Иара аԥсҭазаара агәра игон, ма ииҳәарыз Таиф Аџьба иахьа дҳалагылазар

142
(ирҿыцуп 13:35 11.03.2020)
Ҳааигәара дыҟазҭгьы сынтәа 81 шықәса ихыҵуан Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра аамҭазы хабарда ибжьаӡыз апоет Таиф Аџьба. Ааԥын ааира агәы аԥхарра ишазнарҳаугьы, ааԥын раԥхьатәи ахәҭа иалиааз апоет илахьынҵа алахьеиқәра ааҳацнарсуеит.

Схәыцуеит еснагь, ииҳәарыз Таиф Аџьба иахьа дҳалагылазар? Аибашьра ҟалаанӡа Аԥсны ахьыԥшымра зыԥхыӡ иалаз апоет, ҳазҭагыло аамҭа агәахәа инамҭарызшәа сыҟоуп. Дызҿызаалакгьы иаԥсуара иҟазшьа ианыԥшуан "сара саԥсуара сзахымԥеит, уи сахыԥартә илаҟәымхеит" зҳәоз апоет. Хымԥада иахьатәи аамҭа дшахьымӡаз еиҳа иҳақзар ҟалап, иара дзызхәыцуази, ҳазлагыло аполитикатә ҟыбаӡыбеи еиҿыбааны ҳахәаԥшуазар.

© Foto / из личного архива семьи Аджба

Апоет Таиф Аџьба аҵыхәтәантәи иажәеинраалақәа иҩит 1992 шықәсазы нанҳәамза 1-5 рыбжьара. Абар апоет дзызхәыцуаз аибашьра алагамҭазы:

"Сара аԥсҭазаара агәра згон,

Иҵегь еиӷьхашашәа збон,

Ашәа сҳәон, исҳәон, исҳәон,

Агәы шьҭысхырц исырҽхәон…"

Иахьанӡагьы злахьынҵа еилкаам апоет, илирикатә жәеинраалақәа реиԥш, ҳлитература иазынижьит аиҭагамҭа ҟаимаҭқәа. Аурыс классика акыр иазҿлымҳаз апоет, аԥсшәахь еиҭеигон еиҳа игәы иақәшәоз Александр Пушкин, Михаил Светлов, Михаил Лермонтов, Николаи Некрасов, Римма Казакова, Белла Ахмадулина уҳәа илыԥшаахыз ражәеинраалақәа. Апоезиа захьӡу ианеиҭоуго ибжьаӡыз ауп шырҳәогьы, аӡәырҩы ишазгәарҭахьо еиԥш, аурыс классика аԥсшәахь ҟаимаҭла еиҭоугар ауеит. Уи шьақәнарӷәӷәоит Таиф иеиҭагамҭақәа уанрыԥхьо. Абар, еицырдыруа Лермонтов иажәеинраала "Воздушный корабль" (Аԥраӷба) апоет ԥсышәала иширцәажәаз:

Амшын еиужь ду ацәқәырҧараҿ,

Аеҵә анкыдло жәҩангәы,

Ӷбак неиуеит убысҟан ахала,

Аҧрақәа еиҵых иццакны.

Иҵысуам амызгәыҭ иахагылоу,

Шьҭыбжьыкгьы мыргакәа иласуеит.

Ихьшәашәаӡа аҭыџь бзарбзанқәа

Ахышәқәа рыҽкылак иҧшуеит.

Акыр иқәҿиароуп ҳҳәар ауеит аԥсшәахь ишиаигаз Светлов и-Гренада.

О, сқәацә хәыҷ ааныжьны,

Уахь сцоит еибашьра,

Адгьылқәа рзысшарц

Нхаҩыжәлар убра.

Шәынсыжьуеит, нас, сашьцәа!

Шәымшәан сара сзы!

Гренада, Гренада,

Гренада сыԥсы".

Араҟа иубоит автор иритм иҽҭагӡаны, ажәеинраала иаҵо ипатриоттәу ахәыцрақәа реиқәырхара иҽшазишәо аиҭагаҩ.

Таиф иеиҭагамҭақәа рҿы иуԥылоит Аԥсны иаахьаз, аԥсуаа здыруаз аурыс шәҟәыҩҩцәа ражәеинраалақәа. Абар апоет шьахә Римма Казакова Аԥсны Жәлар рпоет Мушьни Лашәриа ихьӡнылҩылаз ԥсышәала ишеиҭагоу:

Кәтол ақыҭа жәытә агәҭа,

Абар Мушьни иҩнаҭа,

Аԥацха аҿаԥхьа астол ду гылоуп.

Шәааи анырҳәа, зегь еицны,

Аԥсуаҵас инеибарԥшны,

Инеишьҭалт еиҳаб-еиҵбыла.

Аурыс поезиа апоет иԥсҭазаараҿ аҭыԥ ду аман, уи ихатәы библиотека ҭәын иреиӷьу аурыс шәҟәыҩҩцәа рҩымҭақәа рыла.

Таиф Аџьба ирҿиара ахырхарҭақәа рацәан, апоезиа, апроза, аиҭагақәа, астатиақәа уҳәа, амуза инаҭоз зегь рҿы иҽԥишәон. Поетк иаҳасабала Таиф акыр дҭышәынтәаланы даныҟала ашьҭахь, иҽазишәо далагеит ажәабжь кьаҿқәа рыҩра. Урҭ ажәабжьқәа еиҳарак лаф ажәабжьқәан. Иахьеиԥш исгәалашәоит аҩны данаҳзаԥхьоз. Иара ишиҳәоз ала, инапы злеикыз ажәабжь кьаҿқәа данхәыҷыз иаҳаз, иибаз ирхылҿиааит. Дара рхыԥхьаӡарагьы рацәам, иааидкыланы ҩажәаҟа жәабжь роуп иҟоу.

"Макьана ҳәагьы уаҩы ихьӡыртәуоу, аха иара Макьана ҳәа иарҳәон. Уи ауаҩ ҳқыҭа даналанагала раԥхьаӡа ҳара ҳаҩныҟа дымҩахыҵит",- абас дналагоит апоет иажәабжь кьаҿ "Макьана" ихәыҷра ашықәсқәа рзы иибахьаз асахьақәа ҭыхуа.

© Foto / из личного архива семьи Аджба

Таиф алафҳәара дазҟазан, убри аҟынтә, иажәабжь кьаҿқәа рҿы илаф еиҳа еиужьны ахархәара амоуп иажәеинраалақәа рҿы аасҭа. "Агыртә" захьӡу иажәабжьгьы, агыруа хартәас дызмаз аԥҳәыс илызкуп: "Сыҷкәын Самажә ирымшраны иршаз дҭаҳәахаа дыцәоуп ҳәа сшыҟаз, ҳашьҭыбыжьқәа иаҳаны дҿыхазаап, ҳагьеидибалазаап схартәажәи сареи, абарҵа дааҵагылан акәыкәыҳәа аҿыҭра далагеит Алҵыкә иахь: -Ара уҩеи ирласӡаны ушзахәо, Парҭен мама дишьуеит абааԥс, дышьҭагәаны лыхәаҽра даҿуп".

Таиф ари ажәабжь данаҳӡаԥхьоз акалашәа игәарԥханы дыччон, ажәабжь иара ишидырҵәҟьоз ашәҟәы ишизанымҵогьы аацәыригон.

Хымԥада, Таиф инапы злакызаалак, зегь реиҳа ихадоу уи ипоезиа ауп. Иҟамзар ҟалон уи иеиҭагақәа, иажәабжьқәа, истатиакәа, аха Таиф Аџьба илымкаа аԥсуа поезиа акыр иӷархарын. Иахьа иара даныҟамгьы еиҳагьы иаҿыгәҳәааны ирыԥхьоит иҩымҭақәа, ила иабозар иааџьеишьаратәы.

Таиф Аџьба иҩымҭақәа реизга актәи атом ҭыҵит

Абар рацәак агым иҭыҵуеит апоет Таиф Аџьба иҩымҭақәа реизга аҩбатәи атом. Ари аҭыжьымҭа еиднакылоит апоет иааиҩхьо зегьы. Ҩ-шәҟәыкны иҟоу аизга иагәылоуп ажәеинраалақәеи апоемақәеи реиԥш, апоет исалам шәҟәқәа, иеиҭагамҭақәа , иара изку астатиақәа уҳәа апоет ихьӡ иадҳәало аҩырақәа зегьы. Таиф Аџьба ирҿиараҿы иуԥылоит ауаажәларратә, афилософиатә лирика, аха ихадоу цәаҳәаны иалсуеит абзиабаратә лирика. Иаџьал ааидгылан дшыҟазгьы, аҵыхәанӡа ихылҵыз цәаҳәақәоуп:

Са срыхӡыӡоит шәҭы быбышқәак,

Аеҵә- хьыбла ҭыџьџьақәак,

Шәыта знымгьы ԥҳәызба ҵәрышкәак,

Ҵарақәакгьы-ԥшӡаӡақәак…

Арҭ ацәаҳәақәа рнаҩсан, апоет инапы злакыз "Бзиала иаҳзырша!..." захьӡу аибашьра аамҭазы иҩуаз имшынҵқәа заҵәык роуп. Апоет уаҳа апоезиа ахьысразы алшара имоуит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

142

COVID-19 злаз даҽа пациенткак лыԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы

14
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15006-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14025-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 226-ҩык.

АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 176-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 22-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лаҵара 14 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса рзы ииз акоронавирус злаз апациентка.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 51-ҩык, урҭ рахьтә 41-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.

Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 31-ҩык апациентцәа, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык. Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ԥшьҩык апациентцәа.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

14
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау

Едуард Быҭәба Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа даҭааны аусушьа гәеиҭеит

8
(ирҿыцуп 19:59 15.05.2021)
Едуард Быҭәба Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрс дҟаҵан аҩаша лаҵара 11 рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада иусԥҟа инақәыршәаны.

АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хада даҭааит ахәаша лаҵара 14 рзы ҳәа аҳәоит Аԥсуа телехәаԥшра адырраҭара.

Иара игәеиҭеит ахәышәтәырҭа ашҭаҿы игылоу акоронавирус азы анализқәа ахьрыдыркыло аҭыԥ, адкыларҭа, апалатақәа. Ахәышәтәырҭа аусзуҩцәа аминистр изеиҭарҳәеит акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа, убарҭ рхыԥхьаӡараҿы COVID-19 адиагноз ззықәыргылоу зцәазтәым аҳәсагьы, рыхәышәтәра шеиҿкаау.

Быҭәба иара убас игәеиҭеит аҵәыҵәри анашьҭразы еиқәыршәоу астанциа, уантәи ауп аковид-госпиталь апалатақәа рахь аҵәыҵәри зланеиуа. Игәеиҭеит аҳауеиҭарсра асистема шыҟам, уи азҵаара шыӡбатәугьы азгәеиҭеит.

Иҷыдоу ахыхьчага маҭәа ишәҵаны аминистр "азона ҟаԥшь" ахь днеит, хаҭала апациентцәа рҭагылазаашьа ибарц, драцәажәарц азы. Иара дразҵаауан иаҭаху зегьы рымоу ирымаму, иаарласны ргәабзиара шьақәгыларц рзеиӷьеишьеит.

"Анцәа иҳәааит иаарласны шәгәы бзиахо, уи ауп зегь реиҳа ихадоу. Шәҭаацәа рахь ԥшӡала шәхынҳәааит. Ҳара, ҳколлегацәа, аҳақьымцәа, ҳашәзыӡырҩлоит, ишәҭаху аҿы ҳшәывагылоит", - иҳәеит аминистр.

Аԥсуа телехәаԥшра анҵамҭаҿы иара убас иарбоуп Едуард Быҭәба амедицинатә усзуҩцәа рџьабаазы иҭабуп ҳәа шреиҳәаз, агоспитальгьы лассы-лассы даҭаалоит ҳәа ажәа шриҭаз, аҳақьымцәеи ахәышәтәырҭа анапхгареи иареи аусутә еиԥыларақәа мҩаԥаагалоит ҳәа шиҳәаз.

Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Ҳаџьараҭ Шамба лаҵара 14 рзы иҟаиҵаз адыррала, аковид-госпиталь аҿы ишьҭоуп акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа 38-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Иара убас ара ареабилитациа иахысуеит COVID-19 иаиааихьоу 11-ҩык апациентцәа.

Аԥсуа телехәаԥшра аматериал аҿы иара убас иазгәаҭоуп агәабзиарахьчара аминистр атәыла амедусҳәарҭақәа зегьы дырҭааны рҭагылазаашьа гәеиҭарц игәы ишҭоу.

Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада иусԥҟа инақәыршәаны Едуард Быҭәба Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрс дҟаҵан аҩаша лаҵара 11 рзы. Иара диԥсахит зхатәгәаԥахарала змаҵура аанзыжьыз Ҭамаз Ҵахнакьиа.

8
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау