Sputnik амчыбжь: акоронавирус, Пицунда аилаҩеиласра, иҷыдоу арыцхә

33
Аԥсны ари амчыбжь акоронавирустә инфекциа ахҭыс ҿыцқәа, Пицундатәи аилаҩеиласрақәа, Риҵатәи арыцҳара, агәалашәаратә рыцхә уҳәа рыла ибеиан.

Иаҳхысыз амчыбжь азы иҟалеит 50 коронавирус хҭыс ҿыц, аԥснытәи рколлегацәа ирыцхрааразы москвантәи аҳақьымцәа ааит, Пицунда акурорт ахада ҿыц дарҭеит, Риҵа арыцҳара ҟалеит.

Акоронавирус хҭыс ҿыцқәа

Аԥсны акоронавирус змоу рхыԥхьаӡара рацәахеит. Абри амчыбжь иалагӡаны 55-ҩык аҿкы шрымоу аарԥшуп. Авирус амазааразы рхы гәарҭеит 655-ҩык. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа апациентцәа ҩыџьеи урыстәылатәи туристки ахәышәтәразы Урыстәылаҟа иргеит.

Ари амчыбжь азы Гәдоуҭатәи агоспиталь иаҭааит урыстәылатәи аҟазауаа. Дара апациентцәа рыдкылареи рыхәышәтәра асхемеи ахәшьара ҳарак арҭеит.

Москватәи амедицинатә университет атерапиеи апрофессионалтә чымазарақәеи ркафедра апрофессор Елена Попова "агәахәара ҳнаҭеит ацқьара, аиҿкаашьа. Иҟоу апроблемақәа реиҳарак аекономикатә ҟазшьоуп ирымоу. Ачымазцәа апалата цқьақәа рҿы ишьҭоуп. Иахәҭоу ахархәагақәа ыҟоуп. Иҟоуп ахыхьчага маҭәахәқәа, антисептикқәа" лҳәеит.

Убри аан Попова Sputnik аинтервиу аҭо иазгәалҭеит ишазымхо ареспиратортә аппаратқәа, аҵәыҵәри аконцентраторқәа.

"Акурорт Пицунда" ахада ҿыц

Ииасыз амчыбжь азы "Акурорт Пицунда" ахада ҿыцс нанҳәа 7 рзы даҭан Фрикан Гәынба. Аколлектив ахәҭак уи амаҵура иаҭара иаҿагылеит.

Аԥсуа телехәаԥшра арепортаж аҿы ишаҳәо ала, аҭагылазаашьа згәамԥхаз акурорт аусзуҩцәа рыхәҭак административтә хыбра аҿаԥхьа еизеит. Аиҳарак дара иргәамԥхаз анаплакы уаанӡатәи ахада Нодар Шьаҟрыл дыҟамкәа ари аус ахьеиҿыркааз ауп. Шьаҟрыл дидгыло дықәгылеит уаанӡатәи атуризм азы аминистр Авҭандил Гарцкьиа. Иара иҳәеит Шьаҟрыл инапхгарала акурорт аекономикатәи афинанстәи рбагақәа акыр ишеиӷьхаз уаанӡа аасҭа.

Нанҳәа 10 рзы абри азҵаара иалацәажәеит аветерантә уаажәларратә еиҿкаара "Аруаа" алахәылацәа. Даргьы Шьаҟрыл иамхра иаҿагылеит.

"Иазгәаҳҭар ҳҭахуп аекономикатә ҭагылазаашьа уадаҩ аан "Акурорт Пицунда" иамоу ақәҿиарақәа мбашьа шрымам. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аҳәынҭқарра иалагалаз аԥара уаанӡа аасҭа акыр иеиҳан", - ҳәа азгәаҭоуп "Аруаа" рҳәамҭаҿы.

Иара убасгьы аҳәамҭаҿ иазгәаҭан Пицунда ишымҩаԥгаз ауаа иаҳтәу иаҳтәым ҳәа реиҟәшара, убри аан апрофессионалтә ҟазшьақәа азхьаԥшра шрыҭамыз.

Ахада ҿыц Sputnik нанҳәа 10 рзы аинтервиу анеиҭоз иҳәеит иусура ҭыԥ аҿы дшыҟоу, инапынҵақәа рынагӡара уаҩ дшаԥырхагам.

Фрикан Гәынба напхгаҩык иаҳасаб ала иаԥхьаҟатәи ипланқәа дрылацәажәеит.

"Имҩаԥысуа аремонттә усурақәа ԥхьаҟагьы ирыцҵахоит. Иҳалшо ҟаҳҵалоит акурорт ахашәала аанашьҭуа аҟаҵаразы", - иҳәеит иара.

Пицунда ауааԥсыреи ақалақь ахадареи реиқәшәара мҩаԥган нанҳәа 10 рзы. Аизара иалахәын 70-ҩык рҟынӡа. Пицунда ауааԥсыреи ақалақь ахадареи реиқәшәараан "Акурорт Пицунда" ахада ҿыц Фрикан Гәынба ихаҭыԥуаҩыс Ҭемыр Ҭарба икандидатура ықәыргылазарц аӡбара рыдыркылеит еизаз ауаажәлар.

Нанҳәа 15 рзы "Нужная газета" аинтервиу аҭо, Нодар Шьаҟрыл аҳәамҭа ҟаиҵеит иамхразы аӡбара дшадымгыло, Апарламенти аӡбарҭеи рҿы аиҭахәаԥшра мҩаԥгахап ҳәа дышгәыӷуа. Шьаҟрыл иазгәеиҭеит ахада ҿыц Фрикан Гәынба иара дыҟамкәа дышнаргаз.

Атуризм азы аминистрра апресс-маҵзура иазгәанаҭеит Фрикан Гәынба икандидатура еиҭахәаԥшраны ишыҟам, уи азы аминистр изинмчқәа рҳәаа иҭагӡаны аӡбара шидикылаз.

Риҵа арыцҳара ҟалеит

1998 шықәса рзы ииз арԥыси аԥҳәызбеи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа иааит Санкт-Петербургнтә. Аквадроцикл қьырала иргеит. Атуристцәа зықәтәаз аквадроцикл Риҵаҟа узгоз амҩа иаҿҟьеит нанҳәа 11 рзы.

Аҷкәын ибыргәым аахақәа иоуит, аквадроцикл Бзыԥ аҟәараҿы ирбеит. Аӡӷаб амҩатә машәыр ашьҭахь дыӡит.

Аԥшаарақәа ирылагеит. Аԥшаарақәа ирылахәын Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа рымцарцәара-еиқәырхаратә бригадақәеи, Аҳәынҭқарратә инспекциа аӡхәыҵалаҩцәеи, аволонтиорцәеи.

Ԥшьымш ааҵуаны аӡӷаб лыԥсыбаҩ ԥшаан амашәыр ахьыҟалаз аҭыԥ аҟынтәи лбааҟа шә-метрак инахыганы, ацаҟьа аҵаҟа, ԥшьметрак аҵаулараҟны.

Агәалашәара амш

Нанҳәа 14 рзы Аԥсны иазгәарҭеит 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра алагеижьҭеи 28 шықәса аҵра.

Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа заԥхьа дгылаз атәыла анапхгара Аҟәа ақалақь Ахьӡ-аԥша амемориали Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба имемориали рҿи ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.

Иара убасгьы абри амш аҽны имҩаԥысит Ахьӡ-аԥша Амемориал аҟынтәи раԥхьатәи аиҿагылара ахьыҟалаз Ацҳа ҟаԥшь аҟынӡа. Уа акциа алахәылацәа ацәашьқәа адыркит.

Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа абри амш азы Аԥсныҟа иааны хатәгәаԥхарала еибашьуаз Нхыҵкавказтәи ҳашьцәа дырԥылеит.

Иара иазгәеиҭеит Аԥсны ахақәиҭреи ахьыԥшымреи рзы рлагала ахә ашьара шыуадаҩу.

Хатәгәаԥхарала еибашьуаз Темур Шорданов Ҟабарда-Балкариатәи аибашьцәа рыхьӡала ашәҟәы "Ачерқьес диаспора" атәыла ахада ҳамҭас ииҭеит.

33

Агәалашәареи афырхаҵареи рныҳәа: Аиааира амш Аԥсны

4
(ирҿыцуп 22:28 30.09.2020)
Аԥсны Аиааиреи Ахьыԥшымреи рымш азгәарҭоит цәыббра 30 рзы. Абри аҽны 1993 шықәсазы Аԥсны ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа рҟынтә ахы иақәиҭтәын.

1993 шықәса, цәыббра 30 рзы ихыркәшахеит Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра. Аԥсуа еибашьцәа ҳбираҟ шьҭырхит Егры аӡиас ала ицо Аԥсны аҳәааҿы.

Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿын.

Традициала, 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьраҿы Аиааира Амш азы Аҟәа, Ахьӡ-аԥша апарк аҿы ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит, ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Атәыла аиҳабыра, аветеранцәа, хатәгәаԥхарала еибашьуаз.

Иара убас имҩаԥган Аԥсны Аиааиреи Ахьыԥшымреи рымшныҳәа иазку акциа "Афырхацәа рымҩала". Акциа ҩымш имҩаԥысуан, цәыббра 29 рзы Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿ иалагеит, цәыббра 30 рзы Егры инаӡеит.

Аныҳәа хыркәшан Амҳаџьыраа рыԥшаҳәаҿы аԥсуа естрада ашәаҳәаҩцәеи арҿиаратә коллективқәеи рконцерт ала.

 

4
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьраҿы иҭахаз афырхацәа ргәаладыршәарц Ахьӡ-аԥша абаҳчахь иааит аибашьра аветеранцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа, еиуеиԥшым аусбарҭақәа русзуҩцәа, Аҟәа ауааԥсыра. Ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Апарламент ахантәаҩы Валери Кәарҷиа, Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин, аминистррақәеи аҳәынҭқарратә еилакқәеи рнапхгаҩцәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иуаажәлар Аиааиреи ахьыԥшымреи рымш рыдиныҳәалеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аахыҵ Уаԥстәылеи, Xечентәылеи, Ҟабарда-Баокариеи, Адыгатәылеи, Урыстәыла егьырҭ арегионқәеи уҳәа рҟынтә 1992 шықәсазы хатәгәаԥхарала Аԥсны ахьчаразы игылаз аибашьцәа ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿзаргьы ақалақь аҟны аныҳәатә гәалаҟазаара рыман аҿар.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҟәа, Амҳаџьырцәа рыԥшаҳәаҿы имҩаԥган арҿиаратә коллективқәеи аестрада шәаҳәаҩцәеи злахәыз аныҳәатә концерт.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аконцерт аҟны инарыгӡон аибашьра иалиааз ашәақәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ахәыҷтәы ансамбль акәашацәа аҳәынҭқарра абираҟ кны икәашон.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аныҳәа иалахәын Атәыла ахада Аслан Бжьаниа, Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба, Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсуа жәлар рҭоурых аҿы 1993 шықәса, цәыббра 30 – реиҳа ихадараӡоу арыцхәқәа иреиуоуп.

Аиааира амш ҳабла ҭраа ҳаззыԥшыз аамҭан: аветеран Руфбеи Гәымба иеибашьратә мҩа

65
(ирҿыцуп 21:12 30.09.2020)
Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи иеибашьратә мҩеи, игәалашәарақәеи лзеиҭеиҳәеит иашьа иԥҳа Наала Гәымԥҳа.

27 шықәса раҧхьа ҳаззыҧшымыз арыцҳара ҳаниеит аҧсуа жәлар: иҧшьоу ҳаҧсадгьыл бџьаршьҭыхла иақәлеит ҳҭоурых адунеи ианызхырц зҭахыз аӷацәа. Урҭ рышьҭа иахьа уажәраанӡа ихьааны, илаӷырӡышны ҳҭоурыхтә даҟьақәа ирнылеит. Уи имӷьаӡо хәроуп, имбаӡо лаӷырӡуп.

"Аӡәы сибандаз, сиаҳандаз ҳәа акәӡамызт абџьар зыскыз", - ҳәа ҳаиҿцәажәара хациркуеит Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи.

Гәымба Руфбеи Ражден-иҧа диит Гәдоуҭа араион Лыхны ақыҭан. Аибашьра актәи амшқәа инадыркны, егьырҭ иҩызцәа аибашьцәа реиҧш, аҵыхәтәанынӡа деибашьуан, аҧсреи абзареи дрыбжьагылан. Руфбеи аибашьра алацәажәара бзиа ибаӡом, ихазы акы аиҭаҳәара иҭахӡам, ихы ӡыригом. Аха усгьы гәалашәарақәак ҳзеиҭеиҳәеит.

"Аибашьра ианалагаз амш аҽны аҩны сыҟан, ҭынч ақыҭанхамҩатә усқәа сырҿын. Ус быжьқәак слымҳа иааҭасит, ицо-иаауа амашьынақәа рыбжьы цәгьахеит. Ахацәа зегьы ҳҽеидаҳкылеит иҟалаз арыцҳара атәы анеилаҳкаа. Абџьар ҳәа акгьы ҳамамызт, иҟаҳҵахуаз, иҳаулак ҳҽеиқәыршәаны ҳдәықәлеит. Абџьар змамыз Афон ҳааныркылеит. Сышьҭахьҟа иаанхеит сан, саб, сыҧшәма ҧҳәыс асаби дыкны. Сашьа еиҵыбгьы дгылт еибашьра, аха еиҳабык иаҳасабала иабжьызгеит, зеиҧш ҟамло егьыҟам, аҩны даанхарц. Ҭаацәарак рхала рааныжьра ҟаломызт, уимоу, аҩны иҳаман ахҵәацәа, урҭгьы хьчалатәын, ирхылаҧштәын," - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.

Ҳәарада, аӡәгьы издыруамызт раҧхьаҟа изыниараны иҟаз. Еибашьуан уахи-ҽни, ирацәан ацәыӡқәа, рҩызцәа рываршьаауан. Уи еиҳау арыцҳара арбан, аха еснагь иаарҧшлатәын агәымшәара, агәкажьра зынӡа иҟаломызт.

Гагра аныргоз, Руфбеи дызлаз абаталион резерв ҳасабла уахь идәықәырҵеит. Гагра анҭадырцәы аӷацәа ирцәыргаз атехника рыманы ииасит Ешыраҟа. Еиҳабыс дрыман Гыцба Лаврент. Анаҩс иҵегь иӷәӷәаз аибашьыгатә техника "агаубицақәа" зыхьӡыз рзааргеит. Уи ала ахысшьа рыздыруамызт. Ҩымш-хымш рыла уи атәы рҵеит. Аӡәы имацара имч ақәхартә иҟамызт азы, ҩыџьа-ҩыџьала абри абџьар хкқәа ирыддыргылеит. Сангәылиа Асҭамыри Руфбеи еицын. Имҩаҧысуаз ажәыларақәа зегьы ирылахәын.

© Foto / из архива семьи Гумба
Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи.

"Усҟан Кәтышьха ҳәа иахьашьҭоу аҭыҧ аҟны ҳаҟан. Сара агаубица аҟны абџьар еиҳабыс сыҟан. Асҭамыр зынӡа дқәыҧшын, 21 шықәса ракәын ихыҵуаз. Аха ифырхаҵареи игәымшәареи еснагь иџьасшьон, ахаан шәарак инубааломызт, игәы ӷәӷәан. Ҳабџьар ахьгылаз аӷацәа ирызгәамҭартә еиҧш ҳахылаҧшуан. Лассы-лассы рҭыҧқәа ҧсахны иҳаргылон. Аҭабиақәа ҳжыр акәын, уи даара ицәгьан, махәҿа мацарала ҳашәара иаҳжит. Ешыра аҭабиақәа анаҳажуаз ауха ақәа ӷәӷәаны иауит, аҳәынҵәа ҳалагыланы ҳаибашьуан. Аха уҧсадгьыл алахьынҵа унапы ианану иҟоумҵара иҟоузеи?", - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.

Ешыра ишыҟаз ауп аибашьҩы қәыҧш Сангәылиа Асҭамыр дышҭахаз. Уи хьаа дуны, ахаан ихамышҭуа, Руфбеи игәалашәараҟны иаанхеит.

"Асҭамыр рыцҳа дҭахеит Шроматәи ажәылараан. Уи дызлеиҵбыз ала, еиҳа иахьшәарҭаз сара сцалон, аха уеизгьы, даангыломызт. Данҭахоз ауха аиҿахысрақәа рацәахеит, меихсыӷьрада ана-ара иҧжәон арҭҟәацгақәа. Ихы аагәеиҭарц иабжьызгеит, аха улахьынҵа узацәымцозаап. Ахы ихабжа амнахит. Иуаӷоу уи аҩыза дақәшәааит. Иҧсаҭа бзиахааит афырхаҵа," - ҳәа даақәыҧсычҳауеит Руфбеи.

Гәалашәарак иузҭагӡом аибашьҩы дызлагылаз, иибаз-иаҳаз зегьы аиҭаҳәара залшом. Аибашьра еибашьроуп, ацәыӡқәа аҧсыҭбарақәа ублала ианубо, ухдыррагьы аҽеиҭанакуазар акәхап. Аха урҭ арыцҳарақәа зегьы уҽруҭар, аиааира узымгеит ауп. Агәкаҳара – аҩбатәи уаӷоуп.

Маҷк иадымхаргьы аибашьра атмосфера рҽалырхуан Руфбеи дызлаз абаталион. Ишәаҳәон, икәашон, алаф еибырҳәон, ахәра змаз ахәрашәа изырҳәон, уи игәы арӷәӷәон, дахәышәтәуан. Руфбеи ирцәажәара цәгьоуп, ихы ӡыригом. Иҩызцәа рҟынтәи иҳаҳахьеит иара иҳаимҳәацыз хҭыск.

Кьалашәыр ақырҭуа бџьарҵәахырҭа иеихстәын, иагьақәшәеит, иҧыххааса иқәҵан. Уи афырхаҵаразы ианашьоуп Агәымшәаразы амедал. Ари ахҭыс анцәырызга, еиҭеиҳәар акәхеит.

"Ахысразы адҵа ҟаиҵеит Аслан Кәабахьиа. Даара исшәеит, иззеит. Гаубицала ахысра мариам, уанхыс – иақәшәароуп. Анцәа имчала иақәшәеит. Уи абжьы иахьа уажәраанӡагьы слымҳа иҭаҩуеит. Ҳаздгылаз абџьар абжьы улымҳа ҵнахуан, ухшыҩи угәи арҵысуан, убри аҟара абжьы бааҧсын, ачҳара уадаҩын, удагәахар алшон", - иҳәоит аибашьҩы.

Ҭемыр Ажьиба
© Фото : Саида Жьиԥҳа

Абџьар анага-аагара цәгьан, амашьына иацраҳәаны акәын ишеиҭаргоз. Аха амашьына аҟамзаара еиҵанархон.

"Ажәылара ҟалацыҧхьаӡа ҳабџьар ҳаманы ҳнаскьар акәын. Ҽнак адҵа ҟарҵеит Гал араион Сванетиа ахаларазы. Убраҟа даара ишәарҭан, аӷа дахьцәыҵатәаз уздыруамызт, иахьабалак хаҳәран. Аха Анцәа ҳихьчеит, ҧсҭбара ҳамамкәа ҳлыбааит", - ҳәа игәалашәоит аветеран.

Абас ирацәоуп аибашьҩы игәалашәарақәа. Урҭ реиҭаҳәара мариам, ргәаларшәара хьаауп. Урҭ зегьы рылацәажәара уахьӡом, иагьзалшом.

Афырхацәа рыбзоурала иааигәахеит Аиааира амш - рыбла ҭраа, ргәы хыҭ-хыҭуа зегь ззыҧшыз аамҭа. Уи амш иацын агәырӷьареи агәырҩеи, аӷа наӡаӡа дықәцан ҳаҧсадгьыл.

Аиааира амш Руфбеи даҧылеит Гал. Уи еиҳаз гәырӷьара ыҟазма зегь рзы! Аха араҟа, ахацәа зегь рзеиҧш, инымҵәаӡеит Гәымба Руфбеи изы аибашьра. Уи ашьҭахьгьы резервист ҳасабла, Аҧсны ахы-аҵыхәа ампыҵахалаҩцәа рықәцаразы арыцқьарақәа зегьы дрылахәын.

65