"Аиҭар" аҿы адисциплина еилазгоз ҷыдала ашьклаԥшра рыҭахоит

13
(ирҿыцуп 09:26 18.06.2020)
Акоронавирустә инфекциа иахырҟьаны Аԥсныҟа иҭало атәылауаа ҩымчыбжьатәи акарантин иаҵаркхоит. Лаҵара алагамҭаз Аԥсныҟа ахынҳәра иалагеит Урыстәылатәи аҵараиурҭақәа рҿы аҵара зҵо акурсантцәа.

АҞӘА, рашәара 17 – Sputnik. Аԥсны атәылахьчара аминистр Владимир Ануеи иара ихаҭыԥуаҩ Нодар Аҩӡбеи Аҟәатәи асасааирҭа "Аиҭар" аҿы акарантин иахысуаз акурсантцәа ирԥылеит. Аиԥылара иалахәын астудентцәа рҭаацәа ҳәа аанацҳауеит ателеканал "Абаза-ТВ".

Аминистр акритика азиуит курсантцәак рхымҩаԥгашьа. Ануа иазгәеиҭеит аррамаҵзурауаа рзы асеиԥш ахымҩаԥгашьа ҟалашьа змоу акакәым ҳәа.

Адисциплина еилазгаз зегьы ашьклаԥшра ҷыда рыҭахоит, ԥхьаҟагьы еилагарак рыдбалахар изҭоу аҵараиурҭақәа ирҭырцар алшоит уаҳа уа рышьақәыргылара алымшо ҳәа иҳәеит Владимир Ануа.

"Ҳаҭыр зқәу аҭаацәа, арҭ уаҵәтәи ҳԥеиԥш ҳәа ҳазхәаԥшуа роуп. Асасааирҭаҿы аҩнымаҭәа ԥыҽҽуп, агәам кажьуп", - ҳәа иҳәеит Нодар Аҩӡбагьы.

Иара иазгәеиҭеит аҭаацәа ирызнаргоз афатә-ажәтә КамАЗқәа рыла идәылган икарыжьуан ҳәа.

Аиԥылара иалахәыз аминистрра апресс-маҵзура аиҳабы Роланд Џьоџьуа акурсантцәа идирдырит аҳәаа шаартхалак ԥхынгәы 10 рзы рҵараиурҭақәа рахь ихынҳәыр шакәу.

Уаанӡа Акоординациатә штаб аилатәараан аԥыза-министр Александр Анқәаб "Аиҭар" адисциплина аилагара ачымазцәа рхыԥхьаӡара иацнаҵеит ҳәа.

Иахьазы Аԥсны акоронавирус рыдырбалахьеит 38-ҩык. Аӡәы лыԥсҭазаара далҵит. "Аиҭар" ҩыџьа акурсантцәа нхоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

13
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау (799)
Владислав Габния

Габниа: агәыдкылареи анапеимдареи убаӡом, ауаа рхы рыхьчо иалагеит

3
(ирҿыцуп 16:36 25.10.2020)
Аҟәа араион Баслаҭа ақыҭа ахада Владислав Габниа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит анхацәа аԥкрақәа ишрықәныҟәо атәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габниа ацәгьеи абзиеи рзы аҿкы чымазара аамҭазы

"Аԥкрақәа шалагалазҵәҟьа адәқьанқәа рҿы аус зуа адырра раҳҭеит, ауаа еилагылартә еиԥш аҭагылзаашьа аԥырымҵарц. Ачарақәа руразы акәзар, амилициа араионтә ҟәша аҟынтә иааны ҳгәы ҳҽанырҵеит, ҳаргьы ауааԥсыра ирылаҳҳәеит, иааиргьы азин ылырхырцаз, ихыргартә еиԥш ирабжьаҳгоит. Анхацәагьы ирықәныҟоит аԥкрақәа, ачымазара иаҳа иацәшәоит, ауаа ак рыхьыр ҳәа иазхәыцуеит. Ацәгьара акәзар, ауаа заа аԥсы анышә дарҭоит, абжьааԥны еиԥш еилагылаӡом. Атәарақәагьы ирҟәаҵит ҳәа иазгәасҭарц сылшоит. Инеит, иаадышшылан ицоит. Агәыдкылареи анапеимдареи убаӡом, ауаа рхы рыхьчо иалагеит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габниа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

3
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау (799)
Ӡыдаҟәара

"Мышцәгьамзар аӡы зҭамло": Ӡыдаҟәара амаӡақәа

24
(ирҿыцуп 12:36 25.10.2020)
Отҳара ақыҭа иагәылсуа Ӡыдаҟәара иадҳәалоу ажәабжьқәа дырзааҭгылоит Sputnik аколумнист, афольклорист Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуа, Sputnik

Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.

Аӡиасқәа
© Sputnik / Томас Тхайцук

"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Ажьиба.

Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.

"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.

Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.

"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз  мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Ажьиба.

Ӡыдаҟәара иху ацҳа
© Фото : Есма Ҭодуа
Ӡыдаҟәара иху ацҳа

Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.

Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?

 

24