Цандрыԥшьтәи авокзал улаҿы иааиуа иҟалеит

73
(ирҿыцуп 10:35 12.12.2019)
Цандрыԥшьтәи авокзал адәахьтәи аҿаԥшылара аиҿкааразы аусурақәа реиҳарак хыркәшоуп. Уи амҩаԥысшьа атәы шәаԥхьа Саида Жьиԥҳа лматериал аҟны.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Цандрыԥшь аҳабла ахадара аиҳабы Бадра Ԥлиеи, Аԥсны аихамҩа анапхгареи рҳәоуеиқәшәара иабзоураны, аҭыԥантәи авокзал аҿаԥшылара аиҿкааразы аусурақәа рыхәҭак хыркәшоуп.

Аамҭала аҳәынҭқарраҟнытә хылаԥшра ӷәӷәа змаз авокзал 27 шықәса раахыс игәыгәҭажьны иҟан. Аобиект хәҭа-хәҭала ахыбгалара иалагеит.

Цандрыԥшь аҳабла ахадара аиҳабыс Бадра Ԥлиа данахагыла, раԥхьаӡа иргыланы иӡбатәу зҵаараны ишьҭихит авокзал аҭагылазаашьа уашәшәыра.

Дәыӷбала Аԥсныҟа иаауа асасцәа раԥхьа рылаԥш иҵашәо Цандрыԥшьтәи авокзал ауп. Араҟа илбаауа атуристцәагьы маҷҩым. Авокзал аҿаԥшылара баны, аԥсшьарамшқәа згәахшәаны Гаграҟа ицаз, ма игьежьны Урыстәылаҟа ицахьоугьы ҟалахьеит. Убри инамаданы, асасцәа ргәы мцарц азы, иара аилабаара иалагахьаз архитектуратә баҟақәа рахь иаҵанакуа авокзал ахьчаразы аԥхын аламҭалазы аиҭашьақәыргыларатә усурақәа нап дыркхеит.

Аԥсны Аихамҩа анапхгареи Цандрыԥшь аҳабла ахадара аиҳабы Бадра Ԥлиеи иҟарҵаз ацхыраарала, аобиект икыдҷҷаз ашьыхрақәеи, акьыри, ахәаԥеи амхны, шәыга шкәакәала ишәуп. Иԥсахуп 60 метра ауреи 14 метра аҭбаареи змоу ахыб, иқәҵоуп аметаллтә кыц. Ахыб аӷәтәы ашьаҭа еилабаахьан аҟнытә, уигьы ҿыц еибыҭан. Иҿаҵоуп ашәқәа ҩбеи, 25 ԥенџьыри.

© Foto / предоставлено Саидой Жиба
Авокзал аиҿкааратә усурақәа баҟак аҳасабала уи аиқәырхара иацхраауеит

 

"Аԥхынтәи аамҭазы, лашарбагала еиқәыршәоу, аԥсышәалеи, урысшәалеи, англыз бызшәалеи "Цандрыԥшь" ҳәа авокзал аҿаԥхьа аҩыра акнаҳареи, аҵакыра аиҿкаареи азԥхьагәаҭаны иҳамоуп.

"Миллионла ахарџь зыхҭынҵатәу акәны иаанхоит авокзал аҩнуҵҟатәи ауадақәа. Арантәи иҩныган 20 машьына ду агәамсам. Акапиталтә-ремонттә усурақәа рымҩаԥгареи ишахәҭоу еиԥш аиқәыршәареи ракәзар, уигьы хәҭа-хәҭала Гагра араион Ахадареи Аԥсны Аҳәынҭқарра анапхгареи ҳацырхрааны амҩаԥгара ҳгәы иҭоуп", - иҳәеит Бадра Ԥлиа.

Арҭ аиҿкааратә усурақәа авокзал архитектуратә ҿаԥшылара зынӡа ԥырхага анамҭеит, уимоу, баҟак аҳасабала еиқәнархеит.

Цандрыԥшьтәи авокзал аиҭашьақәыргылара ныҳәа дук ирзаҩызахеит аҭыԥантәи ауааԥсыра. Араҟа иҳақәшәаз аӡәырҩы еицҿакны иазгәарҭеит шықәсык аԥхьа аҳабла иахагылаз Бадра Ԥлиа илшаз шырацәоу ауаажәлар рыбзазара аиӷьтәраҿы. Убас дара ирҳәеит рымч зықәхо аусқәа рынагӡараҿы ивагыларц шырҭаху.

© Foto / предоставлено Саидой Жиба
Аҭыԥантәи ауааԥсыра рҳабла аиҳабыра ирывагыланы ирыцхрааларц агәаҳәара рымоуп

 

"Иҳалшо аҿы мап ицәаҳкрангьы ҳаҟам. Есыҽны Гагрантәи дааны, аҳабла злеиҿыскаари, аҭыԥантәи анхацәа сышԥарыцхраари ҳәа дышхәыцуа ҳбеит. Ҳара ҳадагьы, сынтәа иаҳҭааз асасцәагьы игәарҭеит аиҭакрақәа шыҟалаз. Авокзал акәзар, уи акыр шықәса ҳгәы иҵхон. Уажәшьҭа ԥхасҭак ахьыр ҳәа ҳшәаны ҳахӡыӡаауа ҳалагеит", - ҳәа наҵишьит аҭыԥантәи анхаҩы Рафик Галустиан.

Цандрыԥшьтәи авокзал Аԥсны архитектуратә баҟақәа рахь иаҵанакуеит. Иҟоу адыррала, Сталинтәи ампир астиль ала иргылоуп. Ҩ-еихагылак змоу адәыӷбаанҿасырҭа ахархәарахь ианнеи, "Пиленково" ҳәа иахьӡын, анаҩс 1949 шықәсазы иԥсахын аҳабла иахьӡхаз "Гантиади" ала. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь авокзали аҳаблеи Цандрыԥшь ҳәа иҟалеит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

73

Акаҳуеи аҳаҵлеи: аилазаара "Ашацкыра апоетцәа" шеиҿкаахаз

2
Алитературатә еилазаара "Ашацкыра апоетцәа" арҿиара знапы алаку аҿар еиднакылоит. Уи аиҿкаараҿы акаҳуа рольс инанагӡаз, насгьы аҳаҵла зеиҭаҳатәхаз дазааҭгылоит ажурналист Аинар Ҷыҭанаа.

Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik

Дуӡӡак аҟынтәи ҳаауеит

Ҭагалантәи амш ԥхақәа руак азы ҩыџьа апоетцәа – Дырмит Габалиеи Абзагә Аҟалӷьбеи, аҽнышьыбжьон, амшын аԥшаҳәаҿы каҳуажәра ишаҿыз снарыхҭыгәлеит.

Мышқәак рышьҭахь ажурналист Девид Гобечиа дҳацны, мрагыларахь ҳхы рханы амҩа ҳанылахьан. Ҳарҭ ҳахҩык иҳацын "ҳҵәаӷәамҭақәа", Девид – "ифото-видео-блаҭыхга".

Крааҵуан жәеинраалақәак ҳармыԥхьеижьҭеи – абас иҟан ҳныҟәара аҿыҵга. Зегь раԥхьа уи ахшыҩзцара ихаҿы иааит Дырмит, иара убасҟан, аԥшаҳәаҿы акаҳуа анаҳжәуаз аамҭазы.

Аҽны ҳаҭааит Басариа ихьӡ зху Очамчыратәи ашкол-интернат. Уи аамҭазы "коронавирус" ҳцәагьы ҳацәагьы макьана иаламшәацызт аҟнытә ҳрыдыркылеит ҳаргәыдыҳәҳәаланы. Имаацызт адистанциа-мистанциақәа "рмодагьы".

Апоетцәа рҭеиҭыԥш ашколхәыҷқәа рхаҿы ишааиуа ҳашьашәалон ҳәа сгәы иаанагом, аха а-Пушкинхареи а-Шьынқәбахареи аҽны ҳаргьы хықәкыс иҳамаӡамызт. Сааҭк аҟара иргәарԥханы иӡырҩуан аҵаҩцәагьы. Рнапеинҟьабжь еиҳа-еиҳа иӷәӷәахо ианалага – иазҳархеит. Избанзар зны-зынла уи агәыԥҵәарагьы иадыргоуп.

Ԥыҭк ҳагәқәа (анаҩс ҳлымҳақәагьы) анҳарда, аԥшәмацәа адиреқтор иуадаҟны пату ҳақәырҵар рҭаххеит. Ашкол уанҭо ари ауадахь анагарақәа бзиарак иазҳәам, џьаракы аҩнагалара-аҩныгараҿы уаныцхырааҩу алаҳамҵозар. Аха уажәазы сасра ҳуеит, ҳзыцәшәо егьыҟам.

Дук мырҵыкәа ашкол анапхгареи арҵаҩцәеи иҭабуп ҳәа нараҳәаны, аԥсуа шәақәа ҳәо, мамзаргьы ирӷызуа, ҳазлааз ала ашьшьыҳәа ҳанҿынаҳхеит. Ҳаԥхьаҟа Аҟәанӡа ишьҭоу амҩа хароуп, арҿиара мҩа акәзар – нҵәара ақәӡам.

– Ҳзусҭцәоу жәдыруама? – ҳәа ҿааиҭит Дырмит, Очамчыра ҳаналсуаз аамҭазы.

– Ыы? – ҳҳәеит ҳаргьы, иҵаашьа џьашьаны.

– "Ашацкыра апоетцәа" ҳауп.

Арҿиаратә шәырҵла

Ари машәыршақә иҳәаз ажәақәамызт, анаҩстәи ҳныҟәарахьгьы "Ашацкыра апоетцәа" раҳасабала амҩа ҳақәлеит. Жьҭаарамза 24 рзы ҳара ҳаҭааит Ҷыҷыкәа Хьиба ихьӡ зху Баслахәтәи абжьаратә школ.

Аԥсуаа рҳәашьа, сара истәуп ҳәа акәым изысҳәо, аха ари ашкол аҵас бзиақәеи аҳаҭыри змоу ҵараиурҭоуп. Аԥсуа шәҟәыҩҩцәеи апоетцәеи ирызку, ашкол ашҭа ҭбааҭыцә ҭзырҭәаауа абаҳча мацара абанӡанеиуеи. Дара рнапала еиҭарҳаз аҵлақәа еиламҩашьарц азы досу анҩыларақәа рымоуп. Аԥсуара иазку ауадаҿы еизгоуп ибеиаӡоу аҭоурыхтә материал.

Акыр жәашықәса раԥхьа ари ашкол аҟны ашәҟәыҩҩцәеи ашколхәыҷқәеи рыбжьара асалам шәыҟәқәа реимдара хацыркын. Уи аҵас бзиа еиқәырханы иаагоуп иахьанӡагьы, асалам шәҟәқәа зегьы еиҷаҳарыла иҵәахуп хыхь зызбахә ҳәаз ауадаҿы.

Ашацкыра апоетцәагьы ари абаҳча ссир аҟны ҳахьӡ зҳәо ҵлак ыҟазарц ҳҭаххан, аҳаҵла ааганы еиҭаҳҳаит. Хәыҷык-хәыҷык баҳала аус анаҳуы, ҳаиасит ажәеинраалақәа рыԥхьарахьгьы.

© Foto / предоставлено Аинаром Читанаа
Ашацкыра апоетцәа аҳаҵла еиҭарҳаит Баслахәтәи абжьаратә школ ашҭаҟны

Анаҩстәи ахҭысқәа еиҭаҳәаратә формала иаасырԥшуеит, аԥхьаҩ ажәа дасмыршьразы.

Иҭәы-иԥха имҩаҧысыз ари аиԥылара ашьҭахь ашацкыраа анаҩстәи ҳаиқәшәара шықәсыбжак еиҳаны иахырԥатәхеит. Уи зыхҟьаз аҭагылазаашьақәа рацәоуп.

Инҵәеит 2019-тәи ашықәс. 2020-тәи алагамҭа акәзар аибабарақәеи аиқәшәарақәеи рзин ааҳамнахын, "zoom" ала авидео еимадара мацара ҳҽалаҳагӡар акәхеит. Ари аамҭа иалагӡаны ҳаилазаара иацлеит: Алмас Шьалашьаа, Шьазина Бганԥҳа, Ҳаџьараҭ Џьыкьырба, Адгәыр Амԥар.

Акарантин ашьҭахь

Ачымазара иадҳәалаз агәыҭҟьарақәа маҷк ианеихсыӷь, ԥхынгәымза 23 аҽны, Дырмит Гәлиа илитературатә-мемориалтә музеи аҟны ицәыргахеит алитературатә еилазаара "Ашацкыра апоетцәа". Уи алахәылацәа досу ҳҩымҭақәа акы-ҩба ҳрыԥхьеит, иара убас инеимда-ааимдо ҳаԥхьеит "Ашацкыра апоетцәа Рҭоуба".

Аҭӡаҿы икыдын асахьаҭыхҩы Баҭал Џьапуа ҳаилазаара иазирхиаз адыргаҷагьы.

Апоет, ажурнал "Алашара" аредактор хада Анатоли Лагәлаа, аилазаара ҿыц иазкны игәаанагара ҳәо, иазгәеиҭеит:

"Аамҭа аҿахәы шаҟа иҳазҳәо, шаҟа аҵакы ҳзеилкаауа – уброуп ҳпоезиагьы аԥсы ахьҭало. Иагьа ирԥшӡаны иуҩыргьы, агәы аҵамзар, агәаӷь амамзар, аԥсуара ыҟамзар – уи алҩа иаҩызоуп. Избанзар, иахьа узыԥхьо алитература убри аҟара ирацәоуп, уи иалкааны ахатә бжьы ацәыргара мариаӡам. Аха абаҩхатәра змоу уи амаҵ иуроуп. Даара узызхьаауа, угәы иаҭаху зегьы аанужьыр ауп, иулоу наугӡарц азы, имца хааны уаблырц азы. Изгәаԥхо ҟалоит, изгәамԥхогьы ҟалоит, аха сара исҭахыз сҳәеит, са сыдагьы аӡәгьы изҳәомызт ҳәа агәаанагара ануоулак – убасҟан ауп ажәеинраала аныуҩыз".

Адгәыр Амԥар аҭоубаҭара адырхаҽны ҳаилазаара даналҵ, Гәлиа иҩны-амузеи аҟны Даур Наҷҟьебиа иҳаиҳәаз ажәақәа атыхҳәа иааҳгәалашәеит. Ашәҟәыҩҩы ҳгәыԥ алахәылацәа зегьы шнымхо, мышкы зны аӡәы ишынижьуа ҳгәы ҳҽаниҵахьан, аха уи амш ас лассы иаауеит ҳәа ҳгәы иаанагомызт.

Ааигәазы акы-ҩба усмҩаԥгатә азԥхьагәаҭаны иҳамоуп. Аԥсуа политикцәа ражәақәа рыла иуҳәозар "иҟаҵатәу рацәоуп", аха урҭ зегьы раԥхьа игылоуп арҿиара.

Алитературатә еилазаара "Ашацкыра апоетцәа" адаҟьақәа феисбуки инстаграми рҟны иаԥҵоуп. Уаҟа агәыԥ алахәылацәа рырҿиамҭа ҿыцқәеи аилазаара аԥсҭазаашьа атәы зҳәо ажәабжьқәеи лассы-лассы ишәыдаагалалоит.

2

Адлеиба Отаԥтәи аҳаԥы сынтәа иаҭаауа рхыԥхьаӡаразы: еиӷьхап ҳәа ҳақәгәыӷуеит

3
Аԥсныҟа ԥсшьара иаауа атуристцәа сынтәатәи аԥхынразы шаҟаҩы рыдыркылахьоу атәы арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы дазааҭгылеит Очамчыра араион Отаԥ ақыҭа иҟоу Абрыскьыл иҳаԥы аиҳабы Асҭамыр Адлеиба.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Адлеиба Абрыскьыл иҳаԥы сынтәа аԥхын аусура иазкны

Нанҳәа 1 азы Аԥсни Урыстәылеи рҳәынҭқарратә ҳәаа аадыртит. Уи аԥхьа аҩ-тәылак руааԥсыра аҳәаа рахысразы аԥкрақәа алагалан акоронавирус ҿкы иахҟьаны.

"Аҳәаа аартра абарҭ аҵыхәтәантәи ахымш иаҳныԥшуа иалагеит, уаанӡа аӡәгьы дҳамамазыт. Амза 11 инаркны 55 ҩык ҳҭаахьеит (атуристцәа-аред.), еиҿкааны агәыԥқәа ракәӡам, ахатәы машьына хәыҷқәа рыла иаауа роуп. Уи уажәы Аԥсныҟа иҭалаз атуристцәа ҳара ҳахь иаразнак иаауам, Аԥсны егьырҭ аҭыԥқәа анддырбалак ашьҭахьшәа ауп ҳара ҳахь ианаарго. Ҳаиӷьхап ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - иҳәеит Адлеиба.

Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3