Ахәаԥшҩы дызмам атеатр - театрӡам

138
(ирҿыцуп 20:40 27.03.2021)
Хәажәкыра 27 Жәларбжьаратәи атеатр амш ҳәа адунеи аҿы иазгәарҭоижьҭеи абар уажәшьҭа 60 шықәса ҵуеит. Аԥсны аус зуа атеатрқәа апандемиа анырра шырнаҭази иахьа урҭ аусҳәарҭақәа рҟны ицо аҽазыҟаҵарақәа ртәи дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Асовет аамаҭазы Аԥсны ари аныҳәа раҩрыжьуамызт, "Аԥсны атеатр аусзуҩцәа реидгыла" ари амш азы еиуеиԥшымыз аиԥыларақәа мҩаԥнагон.

Иахьа иҟам атеатр аусуҩцәа еидызкыло иҷыдоу уаажәларратә еиҿкаарак, аха ҳтеатрқәа ари аныҳәа азгәарҭоит.

Асовет аамҭазы Аԥсны иҟан атеатрқәа хԥа – аԥсуа, ақырҭуа, аурыс (ТЮЗ). Аибашьра ашьҭахь арҿиара усқәа еиҳа иҭышәынтәалахо ианалага, инхаз ҩ-ҳәынҭқарратә театрк – С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр, Аурыс теар – инарыцлеит иҳәынҭқарратәхаз Тҟәарчалтәи акомедиатә театр, Аҿар ртеатр.

Атеатрқәа рзы имҩасыз ашықәс шықәсы хьанҭан, апандемиа иҳалаҳәаз дара еиҳагьы ааха рнаҭеит, избанзар ахәаԥшҩы дызмам атеатр уи театрӡам. Ҳчарақәеи ҳаиныхрақәеи раанкылара уадаҩхазаргьы, атеатрқәа русура ԥкын. Ҳазҭо амза жәабран 15 инаркны Аԥсны ахада иқәҵарала, асанитартә нормақәа инарықәыршәаны атеатрқәа аусуразы азин роуит. Азин ҟалеит, аха иахьазы аус зуа театрк ауп. Аус ауеит анысҳәо, ахәаԥшцәа зҭаауа РУСДРАМ заҵәык ауп.

Иазгәасҭарц сҭахуп, апандемиа аамҭазы атеатрқәа рышә аартызарц ақәгыларақәа мҩаԥызгоз Аурыс театр адиректор Иракли Хынҭәба иакәын. Асоциалтә ҳақәа ирыцклаԥшуа игәеимҭарц алшомызт, иара "ҽыҳәҵәыла" атеатр аартра дшазықәԥоз. Убарҭқәа рыдагьы, азин аныҟала, ахәаԥшцәа здызкылаз РУСДРАМ заҵәык ауп.

Адунеижәларбжьаратәи аҳәса рымш хәажәкыра 8 рзы, схазы аҳамҭа ҟасҵап сҳәан, ахәылбыҽха аԥшаҳәахьы сҿынасхеит атеатр саҭаарц. Зышә аартыз Аурыс театр заҵәык акәын, уи ауха Милана Ломиаԥҳа лмоноспектакль "Бродски" цон. Аԥсуа театр аус ауӡомызт, икыдмызт уи арепертуаргьы.

Аԥсуа драматә театр
© Sputnik / Илона Хварцкия

Ауха РУСДРАМ аҿы избаз аспектакль атәы сҳәозар, акыр сгәы алаҟаны сгьежьит аҩныҟа, ҳаԥсуа театр аус ахьамуа сгәы шеихьнашьуазгьы. РУСДРАМаа рыбзарӡы ҳҳәозар, уи аԥхьагьы Б. Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" ала Осман Абыхәба дахьыхәмаруа амоноспектакль ҳбахьан. Бродски иҩымҭақәа рыла иҳадгалаз аспектакль аҿы апоезиеи атеари реилаӡҩара лылшеит актриса Ломиаԥҳа, хымԥада, ақәыргылаҩ, асахьаҭыхҩы ррольгьы акыр иҳаракын, ус иҟан Абыхәба испектакльгьы. Атеатр ауаа рацәа идырҿио ҟазароуп, руакы хьысҳаны ҟалашьа амаӡам.

Иахьа акыр сҽазысшәеит С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр ашә зарку аилкаара. Исымоу аинформациа ала, "атехникатә мзызқәа ирыхҟьаны" макьана ахәаԥшцәа аднакылартә иҟам. Абри атәы ааигәа арадио Sputnik Аԥсны аинтервиу анаиҭоз, Аԥсны акультура аминистр Гәдиса Агрба иҳәахьан "еиҳарак уадаҩрақәас иҟоу, анхамҩатә, атехникатә мзызқәа роуп" ҳәа. Уи шьақәлырӷәӷәеит сзацәажәоз атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ Манана Ҵәыџьԥҳа.

"Атеатр аҿы арепетициақәа цоит, аха атехникатә мзызқәа ирыхҟьаны арепертуартә спектакльқәа ахәаԥшцәа идҳарбартә аҭагылазаашьа ҳамам, - лҳәеит лара, аха лажәа иалалҵеит, - Адунеижәларбжьартәи атеатр амш азгәаҳҭоит", - ҳәа.

Ииашаҵәҟьаны, Facebook аҿтәи рдаҟьаҟны Аԥсуа театраа иҳадыргалоит "Атеатр абжьы" захьӡу апроект ҿыц. Аныҳәа аҽны "Уарада" захьӡу рансамбль абжьала иаҳдырҳауеит аԥсуа ашәақәа. Изаманоуп, аха атеатр захьӡу зегь раԥхьаӡа иргыланы аспектакльқәа ахәаԥшцәа рыдгалара ауп.

Атехникатә мзызқәа ҳәа изҿу - уи амузыка ашьҭга, асцена аԥарда аартыга, иара убас, хыхь икнаҳау ахархәагақәа рнахаҩахара уҳәа иаҵанакуа рацәоуп. Атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ ишсалҳәаз ала, "ари акыр зхыҵуа проблемоуп", аха ибжьысу атехника ахәҭак аремонт азы Шәачаҟа ишьҭуп, иара убас, Санкт-Петербургнтәи аспециалистцәа ирзыԥшуп атехникатә уадаҩрақәа раԥыхразы.

Ажәакала, иахьа Аԥсуа театр атехникатә малырқәа ахьаиуз иахҟьаны, араҟа мчыбжьык ахь ҩынтә, хынтә иқәгылоз Ақәыԥшцәа ртеатргьы макьана арепетициақәа рымҩаԥгара ауп изҿу, асценахь ацәырҵразы алшара злаҟам ала. Уи атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ, актиор Мдар Сақаниа ишсеиҳәаз ала, дара рҩыза, актиор Бадра Ҷантуриа дахьҭахаз ршьара иқәнарҟьазаргьы, "аспектакльқәа ахәаԥшцәа дырбаразы ихиоуп". Уи адагьы, Шьалуа Гыцба имҩаԥигоит аспектакль ҿыц арепетициа (М. Мархолиа, А. Арнауҭ рҩымҭа "Амшаԥаҽны". Уи азкуп аибашьра ашьҭахьтәи аԥсҭазаара, жанрла идрамоуп.

Аԥсуа театр азҵаатәы ҳазыхынҳәуазар, иахьазы дамаӡам аиҳабы. Абҵара 10, 2020 шықәсазы атеатр адиректор хада, Аԥсны жәлар рартист Нодар Ҷанба имаҵура аанижьит. Уи аахыс иҵуеит абар ԥшьымыз. Аԥсны аиҳабыра макьанагьы Аԥсуа театр напхгара азҭаша ауаҩы дырзымԥшаац. Атеатр ҷыдала акультура аминистр дахылаԥшуеит, аха, еилкаау зҵаароуп, арҭ аҩ-уск реидбалара шымариам, атеатр даҭахуп анапхгаҩы. Аԥшәма иҟамзаара иахҟьозаргьы ҟалоит атеатр аҩнуҵҟа иҟоу атехникатә, арҿиаратә уадаҩрақәа.

Иазгәасҭарц сҭахуп Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анцозгьы, Аԥсуа театр аусура шаанкыламыз. Атеатр гастроль ҳасабла Москва ишыҟаз ауп аибашьра шеилгазгьы, аибашьра иалахәыз актиорцәа афронт аҟынтәи иамхны, ҳара ҳкультура агәы шеисуа аарԥшразы ус еиԥш иҟаз апроект нагӡан.

Сколонка анысыҩуаз аҭел сизасит Тҟәарчалтәи атеатр адиректор Заур Кьышьмариа. Аԥкра анамырх ашьҭахь аспектакль шәыхәмархьоума ҳәа азҵаара исҭаз аҭакс исоуит "мап". Адиректор иажәақәа рыла, дук хра имгакәа дара иҭрыжьраны иҟоуп "Ҳауа дарбану аҽада иақәтәоу?" захьӡу Роман Сабуа иқәиргылаз амузыкатә спектакль апремиера. Изҩызгьы ақәыргылаҩ иоуп. Тҟәарчалтәи атеатр арепертуар аҿы иҟоуп аспектакльқәа ааба. "Мазлоу зегьы злоу" (Шә. Ԥачалиа), "Алахшақәа" (М. Булгаков), "Ауаҩи аџьныши" (Р. Сабуа) уҳәа, еиҳарак акомедиатә хырхарҭа змоу ақәыргыламҭақәа. Иҟоуп арепертуар, аԥкрақәа амхуп, аха макьаназы Тҟәарчалтәи атеатргьы аус ауам ахәаԥшцәа рзы.

Уажәшьҭа зышә аарту РУСДРАМ ахь сгьежьуа иазгәасҭоит - асааҭ ахыц еиԥш ишыгьежьуа арҿиаратә ԥсҭазаара.

Шәахәаԥш, аԥсуа театрқәа хԥа, еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны макьана ахәаԥшцәа акгьы рыдрымгалацзар, жәабран мза 15 инаркны Аԥсны ахада иҟаиҵаз ақәҵара инақәыршәаны Аурыс театр ашәқәа аанартит. РУСДРАМаа абри аамҭа иалагӡаны 24 репертуартә спектакль цәырыргеит. Урҭ ирҭааит 3 500 рҟынӡа ахәаԥшцәа. Иҭрыжьит ҩ-премиерак. Рҽазыҟарҵоит даҽа премиерак аҭыжьра, хықәкыла С. Лем ифантастикатә роман "Солиарис" иалху аспектакль мшаԥымза 3, 4 рыҽны иҭыҵуеит, иара убас, "Шәышықәса заҵәрала" ("Сто лет одиночества" Г. Маркес) арепетициақәа мҩаԥыргоит.

Иҳанаҳәозеи абри зегьы? Иҳанаҳәо убри ауп, еснагь аусура иазхәыцуа анапхгаҩи аколлективи ироуеит аԥхьагылара зцу алҵшәақәа. Атеатрқәа зегьы сшырҭаауагьы, иалкааны ҳара ҳмилаҭтә театр иахьатәи аҭагылазаашьа ахьысҳара ахьаныԥшуа акыр ихьаауп. Адунеижәларбжьаратәи атеатр амш 60 шықәса анахыҵуа аҽны, аԥсуа театрқәа хԥа аус рзуӡом мзызс иамазаалакгьы.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

138

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

78
(ирҿыцуп 13:13 16.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1962 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

78

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

191
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

191
Студенты на лекции

Аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа СПААУ хәыда-ԥсада иҭалар ҟалоит

0
(ирҿыцуп 10:17 18.04.2021)
Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс ацхыраара ҟанаҵоит адиаспора рхаҭарнакцәа Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет (СПААУ) хәыда-ԥсада иҭаларазы.

АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет хәыда-ԥсада иҭалар ҟалоит. Абри атәы аанацҳауеит аконгресс асаит.

Ари аҩыза алшара ҟалеит Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети абҵарамза, 2020 шықәсазы ирыбжьарҵаз аиқәшаҳаҭра иабзоураны.

Иазгәаҭоуп, аҵараиурҭа иҭаларц зҭаху рзы ашәҟәқәа рыдкылара шхацыркыз хәажәкыра 1 инаркны. Абиуџьет ҭыԥқәа рахь иҭало рышәҟәқәа аларҵароуп ԥхынгәы 20-нӡа, латәарадатәи аҟәшахьы – нанҳәа 11-нӡа, амагистратурахь – нанҳәа 6-нӡа.

Арзаҳал азы абитуриентцәа абарҭ ашәҟәқәа еиқәыршәаны ирымазароуп: атәылауаҩшәҟәы ахкьыԥхьаа, аттестат (ахкьыԥхьаа ма аоригинал), 3×4 см иҟоу афотосахьақәа фба, аԥсуа-абаза жәлар дшырхаҭарнаку зыршаҳаҭуа аилыркаа, ма урыстәылатәи атәылауаҩра. Ашәҟәқәа рынашьҭра ауеит  ауниверситет асаит ахь.

Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет адкыларатә комиссиа аиҳабы Елена Богатова лажәақәа рыла, аԥышәарақәа мҩаԥгахоит ҩ-форматк рыла: адистанциатә ма хаҭала.

Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университети Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит абҵарамзазы. 

СПААУ иҭаларц зҭаху Аԥснытәи, Ҭырқәтәылатәи абитуреинтцәа инарҭбаау аинформациазы иадҵаалар рылшоит Санкт-Петербург иҟоу АААК аофис, абри аелектронтә ҭыӡҭыԥ ала: info.spb@abaza.org, ма абри аҭел +7 812 514 88 55 ала.

0