Амилаҭеилыхра абзиабара анахәаҽуа: зԥа дызмырхыз аԥҳәыс ллахьынҵа

285
Амилаҭеилыхра ҳәа ауаҩытәыҩса имоу агра бааԥс иахҟьаны арыцҳарақәа акыр ҟалахьеит. Убри аҩыза хҭыск ҳзеиҭалҳәоит Саида Жьиԥҳа.

Ҳарҭ аԥсуаа ианакәызаалак амилаҭқәа зегьы ҳаҭырла ҳарзыҟоуп, уимоу ргәы акы абар ҳәа ҳшәаны рҿаԥхьа ҳхатәы бызшәалагьы ҳцәажәаӡом. Аха иахьатәи сажәабжь иунарбоит гәаартыла ҳаззыҟоу џьоукы-џьоукы ҳмилаҭтә цәаҩақәа шрыдрымкыло, ирыцәтәымны ишырбо. Уажәы зыӡбахә шәзеиҭасҳәо, аха зыхьӡ хаҭа зӡо аԥҳәыс ҳмилаҭ тәамбашақә иазыҟаз аҭаацәа данрыднагала, џьаҳаным закәыз лдырбеит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Нинеи Валери (ус рыхьӡыз) рынасыԥ еиларҵарц анырыӡба, рҩыџьегьы 17 шықәса ракәын ирхыҵуаз. Аԥҳәызба дшыхәыҷыз лан лыдунеи лыԥсаххьан, лаҳәшьцәа еиҵбацәан, лыгәҭакы атәы лаб дицәыԥхашьаны иамҳәакәа, бзиа дызбоз атәым милаҭ еиуаз Валера диццеит. Нина лыԥшәма итәылахь нхара дигеит.

"Илылухзеи аԥсуа ҭыԥҳа? Урҭ рҵас, рқьабз узаҵгәару? Насгьы иааурҳауа зегьы рыцәгьа-ыбзиа иахҭнуҵалап", - ҳәа есыҽны Валера иҭаацәа Нина ишлаҳауаз иаҽԥнырҳәон. Аха аҿар аԥсҭазааратә ԥышәа рымамызт, уажәоуп ианеиднагала, адуцәа ражәа хьанҭақәа рхахьы иааргозма, абзиабара иамҽханакны иаман. Ус амшқәа цон, Нина ланхәа "лжьы афара" даҟәыҵуамызт, аҩны акы далакьысыр луамызт, арахь лыҷкәын данааилак "уԥҳәыс акгьы ҟалҵаӡом" лҳәон. Шықәсык ашьҭахь, Валера 18 шықәса анихыҵ, аррамаҵурахьы иԥхьоит. Иԥҳәыс бзиа дшибо, еснагь игәы дышҭазаауа агәра лыргауа иуалԥшьақәа рынагӡарахь дцоит.

Нина лыхьӡ анхәа аламала илҳәаӡомызт, "аԥсуа" ҳәа акәын дышлышьҭаз. Уажәы лхала данлықәиҭха, афатәгьы дахылбаауа далагеит. Нина лԥара хәыҷқәа еиҟәырҷҷо адәқьан аҿы дцаны чак аалгон, ԥсымшьҭыгаҵас днацҳауан, аӡы днахәо. Ус ишыҟаз, аҭаца қәыԥш лымчқәа кәадахо иалагеит. Лыԥсы лылшәшәаны данкаҳа, аҳақьым иԥхьар акәхеит. Анхәа дархагеит Нина лцәалтәымкәа дшыҟаз анеилкааха. Убасҟан Валера иани иандуи ргәы иҭаркит Нина илоуа ахәыҷы ахшара дызмам ргәылацәа дрыҭаны, лара Аԥсныҟа лышьҭра.

Жәымз рышьҭахь аҭаца асаби длыхшеит, уи апроцесс аҩны акәын иахьымҩаԥысуаз. Нина лԥа хәыҷы лнапаҟны днамгакәа, иаразнак ргәылацәа дыргеит. Игәырҩоз ан "баргьы баҳҭахым, ибхылҵызгьы даҳҭахым, бшьапы бшықәгылалак бықәҵ арантәи" ҳәа ларҳәеит. Нина ахьҭақәа шыҟазгьы, хыхьтәи амаҭәа лшәымкәа, лкапеихәыҷқәа амҩақьыра иақәырӡны лҭаацәа рахь дааит. Нина дзықәшәаз атәы игәаӷьны илзымҳәеит, зны дшәеит, нас иԥхалшьеит. Аҩныҟа лаара лхаҵеи лареи реилыҵра иаҵылгеит. Уи заҳаз лаб "дгьыл наӡарак усс ибымази, аԥсуаа нҵәазма" ҳәа даӷьуан.

Жәабаҟа шықәса рышьҭахь, "деилыҵны дыҟоуп" ҳәа аԥсуа ҷкәынцәа лгара анырзымгәаӷь, Нина даҽа тәым милаҭк еиуаз диццеит, аха уи Аԥсны датәын азы, лҵасқәеи лқьабзқәеи дырцәымшәеит.

Нина лықәра цацыԥхьаӡа, лассы-лассы лгәалашәараҿы иааиуан "џьаҳаным" илхылгаз ахҭысқәа. Ари амаӡа хьанҭа лаҳәшьцәа аҩынтә раан хаҵа данца ауп ианырзеиҭалҳәа. Урҭ иарҵәыуеит, зны илызгәааит, нас ргәабзиара иаԥырхагахеит, аха иҟарҵагәышьозеи. Ус 50 шықәса нҭыкәкәа ицеит. Нина лмаҭацәа рхатә ҭаацәарақәа аԥырҵеит. Лхаҵеи лареи абыргцәа ишраҭәоу еиԥш ԥшьала аҩны итәеит. Нина лымаӡа лаҳәшьцәеи лареи уаҳа иаламцәажәеит, ус рыбжьара иԥсит.

Уажәааигәа хәылбыҽхак, Нина лҭел аҟны афотосахьақәа дышрыхәаԥшуаз идырым аномер ала аӡәы дылзасит. Атрубка анышьҭылх, лыхьӡи лыжәлеи ҳәаны "бара боума" ҳәа хаҵак длазҵааит. "Ааи" ҳәа аҭак аныҟалҵа, "изҳәо инбыжьыз бԥа соуп, саб аррантә данаа, иҟалаз ахҭыс атәы џьоукы рыла иаҳан, сызгаз агәылацәа срымхны сиааӡеит. Шықәсык аԥхьа иԥсҭазаара далҵит. "Сан хаҭа дарбану" ҳәа еснагьтәи сызҵаара иԥсымҭазы ауп аҭак аныҟаиҵа. Иара даара игәы инархьуан аррахь данца агәылацәа срыҭаны бахьҽыбӡаз, саргьы ибанасыжьуам" ҳәа иҽԥныҳәақәа рҿаархеит. Нина илаҳаз лыԥсы лылнаршәшәан, ахәышәтәырҭахь дыргеит. Лара илыхьыз игәаӷьны илызцәыргомызт, аха уахи ҽни илыдтәалаз лыԥҳа лҿы илыргамар акәхеит. Аҳәсацәа еибарҵәыуо иҟарҵара рзымдыруа ишыҟаз, еиҭа аҭел абжьы геит. Уажәазы аԥҳа ллымҳа ианнадылкыла, "абриаҟара мааҭ аԥара сзаабмышьҭыр, быхьымӡӷ атәы быуа-бҭынха зегьы ираҳартә иҟасҵоит" ҳәа ҿааиҭит. Аиаҳәшьа рыцҳа ахаан илымбацыз лашьа иҿаԥхьа аҭамзаара шьҭаҵаны, аибабара даҳәарц акәын, аха илаҳаз лгәы ҭнашьааит. Нина лԥа ииҭахыз аԥара изылшьҭит, уи ашьҭахь еиҭа, ҽазны, ус жәантәҟа… Аҵыхәтәаны "ашьа ӡӡам, сажәамҭыҽха уеилыскаазааит" лҳәан, иҟаҵәҟьаз аиаша цәырымгакәа, аҭел лырцәеит. Лномер лыԥсахит...

Аԥсҭазаара мцла ианеибарку абзиабара мчыдахозаап, амилаҭеилыхра ауаҩра ашьуазаап.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

285

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

67
(ирҿыцуп 17:33 11.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1965 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

67

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

186
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

186

Аԥсны афымцарцәара аграфик ԥсахуп

3
(ирҿыцуп 12:43 14.04.2021)
Аԥсны Урыстәылантәи алашара аиуеи 2020 шықәса ԥхынҷкәынаахыс, ЕгрыГЕС аремонт азы иааныркылаанӡа.

АҞӘА, мшаԥы 14 - Sputnik. Иахьазы Аԥсны аҵакыраҿы иалагалоу алашара арцәара аграфик ԥсахуп абзазаратә обиектқәа еиҳа иҭышәынтәаланы русуразы ҳәа аанацҳауеит "Амшынеиқәафымцамч".

Аԥкыратә схема шыҟаз иаанхоит: сааҭк ҽынла, ҩ-сааҭк – уахынла идырцәалоит.

  • Астанциа маҷқәа: Аҟәа-2, Афон, Мҵара, Дәрыԥшь, Гәдоуҭа-ахара Т-2, Гал-110, Гал-35, Барӷьаԥ, Отобаиа, Тҟәарчал ГРЕС, Аҟәа-220 - 01:00 - 03:00; 13:00 - 14:00;
  • Астанциа маҷқәа: Очамчыра-ахара, Очамчыра-2, Мықә, Кәачара, Уарча, Дранда, Агәыӡера, Синоп, Баслаҭ, Ҵабал, Гәдоуҭа-ахара Т-1, Гәдоуҭа-110, Лыхны, Мысра-ахара, Мысра - 03:00 - 05:00; 14:00 - 15:00;
  • Астанциа маҷқәа: Аҟәа-1, ИЕПит, Пицунда, Алаҳаӡы, Бзыԥ-220, Чегал, Переброска, Рухски Карьер - 05:00 - 07:00; 15:00 - 16:00;
  • Астанциа маҷқәа: Гагра-1, Гагра-2, Гагра-3, Цандрыԥшь-ахара, Гьиачрыԥшь - 03:00 - 05:00; 15:00 - 16:00.

Мшаԥы 8рзы урыстәылатәи аган Аԥсныҟа иаауа алашарамчра алимит ҳәаақәнаҵеит 7 миллион киловатт-сааҭ ҳәа. Убри аан ареспублика иаҭахны иҟоуп 9,6 миллион киловатт-сааҭ ҳәа азгәарҭоит "Амшынеиқәафымцамч" аҿы.

3
Атемақәа:
Аԥсны аенергетика апроблемақәа