаҵареи, амитингқәеи, "Ԥсра зқәым" аполки мҩаԥаагоит. Агәырӷьаратә хҭысқәа ирызкызар - аконцертқәеи аспорттә усмҩаԥгатәқәеи", - лҳәоит Анжела Заканбеи-иԥҳа.

Аҵарадырра амш цәыббра 1 инаркны, аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы лаҵара 25-нӡа Анжела Барганџьиаԥҳа Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 аҟны лнапы иҵылхуа аусмҩаԥгатәқәа даара ирацәоуп. Лафны ишылҳәо еиԥш, урҭ режиссиорси сценаристси лара лоуп ирымоу.

Раԥхьатәи аҵәҵәабжьы, Аиааира амш цәыббра 30, Гагра араион ахақәиҭтәра амш жьҭаара 6, Арҵаҩы имш, Аԥсуа бызшәа амчыбжь, Атеатр амш, ҽаҩраҭагалара иазку Џаџа лныҳәа, Лаҭатәи атрагедиа, Ашықәс ҿыц, Ажьырныҳәатәи ажәылара, Ажьырныҳәа (Хьачхәама), Қьырса ныҳәа, Асовет арбџьарамчқәа рымш жәабран 23, Жәларбжьаратәи аҳәса рымш хәажәкыра 8, Аԥсны Аҳәынҭқарра раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынбеи, аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшьи ианиизи рыԥсҭазаара ианалҵызи амшқәа, Аԥсны Асовет мчра анышьақәгылаз амш хәажәкыра 4, Хәажәкыра 15-16-тәи ажәылара, Амшаԥныҳәа, Лаҵара 9 Асовет жәлар риааира амш, аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы - абарҭ аныҳәатәи агәалашәаратәи мшқәа роуп еиҳараӡак амзар инақәыршәаны аҵара шықәс иалагӡаны ашкол аҿы иазгәарҭо. Иара убас Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьраҿы иҭахаз Бзыԥаа рҵеицәа ргәалашәара аҳаҭыр азы есааԥынра ашьапылампыли абокси рзы атурнирқәа мҩаԥыргоит. Аԥсуа шәҟәыҩҩцәа риубилеитә шықәсқәа раҩрыжьуам.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Анжела Барганџьиап,ҳа аҵаҩцәа рыгәҭа

 

"Аҵаратә процесс инаваргыланы, аконцерттә программақәа, атеатртә қәгыларақәа, агәалашәаратә хәылԥазқәа, иаарту аурокқәа, аспорттә еицлабрақәа уҳәа рыла иҭәуп ашколтә ԥсҭазаара. Аҟазара иазҿлымҳау, аусмҩаԥгатәқәа рҿы зхы бзианы иаазырԥшуа аҵаҩцәа изныкымкәа аԥсуа Аҿартә театр иқәнаргыло аспектакльқәа рахь иаҳгахьеит. Ҳазегьы ҳгәаҵанӡа инеит "Ацынҵәарахи", "Қьалашьбеи". Ҳара ҳзы игәахәара дууп асцена ду аҟны аҿартә театр актиорцәа хьӡырҳәагақәа иахьрывагылоу ҳара ҳаушьҭымҭацәа Есма Шугьенԥҳаи Инал Ажьибеи. Даргьы иахьа ихадоу арольқәа нарыгӡоит", - ҳәа лгәы шьҭызхуа ахҭыс дазааҭгылоит Анжела Барганџьиаԥҳа.

Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 аҵаҩцәа араион анаҩсгьы ареспублика аҟазаратәи арҿиаратәи конкурсқәа рҿгьы алҵшәа бзиақәа аадырԥшхьеит.

Анжела Заканбеи-иԥҳа ахәыҷқәа рыԥсшьарамшқәа ргәы иҭымҵо имҩасырц азы лассы-лассы аԥсабарахь, аҳҭнықалақьтә музеиқәеи, аҭоурыхтә ҭыԥқәеи рахь ныҟәара илгоит.

"Ахәыҷқәа Владислав Арӡынба иҳаҭгәыни имузеи рахь есышықәса иаҳгоит. Ҳарҭаауеит егьырҭ аҳәынҭқарратә музеиқәа, ашәҟәыҩҩцәа рбаҟақәа. Арҭ аусмҩаԥгатәқәа рыла еиҵагыло абиԥара рҭоурыхи  рыԥсадгьыли рахь агәыбылреи абзиабареи рылаҳааӡоит. Иҭабуп ҳәа расҳәар сҭахуп иҳавагылоу аҭаацәагьы. Дара рыхшара раԥхьаҟа ирыхәаша акы рбанда, акы раҳанда ҳәа иҟоуп. Убас хәыҷи-дуи ҳгәы иҭымҵуа акәны иаанхоит шықәсқәак раԥхьа Москва, Кремльтәи аԥсаӡ хадахьы ҳцара", - инаҵылшьит Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 ааӡаратә ҟәша аиҳабы.

Апандемиа иахырҟьаны 2020-2021-тәи аҵара шықәс азы Анжела Барганџьиаԥҳа лгәы иҭаз аусмҩаԥгатәқәа жәпакы дырхьымӡеит. Зегь раасҭа лара лзы ихадараны иҟан ашкол ахыбраҟны амузеи аартра. Аха арҵаҩы лгәы калыжьуам, ҳазҭоу ашықәс нҵәаанӡа лгәахәтәы налыгӡоит.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Анжела Барганџьиап,ҳа аҵаҩцәа рыгәҭа

 

"Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 ахыбраҟны арратә штаб ыҟан, уи еиҳабыс даман аинрал Сергеи Дбар. Абарҭ аҭыӡқәа рҿы Нхыҵ-Кавказынтәи хатәгәаԥхарала иааны иҳацеибашьуаз ҳашьцәа хыҵакырҭас ирыман. Гагра араион ахақәиҭтәразы ажәыларатә плангьы абраҟоуп иахьиз. Ашкол арҵаҩцәеи Бзыԥаа рыҳәсацәа аӡәырҩи уахи-ҽни абраҟа аруаа рымаҵ руан, рхәы ҟарҵон, рымаҭәа аҭыԥ иқәырҵон. Убри аҟнытә иаԥсоуп, уимоу иахәҭоуп ҳәа аколлектив зегьы иаҳԥхьаӡоит ҳашкол аҟны амузеи аартра. Гагра араион ахадара аиҳабы инапынҵақәа назыгӡо Иури Хагәышь ибзоурала, ашкол аҩбатәи аихагылаҟны амузеи ҟалараны иахьыҟоу ԥшь-уадак рҿы акапиталтә ремонт мҩаԥгоуп. Иаанхаз аҩнымаҭәа аахәара ауп, анаҩс еизганы исымоу аекспонатқәа ҩнасыргылоит", - ҳәа азгәалҭоит лара.

Анжела Барганџьиаԥҳа лажәақәа рыла, амузеи иазалху ԥшь-уадак зызкхо убри ауп: актәи ауадаҿы - Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьраан иҭахаз аҵеицәа рфотосахьақәеи, рысалам шәҟәқәеи, рымаҭәеи, рабџьари уҳәа рҭаацәара еиқәырханы ирымоу рҟәырҷахақәа зегьы цәыргахоит. Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьраан 78-ҩык бзыԥаа рҵеицәа ҭахеит, урҭ рахьтә 35-ҩык ари ашкол аушьҭымҭацәа ракәын. Иахьа дара рыхьӡқәа рхуп акласс уадақәа зегьы. Афырхацәа ианиизи ианҭахази амшқәа раан рҳаҭгәынқәа рахь ахәыҷқәа неины ашәҭқәа шьҭарҵоит, ажәеинраалақәа ирыԥхьоит.

Аҩбатәи амузеитә уада рызкхоит 37-тәи ашықәсқәа раан Сталини Бериеи харада ахара зыдҵаны идырӡыз Бзыԥаа. Усҟан 130-ҩык ргәаҟны ишьын. Иара убас 1941-1945 шықәсқәа рзы Аџьынџьтәылатәи аибашьра Ду иалаӡыз бзыԥаа. Анемец фашистцәа ирҿагылаз 350-ҩык анхацәа рахьтә 127-ҩык рыԥсадгьыл ахь изымхынҳәит.

Ахԥатәи ауадаҿы абзазаратә музеи аартхоит. Араҟа иӡыргахоит Анжела Барганџьиаԥҳа акыр шықәса еидылкылоз ажәытә аԥсуа инхара-инҵыра иадҳәалоу амаҭәарқәа, насгьы Бзыԥҭа аҳабла аинтеллигенциа ахаҭарнакцәа Гыц Асԥеи Илиа Канџьариеи мышкызны амузеи ҟалозар ҳәа еизыргаз аекспонатқәа.

Аԥшьбатәи ауада - ашколтә ԥсҭазаара ажәытәи-аҿатәи еидызкыло музеихоит, араҟа иӡыргахоит афотосахьақәа рацәаӡаны.

"Мышьҭабзиала амузеи ҳзаартыр, ауадақәа рыԥшьбагьы рҿы аҵаҩцәа рыла ишьақәгылоу амҩаԥгаҩцәа ҟалоит, иҩныҩлоит ауадақәа ирышьашәало амузыка, иаҳҩычоит лашарбагала", - лгәазыҳәарақәа ҳацеиҩылшоит Анжела Барганџьиаԥҳа.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Анжела Барганџьиап,ҳа Ап,сны арҵаҩратә аҟазаратә конкурс, Арҵаҩы-аиҿкааҩ аноминациа далауреатхеит 2009 ш.

Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 ааӡаратә ҟәша аиҳабы Анжела Заканбеи-иԥҳа Барганџьиаԥҳа есышықәса ҩаӡара ҳаракыла имҩаԥылго аусеиҿкаарақәа рзы Гагра араион аҵара аҟәша аҳаҭыртә шәҟәқәа рыла далыркаахьеит. 2009 шықәсазы Аԥсны арҵаҩратә ҟазаратә конкурс  аҿы "арҵаҩы-аиҿкааҩ" аноминациа далауреатхеит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

490

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

67
(ирҿыцуп 17:33 11.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1965 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

67

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

186
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

186

Жәлар рдоуҳа: Ҭодуаԥҳа амифологиатә дунеи иазкны

0
(ирҿыцуп 13:50 14.04.2021)
Афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуаԥҳа арадио Sputnik арубрика "Жәлар рдоуҳа" аҿы еиҭалҳәеит аԥсуаа рқьабзқәа, рныҳәара злаарԥшу абызшәа атәы.
Жәлар рдоуҳа: Ҭодуаԥҳа амифологиатә дунеи иазкны

Шәазыӡырҩла арубрика "Жәлар рдоуҳа" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны есхаша.

0