Алексей Конджария

Илеишәа џьбаран, аха бзиа даҳбон: Гагратәи алицеи Алықьса Кәанџьариа ихьӡ ахҵоуп

106
(ирҿыцуп 18:11 08.11.2018)
Ганҭиадитәи ашкол-интернат №1 ҳәа ианыҟаз 37 шықәса директорс иахагылаз Алықьса Мсас-иԥа Кәанџьариа аамҭала аус ицызуази, иоушьҭымҭацәа гәыԥҩыуааки Гагра араионтә Еизара адепутатцәеи араион Ахадареи рахь иҟарҵаз аҳәара иахаҵгылан, иахьа, абҵара 8 рзы ари аҵараиурҭа, уажәы Гагратәи алицеи-интернат ҳәа иҟоу, ихьӡ ахырҵеит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

— Иахьа уажәраанӡагьы иахызар акәын, рҳәон Гагратәи алицеи-интернат, Гантиадитәи ашкол-интернат №1 ҳәа ианыҟаз 37 шықәса директорс иахагылаз Алықьса Мсас-иԥа Кәанџьариа ихьӡ ахырҵоит ҳәа заҳауаз, иара ихаантәи аушьҭымҭацәа.

250-300-ҩыуаак рҟныӡа здызкылоз аинтернат раԥхьанатә ҩ-корпуск аман. Араҟа аҵара рҵон аӡӷабцәеи, аҷкәынцәеи.

Алықьса Кәанџьариа Ганҭиадитәи ашкол-интернат №1 дахагыланаҵы хьӡи-ԥшеи арҳаит. Иара Қарҭ анапаҵаҟа иҟан аҟнытә, лассы-лассы агәаҭарақәа рымҩаԥгаразы акомиссиақәа аауан, аха знызаҵәыкгьы авба адрымбалаӡеит.

Алықьса Мсас-иԥа иҵаҩцәеи, аус ицызуаз иҩызцәеи иахьагьы дыргәалашәоит иџьбараз, аҽынкылара змаз, иаамысҭашәаз уаҩны.

"Сара ашкол-интернат ахь сиасит ахәбатәи акласс инаркны. Уаҟа фышықәса аҵара ҵара иреиӷьыз аамҭоуп ҳәа исԥхьаӡоит. Арҵаҩцәа бзиа ҳарбон, рыхшара реиԥш ҳарԥхьаӡон. Ҳдиректор Алықьса Мсас-иԥа иакәзар даара дыџьбаран, аха гәык ала ҳаизыҟан. Апатриот, аинтеллигент ду ҿырԥшыгас дҳаман. Ԥхьаҟа аԥсҭазаараҟны ҳашьақәгылараҿы даара илшамҭа ӷәӷәоуп. Алықьса Кәанџьариа иоушьҭымҭацәа ҳзы мацара акәымкәа, ҳажәлар ргәаҿгьы ихьӡырҳәагоу, зҭоурых гәылҭәаау, зыхьӡ-зыԥша ҳаракыу уаҩны даанхоит", — иҳәоит аинтернат аушьҭымҭа, Аԥсны Афырхаҵа Рудольф Алшәындба.

1980 шықәсазы, Ганҭиадитәи ашкол-интернат №1 иалгаз Ҭемыр Қәҭарба, Алықьса Кәанџьариа игәалашәараҿы даанхеит аиаша иашьҭаз, ахәыҷқәа ринтересқәа рыхьчара иадгылаз уаҩны.

"Алықьса Мсас-иԥа ахәыҷқәа дҳадгыланы ҳхы шьышьуа, ирԥшқаны дҳацәажәо дыҟамызт. Иара илеишәа цәгьан, аха убри азы акәхап иахьа ҳгәаҟны иҟәандоу ацәаныррақәа зынижьыз. Избанзар аӡәызаҵәыкгьы ихәҭамкәа, ус баша игәы нирхомызт, алеишәа ҷыда змаз аиацәажәара дақәшәон, ишакәым зхы мҩаԥызгоз дырԥхашьаны дахьирхәуан. Аиҳабыратәи аклассқәа рахь ҳаннеи деилҳкаауа ҳалагеит",-еиҭеиҳәоит аушьҭымҭа.

Ҭемыр Қәҭарба алаф ахҳәаауа игәалашәоит, Алықьса Кәанџьариа асааҭ дшадыркылоз. Адиректор ашьыжь аинтернат ашҭа данааҭгылоз ирдыруан аамҭа иҟаз. Раԥхьатәи ашықәсқәа рзы Бзыԥҭантәи аусурахь длеиуазтгьы, анаҩс Гагрантәи минуҭк иҽагмырхакәа днаӡон.

"Дарбан ҵаҩу, ашкол данҭоу ахәмарра зҭахым, мамзаргьы ақьачақьра. Аха убри аамҭазы руаӡәы "Мсас-иԥа" аниҳәалак, иаразнак амҵ ԥыруазар иуаҳаратәы ааҭынчрахон. Убас аиҿкаара аԥҵан аинтернат аҟны", — игәалашәоит Ҭемыр Қәҭарба.

Алексей Конджария
© Фото : из архива семьи Конджария
Алексей Конджария

Ганҭиадитәи ашкол-интернат №1 аҟны аус зухьаз Валери Орчыҟәба дазааҭгылеит, Алықьса Кәанџьариа инапаҵаҟа ауалԥшьақәа рынагӡара аҭакԥхықәра ду шацыз.

"Араҟа снапы ианырҵеит, иуадаҩыз ҳәа ирԥхьаӡоз а-7-тәи акласс аҵаҩцәа. Хышықәса ирылагӡаны, ашкол-интернат аҟны рыбзазара сахылаԥшуан. Ианаамҭоу исырҿыхон, акрыфарҭахь иназгон, аурокқәа иазыҟасҵон, уахынла ишьҭалаанӡа сылаԥш рхын",-ҳәа ҳаилиркааит арҵаҩы.

Валери Орчыҟәба игәалашәоит Алықьса Мсас-иԥа зегь раԥхьа иширгылоз ахәыҷқәа рлеишәеи, ргәабзиареи.

"Аинтернат амашьынамҩеи амшыни ирыԥнын. Убри аҟнытә арҵаҩцәа рыбжьара аҷаԥшьара еиҿкаан. Аҵаҩцәа машәырк рмыхьырц азы ӷәӷәала рылаԥш рхын", — еиҭеиҳәоит иара.

Алексей Конджария
© Фото : из архива семьи Конджария
Алексей Конджария

Аҭаацәа аинтернат адиректори арҵаҩратә еилазаареи рахь агәрагара рыман. Дара ргәы ҭынчын рыхшара рзы. Амлеи, ахьҭеи ишамкуаз, аҵара шддырҵоз, ианаамҭоу аиарҭа цқьаҿы ишышьҭарҵоз, ашьыжь ишдырҿыхоз рдыруан.

Адиректор имаҵура Алықьса Мсас-иԥа данаалон иҵарала, ихымҩаԥгашьала, иҽеилаҳәашьала. Иара иваҟәылоз анапхгаҩцәа даараӡа имаҷҩын. Аинтернат аҟны иаԥҵаз аҭагылазаашьа асовет аамҭазтәи арраҿы иҟаз адисциплина иазааигәан. Араатәи ааӡара ҽакы иузаларҩашьомызт.

"Алықьса Мсас-иԥа икабинеҭцәҟьа иԥшьоу ҭыԥк еиԥш иаҳԥхьаӡон. Уахь иҩналоз ргәы хыҭ-хыҭуан, атәашьа, агылашьа, ацәажәашьа хылаԥшра ҷыда шаиҭоз рдыруан. Сара исгәалашәом дзацәажәозаалакгьы дырҿаччаны. Игәалаҟазаара шьҭызхуаз хҭыск ҟаларгьы, иччаԥшь уирбаӡомызт",-иажәабжь иациҵоит арҵаҩы.

Алексей Конджария
© Фото : из архива семьи Конджария
Алексей Конджария

Валери Орчыҟәба аинтернат аҟны ахәыҷқәа рҵареи-рааӡареи иазааԥсоз, аус зциуоз, игәалашәоз арҵаҩцәа гәыԥҩык рыӡбахә иҳәеит. Урҭ иреиуоуп: Чынчор Ачба, Ольга Захарова, Наҭелла Қаԥшьԥҳа, Елена Гьерзмааԥҳа, Лиудмила Гәымԥҳа, Фируза Ҷанԥҳа, Галина Ԥаразиаԥҳа, Валентина Ашәԥҳа, Валери Дауҭиа, Светлана Гәлариаԥҳа, Ирина Тасоева, Александр Штыкалин, Зинаида Чаава, Марина Папԥҳа. Аӡәыр дибжьаирхазаргьы ауеит, убри аҟнытә заанаҵы аҭамзаара шьҭеиҵеит.

Выпускники гагрской школы-интерната №1
© Фото : Саида Жиба
Выпускники гагрской школы-интерната №1

Ганҭиадитәи ашкол-интернат №1 аушьҭымҭацәа аӡәырҩы иреиҳау аҵараиурҭақәа ирылганы рыԥсадгьыл ишахәҭоу амаҵ азыруоит.

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь шықәсқәак ааҵуаны, ари аҵараиурҭа ииаган "Башаран коллеџь" ахь. Уи аҿы иааԥсара ӷәӷәоуп уаанӡатәи атәыла Ахада Владислав Арӡынба. 20 шықәса қәҿиарала аус зуз аколлеџь аушьҭымҭацәа Аԥсны анҭыҵ аҵара бзиақәа роуит. Аашықәса раԥхьа, аинтернат ҩаԥхьа ахьӡ ԥсахын Гагратәи алицеи-интренат ҳәа. Аиҭакрақәа ишрыниазгьы, ари аҵараиурҭа 60 шықәса раԥхьа иамаз ахьӡ иахьагьы имыӡӡеит, уимоу еихаҳаны ԥхьаҟа иргоит аколлектив, рдиректор Лиана Ԥлиаԥҳа драԥхьагыланы.

Егьа аамҭа царгьы, аинтернат аӡбахә анырҳәо, Алықьса Кәанџьариа ихьӡ адрымҳәалакәа изыҟалом.

Алықьса Мсас-иԥа Канџьариа диит лаҵара 15, 1929 шықәсазы Гагра араион Бзыԥҭа аҳаблан анхаҩы иҭаацәараҟны.

1942 шықәсазы, быжькласск даналга, аамҭа хьанҭақәа раан иҭаацәа дрыцны аус иуан аколнхараҿы. Шықәсык ашьҭахь аколнхара ахантәаҩыс дахагылеит, уаҟа аус иуит ԥшьышықәса. Анаҩс диаргоит Бзыԥҭа ақыҭсовет амаӡаныҟәгаҩс. Ашкол аҿы аҵараҵареи ауси еилаигӡон.

Алексей Конджария
© Фото : из архива семьи Конджария
Алексей Конджария

1949 шықәсазы дҭалоит Архангельсктәи Аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт. Аҵара анхирқәша шықәсык Архангельсктәи амшынныҟәаратә школ аҟны аихтиологиа амаҭәар мҩаԥигон аамҭакы.

1954 шықәсазы Аԥсныҟа даныхынҳә, Гагратәи аспорттә школ директорс дахагылоит. Ҩышықәса ааҵуаны аусура диаргоит Гантиадитәи ашкол-интернат №1 ахь, 1959 шықәсазы дахагылоит директорс. Ари амаҵураҟны Алықьса Канџьариа аус иуит 1996 шықәсанӡа.

Алексей Конджария
© Фото : из архива семьи Конджария
Алексей Конджария

1948 шықәса инаркны КПСС дахәҭакын, изныкымкәа далырххьан аҳаблатәии, ақалақьтәии, араионтәии Жәлар Рсовет адепутатс. Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет ажәабатәи ааԥхьара адепутатс далхын, Қарҭтәи ССР Гагра ақалақьтә Совет Акомпартиа далан.

Ианашьан Ленин иордени, Аџьа адырга ҟаԥшь аордени.

Алықьса Мсас-иԥа Кәанџьариа иԥсҭазаара далҵит 2000 шықәсазы.

Дҭаацәаран, диҭынхеит аԥҳа.

  • Алексей Конджария
    Алексей Конджария
    © Фото : Саида Жиба
  • Ученики гагрской школы-интерната №1
    Ученики гагрской школы-интерната №1
    © Фото : Саида Жиба
1 / 2
© Фото : Саида Жиба
Алексей Конджария

Алықьса Мсас-иԥа Кәанџьариа Гагратәи алицеи-интернат ихьӡ ахҵара иазкыз аофициалтә церемониа иаҭааит иуацәа, Гагра араион Ахадара, араионтә Еизара адепутатцәа, еиуеиԥшым ашықәсқәа раантәи аушьҭымҭацәа, араион аҵара аҟәша анапхгара, аспециалистцәа, ашколқәа жәпакы рдиректорцәа, арҵаҩцәа, аҭаацәа.

Ажәахәқәа ҟазҵоз Алықьса Мсас-иԥа акыраамҭа аус ицызуази, иҵаҩцәеи ирҳәон уажәшьҭа ргәы шҭынчу, рҩыза ду, рырҵаҩы хазына ихьӡ анаунагӡатәра хаҭала абара иахахьӡаз насыԥны ирԥхьаӡоит.

Аижәлантәқәа Кәанџьариаа рыхьӡала, Гагра араион акыр шықәса аҵара-ааӡара иазааԥсахьоу Илиа Кәанџьариа абри аус иахаҵгылаз зегьы иҭабуп ҳәа реиҳәеит.

Иахьатәи алицеистцәа ракәзар, ажәа рҳәеит ари аҵараиурҭа ахьӡ шыдмырԥхашьо.

106

Шьониа Гал араса аҽаҩразы: ашәарҭара иҭагылоуп

10
(ирҿыцуп 20:16 06.07.2020)
Гал араион агроном хада Лери Шьониа арадио Sputnik аефир ала арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион аҟны араса хәышәтәымзар, аҽаҩра бзиамахар ҟалоит ҳәа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьониа Гал араса ахәшәтәра иазкны

"Араса аганахьала апроблема дуқәа ыҟоуп сҳәар имцхоит, избанзар ауаа рхатә џьабаалеи иара убас араион ақыҭанхамҩа иазоужьыз амармалташьтә пты иаҿагыланы ақәԥаразы 500 литра ахәшәи рзаҳшеит. Ахәшә ирызшаз азхаӡом, избанзар араион аҟны 18 қыҭа ыҟоуп, быжь-нызқь гектар инацны арасаҭрақәа ыҟоуп. Ҳәара аҭахума, ацхыраара иҵегьы иҳаур ибзиахон, избанзар акәыкәбаачымазара иаҿагыло ахәшә ҳақәгәыӷуан, иахьа ишҳаҳауа ала, Аԥсны ахадара азҵаара аӡбара иаҿуп. Иҳаҩсыз амчыбжь азы араион ҳалсуан, ачымазара хәыҷык идәықәлахьеит, араса аус даара ашәарҭара иҭагылоуп. Анхацәа хәыҷык ацхыраара ҳазрыҭар, аура ҟалап ҳәа ҳгәы иаанагоит", - иҳәеит Шьониа.

Иара иажәақәа рыла, ҵыԥх араион аҟны 4 нызқь гектар араса вертолиотла ихәшәтәын, сынтәагьы ахәшәтәра арбан.

"Хәыҷык аус ҳарццакыр цәгьаӡам, ианаамҭоу ахәшәқәа ҳаур акәыкәбаачымазара аҟынтә, алҵшәа бзиахон. 2017 шықәсазы араса аҽаҩра 20 % ҳамаӡамызт, 2019 шықәсазы 50-80 процент рҟынӡа аҽаҩра аанашьҭит. Иаҳхысыз ашықәсқәа рзы иҟаҵаз ахәшәтәрақәа рылҵшәақәа ҳцәыӡыр ҟалоит шықәсык бжьаҳажьыр, ажәлар рџьабаа аӡы иагеит ауп. Араион ахадара ирдыруеит, аиҳабырагьы ирарҳәахьеит ацхыраара ҳаур, кәыркәамза ахәшәтәра иара иатәуп, ихымԥадатәуп. Иахьа ачымазарақәа ҳбоит, амармалташьтә птгьы иаҳа иацло иалагеит уажәтәи ашоурақәа раан, акәыкәбаачымазара аԥхьа инаргыланы еиҭазго иара ауп", - иҳәеит Шьониа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

10

Иазҟазатәым ашьапылампыл азы Аԥсны ачемпионат аҿы аиааира згаз алкаауп

14
(ирҿыцуп 19:53 06.07.2020)
Иазҟазатәым ашьапылампыл азы Аԥсны ахԥатәи ачемпионат 2019 шықәса жьҭаарамзазы иалагеит, аха акоронавирус иахырҟьаны 2020 шықәса ԥхынгәымзанӡа ихыркәшамхеит.

АҞӘА, ԥхынгәы 6 – Sputnik, Ренат Ԥачалиа. Иазҟазатәым ашьапылампыл азы Аԥсны ахԥатәи ачемпионат афинал мҩаԥысит Аҟәа.

Аԥсны ашьапылампылтә Лига адиректор Васили Федоренко ишиҳәаз ала, сынтәатәи ашықәс аинтерес зҵаз ахҭысқәа аман. Иазҟазатәым ашьапылампыл азы Аԥсны ахԥатәи ачемпионат 2019 шықәса жьҭаарамзазы иалагеит, аха акоронавирус иахырҟьаны 2020 шықәса ԥхынгәымзанӡа ихыркәшамхеит.

Атурнир аҿы аиааира агеит акоманда "Рубин-2", аҩбатәи аҭыԥ – "Кьараз", ахԥатәи - "Гәылрыԥшь".

"Иазҟазатәым ашьапылампыл азы Аԥсны ачемпионат хынтәуп имҩаԥысуеижьҭеи. Ари аамҭала акомандақәа рхыԥхьаӡара аҽаԥсахит. Аԥхьатәи ашықәс азы 18 команда ыҟан, сынтәа – 8", - иҳәеит Федоренко. Еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны афинал ахь 6 командак неиит.

Ф-командак атурнир аханатә иалахәын, "7-тәи арратә базеи" "Алекси" – раԥхьаӡа акәны иалахәхеит.

Федоренко иазгәеиҭеит иаиааиз акомандақәа ахраҿақәа шранашьаз, зҽалызкааз ахәмарыҩцәа – аҳаҭыртә шәҟәқәеи амедалқәеи.

"Ари ахԥатәи турнируп. Ачемпионат аиҩызаратә ҟазшьа аманы имҩаԥысуан. Командала ҳаибадыруеижьҭеи акыр ҵуеит. Агәахәара ҳнаҭоит акоманда ҿыцқәа ҩба ахьалахәхаз", - иҳәеит ииааиз акоманда аиҳабы Едуард Аршба. Иара ҭабуп ҳәа иеиҳәеит ашьапылампылтә клуб "Алекс" азыҟаҵаҩ Алексеи Иваненко ачемпионат аиҿкааразы.

Ԥхынгәы 15 рзы имҩаԥысраны иҟоуп атурнир аминистррақәеи аусбарҭақәеи рыбжьара.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

14