Владимир Делба Фазиль Искандер ихьӡ зху аԥхьахә далауреатхеит

31
Фазиль Искандер ихьӡ зху Жәларбжьаратәи алитературатә ԥхьахә анашьара ацеремониа мҩаԥысит Москва, ԥхынҷкәын 2 рзы.

МОСКВА, ԥхынҷкәын 3 – Sputnik, Анжелика Бениаԥҳа. Аноминациа "апроза" аҿы иреиӷьуп ҳәа ишьан ҩыџьа афиналистцәа: Владимир Делба (апрозатә рҿиамҭақәа реизга "Звездная пыль моих воспоминаний"), Анатоли Курчаткин (ароман "Минус 273 градуса по Цельсию").

Владимир Делба иазгәеиҭеит афиналистцәа рсиакьаҿ аныларагьы насыԥны ишиԥхьаӡоз.

"Афиналист идиплом аиура сара сзы иҳамҭа дуун, алауреат ихьӡ аиура зынӡагьы сақәгәыӷуамызт. Сара ԥхьаҟагьы сус иацысҵалоит, абри аҩыза аиндаҭларагьы салахәхалоит. Иҭабуп ҳәа сҳәоит Фазиль игәалашәара ҟәандазы. Сара насыԥ сыман Фазиль иеиԥшыз ауаҩы дахьыздыруаз", - иҳәоит  Владимир Делба.

Фазиль Искандер ихьӡ зху аԥхьахә рырҭон урысшәала иҩыз арҿиамҭақәа, 2017, 2018, 2019 шықәсқәа рзы акьыԥхь збаз, х-номинациакны ишаны: "апроза", "апоезиа", "акиносценарии адраматургиеи".

Апоезиа ахәҭаҿы иреиӷьу ҳәа далкаан Алексеи Остудин ("Вишневый сайт"). Аноминациа "акиносценарии адраматургиеи" аҿы иалкаан Евгениа Декина лнапылаҩыра "Страх" – Фазиль Искандер иажәабжь иалху анимациатә фильм асценари азы.

Фазиль Искандер ихьӡ зху аԥхьахә шьаҭанаркит Урыстәылатәи ПЕН-центр 2016 шықәса рзы.

Урыстәылатәи ПЕН-центр ахада Евгени Попов иазгәеиҭеит  иреиӷьқәоу ралкаара ажиури рзы имариаз усны ишыҟамыз.

"Фазиль узҿыԥшыша шәҟәыҩҩуп, Маркеси Фолкнери рдунеи иеиԥшу ихатә дунеи ду даԥҵаҩуп. Ибызшәа иаҵубаауеит Кавказ ахыԥша. Уи алагьы аурыс бызшәа ирбеион. Ирҿиамҭа ацыԥҵәахак ала думдырырц залымшо дыҩуан", - ҳәа иҳәеит Евгени Попов.

Ахәылԥаз аҟны адиплом ҷыдақәа ранашьан иналукааша, аҿыцратә ҟазшьа змоу арҿиамҭақәа рзы: Артеми Леонтьев (ароман "Варшава, Элохим! Рай"), Владимир Пучков (апоезиатә еизга "Косточка мира").

Боголиубов ихьӡ зху аҟазара абиблиотека адиректор Владимир Семионов иазгәеиҭеит асеиԥш иҟоу алитературатә уснагӡатәқәа рымҩаԥгара абиблиотека аҿаԥхьа иқәгылоу аусқәа ишырхадоу.

"Искандер ихьӡ зху аԥхьахә анашьара ацеремониа насыԥуп, гәыҭгагоуп ҳара ҳзы. Асеиԥш иҟоу алитературатә хәылԥазқәа аԥыжәара раҳҭоит. Урыстәылатәи ПЕН-центри ҳареи ҳаиҩызцәа бзиоуп", - иҳәеит Владимир Семионов.

Фазиль Искандер ихьӡ зху аԥхьахә шьаҭанаркит урыстәылатәи ПЕН-центр 2016 шықәса рзы. 2017 шықәса рзы аԥснытәи ашәҟәыҩҩцәа Витали Шариеи Ричард Ҷкадуеи аҳаҭыртә дипломқәа ранашьан.

Фазиль Абдул-иԥа Искандер диит хәажәкыра 6, 1929 шықәса рзы, Аҟәа. 1954 шықәса рзы далгеит А.М. Горки ихьӡ зху Алитературатә институт. Ҩы-шықәса рышьҭахь дхынҳәуеит Аԥсныҟа, Аҳәынҭшәҟәҭыжьырҭа аԥсуа ҟәша аредакторс. 1956 инаркны иҩымҭақәа ркьыԥхьуан ажурналқәа: "Смена", "Неделя", "Костер", "Сельская молодежь" уҳәа рыҟны. Раԥхьатәи иажәеинраалақәа реизга "Горные тропы" ҭыҵит 1957 шықәса рзы Аҟәа. 1966 шықәса рзы ажурнал "Новый мир" аҟны икьыԥхьын аповест "Созвездие Козлотура".

Искандер ирҿиамҭақәа ирылукаартә иҟоуп "Сандро из Чегема" (1973-1988, автобиографиатә ҩымҭа). Искандер иажәабжьқәеи иповестқәеи еиҭагоуп шамахамзар европатәи абызшәақәа зегьы рахь.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

31

Бзыԥ аӡы иагаз Питертәи атуристка лыԥсыбаҩ ԥшаауп

4
(ирҿыцуп 13:31 15.08.2020)
Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра аҟазауаа, Бзыԥ аӡы дагеит ҳәа иршьоз атуристка ԥшьымш лыԥшаара иаҿын.

АҞӘА, нанҳәа 15 – Sputnik. Бзыԥ аӡы дагеит ҳәа иршьоз Питертәи атуристка лыԥсыбаҩ ԥшаауп, абри атәы аанацҳауеит Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра апресс-маҵзура.

Аԥшаарақәа ирылахәын Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа рымцарцәара-еиқәырхаратә бригадақәеи Аҳәынҭқарратә инспекциа аӡыҵалаҩцәеи, аволонтиорцәеи.

Аӡӷаб лыԥсыбаҩ ԥшаан амашәыр ахьыҟалаз аҭыԥ аҟынтәи шә-метрак инахыганы, ацаҟьа азааигәара, ԥшьметрак аҵаулараҟны.

Ҩыџьа атуристцәа зықәтәаз аквадроцикл Риҵаҟа узгоз амҩа иаҿҟьеит нанҳәа 12 рзы.

1998 шықәса рзы ииз арԥыси аԥҳәызбеи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа иааит Санкт-Петербургнтә. Аквадроцикл қьырала иргеит.

Аҷкәын ибыргәым аахақәа иоуит, аквадроцикл Бзыԥ аҟәараҿы ирбеит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

  • Атуристцәа зықәтәаз аквадроцикл Бзыԥ аӡиас иалаҳаит

 

 

4
Нхыҵ Кавказынтәи хатәгәаԥхарала иеибашьуаз ҳашьцәа. 1993 ш.

Абри адгьыл аҿы ашьа камшразы

53
Нанҳәа 15 рзы 28 шықәса раԥхьа, Аԥсныҟа иааит раԥхьатәи хатәгәаԥхарала иеибашьуаз ргәыԥ. Аԥсны ари амш Хатәгәаԥхарала иеибашьуаз имш ҳәа иазгәарҭоит. Дазусҭада уи агәымшәа? Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа иҳацеиҩылшоит урҭ ирызку лыгәҭахәыцрақәа.

Дызусҭада хатәгәаԥхарала арыцҳара иақәшәаз ажәлар рывагыларазы, рхақәиҭтәразы гәыҩбарак ҟамҵакәа, еимгеимцарак ала изыӡбо? Аусуҩ, аҳақьым, арҵаҩы. Аус уцызуа. Угәыла. Удыр. Зны-зынла акала егьырҭ зегь ирылумкаауаз. Азеиԥш уаҩы.

Лили Ҳагԥҳа: Мураҭ хәыҷы Аԥсныҟа ааиха имоукәа - дҭахоит>>

Нанҳәамза 14 ашьыжь ашараз Аԥсны амра атыҩ ишакыз заҳаз рҟынтәи шәҩыла арахь амҩа иқәларц рыӡбеит. Урҭ рҟынтәи иҟан Аԥсны иаахьаз, бзиа избахьаз. Иҟан аӡбахә мацара заҳахьаз. Аха уи акәмызт урҭ ргәы-рыԥсаҿы ихадараз. Ихадараз - арыцҳара иҭашәаз рыдгылара, рывагылара акәын. Убри аан ирдыруан аибашьра еиқәханы изалымҵыр шауазгьы. Аха ауаҩы наџьнатә аахыс ицәа-ижьы иалоу аҟазшьа ҷыдақәа ируаку – аҽа уаҩытәыҩсак ицхраара ахымԥадара аԥыжәара агон.

Арахь амҩа иқәларц зҽеидызкылоз рҟынтәи иҟан аԥсра абла иҭаԥшхьаз, абџьар зкхьаз. Иҟан иржәышаз аӡыхь ахы ыҵнамхыцкәа аԥсҭазаара ашәхымс иацы иаахыҵыз. Иҟан ҭаацәарак рхадацәа. Иҟан аԥазаҵәқәа. Ажәлеи абиԥареи уаҵәтәи амш иадызҳәалашаз. Аха абарҭ аминуҭқәа раан урҭ рҟынтәи аӡәызаҵәыкгьы хьаҵрак ҟасҵап ҳәа дхәыцуамызт. Иҟаз мҩа заҵәык акәын – Аԥсныҟа.

Ажәытә зны ахақәиҭраз Бырзентәыла иқәԥоз рыцхыраараз амҩа иқәлаз апоет ду Баирон иеиԥш Аԥсныҟа амҩа дықәлеит Урыстәыла уаҵәтәи аԥеиԥш зырлашартә аҟара аҟазара злаз, "Чем меньше мужчин, выбирающих страх, тем выше полет ястребиный…" ҳәа изыԥхьаӡоз апоет қәыԥш Александр Бардодым. Аԥсны иҟоу аиашареи аиашамреи зыблала избарц зҭаххаз, Польша атәылауаҩ Годав Иануш Анжеи Аԥсны дахьааиз, абџьар шьҭыхны ҳажәлар дрывагылеит. Аҳҭнықалақь агара ихгьы ақәиҵеит.

Анкьа зны забацәеи забдуцәеи аҭырқәа шхәақәа рыла амшын ихырхәхәалан атәым жәҩан иаҵаргалаз рхылҵшьҭрақәа шьҭахьҟа игьежьит ахааназ ирымбацыз, аха рыԥхыӡ иалаз рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь. Ранацәеи рабацәеи рыбла инҭагәӡны, уажәыҵәҟьа ҳхынҳәуеит ҳәа раҳәаны, арахь амҩа иқәлеит "ашьа ахала аҽадыруеит" ҳәа ажәаԥҟа шиашоу агәра ҳзыргаз Нхыҵ Кавказаа рыҷкәынцәа. Урыстәыла, Украина, Прибалтика, Белоруссиа уҳәа ииз, изызҳаз, аиаша азықәԥара зшьа-зда иалаз аԥсуаа рыцхыраара иазыхианы амҩа иқәлеит ахацәа.

Иуҳәар ауеит ауаҩы ихала ихы даназынхо игәаӷь егьа иӷәӷәазаргьы, цәшәарак аҵалар алшоит ҳәа. Наԥсҵәык иҟаз аԥсуа жәлар ԥшьмиллионк инареиҳаз, бџьарла еибыҭаз амилаҭ рҿаԥхьа шәарак шрымамызгьы, хатәгәаԥхарала "ҳахьышәҭаху ҳаҟоуп, ҳшәашьцәоуп" ҳәа ашьха каҵәарақәа ирхысны ҳшымгәыӷӡоз ианаарыдгыла, рымч еиҭа мыч ацлеит, рыгәаӷьрагьы ҩбахеит, ихԥахеит.

Ушаӡәыку жәаҩыла, шәҩыла ауаа анааувагылалак, уаӡәкра уаалҵны ухы уҩахоит. Уӷәӷәахоит.

Аԥсуа жәлар ирыдгыланы иқәгылеит: Адыгатәи ауаажәларратә еиҿкаара "Адыгэ Хасэ", Ҟарачытәи адемократиатә еилазаара "Джамагат", ачечен жәлар рзеиԥшмилаҭтә Конгресс, абаза уаажәларратә еиҿкаара "Адгылара", Алада-Уаԥстәылатәи ауаажәларратә еиҿкаара "Адамон ныхас", Дон, Ҟәыбина аказақцәа реиҿкаарақәа. Адунеи иахыҵәеит Еиду аштатқәа, Германиа, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла инхоз аԥсуа жәлар рхаҭарнакцәа рықәгыларақәа. Иҿаҳазарц, идагәазарц зҭахыз ҳәынҭқаррақәак рҿынӡагьы инаӡеит урҭ рыбжьы.

Адунеиаҿ иахьагьы инагӡаны ирзеилымкаац аԥсуаа рфеномен - урҭ ақырҭцәа риааира рылзыршаз. Иҭырҵаауеит. Сара сгәаанагарала, уи афеномен аԥсадгьыл ахьчареи, абзиабареи, ахақәиҭреи ахьыԥшымреи разгәышьреи реиԥшҵәҟьа иахәҭаны иҟан аидгыларагьы.

Ҳаиқәырхара иацхрааз аидгылара... Ҳәарада, аԥсуаа рыԥсадгьыл азы аҵыхәтәантәи ахаҵа иԥсы ныҭшәаанӡа еибашьышан, аха иахьатәи ҳиааира ԥсыс иахоу иреиуоуп хатәгәаԥхарала иҳавагылаз, аамҭак ала аԥсуа иеиԥшҵәҟьа ахәыцра иалагаз, зхы-зыԥсеиԥш ҳадгьыл бзиа избаз...

Ирацәаҩуп, ирацәаҩӡоуп урҭ рҟынтәи ари адгьыл иамардаз... Наӡаӡа ара иаанхаз... Ҳажәҩан цқьа, ҳажәҩан лаша зыԥсыцқьақәа аҵоу...

Аԥсны Аԥсынны адунеи иақәлахарц азы Ҟабарда-Балкариа, Ҟарачы-Черқьесиа, Аедыгьтәыла, Чечниа, Ингуштәыла, Даӷьсҭан, Нхыҵ Уаԥстәыла, Аахыҵ Уаԥстәыла, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла, Урыстәыла, Белоруссиа, Украина, Естониа, Азербаиџьан, Ҟазахстан, Кыргызстан, Ҭаҭарстан, Узбекистан, Туркменистан уҳәа рҟынтәи шәҩыла аиаша иазықәԥоз ауаа.

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - еиҵагылоу ҳабиԥара абарҭ ахьӡқәа рхамшҭыртә рааӡароуп!

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - абарҭ ауаа иҳацрыхьчаз ҳаԥсадгьыл амырӡроуп!

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - уаҳа абри адгьыл аҿы ашьа камшуа аҟаҵароуп!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

53