Метин Авидзба

Аҩӡба: иҳагу-иҳабзоу ҳала ихыибамыкшалакәа, бзиа ҳаибабаны ҳаицынхароуп

48
(ирҿыцуп 17:00 12.04.2018)
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалагаанӡа Меҭин Аҩӡба Ҭырқәтәылантәи иџьынџь ԥсадгьыл ахь нхараҳәа дыиасит. Аҽшԥеиҭанаки иара иԥсҭазаара арҭ ашықәсқәа ирылагаӡаны? Меҭин диҿцәажәон Сырма Ашәԥҳа.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik.

- Меҭин, шаҟа шықәса ҵуеи уажәшьҭа Аԥсны шәынхоижьҭеи?

— Сара Аԥсны сынхоит 1990 шықәса раахыс, убрижьҭеи сыԥсадгьыл аҿы сыҟоуп. Сашьеи сареи ҳаицааит Ҭырқәтәылантәи.

- Ҭырқәтәыла шәабанхоз, шәқыҭа иахьӡыз?

— Гәдоуҭа, Ҟәланырхәа-Арҩыҭа ҳәа ақыҭа ыҟоуп, убра ҳанхон. Гәыматәқәоуп хылҵшьҭрала, ҳабду рыцҳа уа анышә дамадоуп. Ҳаҳәшьаԥацәа ахылаԥшуеит ажәытәтәи ҳанхарҭа.

 — Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара зықәшәада уабшьҭра аҟынтә?

— Сара сабду иаб иоуп иагаз Ҭырқәтәылаҟа. Сабду Ҭырқәтәыла диит. Сабду иаб Жьагә ихьӡын, сабду Мамаҭ ихьӡын. Сара сан Ебжьноуԥҳан, Наазилье лыхьӡын. Саб иан Хәарцкьиаԥҳан, сан лан Ашәԥҳан. Ҳара аҭаацәараҿы хәҩык ахәыҷқәа ҳаҟан. Уажәазы ҩыџьа ҳауп иаанханы иҟоу. Ҳабацәа, ҳабдуцәа иаҳдырҵаз аԥсуара, аԥсшәоуп иаҳдыруа. Усҟан акы ахьаҳҵашаз ашкол ҳәа акгьы ыҟамызт. Аԥсуа цқьа ихныҟәгара, дзықәныҟәо аԥҟарақәа аԥсылман динхаҵараҿгьы иҟоуп, ақьырсиан динхаҵараҿгьы иҟоуп. Аԥсуа илеишәа, иқьабз, иламыс, ипату аҩыза змоу амилаҭ абаҟоу?

- Меҭин, Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа аара шԥаԥшьыжәгеи уашьеи уареи?

Донда Аҩӡԥҳа ҳәа дыҟоуп, Гәдоуҭа дынхоит. Лҭаацәеи лареи Ҭырқәтәыла инеит. Усҟан сара срықәымшәеит, Саудавтәи Аравиа аус зуан. Саҳәшьеи лареи еибабеит, нас ҭелла ҳаиҿцәажәеит. "С- Аҩӡԥҳауп, Аԥснынтә сааит", — анылҳәа, сцәа сынҭаӡыӡааит. "Аԥсныҟа анеираз угәы иаанагои?" — анылҳәа, иаразнак схы иҭаскит, сыԥсадгьыл еиқәзырхаз, заԥсуара казмыжьыз, заԥсшәа змырӡыз сыуаажәлар рахь сцоит ҳәа. "Иҟасҵара ббап", — ҳәа ласҳәеит. Шықәсык ахы-аҵыхәала сааит Аԥсныҟа, илзымдырӡакәа лара лҟынгьы снеит. "Ибасҳәахьаз бгәалашәоума?" — ҳәа саалыдгылеит. Санылба, дҵәыуо, дыҳәҳәо сыхәда дахьынҳалеит. Уи амш сара сыԥсы ахьынӡаҭо исхашҭраны сыҟаӡам.

- Шәыԥсадгьыл ауп, ааи, аха ишәцәыуадаҩызма ара ҿыц анхара алагара?

Сара знык сыԥсадгьыл ахь ҳәа санаа, егьа уадаҩра сԥынгыларгьы саиааир акәын. Имариамызт, хымԥада, еиҳарак аибашьра ашьҭахьтәи аамҭа. Аха, аԥсуаа зегьы рзы ус иҟан, саргьы уи схы аласыгӡеит.

- Аԥсадгьыл ахь ахынҳәра аус ишԥацхраатәу уара угәанала?

Ауадаҩрақәа зегьы урылацәажәо уалагар, изҳәогьы игәы инархьуеит, изаҳауагьы игәы инархьуеит. Бзиакгьы џьара ишыҟоу убароуп. Угәы ухазыршҭуа ауаа ҳамоуп Аԥсны. Раԥхьа Гәдоуҭа ҳанхон. Анаҩс, Гәылрыԥшьҟа сыиасит. Сгәыбылра адлеит, сынхоит-сынҵуеит иахьа аӷьараҳәа, схы сахашшаауам. Сара аибашьра анцоз аҭаацәара салалеит. Иахьа ҩыџьа сҭыԥҳацәа ирызҳауеит. Иреиҳау аҵараиурҭақәа ирылгахьеит. Аиҳабы Наала, занааҭла дзиндырҩуп, аиҵбы — Сариа, дизаинеруп. Адгьыл ҳақәаарыхуеит, ҳхатә наплакы ҳамоуп. Излаҳалшо ала аус ҳуеит, ҳхы ныҟәаҳгоит, аԥсыуак дшынхо еиԥш ҳанхоит.

Исыцааз сашьа Иқьмеҭ идунеи иԥсаххьагәышьеит. Хәҩык ахшара иҭынхеит. Урылагәырӷьартә иҟоуп, Анцәа аԥсынҵры рыҭа. Урҭ Гәдоуҭа инхоит.

- Меҭин, иахьа Гәылрыԥшь инхо ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡара абанӡанаӡо?

Ҳазҭагылоу аамҭазы имаҷхеит. 20-25 ҭӡы раҟара аанханы иҟоуп. Аибашьра ашьҭахь инхоз рхыԥхьаӡара акырӡа еиҳан, 300 ҭӡы инарзынаԥшуан. Аха изыхҟьазаалакгьы ихынҳәит. Сара усҟан Гәылрыԥшь араион иаҵанакуаз арепатриациа аҟәша аҟны еиҳабыс аус зуан.

27 шықәса ҵуеит Аԥсны сынхоижьҭеи, аиаша басҳәап, иацы саазшәа ауп схы шызбо. Сара истәӡам, сабаҟоу?— ҳәа ахаан схахьы имааиӡац. Уажәы аамҭа аҽаԥсахит. Ауадаҩрақәагьы маҷхеит. Акы згым дыҟаӡам, уахьынтәигьы иааз ак игуп, ара инхо ак игуп, аха иҳагу-иҳабзоу ҳала ихыибамыкшалакәа, бзиа ҳаибабаны ҳаицынхароуп. Зегь раԥхьа иргыланы, аҳәоуеиқәшәара ҳамазароуп. Владислав Арӡынба иажәақәа бзианы ишәгәаламшәои: "ҳџьынџьуаа рыда ԥсыхәа ҳамаӡам", — ҳәа. Аҿиарақәа маҷхеит, ҳаҷкәынцәа машәырла иҭахоит, урҭқәа зегьы гәыхьуп. Ҳхыԥхьаӡара унахәаԥшыр, ҳрыцҳауп. Ҳаиҵыҵроуп, ҳаҿиароуп, абааԥсы!

Аԥсны еиӷьу аҭыԥ џьаргьы иҟаӡам, агәра жәга. Аԥсуа иитәу Аԥсадгьыл ауп, Аԥсны ауп. Ҳаидгыланы, ачҳара аарԥшны ҳаԥсадгьыл ҳаркакаҷроуп. Уара убзиахар, угәылагьы дыбзиахоит. Ауаҩы игәы ҟазҵо, игәы ҭызго —ауаҩы иажәа ауп, ихаабызшәоуп. Аԥсны иазкны ажәак зҳәаз, Аԥсны зҭаху иоуп!

48

Ажьиԥҳа еиҭалҳәеит Гагра араион аҿы зҭагылазаашьа уадаҩу ашколқәа ртәы

12
(ирҿыцуп 20:25 13.08.2020)
Гагра араион аҵара аҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистр Инал Габлиа араион аҟны иныҟәараан излацәажәаз азҵаарақәа ртәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Ажьиԥҳа Гагра араион ашколқәеи ахәыҷбаҳчақәеи рҭагылазаашьа атәы

"Ҿыц иргылоу Гагратәи актәи ашкол ҳаҭаан игәаҳҭеит, уи ашәқәа раартразы иагу ыҟоуп, аха ари аамҭа иалагӡаны аусқәа хыркәшахоит. Иара убас иаҭаан ахәыҷбаҳча, иара акапиталтә ремонт азун, аха ашҭаҿы иагу ыҟоуп, уи анагӡаразы адгылара шауа атәы ҳәан. Иааиуа амчыбжь азы ахәыҷқәа рыдкылара ҳалагоит, иахьа уажәраанӡа араион аҿы ахәыҷбаҳчақәа еиуеиԥышм амзызқәа ирхырҟьаны аус руӡом. Арыцхә 20 рзы ахәыҷбаҳчақәа раартразы аҭагылазаашьа ҳауп ҳәа ҳгәыӷуеит. Хшыҩзышьҭра ааҭан иаԥсыуам ашколқәа рҿы аԥсуа бызшәа дырҵаразы аметодика", - ҳәа еиҭалҳәеит Ажьиԥҳа.

Гагра араион аҵара аҟәша аиҳабы еиҭалҳәеит араион аҿы зҭагылазаашьа уадаҩу ашколқәагьы шыҟоу.

"Урҭ руак - Цандрыԥшьтәи аҩбатәи абжьаратә школ ауп, уаҟа 350 инареиҳаны аҵаҩцәа аҵара рҵоит. Аӡымҩангагақәа зынӡагьы инагаӡам, уажәы аҿкы аан ишьақәыргылоу аԥҟарақәа рықәныҟәара даара иуадаҩуп, араион ахадара ҳақәдыргәыӷит ари азҵаара аӡбара адгылара шаиуа ҳәа. Ашкол аартразы иахьӡом, аха мызкы-ҩымз иалагӡаны аусурақәа нагӡахап ҳәа агәыӷра ҳамоуп. Иара убас аҭагылазаашьа уадаҩуп Пицундатәи аурыс школ аҿы, уаҟа аҵара рҵоит 400-ҩык, ашкол ҩ-сменак рыла аус ауан. Аҿкы аҽацәахьчаразы аԥҟарақәа инарықәыршәаны ҩ-сменак зынӡа иаҟәыхтәуп, ари азҵаарагьы ӡбашьак аиуп ҳәа ҳгәы иаанагоит", - ҳәа еиҭалҳәеит Ажьиԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

12

Инал Габлиа Гагратәи аҵара-ааӡаратә обиектқәа рзы: иҟаҵоу маҷым, аха ирыгугьы рацәоуп

1141
(ирҿыцуп 22:41 13.08.2020)
Гагра араион ашколқәеи ахәыҷбаҳчақәеи иааиуа аҵара шықәс ҿыц иахьынӡазыхиоу аилкааразы араион усутә ныҟәарала даҭааит Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистр Инал Габлиа.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Гагра араион ашколқәеи, ахәыҷбаҳчақәеи аҵара шықәс ҿыц иахьынӡазыхиоу аилкаара иазкын Аԥсны аҵареи, абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа аԥшьаша, нанҳәа 13 рзы араион иҭаара. Раԥхьаӡа акәны иара дымҩахыҵит ҿыц иргылаз Гагратәи абжьаратә аԥсуа школ №1 ахь. Араҟа изыԥшыз араион ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Ҵышәбеи, араион аҵара аҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳаи, ашкол адиректор Хана Гәынԥҳаи изеиҭарҳәеит аобиект аргылара шхыркәшоугьы, ргәы иҵхо апроблемақәа шыҟоу. Инагӡаны аҭыԥ иқәҵаӡам афымцалашара, аҵакырадгьыл аиҿкаара, ахыбра аҩнуҵҟа уажәнатә акафель ахькыдыҷҷаз ыҟоуп.

© Foto / Саида Жиба
Аҵара аминистр Гагра араион иаҭаара

Гагратәи абжьаратә школ №1 ргылан аинвестпрограмма инақәыршәаны. Аобиект шьаҭанкыла аргыларазы раԥхьанатә ишьақәыргылаз абиуџьет акәзар, 500 миллион шыҟаз, хышәи бжаки рҿынӡа ианыркьаҿха, хымԥада апроект аҿы иҟаҵатәны иарбаз ахьтә ианыххаз ҟалеит, убарҭ иреиуахеит атрансформаторгьы.

"Зегь раасҭа ипроблеманы иҳамоуп апроект аҟнытә атрансформатор ахьаныххаз. Анкьа ахархәара змаз афымцалашара еиқәнаршәоит ааигәа иҟоу аҩнқәагьы, ашкол ҿыц афымца амчхара еиҳахоит азы ахатәы трансформатор амазароуп. Ари азҵаараҿы аекономика аминистр Кристина Озган адгылара шҳалҭо лҳәеит, ҳгәыӷуеит лассы иӡбахап ҳәа", - азгәеиҭеит Гагра араион ахадара аиҳабы актәи ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Ҵышәба.

Инал Габлиа аҵаратә корпусқәа рыҩбагьы, акттә зали, аспорттә зали дрыҩнысны ибеит. Анапынҵақәа ҟаиҵеит, ирҽеитәу зегьы асиа ианҵаны, иақәырӡхо ахарџьи шьақәыргыланы ирҭарц.

"Гагратәи аԥсуа школ шьаҭанкыла иргылоу обиектуп. Аиашазы ашҭа уҭалаанӡагьы улаԥш иԥшӡаӡа иҵашәоит, уи уаҩ игәы иамыхәарц залшом. Амала иҟоуп зыриашареи, зыӡбареи аҭаху азҵаарақәа. Араион анапхгареи, аҵара аҟәшеи, ашкол адиректори еицҿакны иазгәарҭеит ргәы иҵхо рахьтә ихадараны ишыҟоу афымцалашара азҵаара. Ҳаицәажәараҟны еилкаахеит мышқәак рышьҭахь ашкол ахь афымца шнагахо. Атрансформатор азҵаарагьы ирлас иӡбахап ҳәа сгәы иаанагоит. Аиашазы арҽеирақәа ахьаҭаху маҷӡам. Амцаҽацәыхьчаратә система азхәыцрақәак агуп, аԥенџьырқәа аԥардақәа рымаӡам, џьара-џьара акафель кыдыҷҷахьеит, ашкол аҵакыра еиҿкаатәуп. Ажәакала аргылаҩцәа рганахь ацәажәарақәа мҩаԥаагароуп", - ҳәа инаҵишьит аминистр.

Инал Габлиа иҳәеит, ашкол аргылара хылаԥшра азҭоз акомиссиа аҵара аҟәшеи, ашкол адирекциеи рхаҭарнакцәагьы алахәызҭгьы, иахьа абарҭ апроблемақәа цәырымҵар ауан ҳәа. Убас иациҵеит, ҩаԥхьа иргылахо аҵара-ааӡаратә обиектқәа ргәаҭаратә гәыԥқәа анышьақәгылахо аан, Гагратәи аԥышәа ишазхьаԥшуа, уи иднарбаз ҟалеит азы.

Гагра араион аҵара аҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳа цәыббра аказы ахәыҷқәа ашкол ахь рааира акагьы аԥырхагамхап ҳәа агәыӷра лымоуп.

Сынтәа Ҳ. Ҳ. Чамагәуа ихьӡ зху аԥсуа школ 50 шықәса ахыҵуеит азы, еиҳагьы иҭоурыхтә хҭысхоит шьаҭанкылатәи аргыларақәа рышьҭахь абри ашҭаҟны раԥхьатәи аҵәҵәабжьы гар. Аҵара аҟәша аиҳабы аҭагылазаашьа лхы иархәаны иҭабуп ҳәа ралҳәеит ашкол аргылара иазааԥсаз зегьы, убас аџьшьара рылҭеит зыԥсшьарамшқәа раан арахь иааины аџьабаа збаз арҵаҩцәа.

Ашкол адиректор Хана Гәынԥҳа аргыларақәа цонаҵы уахи-ҽни лылаԥш рхын аусмҩаԥгатәқәа зегьы. Агәаҭаратә комиссиа дшаламызгьы, лгәы зызхьаауаз, ирҽеитәны илбоз лыбжьы ақәлыргон.

"Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара иалиааз ашкол аиубилеитә рыцхә азы ашәқәа раартра аҵак ду амазаауеит. Ари ахҭыс ҳгәы хыҭ-хыҭуа ҳазыԥшуп хәыҷи-дуи. Аиашазы иҟаҵатәу, насгьы инагӡатәу аусқәа шыҟоугьы агәкажьра ҳамаӡам. Арҭ амшқәа ирылагӡаны акәаԥ ҳаргылароуп", - ҳәа азгәалҭеит лара.

Анаҩс аминистр даҭааит Гагратәи ахәыҷбаҳча №1 "Мрамза". Араҟагьы ааигәа акапиталтә ремонт хырқәшан. Иагу шыҟоугьы, аҭагылазашьа ахәыҷқәа рыдкыларазы иманшәалоуп. Аха зыӡбара хымԥадатәиу ауп агәараанда аԥсахра.

© Foto / Саида Жиба
Аҵара аминистр Гагра араион иаҭаара

"Аҳәара шәысҭоит агәараанда ҿыц ашьақәыргылараҿы ацхыраара ҳашәҭарц. Ахәыҷқәа ашҭахь ианнаҳго ҳалаԥш шырху ирхуп, акәымзар џьара-џьара иахьеилаҳахьоу икылсуеит ҳәа иалагоит. Насгьы хылаԥшрада ақалақь иалоу алақәа ҭалар, ирзыцҟьар ҳәа ҳшәоит", - агәҭынчымра аалырԥшит ахәыҷбаҳча аиҳабы Белла Кәакәасқьырԥҳа.

Аҵареи, абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа аколлектив рҿаԥхьа иқәгылаз азҵаарақәа рыӡбараҿы адгылара шриҭо иҳәеит. Убас иазгәеиҭеит иахәҭоу аметодикатә цхыраагӡатәқәа рыла ишеиқәиршәо.

Амш иалагӡаны Инал Габлиа аинспекциатә гәаҭарақәа мҩаԥигеит Цандрыԥшьи Пицундеи.

1141