Акы иаламҩашьо азанааҭ: ахсаалаҭыхҩы Исмеҭ Ҭарба иҭоурых

421
(ирҿыцуп 13:38 11.08.2019)
Аҵыхәтәантәи аамҭазы, угәы имахәар залшом ҳҿар лассы-лассы иуԥымло азанааҭқәа ирызхьаԥшуа иахьалагаз. Урҭ дыруаӡәкыуп А. Ф. Можаиски ихьӡ зху, Санкт-Петербургтәи Иреиҳау Арра-космостә Академиа, абыжьбатәи афакультет ахсаалаҟаҵара (картография) акафедра, ахәбатәи акурс астудент Исмеҭ Ҭарба.

Sputnik, Саида Жьиԥҳа

Исмеҭ Ҭарба, Ҳараз Чамагәуа ихьӡ зху Гагратәи абжьаратә школ №1 доушьҭымҭоуп. Арԥыс даныхәыҷыз инаркны дыздыруаз, иаԥхьаҟа ахореограф изанааҭ акәын идырҳәалоз. Жәашықәса, Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист Лев Қьецба напхгара зиҭоз ахәыҷтәы-ақәыԥштә акәашаратә ансамбль "Афырҭын" аҟны ахкы назыгӡоз, зхы-зҿы еихаччо, артист иҩаӡара аҟынӡа инеихьаз Исмеҭ, аруаҩ изанааҭ алихуеит ҳәа аӡәгьы ихаҿы изаагомызт, уи џьашьатәыс изыҟалоит аҟазараҿы дымҩақәызҵоз ирҵаҩгьы.

2015 шықәсазы, Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет, агеографиатә факультет иаднакылаз арԥыс, аԥышәарақәа зегь рышьҭахь имҩаԥгаз аилацәажәараҟны еиликаауеит Аԥсны Атәылахьчара аминистрреи агеографиа акафедреи ишрыднагало ҩ-лимитк. Иахәҭоу абаллқәа зауа алшара ирҭон хәыда-ԥсада А. Ф. Можаиски ихьӡ зху, Санкт-Петербургтәи Иреиҳау Арра-космостә Академиа аҭаларазы.

"Азныказы сыхшыҩ азымцеит. Сара сгәы иҭан Аԥсны аҵара ҵара, насгьы аҟазара ацҵара. Аха сан лабжьагарақәа еиҳа аԥыжәара ргеит. Хымԥада раԥхьатәи ашықәс азы исцәыуадаҩын, игәхьаазгон сҭаацәа, сыҩны. Иахьазы, агәра ганы сыҟоуп арратә режими, иалсхыз азанааҭ ахсаалаҟаҵареи сара ишыстәцәҟьоу", - иҳәоит Исмеҭ.

Ахсаалаҟаҵаҩы, мамзаргьы акартограф-ари агеографиатә хсаалақәа, аглобусқәа шьақәзыргыло иоуп. Ахсаалаҟаҵаҩцәеи, атопографцәеи, астрономцәеи агеодезистцәеи рус еимадоуп. Исмеҭ иаҳзеиҭеиҳәеит аиҳабыратәи акурсқәа рахь ианиас рхала ахсаалаҟаҵара ишалагаз.

Исмет Тарба
© Foto / предоставлено Исметом Тарба
Акы иаламҩашьо азанааҭ: ахсаалаҟаҵаҩы Исмеҭ Ҭарба иҭоурых

"Атопографцәа рҭыхымҭақәа анҳаулак, акомпиутер иҭагаланы агравиура азуны, акәыршашьҭақәа еиқәаҵәа ԥштәыла иалкааны, иҩабжьоу ԥштәыла ашьхарақәа, шьацԥштәыла абнара, иаҵәа ԥштәыла аӡқәа арбаны ақьаад ахь ииаҳгоит, убас иҷыдоу атехника ахархәарала аихахьгьы. Сара сыдҵақәа руакы аҳәаақәа ирҭагӡаны иҟасҵахьеит Аԥсны ахсаала, зылаԥш ахызгаз аспециалистцәагьы сусумҭа ахә ҳаракны иршьеит. Ажәакала, ҳхы ԥаҳшәоит арратә, атопографиатә, арҵагатә, аҭыжьратә хсаалақәа рыҟаҵараҿгьы", - ҳәа азгәеиҭеит Исмеҭ Ҭарба.

Академиаҟны арратә режим аԥҵоуп. Астудентцәа арра-адәахьтәи ҭагылазаашьаҟны арра-тактикатә, апрактикатә ҵарагьы иахысуеит. Исмеҭ уахьихәаԥшуагьы иумбарц залшом иааӡара ҳаракы, иҽынкылара, илеишәа.

А. Ф. Можаиски ихьӡ зху, Санкт-Петербургтәи Иреиҳау Арра-космостә Академиаҟны аҵара рҵоит адунеи атәылақәа жәпакы рҟнытә аҿар. Аԥснынтәи, сынтәа иаднакылаз налаҵаны зынӡа 15-ҩык ыҟоуп. Арԥарцәа аӡәи-аӡәи еицхыраауеит, иҭибагоит, уимоу рыԥсадгьыл аҳаҭыр шьҭырхуеит.

Аҵараиурҭаҟны есышықәса имҩаԥысуа, "Амилаҭқәа реиҩызара" захьӡу аҟазаратә конкурс аҿы, аԥсуа хәыҷқәа ҳкультура ӡырыргоит. Еиҿкааны ирымоу рышәаҳәаратәи, рыкәашаратәи гәыԥ аԥхьахәтә ҭыԥ иаԥсамхакәа иҟамлацт. Зегь раасҭагьы дара рықәгылара акәзаап иззыԥшу ахәаԥшцәа.

Исмет Тарба
© Foto / предоставлено Исметом Тарба
Акы иаламҩашьо азанааҭ: ахсаалаҟаҵаҩы Исмеҭ Ҭарба иҭоурых

Исмеҭ Ҭарба иҟазаратә мҩа данымҵӡеит, Акамедиаҿы иаԥҵоу аԥсуа гәыԥ хореографк иаҳасабала иазыҟазҵо иара иоуп, убас Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза жәлар рконгресс ахылаԥшрала, Санкт-Петербург еиҿкаау ахаԥшьгаратә коллектив "Абаза" азыҟаиҵоит.

Исмеҭ Ҭарба иҩызцәа рыгәҭа ҿырԥшыгара иуоит. Академиа анапхгарагьы "Арра-патриоттә ааӡараҿы илагалазы" ааигәа ианаршьеит "Александр Невски" имедал. Аҵареи аҟазареи рҿы иааирԥшуа алҵшәақәа рзгьы есышықәса аҳаҭыртә шәҟәқәа рыла далыркаауеит. Ихҵоуп асержант еиҵбы ичын.

Шықәсык ашьҭахь, Исмеҭ адиплом иманы Аԥсныҟа даауеит. Арԥыс игәиҭоуп итәыла ԥсыцқьарыла амаҵ азура, илыԥшааху изанааҭ ала аусура.

Есмеҭ Ҭарба Арра-патриоттә ааӡараҿы илагалазы ааигәа ианаршьеит Александр Невски имедал
Исмеҭ Ҭарба "Арра-патриоттә ааӡараҿы илагалазы" ааигәа ианаршьеит "Александр Невски" имедал

 

421

Шьаҿак ԥхьаҟа: Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Жәларбжьаратәи Афедерациа иаларҵеит

3
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь ирыдыркылеит ассоциациа алахәылак аҳасаб ала ԥхынгәы 9 рзы. Ари ахҭыс ҟаларц азы ареспублика ажурналисттә еилазаара ҩышықәса аџьабаа адырбалеит.

Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз, уи ареспубликатә АИХқәа рзы ҵакыс иамоу, Ажурналистцәа реидгыла апланқәа уҳәа инарҭбаау аинформациа Sputnik аматериал аҿы.

Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik

Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз атәы аиҭаҳәара далагаанӡа, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирыдигалеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа ахада ихаҭыԥуаҩ, Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла амаӡаныҟәгаҩ, абри ахҭыс алзыршаз иреиуоу Тимур Шафир ивидеонҵамҭа.

"Гәахәара дула исҳәоит Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь ишрыдыркылаз еицҿакрыла ԥхынгәы 9 рзы. Ари аҵак ду змоу хҭысны сахәаԥшуеит Аԥсны ажурналисттә еилазаара аҿиаразы. Агәра згоит Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа аилазаараҿ иақәнагоу аҭыԥ шааннакыло азы", - иҳәоит Шафир.

Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа – аџьатәи, асоциалтәи, аекономикатәи зинқәа зыхьчо еиҿкаароуп.

Руслан Ҳашыг иажәақәа рыла, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго.

Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь алаларазы ҩышықәса инарзынаԥшуа аусурақәа ирҿын. Аха, аиашаҵәҟьа иуҳәозар, ари ашьаҿа хацыркын Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны.

"Ари ихароу мҩан. Ахгьы кын аԥсуа литература ашьаҭаркҩы Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны. Ҳара аҭоурыхтә мҩа ду ҳанысит. Ииасыз ашықәс азы Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ашьаҭаркра 50 шықәса ахыҵра азгәаҳҭеит. Абарҭ зегьы иацы аҭыԥ зауз ахҭыс иахәҭакуп. Избанзар иалшаӡом еизарак аҟынтә даҽа еизарак ахь, напхгаҩык иҟынтә даҽа напхгаҩык иахь аиасраан ажурналистика аҽеиҭанакырц. Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго", - иҳәеит Ҳашыг.

Руслан Ҳашыг игәалаиршәеит ҩышықәса раԥхьа Аԥсни Урыстәылеи ржурналистцәа реидгылақәа аиқәшаҳаҭра рнапы шеицаҵарҩыз. Уинахыс аусеицура шеицымҩаԥырго.

"Иазгәасҭар сҭахуп Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла анапхгара, ҷыдала Владимир Соловиови Тимур Шафири, абри аус акыр ишазааԥсаз. Тимур Шафир Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациаҿ Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аинтересқәа дрыҵагылон иацынӡа. Иҭҵаан Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аԥҟаԥҵәа, Аԥсны ажурналисттә еилазаара ахаҭа. Ари аамҭа рацәа зҭаху процедуроуп", - иҳәеит иара.

Ихьыԥшым аԥыжәара рымоуп

Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла алалараан азхьаԥшра аҭан ареспубликаҿ ихьыԥшым АИхқәа рыҟазаара.

"Ари аԥыжәара зырҭо усуп, хырхарҭоуп. Афедерациа алалараан азхьаԥшра арҭоит. Аибашьра ашьҭахь ҳколлегацәа ауадаҩрақәа зегьы ириааины ихьыԥшым ажурналистика ашьақәыргылара рылшеит. Ари иаанагоит аԥсуа журналистика шьақәгылеит ауп. Ари ҳзеиԥш еихьӡароуп", - ҳәа иҳәоит Руслан Ҳашыг.

Аԥсны Ажурналистцәа реидгылазы ари аилазаара алалара цхыраароуп, дгылароуп, аҳәаанырцәтәи ҳколлегацәеи ҳареи аимадарақәа ҳабжьаҵароуп, азанааҭ аҿы иԥхьаҟацароуп.

"Жәларбжьаратәи афедерациа алахәылак аҳасаб ала аҟазаара алшара ҿыцқәа рымҩа аанартуеит. Жәларбжьаратәи афедерациаҿ иналкаау принципиалтә позицианы иҟоуп азинхьчаратә усура, аҵараҵаратә хырхарҭа, ажурналистцәа рсоциал-политикатәи рекономикатәи статус. Иарбоу атезисқәа ируакуп – адунеи аҿы еидгыла заҵәык аусура ааннакылар, адунеитә журналисттә еилазаара зегьы рзы ақәҿыҭра зырҭаша ҭагылазаашьахоит. Ҳара есыҽнытәи ҳапроблемақәа реиԥш зеиԥшу змоугьы рацәаҩуп", ҳәа азгәеиҭеит Ҳашыг.

Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы иҳәеит аԥсуа журналистцәа ирус хаданы иҟоу ауаажәларра рымаҵ ауроуп, иобиективтәуи иоперативтәуи информациала реиқәыршәароуп ҳәа.

Руслан Ҳашыг иҳәеит асоциалтә ҳақәа, ателеграмм-каналқәа рцәырҵра апроблемақәа цәырыргоит ажурналист изы ҳәа.

"Заҟа ҭакԥхықәра аҵоузеи анонимцәа рындаҭлара, ажәабжь ԥаршеи аиааира. Уажәы Жәларбжьаратәи афедерациа аҟазауаа абри аганахьала абжьгарақәа аус рыдырулоит", - иҳәоит Ҳашыг.

Ԥхьаҟатәи апланқәа

Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирзеиҭеиҳәеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа анагӡаратә еилак аҿы ишрыдкылаз аӡбамҭа 2020 шықәса рзы Монголиа апрофессионалтә еилазаара аконгресс мҩаԥгазарц.

"Шәачатәи афорум аҳәаақәа ирҭагӡаны ҳареи Монголиеи Болгариеи рзанааҭтә еилазаарақәеи аусеицуразы аиқәшаҳаҭрақәа ҳнапы рыҵаҳҩит. Усҟан ирацәыҩын алаф ҳалызхуаз, "Монголиа ажурналисттә еилазаареи ҳареи ҳаиқәшаҳаҭра иалаҳхуазеи" ҳәа. Абар, уажәы ари афорум ахь адунеи зегь аҟынтәи 400-ҩык рҟынӡа ажурналистцәа наԥхьахоит, имҩаԥгахоит афедерациа аконгресс", - иҳәоит Ҳашыг.

Аԥсны Ажурналистцәа Реидгыла шьаҭаркын 1968 шықәса рзы. 2019 шықәса рзы ирыӡбеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа Ажурналисттә етика ахартиа адларазы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3

Ҳашыг: аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара аиуит

3
(ирҿыцуп 15:34 10.07.2020)
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла рыдыркылеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи Рфедерациа аилазаарахь ԥхынгәы 9 рзы. Ари ахҭыс ҵакыс иамоу, лшарақәас иаанартуа атәы еиҭеиҳәеит Аҟәа имҩаԥгаз апресс-конференциаҟны Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыг.
Ҳашыг: аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара аиуит

"Ари ахҭыс гәык-ԥсыкала ирыдысныҳәалар сҭахуп раԥхьа инаргыланы аԥсуа журналистцәа, иара убас аԥсуа уаажәлар зегьы, избанзар ари аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи аҩаӡараҟны азхаҵара акәны исыԥхьаӡоит", - иҳәеит Ҳашыг.

Аԥсны ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы иазгәеиҭеит, ас еиԥш ахҭыс - шәышықәса ирҭысыз аԥсуа журналистика иазааԥсоз арҿиаҩцәа русура ахәшьара аҭара ауп ҳәа.

"Ари алшара ҿыцқәа ҳзаанартуеит, ҳҭакԥхықәра иацнаҵоит. Ихадараны иҟоу, иаатуа алшарақәа ҳхы ишаҳархәо, ҳусура шеиҿаҳкаауа, ажурналисттә еилазаара аҩнуҵҟа аидгылареи, аицлабреи, аицарҿиареи рпринципқәа шынаҳагӡо, ажанрқәа зегьы рыла иаԥаҳҵо шаҟа ахаҭабзиара ҳаракхо, аамҭа иақәшәо", - иҳәеит Ҳашыг.

Шәазыӡырҩы аудио.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3