Геннади Ҵәыџьба

Ҵәыџьба: ӡынгьы-ԥхынгьы асасцәа рыдкылара ҳазыхиоуп

83
(ирҿыцуп 09:40 18.06.2019)
Ӡынгьы-ԥхынгьы акурорттә қалақь Гагра аԥсшьаҩцәа аднакылартә ишыҟоу атәы Sputnik акорреспондент илзеиҭеиҳәеит Гагра араион ахада ихаҭыԥуаҩ Геннади Ҵәыџьба.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Акурорт Гагра ахьӡ ззымдыруада?! Аамҭала арахь ԥсшьара иаауаз разҟны ирԥхьаӡон аҳауа цқьа албаадареи, амшын ҟәанда аҭалареи, амра хаа аҵаҟа аҽырԥхареи рзы алшара ахьроуаз.

Иахьа маҷк аҭагылазаашьа аҽаԥсахит. Атуристцәа агәыҩбара рызцәырҵуеит иахьцаша ианазхәыцуа. Џьоукы раԥхьа идыргылоит рҭахрақәа ирықәшәо, ибзианы амаҵ ахьыруо асасааирҭақәа, егьырҭ рзы ихадароуп аԥсабара. Убри аҩбатәи алызхуа роуп еиҳараӡак Аԥсныҟа иаауа.

Егьа умҳәан, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭа ду ннажьит. Акурорт атәы ҳҳәозар, атуристцәа акыр шықәса ҳтәыла ршьапы рзықәмыргыло иацәнаршәеит. Аха, уеизгьы, игәаӷьны иаҳҭаауаз аӡәык-ҩыџьак, аҭагылазаашьа анҭырҵаалак, ҩаԥхьа ихынҳәуан, рыуацәа, рҩызцәа рыманы. Убас, ԥшьаала, акурорт аҿиарамҩа ианылеит.

Хықәкыла, Гагра ақалақь атәы уҳәозар, есышықәса, ааԥынра аламҭалазы, араион Ахадареи аҭыԥантәи анхацәеи еицхырааны имҩаԥыргоит аҽазыҟаҵаратә усурақәа, раԥхьа иргыланы азеиԥш раионтә сабшақәа. Идрыцқьоит амшын аԥшаҳәа, ирыԥссоит амҩақәа, еилырхуеит аҵлақәа, иқәыргоит ажәырҭ, еиҭарҳауеит ашәҭқәа.

Анаҩс, араион анапхгара амчала нап аркхоит егьырҭ аиҿкааратә, аргыларатә усурақәа.

Гарцкьиа: сынтәа ирацәаҩны аԥсшьаҩцәа раара ҳазыԥшуп, рыдкылара ҳҽазыҟаҳҵароуп>>

"Аԥшәма бзиа есымша асас имҩахыҵра дазыхиоуп. Аԥхын адагьы, егьи абжьара иаҳзаауа рацәаҩуп. Убри аҟнытә, иахьынӡаҳалшо, мҽхакы ҭбаала акәымзаргьы, акы ҳнахаахоит. Ажәакала, иҟаҵоу маҷым. Аԥсны Жәлар Реизара адепутат Александр Ҵышәбеи Гагра араионтә Еизара адепутатцәа Реваз Бениеи Адамыр Багаҭелиеи рыбзоурала, зҭагылазаашьа уашәшәырыз аҩнеихагылақәа рыбжьара иҟоу амҩақәа акаҭран ықәырҭәоуп. Араион Ахадара аԥшьгарала нап аркуп амшын аԥшаҳәаҿы хәнызқьи бжаки метранӡа ахаҳә ақәҵара. Абри аус аҿгьы рхарџь алоуп араҟа ахәаахәҭратә ҭыԥқәеи, акаҳуажәырҭақәеи уҳәа змоу аԥшәмацәа. Аԥсшьарҭа ҩны "Енергетик" аҟнытә "Аиааира ашҭа" аҟынӡа ацәхыԥқәа чаԥоуп, ирыҭоуп амаакырақәа. Ҳазҭоу амза нҵәаанӡа ақалақь аҿы алашарбагақәа ҳаԥсахуеит", - иҳәеит Геннади Ҵәыџьба.

Ҵәыџьба иазгәеиҭеит "Аиааира ашҭа" аҵыхәан аргылара шцо 11 шьаҟа змоу агәашьаркыра (колоннада). Уи даҽа культуратә ҭынханы иҟалоит. Иазԥхьагәаҭоуп х-километрак амҩатә дыргақәа рышәрагьы.

Ақалақь анаплакқәеи аусбарҭақәеи реиҳабацәеи рхаҭарнакцәеи алархәны аԥхынра лассы-лассы араион Ахадараҟны аизарақәа мҩаԥысуеит. Досу акурорттә аамҭа ишахәҭоу еиԥш имҩасырц азы анапынҵақәа ирҭоит.

Аԥсшьарҭа ҩнқәеи асасааирҭақәеи рыԥшәмацәа ирабжьаргоит рҿаԥхьа амшын аԥшаҳәа ацқьара иацклаԥшырц, иахәҭоу зегь рыла еибырҭарц.

Амуниципалтә унитартә наплакы "Курорт Гагра", афинанстә уадаҩрақәа шамоугьы, уалла амшын аҟәараҿы иагу аҳаргьқәеи, ақәиарҭақәеи, аҽеиҭакырҭақәеи, аҽыкәабарҭақәеи шьақәнаргылеит.

Араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ иазгәеиҭеит, Гагратәи ацентртә араионтә хәышәтәырҭа агәабзиарахьчара аминистрра хәшәла ишеиқәнаршәаз.

Урыстәылатәи ателеканал Аԥсны иазку афильмқәа фба ҭнахраны иҟоуп>>

"Ҵыԥх, Гагра араион зыԥсы зшьаз рхыԥхьаӡара азгәаҭаны, Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра ахәшәқәа аарышьҭит. Убас аус руоит ацхыраара ласы амашьынақәа хәба: хԥа - Гагра, ҩба - Пицунда. Араион аҿы иаартуп афельдшертә-ахәыҷышьҭыхратә пунктқәа 11", - инаҵишьит Ҵәыџьба.

Аҭыԥантәи анхацәеи асасцәеи ршәарҭадара аԥҵаразы ирылшо зегь ҟарҵоит азинхьчаратә усбарҭақәа.

Аҳәынҭавтоинспекциа аусзуҩцәа ракәзар, араион аҿы атранспорт ахыԥхьаӡара иацлоит аҟнытә, даара аџьабаа рбоит. Аекскурсиатә автобусқәа раанҿасырҭатә ҭыԥқәа еснагь рылаԥш рхуп.

Атуристтә фирмақәа қьаадла иахьынӡеиқәшәоу, насгьы иахьаақәшәо атранспорти, ашьаҟауааи иахьырԥырхагоу рӡыргаратә ҭыӡқәа дмыргыларц азы агәаҭарақәа мҩаԥысуеит.

Араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ иҳәеит иаарласны ироураны ишыҟоу ақалақь аҩнуҵҟа аус зуша автобусқәа ҩба, убас агәамсамеизгарҭатәи амҩаӡәӡәагатәи машьынақәа.

Афымцеи аӡи ртәы уҳәозар, хымԥада, аиԥҟьарақәа ыҟоуп, аха излауа ала аамҭа кьаҿ иалагӡаны аԥхасҭақәа дырҽеиуеит.

"Исымҳәарц залшом, иахьа ҳтәылауаа амаҵ рзызуа рахьтә иаарылукааратәы ишыҟоу "Амшынеиқәафымцамч" аусзуҩцәа. Ӡынгьы-ԥхынгьы, уахи-ҽни аспециалистцәа аус руеит. Гагра араион аҿы мацара ишьақәыргылоу афымцеихшарҭақәеи, атрансформаторқәеи, ашьаҟақәеи, иԥсаху ацәаҳәақәеи маҷӡам", - еиҭеиҳәоит Геннади Ҵәыџьба.

Аинвестпрограмма инақәыршәаны аӡымҩангагатә система аԥсахразы ицоз аусурақәа макьана аҵыхәанӡа ихыркәшаӡам, аха уеизгьы, Гагратәи аӡыканал аусзуҩцәа ирылшогьы, зны-зынла ирылымшогьы рылагӡаны рыжәлар ирзааԥсоит.

Аиаша ҳҳәозар, гханы иҳамоуп асасцәа ишақәнагоу еиԥш рымаҵ аура ҳахьақәымшәо. Зегьы еиԥшым, аха имаҷҩым аԥсшьаҩы акаҳуажәырҭаҿы, адәқьан аҿы, акурорттә обиектқәа рҿы рыблақәа ҵархәны, ирықәымчны ирацәажәо, аԥсуа ишиаҭәам еиԥш зхы мҩаԥызго. Абри аҭагылазаашьа ауп изхылҿиаауа аԥхынразы еиуеиԥшым акурорттә обиектқәа рыԥшәмацәа атәым милаҭқәа иреиуоу аусзуҩцәа ааԥхьара ахьрырҭогьы.

Ҵәыџьԥҳа: Словакиантәи аԥсшьаҩцәа Аԥсныҟа раара азҵаара аӡбара азгәаҭоуп>>

Хымԥада, асасцәа рыԥсшьара амшынҭалареи аекскурсиақәеи рыла мацара ишьақәгылаӡам. Гагра араион аԥсшьарҭа ҩнқәеи ақалақь Акультура ахани рҿи ирзеиҿкаауп аконцерттә программақәа, зегь бзиа еицырбо Ӡаҳ (Нептун) изку аныҳәагьы налаҵаны.

"Амчыбжь амшқәа зегь ҭәуп еиуеиԥшым арлахҿыхратә усмҩаԥгатәқәа рыла. Гагра ақалақь Акультура аҩнаҟны мацара мчыбжьык хынтә аҭыԥантәи аҟазаратә коллективқәа асасцәа рҿаԥхьа ҳкультура ӡырыргоит. Ҳмилаҭтә ашәақәеи акәашарақәеи ихырххьоу маҷӡам", - ҳәа азгәеиҭоит Ҵәыџьба.

Гагра араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ еиҭеиҳәеит ргәы ишҭоу аԥхынра иалагӡаны иреиӷьу аҩыҟаҵаҩцәа алархәны мҽхакы ҭбаала "Аҩы аныҳәа" аиҿкаара.

Иахьа 58 курорттә обиектқәа рышәқәа аартуп асасцәа рыдкыларазы. Убас, ахатәы ҩнқәа рыԥшәмацәагьы ирзаауа иалагеит раԥхьатәи атуристцәа.

Гагра араионтә биуџьет злашьақәгылоу аԥхынтәи аамҭазы илҵуа ашәахтәқәеи аизгақәеи рылоуп. Араион аныҟәгара, иагу-иабзоу аҟаҵара, ауаа ауалафахәы рызшәара, абарҭқәа зегьы аилагӡара уадаҩуп. Убри аҟнытә, аӡынра ашьҭахь афинанстә уадаҩрақәа цәырҵуеит, аиҳарак абиуџьетуаа ауалафахәы рызшәараҿы.

Геннади Ҵәыџьба иазгәеиҭеит ашәахтәқәеи, аизгақәеи ишахәҭоу еиԥш зегьы иршәозҭгьы, ари апроблема зегь акоуп хырԥашьа аиуан ҳәа.

Гагра ақалақьуаа разгәаҭарақәа рыла, аҵыхәтәантәи 2-3 шықәса атуристцәа рхыԥхьаӡара маҷхеит. "Ҟрымтәи ацҳа анаадырт, уахь еихеит" рҳәоит. Аха, ус егьа иҟазаргьы, дарбанзаалак исасцәа дырзыԥшуп.

83
Хаџьера Аҩӡыԥҳа

Раԥхьатәи аԥсуа пианиноарҳәаҩы

26
(ирҿыцуп 11:23 24.01.2021)
Раԥхьатәи аԥсуа профессионалтә пианиноарҳәаҩы Хаџьера Аҩӡыԥҳа диит 1917 шықәса ажьырныҳәа 24 рзы.

Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik.

Ҳафиз Аҩӡба иҩнаҭаҟны еициит ҩыџьа аҭыԥҳацәа – Мерии Хаџьереи. Урҭ рлахьынҵа раԥхьатәиқәаны иалнахит. Мери – раԥхьатәи аԥсуа ԥырҩы лакәхеит, Хаџьера – раԥхьатәи аԥсуа пианиноарҳәаҩы лакәхеит. Амузыкаҭҵааҩы Мери Ҳашԥҳа лажәақәа рыла Меригьы амузыкатә техникум дҭан, аскрипка аҟәшаҿы аҵара лҵон.

"Ҳафиз Аҩӡба иҭаацәа рыхшара апатриотизмра рыларааӡон, аԥсуара рыларааӡон", — лҳәоит Мери Ҳашԥҳа.

Раԥхьатәи аԥсуа композитор Константин Ковачи аԥсуа милаҭтә культура аусзуҩы Кандрат Ӡиӡариеи ареспублика ахы-аҵыхәа иахысны иалрыԥшаауан ашәаҳәара, акәашара рганахьала аҟыбаҩ злаз ахәыҷқәа. Убас иалкааз рыгәҭа дыҟан Хаџьерагьы.

"Усҟан атехникум аҟны рҵаҩцәаны иҟан Москватәи амузыкантцәа, Мариа Ливенцова, аиҳәшьцәа Бубноваа реиԥш иҟақәаз", — ҳәа лгәалалыршәоит ҳашԥҳа.

Аџьынџьтәылатә еибашьраан ахәцәа рҿаԥхьа дықәгылон, аконцертқәа мҩаԥылгон.

1946 шықәса рзы Хаџьера дцоит Львовҟа, дҭалоит Львовтәи аконсерваториа, афортопиано аҟәша. 1951 — 1965 шықәсқәа раан Львовтәи амузыкатә ҵараиурҭа анапхгаҩыс аус луан.

"1965 шықәса инаркны, 1979 шықәса рзы атәанчарахьы дцаанӡа Хаџьера аус луан абри аҵараиурҭаҿы рҵаҩыс. Лара активла далахәын Аԥсны амузыка аҿиар", - лҳәоит Ҳашԥҳа.

Хаџьера ллепертуар иалан: Моцарт, Шуман, Рахманинов, Прокофьев уҳәа еицырдыруаз акомпозиторцәа рырҿиамҭақәа.

Лыԥсҭазаара далҵит 1997 шықәса рзы.

26

Ҷыҭанаа амаинингқәа рызҵааразы: рҿыхра мацара азхаӡом

6
(ирҿыцуп 11:12 24.01.2021)
Аҟәа араион ахада Алхас Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаинингқәа рҿыхразы ицо аусуреи, уи алҵшәа аманы иҟаларцаз иҟаҵатәуи ртәы иҳәеит.
Раионк аԥсҭаазараҟынтә: Ҷыҭанаа амаинингқәа рызҵааразы

"Аусурақәа амаинингқәа рҿыхразы ҳаҿуижьҭеи акрааҵуеит. Аха уадаҩрас иҟоу акоуп, аҿыхрада уаҳа азин ҳамаӡам. Акы аҿыхны егьы аҿы унеиаанӡа, иаҿырхыз аҿаркуеит. Азинтә усбарҭақәа ироур алшара ԥҟарада аус зуа афермақәа рмаругақәа рымхразы, убри лҵшәаны иҟалоит, уи азы административтә кодекс алагалақәа аҭахуп. Шьҭа ҩымз раҟара ҵуеит ари азҵаара аганахьала аусурақәа цоижьҭеи уахгьы-ҽынгьы. Афермақәа дуқәа иаҿаҳхыз амаругақәа доусы рыҩныҟақәа рахь иргеит. Амаҵурҭақәа, аҩнаҵаҟақәа, аҭуанқәа рҿы иқәыргылан аусура иаҿуп. Убри ауадаҩрақәа ҳазцәырнагоит. Ауаҩы иҿы унеины аҿыхра ҟалом, уи аҩыза азин ҳамам. Арцәара уи ус мариоуп, амаинингқәа ахьыҟоу зегьы еилкааны иҳамоижьҭеи акрааҵуеит, аха иурцәеит - иаҿаркит, убри аҟнытә акгьы аҽаԥсахӡом", - еиҭеиҳәеит Ҷыҭанаа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6