Илауҵаз ауп иааурыхуа, мамзаргьы аанда анылаҟәу

277
(ирҿыцуп 17:19 04.04.2021)
Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы Аԥсни Қырҭтәылеи реизыҟазаашьақәа аҭыԥ рықәҵаразы, аиҿцәажәарақәа ган рацәала рымҩаԥгаразы, иара убас аинраалара аҭахуп ҳәа аҿар рыбжьара изҳәо ахьцәырҵуа инамаданы лгәаанагара ҳацеиҩылшоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ҳазҭоу ашықәс хәажәкыра 25-26 рзы Женева имҩаԥысит "Аахыҵ Кавказ ашәарҭадареи аҭышәынтәалареи рзы" 52-тәи аиҿцәажәаратә раунд.  Арегион аҿы аҭышәынтәалара азҵаатәқәа рылацәажәаразы, еснагь еиԥш, уи иалахәын аԥсуа делегациа, Аахыҵ Уаԥстәыла, Урыстәыла, Қырҭтәыла, Еиду Америкатәи аштатқәа уҳәа рхаҭаранкцәа. Есқьынагьы еиԥш, аиԥылараҿы зҵаатәы хаданы иқәгылоуп "амчра ахамырхәаразы адунеижәларбжьаратә гарантиа" захьӡу ашәҟы анапаҵаҩра.

Илауҵаз ауп иааурыхуа, мамзаргьы аанда анылаҟәу

Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистрра иҟанаҵаз аҳәамҭала, "еснагь еиԥш, Қырҭтәыла аганахьала иконструктивтәым азнеишьақәа ирыхҟьаны, акомпромисстә ҟазшьа змоу ашәҟәы аиқәыршәара залыршамхеит". 

Иҳанаҳәозеи ари? Сара сгәанала, Қырҭәыла "аоккупациа зызу атәыла" ҳәа излаҳахәаԥшуа ала, дара макьанагьы хықәкы хаданы ирымоуп Аԥсны аргьежьра. Аоккупациа зызу анырҳәо, ҳазхазҵаз Урыстәыла ауп изҿу хымԥада. Абасала, 29 шықәса раԥхьа иҳақәлаз аҳәынҭқарра макьанагьы агәы арҭынчырц аҭахым, еибашьрала ирылымшаргьы, "азхаҵарада аргьежьразы" захьӡу рыпрограмма аус ауеит.

Аиааира амш, мамзарагьы, аибашьра иадҳәалоу арыцхәқәа аназгәаҳҭо "ҳхьыԥшымра, ҳхақәиҭра" ҳәа ажәа дуқәа ҳҳәозаргьы, Аԥсуа ҳәынҭқарра акыр иагнажьит "азхаҵарада аргьежьра" захьӡу ақырҭуа политика гьангьаш аҿагылара. Аибашьра ааилгазар аус руеит Европатәи атәылақәа рылаԥш зху еиуеиԥшым апрограммақәа, имҩаԥыргоит аԥсуа, ауаԥс, ақырҭқәа рҿар злахәу аиԥыларақәа. Иҟоуп изыԥхьаӡо, аполитикцәа рыдагьы, ҵаҟантәи аицәажәарақәа алҵшәа аарышьҭыр алшоит ҳәа. Иара абри апандемиа аамҭазгьы, ҳара иаҳбон ҳҿар злахәу аонлаин-проектқәа.

Абарҭқәа зегьы, аԥсуа ган лҵшәа бзиак азаанамгазаргьы, ақырҭуа политика ашҳамқәа Аԥсны ишалоу уажәшьҭа ҵәахышьа амам. Акырынтә ҳалацәажәахьеит ҳтәылауаа хәаахәҭра, ҽыхәшәтәра, ма баша ԥшахьырсра, иаҳҳәап афутбол ахәаԥшразы уахь иахьцо, иҳамбаӡакәа ҳаӷацәа рполитика ҳакәнаршар шалшо. Ҳҳәынҭқарра ашәарҭадаратә маҵзура абарҭ азҵатәқәа хырҩа рзыруазшәоуп ҳала ишабо, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳҿар асоциалтә ҳақәа рҿы "Аԥсны Кырҭтәыла иахәҭакуп, ақырҭқәа ҳара ҳарнаалароуп" уҳәа, еиуеиԥшым ахшыҩҵакқәеи алозунгқәеи цәырырго иахьалагаз.

Аҿар лахь раҳҭаанӡа, ишәгәаласыршәоит аабыкьа, аибашьра аветеран, абизнесуаҩ, Аԥсны ахада иабжьгаҩс иҟаз Акәын Қәраа иҳабашьуаз, аха иахьа қәҿиарала абизнес знапы алаку ақырҭуа ихьӡала аныҳәаҿа аанкыланы "апарк ихьӡ ахысҵоит" ҳәа ииҳәаз, анаҩс, Қырҭтәыла дцаны данаа аинвестициақәа уантәи Аԥсны ишалеигало уҳәа азы иҟаиҵаз аҳәамҭақәа аҭыӡшәа ду шырхылҿиааз. Изгәамԥхаз рацәаҩхеит, ҳазхазымҵац, абџьар рхы ишадмырхәо азы ашәҟәы анапаҵаҩра зҭахым Қырҭтәыла аҟынтә аԥара Аԥсны алагалара хырҳага усым азы.

Иԥсыҽу амч (мягкая сила) рымҳәои, абри ибзианы аус шауз еилкаахеит аҵыхәтәантәи ахҭысқәа ахҳәаа рзаҳуазар. Абри аҭыӡшәа аныҟала, иаҿагылоз реиԥш, иадгылозгьы ҟалеит. Аибашьра анцоз аҟыбаӡыба зхыхгаз Аӡҩыбжьа ақыҭа иаланхо ауаа рахьтә иҽеим зҳәаз дҟамлеит, уимоу, еикәаӷӷа абизнесмен идгыланы, "бааԥсыс иаҵоузеи" ҳәа ицәажәеит.

Дук хара имгакәаноуп 20 шықәса зхыҵуа аҭыԥҳа, аибашьра аветеран ииааӡаз лвидеоролик асоциалтә ҳаҿы ишцәырҵыз. Ариабжьарак уи аҭыԥҳа лганахь ауаажәлар ирҳәахьо азырханы, ара ианысҵом лыхьӡгьы лыжәлагьы. Араҟа аус злоу илаҳҵаз шааҳрыхуа азхәыцроуп...

Ауаҩы наӡа, аветеран Қырҭтәылатәи аинвестицақәа ааигар иамоузеи ҳәа зҳәо ҟалазар, џьашьахәыс иамоузеи ари иҟалҵаз? Аӡӷаб дахьынаԥшааԥшуа илбаз ауп еиҭалҳәо. Аветеран-абизнесмен ииҳәаз бзиоуп ҳәа амчратә партиа "Амцахра" аҳәамҭа ҟанаҵазар, аӡӷаб лвидео хәмаргаӡами?

Зыӡбахә ҳамоу авидеоролик анҵәырҵ, амчратә структурақәа иаҳдырбеит рымч, рылша шыҳараку. Лабгьы ларгьы наганы, асиужет ҭыхны ажәлар ирыдыргалеит "арҵаратә еицәажәара" шыҟарҵаз азы. Сгәанала, аветеран изымааӡаз иԥҳагьы иаргьы рҿы "аанда лаҟәуп", партиак иалам азоуп, ицәырганы ауаа изаҳдырбазгьы.

Даҽа ганкахьала, аибашьра сахысит зҳәо аб иԥҳа даныиааӡоз Аԥсны Қырҭтәыла шакәым ахьлеилимыркааз рыцҳароуп, дыззеибашьыз ихашҭзар акәхап. Ари ахҭыс шџьаҳшьоз, Instagram аҿы уажәшьҭа 30 шықәса ирҭысхьоу аблогерша "ҳарнаалароуп ақырҭқәа" ҳәа аефир мҩаԥылгеит. Уи илыжәлеит ари згәы ԥнажәоз. Анаҩс, аблогерша ианылхит лвидео.

Абарҭқәа зегьы иаадырԥшуеит, ҵыԥх ҳазхыԥоз сынтәа ҳаҵсуа ҳшалагаз. Аиҳабацәа иҟарҵо агхақәа аҿар ирныԥшуеит. Аԥсны иҟоуп еиуеиԥшым аветерантә еиҿкаарақәа, аха еицҿакны, макьаназы стратегиак рызцәырымгеит ақырҭуа политика аганахьала. Аҵаратә системагьы абҩарақәа ааԥшуа иалагеит, абас ихәыцуа аҿар цәырҵызар. Издыруада, Аԥсны аҭоурых ишахәҭоу идҳмырҵозар, издыруада ҳаибашьра зыхҟьаз, ишалагаз, ишынҵәаз иахьынӡахәҭоу иаҳзымҳәозар?

Сара аҵара сҵон асовет аамҭазы. Афашисттә Германиа атема анҳамамыз ыҟамызт. Ихәыҷымкәа идухахьада, аха схаҿгьы исзаагом санхәыҷыз "Гитлер ир иҟарҵаз бзиоуп" ҳәа схәыцуаны.

Ҳаиҭазыхынҳәроуп ҳҭоурых, уи узымдыркәан уаҵәтәи амш аԥеиԥш узалацәажәом. Зегь раԥхьаӡа иргыланы, ҳаибашьра аветеранцәа ҿыгәӷәала ирҳәароуп иҳауоу дарбану, макьанагьы иҳаӷоу дазусҭоу атәы. 52-тәи Женеватәи аиԥылара ахыркәшашьа иҳанаҳәо рацәоуп, ҳазхәыцыр ҳҭахызар. Женеватәи аиԥылараҿы аԥсуа ган агәҭынчымра шацу рҳәеит "Қырҭтәылеи НАТОи арратә усқәа рзы русеицура. Қырҭтәыла арратә мчқәа рырӷәӷәара даҽазныкгьы ишәарҭоу ацәаҳәахьы ҳнанагар шалшо".

Қырҭтәыла бџьарла аҽырӷәӷәара ишаҿу имаӡам усуп, убри аҟынтә ҳара ҳзызхәыцша, аимабзиара ахьҳамоу Урыстәылеи ҳареи арратә стратегиатә усқәа ахьҳарӷәӷәашоуп. Ҳаӷа дыцәаӡам, абри ҳдыруазароуп еснагь…

P.S: Сыҩтәы ҩны саалгоны, асоциалтә ҳа Facebook аасыртызар, иаразнак сылаԥш иааҵашәеит амцҳәара амш мшаԥы аказы ииз Урыстәылатәи ажурналист Владимир Познер Қарҭ иирамш азгәеиҭарц дахьцаз апикет шидҟарҵалаз. Ақырҭқәа асаcдкылара захьӡу, иԥхашьароуп ас аныҟәара захьӡу рхашҭхьазар акәхап, ажурналист дзыҩназ асасааирҭа аԥхьа ауаа еизаны ауаҟьанчаҟьанбжьы ықәдырҩит.

Дзыхдырҟьо  2017 шықәсазы "Познер" захьӡу идырраҭараҿы қырҭтәылатәи ателеканал "Имеди" аинтервиу анеиҭоз ииҳәаз ауп: "Аԥсны саныҟаз сара игәасҭахьан аԥсуааи ақырҭқәеи реизыҟазаашьа шыбзиамыз, ақырҭқәа аԥсуаа аҩбатәи асорт иатәу милаҭны ишырбоз". Иара убас иара усҟан иҳәеит 2008 шықәсазы аурысқәеи ақырҭқәеи реидыслара "Саакашвили иоуп изхароу" ҳәа. Сынтәа Познер иирамш азгәаҭаразы Қарҭҟа даннеи, абарҭқәа игәаладыршәеит, дара ишырҟазшьоу еиԥш, аполитика аалырхын, аԥсуаа даҳхырҟьаны атрышә иасит. Ари збаз аԥсуаа Познер Аԥсныҟа ааԥхьара ирҭеит еивасны.

Аиашазы, ишԥасҭаху бзиа избо ажурналист ишьапы ҳара ҳтәыла иалаиргылар, аҭыԥантәи ауаа дырԥылар.

277

Ахӡыргара иашьҭам: апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны

67
(ирҿыцуп 17:33 11.04.2021)
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иацҵо, шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Анатоли Лагәлаа апоет, апрозаик, адраматург Валери Касланӡиа изкны иазирхиаз анҵамҭа.

Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.

© Foto / предоставлено Елеонорой Когониа
Арӷьарахьынтә армарахь: Таиф Аџьба, Валери Касланӡиа, Валикәа Шамба, Арсен Киут, (1965).

Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:

Знымзар зны

Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.

Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!

Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…

Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа

Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.

Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.

"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Алакә ԥхыӡ"

Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1965 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Аҵлақәа шәҭуеит"

1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.

Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.

  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
  • Валери Касланӡиа ишәҟәқәа
    © Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
1 / 4
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәқәа

Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.

Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:

Акәырҷыжь-агәаргәалеи

Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.

Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.

Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа ишәҟәы "Амш хазына"

Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:

Ажәеи аамҭеи

Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.

© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа иҩымҭақәа реизга

Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:

Апсҭазаара ахықәаҿ

Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..

Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
© Foto / предоставил Анатоли Лагулаа
Валери Касланӡиа. "Иалкаау"

Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

67

Иалысхуа дсымаӡам, мамзаргьы аҭыԥантәи алхрақәа рызхәыцра

186
(ирҿыцуп 16:22 08.04.2021)
Мшаԥы 11 рзы Аԥсны имҩаԥгахоит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа. Акандидатцәеи алхыҩцәеи рзы ихадароу ҳәа илԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.

Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.

Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.

Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.

© Sputnik / Михаил Воскресенский

Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".

Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.

Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.

Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

186

Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит

0
(ирҿыцуп 13:49 14.04.2021)
"Саянский марш" актәи аицлабра мҩаԥысуеит мшаԥы 14 - 17 рзы Красноиарсктәи атәылаҿацә аҿы, аҽазыҟаҵарҭа "Ергаки" аҟны.

АҞӘА, мшаԥы 14 - Sputnik. Бадри Есиава. Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" аҽазыҟаҵара хдыркәшеит, абри атәы иҳәеит аподполковник Алиас Уанаҿа.

Иара еиҭеиҳәеит аҽазыҟаҵарақәа мшаԥы 8 раахыс есыҽны ишымҩаԥысуа асааҭ 6:00 инаркны асааҭ 19:00 рҟынӡа, жәеиза хырхарҭа рыла.

"Арҭ ахырхарҭақәа зегь рынагӡаразы ашьхараҿ, ацаҟьарақәа ирҿысуа аҭыԥқәа ирылгоу амаршрут уахысроуп. Иаҳҳәап, ахысырҭақәа рҿы унеиаанӡа 2,5 километра ашьха аика уқәсны уцароуп. Уажәы уа ԥшь-метрак асы шьҭоуп", - иҳәеит иара.

  • Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит иалахәхоит
    © Foto / Аляс Ванача
  • Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит иалахәхоит
    © Foto / Аляс Ванача
  • Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит иалахәхоит
    © Foto / Аляс Ванача
1 / 3
© Foto / Аляс Ванача
Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит иалахәхоит

"Ергаки" аҳауатә ҭагылазаашьа Аԥсны ашьхаратә ҳауа иазааигәоуп асыҭәҳәақәа рыҟазаара ада.

Аԥснытәи аруаа разыҟаҵара аруадаҩит абаза ахьыҟоу аҳаракыра –3000 метра амшын иахыкны. Аԥхьатәи амшқәа рзы ҳаруаа аҳауатә ҭагылазаашьа рҽандыршәон. Убри аан аҽазыҟаҵарақәа мҩасуан аха еиҳа ирԥсыҽны.

Аподполковник иҳәеит аицлабрақәа ҩ-етапкны ишымҩаԥгахо. Аԥынгылақәа змоу азеиԥш маршрут 50 километра иҟоуп. Аруаа ирзыԥшуп асыԥса иагаз еиқәырхара, ашьхаҿҟьара ашәҩақәа рыла албаара, аԥшыхәра амҩаԥгара, ашәҩа ианықәныҟәо ахысра амҩаԥгара, ацаҟьарақәа "ацгәы" ҳәа изышьҭо аҵаақәныҟәагақәа рхархәарала рҿысра, ашахақәа рыла аҿҟьарақәа рылбаара.

"Аицлабра актәи амш азы 25 километра иахысны абнараҿы ақьала ргыланы иԥхьароуп. Уа адәныҟантә цхыраарада иҟазароуп. Ашьыжь аҩбатәи аетап иалагоит. Аиҭах 25 километра иахысроуп егьырҭ аусдҵақәа мҩаԥганы", - иҳәоит Уанаҿа.

© Видео Аляс Ванача
Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" рҽазыҟарҵоит иалахәхоит

Иара иазгәеиҭеит иҟаҵатәу зегьы ауадаҩра ду шрымоу, аха Аԥснытәи аруаа рзы еиҳа иуадаҩу, изышьцылам "ацыгәқәа" рыла ацаҟьарақәа рҿысроуп.

Аԥснытәи акоманда ари аицлабра раԥхьаӡа ишалахәугьы ргәы карыжьуам, рхы бзианы иаадырԥшып ҳәа игәыӷуеит.

Акомандақәа амаршрут ишахысызи рҿаԥхьа иқәгылаз адҵақәа шынарыгӡази рыхә ршьоит аӡбаратә коллегиа – атәыла-лахәылақәа рхаҭарнакцәа. Авертолиотқәа рҟынтәи онлаин режимла авидеорбарақәа мҩаԥгахоит. Уи иаҭахханы иҟалар иаразнакы ацхыраара алнаршоит, уи адагьы команда-цыԥхьаӡа аинструкторцәа рыцуп.

АрМИ-2021 аҳәаақәа ирҭагӡаны иазыԥхьагәаҭоуп 15 тәыла рҿы 34 конкурса еицлабра рымҩаԥгара. Аицлабра иалахәуп Урыстәыла акомандақәа фба, Аԥсны, Китаи, Аахыҵ Уаԥстәыла, Таџьикистан, Киргизиа, Узбекистан.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0