Аҽи аҟазареи: Очамчыра имҩаԥысит ацәыргақәҵеи амилаҭ хәмаррақәеи

48
(ирҿыцуп 10:02 11.12.2019)
Очамчыра имҩаԥгаз "Арашь Бзоу. Аԥсны аҽыбӷаҟазаратә спорт" захьӡыз ацәыргақәҵаҿы идырбан аҽыбӷаҟазаратә спорт иазку афотосахьақәа, аҽцәа рымаҭәа, амузеитә маҭәарқәа, иара убас авидеонҵамҭақәа.

Аҽыбӷаҟазаратә спорт иазку аусмҩаԥгатә еиҿнакааит Очамчыра араион аҿари аспорти рзы аҟәша, ауаажәларра рыҩнуҵҟа ари аспорт хкы иҵегьы азхьаԥшра аҭаразы.

Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik

Аԥсуа ҽы "Вулкан"

Витали Дараселиа ихьӡ зху ашьапылампыл асырҭа аҿаԥхьашәа, адәҳәыԥш аҟны шьыжьнаҵы аҵәыргылақәа ҟарҵеит. Аҽыбӷаҟазацәа хәҩы-фҩык "ррашьқәа" ирықәтәаны анеиааира иаҿуп, рҽазыҟарҵоит.

Хазы иқәҿаҳәаз ҩ-ҽык рыбжьара ҭыԥҳак дгыланы рхы лшьышьуан, илыргәыбзыӷуан, ахәмарраҿы рхы бзианы иаадырԥшразы. Лара лажәақәа рыла, руакы "Красавчик" ахьӡуп. "Тазик" захьӡыз аҩбатәи аҽеиқәа акәзар, ианақәҿылҭ, ахьӡ иацәыԥхашьазшәа, ахы ааланарҟәит.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Выставка посвященная конному спорту

Кәтолтәи аҽыбӷаҟаза қәыԥш Емир Кьыркьнаӡе 11 шықәса анихыҵуаз аахыс аҽы дақәтәоуп. Иара иажәақәа рыла, иабду иашьа иоуп ари аспорт хкы агьама изыркыз. Иахьатәи аҽырхәмаррахьгьы 15 шықәса раԥхьа дзықәдыртәаз иабду иҽы "Вулкан" ала дааит. Емир иажәақәа рыла, Вулкан аԥсыуала ахәмарреи аҳәаҟьареи ибзиаӡаны иашьцылоуп, избанзар ахаҭагьы иаԥсыуа ҽуп.

"Аҽы абара уадаҩуп, амчи алшареи рыдагьы, имаҷымкәа ахарџь аҭахуп. Ҳара ҳқыҭаҿы имаҷыҩӡам аҽыбӷаҟазара иазку аҿар рхыԥхьаӡара. Иуадаҩзаргьы, бзиа ибаны ҳаҽқәа ҳааӡоит, иҳархәмаруеит", - иҳаилиркааит аҽыбӷаҟаза.

Ацәыргақәҵеи ашәаҳәарақәеи

Аԥсны абираҟ шьҭыхны, аҽцәа знык ианеикәша, ашьҭахь Очамчыратәи Ақәыԥшцәа рыҩнаҿы афотоцәыргақәҵа аартхеит. Араҟа аҭааҩцәа идырбан Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи аҟнытә иаагаз аҭоурых-етнографиатә маҭәарқәа: аҽыбӷаҟазацәа рмилаҭтә цәамаҭәа, аҳәсеи ахацәеи ркәадырқәа, атема хазырҭәаауаз ажәытә фотосахьақәагьы нарыцҵаны.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи аҟнытә иаагаз аҭоурых-етнографиатә маҭәарқәа

Хазы аҭыԥ азылхын "Аԥсны ҳаамҭазтәи аҽыбӷаҟазаратә спорт" захьӡыз афотоцәыргақәҵагьы. Ари акәакь аҿы еизган аҽырыҩрақәа, зыхьӡ хара инаҩхьоу аҽыбӷаҟазацәа, урҭ иранашьоу аԥхьахәқәа уҳәа аазырԥшуаз аҭыхымҭақәа.

© Sputnik / Томас Тхайцук
"Аԥсны ҳаамҭазтәи аҽыбӷаҟазаратә спорт" захьӡыз ацәыргақәҵаҟны иаарԥшын аҽыбӷаҟазацәа рҭыхымҭақәеи урҭ ироухьоу аԥхьахәқәеи

Иара убас аҽыбӷаҟазара иазкыз ари аныҳәаҿы ицәыргақәҵан аурыс-аԥсуа сахьаҭыхҩы Варис Тамеев иусумҭақәа, хыԥхьаӡарала ҩажәа инареиҳаны. Аҽқәа роуп аҟаза инапкымҭақәа рҟны хадаратәла иааирԥшуагьы.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аныҳәаҿы ицәыргақәҵан аурыс-аԥсуа сахьаҭыхҩы Варис Тамеев аҽқәа ирызкыз иусумҭақәа

Асахьаҭыхҩы ихаҭа иҟазара аимпрессионализми амодернизми рыбжьара иҟоу акы акәны дахәаԥшуеит. Иара иажәақәа рыла, аҟазараҿы раԥхьатәи ашьаҿақәа аныҟаиҵоз аахыс иҭыхымҭақәа рҟны аҽқәа ааирԥшуаан. Дара еидкыланы изныкымкәа рцәыргақәҵақәа мҩаԥигахьеит Урыстәыла, Европа, Америка.

"Аҽы – амчи агәыҳалалреи ирсимволуп, ауаҩы изы ихәшәуп. Аҽыбла – ауаҩы иҩнуҵҟа иҵәаху абара алшоит ҳәа иԥхьаӡоуп, насгьы ауаҩы изы иҩыза бзиоуп. Убри азоуп ажәлар рдоуҳатә рҿиараҿгьы лассы-лассы изаҳԥыло: аҽқәа ыҟоуп аҿыханҵаҿы, алитератураҿы уҳәа. Ауаҩы икәша-мыкәша иҟоу, дызмадоу аԥсабареи аԥстәқәеи рыда нхашьа имаӡам. Аҽы фырхаҵа хаданы иахьаарԥшу ацәыргақәҵагьы уи аимадара амырӡра, аҵакы аилкаара ауп изызку", - иҳәеит Тамеев.

Ацәыргақәҵаҿы Тҟәарчали Очамчыреи рырҿиаратә гәыԥқәа аконцерт маҷ еиҿыркааит: амилаҭ ашәақәа нанагӡеит ансамбль "Тҟәарчал", иқәгылеит Галтәи ахореографиатә гәыԥ "Абыкь", иара убас аскрипка адырҳәеит Тҟәарчалтәи агәыԥ "Каприччио" алахәылацәа.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Тҟәарчалтәи агәыԥ "Каприччио" алахәылацәа

Иара убас ацәыргақәҵа аҭааҩцәа рҿаԥхьа дықәгылеит ателедырраҭара "Аспорт адунеи" амҩаԥгаҩ, аредактор Адгәыр Гәынба. Авидеонҵамҭақәа рхархәарала аԥсуа ҽыбӷаҟазара аҭоурых еиҭаҳәо, ажурналист иара убас ахҳәаа азыҟаиҵеит ари аспорт хкы иахьатәи аԥсҭазаашьеи аҿиашьеигьы.

Ԥсыуала аҽырхәмарра

Аҽыбӷаҟазаратә ныҳәа "аҩнуҵҟатәи" ахәҭа анхыркәшаха, зегьы адәаҿы еизеит, ԥсуала идырхәмаруаз аҽқәа рыхәаԥшразы. Аӷәра зкыз зегьы ԥсыуа маҭәала еилаҳәан. Анапеинҟьабжьқәа рҭакс ирхырхуан раԥсуа хылԥақәа.

Аҽқәа андырхәмар ашьҭахь зегьы иреиҳабыз аҽыбӷаҟаза аҳәаҟьаразы дҽыжәлеит, аха лассы деиԥырҟьеит аҽыхәа аҩшьа згәамԥхаз алақәа. "Ацәгьоуцәа" аниҟәырца ашьҭахь, аҽыбӷаҟаза адгьыл аҟны иарсқәаз аҷынқәа днарылагежьын, акы аанмыжь ихыссаны дырхысит.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аҽыбӷаҟаза аҳәаҟьараан

Уи ашьҭахь аҽыҩқәа аҵәыргыла иахыԥеит. Аҿаргьы баша аамҭа дырӡуамызт. Ирымаз аҭагылазаашьа рхы иархәаны, аҽқәа ирықәтәаны рфотосахьақәа ҭырхуан.

"Арашь Бзоу. Аԥсны аҽыбӷаҟазаратә спорт" захьӡыз афотоцәыргақәҵа мҩаԥган Очамчыра араион аҿари аспорти рзы аилак аԥшьгарала. Аиҿкааратә ус аҟны ицхырааҩцәахеит Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс, ауаажәларратә еиҿкаара "Евразиатәи жәлар реидгыла", Аҟәатәи аҽыбӷаҟазаратә школ "Леон".

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

48
Нхыҵ Кавказынтәи хатәгәаԥхарала иеибашьуаз ҳашьцәа. 1993 ш.

Абри адгьыл аҿы ашьа камшразы

51
Нанҳәа 15 рзы 28 шықәса раԥхьа, Аԥсныҟа иааит раԥхьатәи хатәгәаԥхарала иеибашьуаз ргәыԥ. Аԥсны ари амш Хатәгәаԥхарала иеибашьуаз имш ҳәа иазгәарҭоит. Дазусҭада уи агәымшәа? Sputnik аколумнист Светлана Ладариаԥҳа иҳацеиҩылшоит урҭ ирызку лыгәҭахәыцрақәа.

Дызусҭада хатәгәаԥхарала арыцҳара иақәшәаз ажәлар рывагыларазы, рхақәиҭтәразы гәыҩбарак ҟамҵакәа, еимгеимцарак ала изыӡбо? Аусуҩ, аҳақьым, арҵаҩы. Аус уцызуа. Угәыла. Удыр. Зны-зынла акала егьырҭ зегь ирылумкаауаз. Азеиԥш уаҩы.

Лили Ҳагԥҳа: Мураҭ хәыҷы Аԥсныҟа ааиха имоукәа - дҭахоит>>

Нанҳәамза 14 ашьыжь ашараз Аԥсны амра атыҩ ишакыз заҳаз рҟынтәи шәҩыла арахь амҩа иқәларц рыӡбеит. Урҭ рҟынтәи иҟан Аԥсны иаахьаз, бзиа избахьаз. Иҟан аӡбахә мацара заҳахьаз. Аха уи акәмызт урҭ ргәы-рыԥсаҿы ихадараз. Ихадараз - арыцҳара иҭашәаз рыдгылара, рывагылара акәын. Убри аан ирдыруан аибашьра еиқәханы изалымҵыр шауазгьы. Аха ауаҩы наџьнатә аахыс ицәа-ижьы иалоу аҟазшьа ҷыдақәа ируаку – аҽа уаҩытәыҩсак ицхраара ахымԥадара аԥыжәара агон.

Арахь амҩа иқәларц зҽеидызкылоз рҟынтәи иҟан аԥсра абла иҭаԥшхьаз, абџьар зкхьаз. Иҟан иржәышаз аӡыхь ахы ыҵнамхыцкәа аԥсҭазаара ашәхымс иацы иаахыҵыз. Иҟан ҭаацәарак рхадацәа. Иҟан аԥазаҵәқәа. Ажәлеи абиԥареи уаҵәтәи амш иадызҳәалашаз. Аха абарҭ аминуҭқәа раан урҭ рҟынтәи аӡәызаҵәыкгьы хьаҵрак ҟасҵап ҳәа дхәыцуамызт. Иҟаз мҩа заҵәык акәын – Аԥсныҟа.

Ажәытә зны ахақәиҭраз Бырзентәыла иқәԥоз рыцхыраараз амҩа иқәлаз апоет ду Баирон иеиԥш Аԥсныҟа амҩа дықәлеит Урыстәыла уаҵәтәи аԥеиԥш зырлашартә аҟара аҟазара злаз, "Чем меньше мужчин, выбирающих страх, тем выше полет ястребиный…" ҳәа изыԥхьаӡоз апоет қәыԥш Александр Бардодым. Аԥсны иҟоу аиашареи аиашамреи зыблала избарц зҭаххаз, Польша атәылауаҩ Годав Иануш Анжеи Аԥсны дахьааиз, абџьар шьҭыхны ҳажәлар дрывагылеит. Аҳҭнықалақь агара ихгьы ақәиҵеит.

Анкьа зны забацәеи забдуцәеи аҭырқәа шхәақәа рыла амшын ихырхәхәалан атәым жәҩан иаҵаргалаз рхылҵшьҭрақәа шьҭахьҟа игьежьит ахааназ ирымбацыз, аха рыԥхыӡ иалаз рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь. Ранацәеи рабацәеи рыбла инҭагәӡны, уажәыҵәҟьа ҳхынҳәуеит ҳәа раҳәаны, арахь амҩа иқәлеит "ашьа ахала аҽадыруеит" ҳәа ажәаԥҟа шиашоу агәра ҳзыргаз Нхыҵ Кавказаа рыҷкәынцәа. Урыстәыла, Украина, Прибалтика, Белоруссиа уҳәа ииз, изызҳаз, аиаша азықәԥара зшьа-зда иалаз аԥсуаа рыцхыраара иазыхианы амҩа иқәлеит ахацәа.

Иуҳәар ауеит ауаҩы ихала ихы даназынхо игәаӷь егьа иӷәӷәазаргьы, цәшәарак аҵалар алшоит ҳәа. Наԥсҵәык иҟаз аԥсуа жәлар ԥшьмиллионк инареиҳаз, бџьарла еибыҭаз амилаҭ рҿаԥхьа шәарак шрымамызгьы, хатәгәаԥхарала "ҳахьышәҭаху ҳаҟоуп, ҳшәашьцәоуп" ҳәа ашьха каҵәарақәа ирхысны ҳшымгәыӷӡоз ианаарыдгыла, рымч еиҭа мыч ацлеит, рыгәаӷьрагьы ҩбахеит, ихԥахеит.

Ушаӡәыку жәаҩыла, шәҩыла ауаа анааувагылалак, уаӡәкра уаалҵны ухы уҩахоит. Уӷәӷәахоит.

Аԥсуа жәлар ирыдгыланы иқәгылеит: Адыгатәи ауаажәларратә еиҿкаара "Адыгэ Хасэ", Ҟарачытәи адемократиатә еилазаара "Джамагат", ачечен жәлар рзеиԥшмилаҭтә Конгресс, абаза уаажәларратә еиҿкаара "Адгылара", Алада-Уаԥстәылатәи ауаажәларратә еиҿкаара "Адамон ныхас", Дон, Ҟәыбина аказақцәа реиҿкаарақәа. Адунеи иахыҵәеит Еиду аштатқәа, Германиа, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла инхоз аԥсуа жәлар рхаҭарнакцәа рықәгыларақәа. Иҿаҳазарц, идагәазарц зҭахыз ҳәынҭқаррақәак рҿынӡагьы инаӡеит урҭ рыбжьы.

Адунеиаҿ иахьагьы инагӡаны ирзеилымкаац аԥсуаа рфеномен - урҭ ақырҭцәа риааира рылзыршаз. Иҭырҵаауеит. Сара сгәаанагарала, уи афеномен аԥсадгьыл ахьчареи, абзиабареи, ахақәиҭреи ахьыԥшымреи разгәышьреи реиԥшҵәҟьа иахәҭаны иҟан аидгыларагьы.

Ҳаиқәырхара иацхрааз аидгылара... Ҳәарада, аԥсуаа рыԥсадгьыл азы аҵыхәтәантәи ахаҵа иԥсы ныҭшәаанӡа еибашьышан, аха иахьатәи ҳиааира ԥсыс иахоу иреиуоуп хатәгәаԥхарала иҳавагылаз, аамҭак ала аԥсуа иеиԥшҵәҟьа ахәыцра иалагаз, зхы-зыԥсеиԥш ҳадгьыл бзиа избаз...

Ирацәаҩуп, ирацәаҩӡоуп урҭ рҟынтәи ари адгьыл иамардаз... Наӡаӡа ара иаанхаз... Ҳажәҩан цқьа, ҳажәҩан лаша зыԥсыцқьақәа аҵоу...

Аԥсны Аԥсынны адунеи иақәлахарц азы Ҟабарда-Балкариа, Ҟарачы-Черқьесиа, Аедыгьтәыла, Чечниа, Ингуштәыла, Даӷьсҭан, Нхыҵ Уаԥстәыла, Аахыҵ Уаԥстәыла, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла, Урыстәыла, Белоруссиа, Украина, Естониа, Азербаиџьан, Ҟазахстан, Кыргызстан, Ҭаҭарстан, Узбекистан, Туркменистан уҳәа рҟынтәи шәҩыла аиаша иазықәԥоз ауаа.

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - еиҵагылоу ҳабиԥара абарҭ ахьӡқәа рхамшҭыртә рааӡароуп!

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - абарҭ ауаа иҳацрыхьчаз ҳаԥсадгьыл амырӡроуп!

Иахьа ҳара ҳзы ихадароу - уаҳа абри адгьыл аҿы ашьа камшуа аҟаҵароуп!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

51
Леонид Лакербая на слушаниях по политико-правовой оценке событий мая 2014 года.

Лакербаиа Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз рзы: рфеномен аҭҵаара аҭахуп

6
(ирҿыцуп 11:16 15.08.2020)
Хатәгәаԥхарала Аԥсны еибашьуаз рымш нанҳәа 15 рзы азгәаҭаразы ажәалагала ҟазҵаз Аԥсны ԥасатәи аԥыза-министр, аполитикатә партиа "Аиҭаира" ахантәаҩы Леонид Лакербаиа арадио Sputnik аефир дазааҭгылеит ари амш аҵакы.
Хра злоу ахҭысқәа: Лакербаиа Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз рзы

Иахьа нанҳәа 15 рзы Аԥсны иазгәарҭоит хатәгәаԥхарала еибашьуаз рымш.

Нанҳәа 1992 шықәсазы ақырҭуа мпыҵахалыҩцәа еибашьрала аԥсуа жәлар ианрықәла аҩбатәи амш аҽны Нхыҵ-Кавказынтә цхыраара иааит аҟабарда аофицар Сулҭан Сосналиев напхгара ззиуаз аешьаратә жәлар рхаҭарнакцәа раԥхьатәи ргәыԥ. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалахәын ҩ- нызқьҩык инареиҳаны хатәгәаԥхарала аԥсуа жәлар ирыдгылаз, урҭ рахьынтә 51 –ҩык "Аԥсны Афырхаҵа" ҳәа ахьӡ ҳаракы иаԥсахеит, 247-ҩык Леон иорден ранашьоуп, фышәҩык инареиҳаны "Агәымшәаразы" амедал. Аибашьраан иҭахеит 260- ҩык инареиҳаны хатәгәаԥхарала аԥсуа жәлар ирыдгылаз.

Нанҳәа 15 Аԥсны ныҳәак аҳасабала иазгәарҭоит 2013 шықәса раахыс.

"Ари амш ешьцәаҵас ҳаибабара аҵакы аанарԥшуеит. Ари ҳаиашьара ҳмырӡроуп, мамзар ҽеи алҵӡом. Сахьахәаԥшуа аҿар мацара ракәӡам егьырҭ ҳауаажәларгьы ԥыҭҩык ирхашҭуа иалагеит, аныҳәаҿа аныркоз аибашьраан иҭахаз аҷкәынцәа рзы раԥхьа идыргылон нхыҵаа ҳашьцәа, абра иааны ҳадгьыл зхы ақәызҵаз. Уи апроблема ганкоуп. Ҳауаажәлар ирхамшҭуазароуп иҳадгылаз хыԥхьаӡаралагьы ишырацәаз, адин иныҟәаргозгьы шеиԥшым. Хатәгәаԥхарала иааны аибашьраан иҳавагылаз рфеномен аилкаара ҳаԥхьа ишьҭоуп, еилкаатәуп ари шыҟалаз. Иазхәыцыр сҭахуп ҳауаажәлар ишԥаҟала ачеченцәа арахь шьхала раара, ақьырсиан апапцәа уҳәа егьырҭ раара. Даҽа еибашьрак, даҽа милаҭк рҟны ас иҟан ҳәа исмаҳацт. Ма динла, ма ешьарала еидгылалон. Адыгаа, ачерқьесцәа ҳашьцәа ртәы хазуп, аха араҟа милаҭла, динла еиуеиԥшым ажәларқәа рхаҭарнакцәа аԥсуаа ирыдгылеит. Ахаан иҟамызт, иагьыҟалом ас ҳәа сгәы иаанагоит", - иҳәеит Лакербаиа.

Иара убасгьы дазааҭгылеит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз рганахьала еиҿкаатәу, ахаҵгылара зҭаху ҳәа ииԥхьаӡо аусқәа ртәы.

Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны аефир.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6