Езель Ақаҩба

Езель Ақаҩба: сыԥсадгьыл гәыблыла саднакылап, сыԥсҭазаараҿы исхамшҭуа ахҭысқәа срықәшәап

35
(ирҿыцуп 10:39 13.03.2017)
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рахьтә иҟоуп еиуеиԥшым азанааҭқәа змоу, зыхьӡ нагоу, хылҵшьҭрала иаԥсыуаау, зышьҭа аҭоурых ианылахьоу ауаа. Урҭ рҟазара акыр ахә ҳаракны иршьахьеит атәым ҳәынҭқаррақәа рҟны. Убарҭ дыруаӡәкуп Сҭамԥыл ақалақь аҿы инхо, еицырдыруа арежиссиор, апродиуссер Езель Ақаҩба.

Sputnik, Сырма Ашәԥҳа

Езель иабшьҭра Ҭырқәтәылатәи Ареспублика аҭоурых аҿы еицырдыруа уаауп. Иара диит  1961 шықәсазы Ҭырқәтәыла, Енегиоль ақалақь аҿы. Иаб Џьиҳаҭ Ҭырқәтәыла раԥхьа иаадыртыз абанк еиҳабыс даман.

"Сара сабду Қьаазым Аԥснынтә ахҵәара иақәшәақәаз дреиуоуп. Ҭырқәтәыла Ҵабалаа ирхылҵшьҭроу ахьынхо Енегиоль еиқәханы иҟоуп ҳажәлантәқәа еидызкыло Қаҩаа рқыҭа. Саб аԥсшәа бзиа ибаны далацәажәон, саныхәыҷыз исзеилкаауамызт уи закә бызшәаз", — ҳәа иҳәеит Езель.

Сҭампыл, Босфортәи анџьныртә университет далгеит, анаҩс атеатралтә ҵараиурҭа дҭалоит Америка. Уи нахыс арекламатә фильмқәа аус рыдыиулон, иҩуан, иҭыихуан. Аамҭаказы, Ҭырқәтәыла атеатр аҿы дыхәмаруан, режиссиорсгьы дыҟан. Жанрла еиуеиԥшым афильмқәа аԥыиҵоит. 

1996 шықәса рзы раԥхьаӡа иҭыихыз акомедиатә фильм Tabutta Rövaşata, Ҭырқәтәыла анҭыҵ аԥхьахә иаԥсахеит. Уи Ҭырқәтәылазы игәадуран, избанзар амилаҭтәи жәларбжьаратәи афестивальқәа рҟыны ахатә ҭыԥ ааннакылеит, амилаҭтә титул иаԥсахеит. 

"Егьырҭ иҭысххьоу афильмқәа ракәзар, ақәҿиарақәа рымоуп, бзиа ибаны иахәаԥшуеит. Уи сара сзы насыԥ дууп.  Урҭ еиҭаргахьеит англыз, афранцыз, анемец уҳәа атәым бызшәақәа рахь. Ҭырқәтәыла иҟоу ателехәаԥшратә каналқәа рҟны, саԥҵамҭақәа ахархәара рымоуп", — ҳәа азгәеиҭеи тЕзель Ақаҩба. 

Иԥсадгьыл Аԥсны иазку афильм аҭыхра, аԥхьаҟатәи игәҭакқәа ируакуп. Акырӡа гәаҳәарас имуп ҳабдуцәа зныҵыз Аԥсныдгьыл абара.

"Нас иҟасҵаша еиҳа сарманшәалоит. Схатәы бызшәала сгәы ишаҭаху сахьзымцәажәо, даара игәнызгоит, сацәыԥхашьоит. Сара саб убриаҟара аԥсшәа бзианы идыруан, Аԥснынтә аԥсыуак дбаны аԥсышәала сышзимацәажәаз идырыр, цәгьа игәы инархьрын. Аха, ус сақәнаршәеит аҭагылазаашьа. Аԥснынтә аԥсыуак уарлашәарла акәзаргьы данызбо, сымш хаҭәаауп ҳәа исыԥхьаӡоит, аҭоурых амч ӷәӷәоуп, шьҭахьҟа уазхьанарԥшуеит", — ҳәа иҳәеит Езель.  

Хымԥада, Аԥсныҟа анеира игәы иҭоуп. Иашьцәа-аԥсуаа ҳамҭас ирызнеигарц иҭахуп аԥхьахәқәа згахьоу ифильмқәа. Мышкызны урҭ рахьтә акык-ҩбак аԥсуа бызшәахь еиҭагахап ҳәа агәаанагара имоуп. Аԥсуа чысқәа даара бзиа ибоит.

"Лассы-лассы абысҭа сеилаҳауеит. Аԥсуа хәқәа даара пату рықәуп ара. Ҳазланхо амилаҭ пату ҳақәырҵоит. Ҳарҭ ибзианы иаҳдыруеит ҳахьыҟазаалакгьы ҳара ҳшаԥсацәоу. Сыԥсадгьыл гәыблыла саднакылап, сыԥсҭазаараҿы исхамшҭуа ахҭысқәа срықәшәап. Сгәыӷрақәагь еицакрым. Хәыцрашәкы сеимаркуеит абыржәы", — иҳәеит Езель.

Уԥсадгьыл гәакька умбакәа, уи афҩы хаа умаҳакуа, ухьаагара амцабз зыхҽӡом. 

35

Аԥснытәи аушьҭымҭацәа ахьтәи араӡни медалқәа ранашьан

30
(ирҿыцуп 20:28 03.07.2020)
2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит.

АҞӘА, ԥхынгәы 3 – Sputnik, Ренат Ԥачлиа. Абжьаратә школқәа роушьҭымҭацәа амедалқәа ранашьара мҩаԥысит Аԥсны Акультура аминистрраҿы ахәаша, ԥхынгәы 3 рзы.

Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа илҳәеит сынтәатәи ашықәс уаанӡатәиқәа ишреиԥшым, аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахырҟьаны аҵаратә процесс шыԥсаххаз. Ус шакәугьы, аминистрра официалла аҵарашықәс хнаркәшеит.

"2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит. Иаҳҳәар ҳалшоит, медалла ашкол иалгаз аҵаҩцәа ԥхьаҟазы ҳҿар рыхьтәы фонд иалахәхо роуп ҳәа. Абас иҟоу аҿар роуп уаҵәтәи ҳԥеиԥшгьы знапаҿы иҟало", - ҳәа лҳәеит  Ченгьелиаԥҳа.

Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа аушьҭымҭацәа ирыдиныҳәалеит, иазгәеиҭеит раԥхьаҟа имариам амҩа шышьҭоу аха аҿар ирус хаданы иҟоу аҳәынҭқарра аҿиара рлагала алаҵара шакәу.

"Шәаԥхьаҟатәи шәыԥсҭазаараҿ зегь раԥхьа иргыланы ишәхашәмыршҭыроуп иреиҳаӡоу аҟазшьақәа: ауаҩреи аламыси» ҳәа иҳәеит Габлиа. 
Ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба Аԥснытәи арҵаҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит 11 шықәса дуӡӡа аҵаҩцәа  аԥсҭазаара ду амҩахь  иахьнаргоз азы, иуадаҩыз рџьазы. Иара агәрагара ааирԥшуеит рџьабаа баша ишмыӡуазы.

Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа ихьӡала ихаҭыԥуаҩ аҵаҩцәа рыхьӡала иааишьҭыз адныҳәаларатә шәҟәы даԥхьеит.

Араӡны медал занашьоу Данил Кәыҵниа Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иҳәеит  Москватәи аҵараиурҭақәа руак аҭалара игәы ишҭоу. Амедицина азанааҭ шалихуа. Аҵара ашьҭахь иара Урыстәыла аԥышәа иманы Аԥсныҟа ахынҳәра игәы иҭоуп.

Нестор Лакоба ихьӡ зху Пицундатәи абжьаратә школ №1 хьтәы медалла иалгаз аҵаҩы Дамеи Ҳагба иазгәеиҭеит Урыстәылатәи аҵараиурҭа дҭаларц дшыҟоу, Аԥсны анџьныр-аргылаҩ ҳәа афакультет ахьыҟам азы. Иара иҳәеит иаԥхьаҟазы иԥсҭазаара Аԥсны мацара ишадиҳәало.

Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа далацәажәеит ахьтәы ма араӡны медал аиушьа атәы.
Лара лажәақәа рыла, "Ахьтәи араӡни медалқәа рзы" аԥҟара инақәыршәаны ахьтәы медал аиуразы 10-11 аклассқәа рҿы "хәба" ҳәа аҵара ҵатәуп, араӡны медал аиуразы  ҩ-ԥшьбак умазар ҟалоит.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Аушьҭымҭацәа амедалқәа ранашьара ацеремониа

"Аҵаҩцәа агәаҭара цҵатә усурақәа мҩаԥыргоит.  Актәи аетап азеиԥшҵаратә школқәа рҟны имҩасуеит. Убри аан аԥышәарақәа хԥа – ахатәы бызшәа, алгебра, нас ашкол иалнахуа рҭиироуп "хәба" ҳәа. Аҩбатәи аетап Аԥсны араионқәеи ақалақьқәеи рҿы имҩаԥысуеит", – ҳәа лҳәеит Ченгьелиаԥҳа.

Ахыркәшаратә етап мҩаԥыргоит Аҵара аминистрраҿы. Арҭ ах-етапк ирхысыз амедалқәа ранашьаразы иқәдыргылоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

30

Габниа еиҭеиҳәеит Гәдоуҭа аҽыкәабарҭатә ҭыԥқәа аԥҟарақәа иахьынӡарықәшәо атәы

179
(ирҿыцуп 19:48 03.07.2020)
Гәдоуҭа апарк-плиажтә нхамҩа аиҳабы Даниил Габниа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит араионтә плиажқәа аӡҭаларазы ашәарҭадара аԥҟарақәа иахьынӡарықәшәо атәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габниа Гәдоуҭа аҽыкәабарҭатә ҭыԥқәа аԥҟарақәа иахьынӡарықәшәо атәы

"Ацентралтә амшын цәаҳәа атәы ҳҳәозар, уажә ааигәа еилҳаргеит. Ҩ-машьынак рызна агәам-сам ықәаҳгеит, амшын ацәаҳәа излаҳалшоз ала иҳариашеит. Иргылан атәарҭақәеи агәам-сам ҭаԥсарҭақәеи. Излаҳалшо ала арыцқьара ҳаҿуп, араион ауааԥсыреи асасцәеи рзы. Аӡиасқәа амшын иахьалало аҭыԥқәа рҿы адыргақәа ҳәа акгьы ыҟам, убас аӡҳәаа арбагақәагьы. Аха аԥҟарақәа зегьы ахьарбоу ақьаад уажә ааигәа ҳнапы иаркын, аҽазыҟаҵарақәа цоит. Аплиажқәа рҿы аиқәырхаҩцәа ҳамам, иара уи адагьы аиқәырхаратә нышьқәагьы, арҭ азҵаарақәа зегьы араион ахадараҿы ирылацәажәан, аҭагылазаашьа ариашаразы аусурақәа цоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габниа.

Иаҳа инеицыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

179