Аџьабаа абзабаа анацу: 50 шықәса акарпыжә аазрыхуа анхаҩы иҭоурых

48
(ирҿыцуп 17:07 18.08.2020)
Лыхны ақыҭа Аџьамҽыӷра аҳаблаҟны инхо, 72 шықәса ирҭагылоу Константин Џьуӷьелиа акыршықәса инеиԥанкыланы акарпыжә ааирыхуеит, уажәааны иҽаҩра аҭирахь инеигоит.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Аԥсуа қыҭа, аԥсуа иашҭа-игәара зегьы дрылызкаауа, даҽа милаҭк далазмырҩашьо инхара, ибзазараҟны адгьылқәаарыхра жәытәнатә аахыс пату аман, анхаҩы изыҳәан хныҟәгага хадас иҟан. Ақыҭа ԥсҭазаара аџьабаа рацәаны ишацугьы, уи бзабааны иануԥыло уџьа агьама хаахоит.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Константин Џьуӷьелиа иааирыхуа акарпыжә

Убас Лыхны ақыҭа Аџьамҽыӷра аҳаблаҟны инхо, 72 шықәса ирҭагылоу Константин Џьуӷьелиа анхаҩыҵәҟьа ҳәа ззуҳәаша уаҩуп. Дхәыҷаахыс аџьа агьама икит, иаб дивагыланы аус иуан, иҿиҵааит махәҿала аусура.

Иашҭа, имхы ҩычоуп уҭраҭыхла, шәырхкыла. Абар шьҭа 50 шықәса раахыс акарпыжә ааӡара инапы алакуп.

"Избан акарпыжә ҳәа шәҵаауазар, избан акәзар ицәгьан ҳхаантәи аамҭақәа, амамзаара иахҟьаны еиҳа ахашәала аиуразы иманшәалоуп ҳәа иԥхьаӡаны напы асыркит, абар уажәшьҭа 50 шықәса ҵуеит", - иҳәоит анхаҩы.

Ҳәарада, ицәгьоуп цхыраарада ухала аџьабаа анубо, аха Константин Џьуӷьелиа насыԥ имоуп уи аганахьала. Иҭаацәа - иԥа, иԥшәмаԥҳәыс, имаҭацәа зегьы ивагылоуп. Имаҭацәа ракәзар, иазҿлымҳауп рабду инапы злаку аус, бзиа ирбоит ицхраара.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Лыхны ақыҭа Аџьамҽыӷра аҳаблаҟны инхо, 73 шықәса ирҭагылоу Константин Џьугьелиа акыршықәса инеиԥанкыланы акарпыжә ааирыхоит

"Исҭахуп смаҭацәа аҵара рҵарц, акультура аганахьалагьы рхы ԥыршәарц, акәашара бзиа ирбоит, иалоуп ахәыҷтәы акәашаратә ансамбль "Адац". Аха убри инамаданы, ақыҭаҟны иани, ианааӡа ирдыруазароуп уи иацу аџьабаа. Ирзыҟасҵеит рхатәы ҽага хәыҷқәа, идсырбеит адгьыл аус шадырулаша, даргьы аинтерес кны исышьҭоуп, мчыла ирыдысцалом аусура", - иҳәоит дазгәдуны абду.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Константин Џьугьелиеи имаҭацәеи

Акарпыжә ааӡара ус имариам, еснагь уахылаԥшлароуп, анапы анагха уҽаҩра бзиахом. Лаҵара акы инаркны адгьыл ирмазеиуеит, нас жәамш ирылагӡаны илаиҵоит.

"Акарпыжә алаҵара еиҳа иманшәалоуп ҳәа иԥхьаӡоуп лаҵара акы инаркны жәабанӡа. Акарпыжә лаҵаны уаналга нахыс еиҳагьы ахылаԥшра аҭахуп. Аӡы аҭалатәуп, ахәаҷа-маҷақәа ирцәухьчалароуп, иурашәароуп. Абри ижәбо акарпыжә срашәеит хынтә-ԥшьынтә. Иҟоуп израшәо ҩынтә, аха адгьылқәа еиҧшым, ҳара ҳҟны еиҳа аҳаскьын азҳара азымариоуп. Амала, сынтәа 300 ҭыжаарсҭа роуп иҟасҵаз, абжьааԥны 1000-1500 рҟынӡа иҟасҵалон, ақәра мыжда иара атәы ҟанаҵоит, исымчу, исызхаша ҟасҵап сҳәан саангылеит", - ҳәа азгәеиҭоит анхаҩы.

Константин имоуп ихатәы аахәаҩцәа, урҭ шьҭа ирдыруеит икарпыжә ахаҭабзиара, есышықәса иаарыхра иазыҧшуп. Сынтәа 27 кьыла иҟаз акарпыжә ҿыхны аџьармыкьаҟны иҭихьеит. Еиуеиԥшым ашықәсқәа аҽаҩра азыҳәан, уи зыхҟьо раԥхьаӡа аԥсабаратә цәырҵрақәа роуп, ианаамҭоу ақәа, амра анаиулак, аҽаҩра бзиахоит.

Константин Џьуӷьелиа акарпыжә ааӡареи адгьылқәаарыхреи рыдагьы, днапҟазоуп. Ҳҭыхрақәа раан иаҳирбеит инапала иҟаиҵаз аӡлагара, насгьы иара иҟаиҵоит акалаҭ, амҵәышә.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Лыхны ақыҭа Аџьамҽыӷра аҳаблаҟны инхо Константин Џьугьелиа иҩны

"Аԥашьа саб исирҵеит. Иара акалаҭқәа рацәаны иҟаиҵон. Ақыҭаҟны уанынха, зегьы удыруазароуп ҳәа саиҳәалон, саргьы сиҿыԥшуан аус аниуаз, ус-ус хәыҷы-хәыҷла иҿысҵааит", - иҳәеит анхаҩы.

Урҭ зегьы инарымаданы, Константин Џьуӷьелиа деихаҳаҩуп. Аиҭаҳатәқәа убла хыркуеит, убас еиврыԥхаа, хкы-хкыла ибаҳча иҭагылоуп: аҵәа еихаҳатә, ахәырма, гәаӷьла иларҵо атама, абҳәаса, аца. Аахәаҩцәа иҭаауеит аиҭаҳатә иашьҭаланы. Иҟоуп заа ахәԥса шәаны, иаанкыланы ицогьы.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Анхаҩы Константин Џьугьелиа
48

Агәалашәареи афырхаҵареи рныҳәа: Аиааира амш Аԥсны

4
(ирҿыцуп 22:28 30.09.2020)
Аԥсны Аиааиреи Ахьыԥшымреи рымш азгәарҭоит цәыббра 30 рзы. Абри аҽны 1993 шықәсазы Аԥсны ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа рҟынтә ахы иақәиҭтәын.

1993 шықәса, цәыббра 30 рзы ихыркәшахеит Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра. Аԥсуа еибашьцәа ҳбираҟ шьҭырхит Егры аӡиас ала ицо Аԥсны аҳәааҿы.

Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿын.

Традициала, 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьраҿы Аиааира Амш азы Аҟәа, Ахьӡ-аԥша апарк аҿы ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит, ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Атәыла аиҳабыра, аветеранцәа, хатәгәаԥхарала еибашьуаз.

Иара убас имҩаԥган Аԥсны Аиааиреи Ахьыԥшымреи рымшныҳәа иазку акциа "Афырхацәа рымҩала". Акциа ҩымш имҩаԥысуан, цәыббра 29 рзы Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿ иалагеит, цәыббра 30 рзы Егры инаӡеит.

Аныҳәа хыркәшан Амҳаџьыраа рыԥшаҳәаҿы аԥсуа естрада ашәаҳәаҩцәеи арҿиаратә коллективқәеи рконцерт ала.

 

4
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьраҿы иҭахаз афырхацәа ргәаладыршәарц Ахьӡ-аԥша абаҳчахь иааит аибашьра аветеранцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа, еиуеиԥшым аусбарҭақәа русзуҩцәа, Аҟәа ауааԥсыра. Ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Апарламент ахантәаҩы Валери Кәарҷиа, Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин, аминистррақәеи аҳәынҭқарратә еилакқәеи рнапхгаҩцәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иуаажәлар Аиааиреи ахьыԥшымреи рымш рыдиныҳәалеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аахыҵ Уаԥстәылеи, Xечентәылеи, Ҟабарда-Баокариеи, Адыгатәылеи, Урыстәыла егьырҭ арегионқәеи уҳәа рҟынтә 1992 шықәсазы хатәгәаԥхарала Аԥсны ахьчаразы игылаз аибашьцәа ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿзаргьы ақалақь аҟны аныҳәатә гәалаҟазаара рыман аҿар.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҟәа, Амҳаџьырцәа рыԥшаҳәаҿы имҩаԥган арҿиаратә коллективқәеи аестрада шәаҳәаҩцәеи злахәыз аныҳәатә концерт.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аконцерт аҟны инарыгӡон аибашьра иалиааз ашәақәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ахәыҷтәы ансамбль акәашацәа аҳәынҭқарра абираҟ кны икәашон.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аныҳәа иалахәын Атәыла ахада Аслан Бжьаниа, Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба, Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсуа жәлар рҭоурых аҿы 1993 шықәса, цәыббра 30 – реиҳа ихадараӡоу арыцхәқәа иреиуоуп.

Аиааира амш ҳабла ҭраа ҳаззыԥшыз аамҭан: аветеран Руфбеи Гәымба иеибашьратә мҩа

65
(ирҿыцуп 21:12 30.09.2020)
Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи иеибашьратә мҩеи, игәалашәарақәеи лзеиҭеиҳәеит иашьа иԥҳа Наала Гәымԥҳа.

27 шықәса раҧхьа ҳаззыҧшымыз арыцҳара ҳаниеит аҧсуа жәлар: иҧшьоу ҳаҧсадгьыл бџьаршьҭыхла иақәлеит ҳҭоурых адунеи ианызхырц зҭахыз аӷацәа. Урҭ рышьҭа иахьа уажәраанӡа ихьааны, илаӷырӡышны ҳҭоурыхтә даҟьақәа ирнылеит. Уи имӷьаӡо хәроуп, имбаӡо лаӷырӡуп.

"Аӡәы сибандаз, сиаҳандаз ҳәа акәӡамызт абџьар зыскыз", - ҳәа ҳаиҿцәажәара хациркуеит Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи.

Гәымба Руфбеи Ражден-иҧа диит Гәдоуҭа араион Лыхны ақыҭан. Аибашьра актәи амшқәа инадыркны, егьырҭ иҩызцәа аибашьцәа реиҧш, аҵыхәтәанынӡа деибашьуан, аҧсреи абзареи дрыбжьагылан. Руфбеи аибашьра алацәажәара бзиа ибаӡом, ихазы акы аиҭаҳәара иҭахӡам, ихы ӡыригом. Аха усгьы гәалашәарақәак ҳзеиҭеиҳәеит.

"Аибашьра ианалагаз амш аҽны аҩны сыҟан, ҭынч ақыҭанхамҩатә усқәа сырҿын. Ус быжьқәак слымҳа иааҭасит, ицо-иаауа амашьынақәа рыбжьы цәгьахеит. Ахацәа зегьы ҳҽеидаҳкылеит иҟалаз арыцҳара атәы анеилаҳкаа. Абџьар ҳәа акгьы ҳамамызт, иҟаҳҵахуаз, иҳаулак ҳҽеиқәыршәаны ҳдәықәлеит. Абџьар змамыз Афон ҳааныркылеит. Сышьҭахьҟа иаанхеит сан, саб, сыҧшәма ҧҳәыс асаби дыкны. Сашьа еиҵыбгьы дгылт еибашьра, аха еиҳабык иаҳасабала иабжьызгеит, зеиҧш ҟамло егьыҟам, аҩны даанхарц. Ҭаацәарак рхала рааныжьра ҟаломызт, уимоу, аҩны иҳаман ахҵәацәа, урҭгьы хьчалатәын, ирхылаҧштәын," - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.

Ҳәарада, аӡәгьы издыруамызт раҧхьаҟа изыниараны иҟаз. Еибашьуан уахи-ҽни, ирацәан ацәыӡқәа, рҩызцәа рываршьаауан. Уи еиҳау арыцҳара арбан, аха еснагь иаарҧшлатәын агәымшәара, агәкажьра зынӡа иҟаломызт.

Гагра аныргоз, Руфбеи дызлаз абаталион резерв ҳасабла уахь идәықәырҵеит. Гагра анҭадырцәы аӷацәа ирцәыргаз атехника рыманы ииасит Ешыраҟа. Еиҳабыс дрыман Гыцба Лаврент. Анаҩс иҵегь иӷәӷәаз аибашьыгатә техника "агаубицақәа" зыхьӡыз рзааргеит. Уи ала ахысшьа рыздыруамызт. Ҩымш-хымш рыла уи атәы рҵеит. Аӡәы имацара имч ақәхартә иҟамызт азы, ҩыџьа-ҩыџьала абри абџьар хкқәа ирыддыргылеит. Сангәылиа Асҭамыри Руфбеи еицын. Имҩаҧысуаз ажәыларақәа зегьы ирылахәын.

© Foto / из архива семьи Гумба
Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи.

"Усҟан Кәтышьха ҳәа иахьашьҭоу аҭыҧ аҟны ҳаҟан. Сара агаубица аҟны абџьар еиҳабыс сыҟан. Асҭамыр зынӡа дқәыҧшын, 21 шықәса ракәын ихыҵуаз. Аха ифырхаҵареи игәымшәареи еснагь иџьасшьон, ахаан шәарак инубааломызт, игәы ӷәӷәан. Ҳабџьар ахьгылаз аӷацәа ирызгәамҭартә еиҧш ҳахылаҧшуан. Лассы-лассы рҭыҧқәа ҧсахны иҳаргылон. Аҭабиақәа ҳжыр акәын, уи даара ицәгьан, махәҿа мацарала ҳашәара иаҳжит. Ешыра аҭабиақәа анаҳажуаз ауха ақәа ӷәӷәаны иауит, аҳәынҵәа ҳалагыланы ҳаибашьуан. Аха уҧсадгьыл алахьынҵа унапы ианану иҟоумҵара иҟоузеи?", - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.

Ешыра ишыҟаз ауп аибашьҩы қәыҧш Сангәылиа Асҭамыр дышҭахаз. Уи хьаа дуны, ахаан ихамышҭуа, Руфбеи игәалашәараҟны иаанхеит.

"Асҭамыр рыцҳа дҭахеит Шроматәи ажәылараан. Уи дызлеиҵбыз ала, еиҳа иахьшәарҭаз сара сцалон, аха уеизгьы, даангыломызт. Данҭахоз ауха аиҿахысрақәа рацәахеит, меихсыӷьрада ана-ара иҧжәон арҭҟәацгақәа. Ихы аагәеиҭарц иабжьызгеит, аха улахьынҵа узацәымцозаап. Ахы ихабжа амнахит. Иуаӷоу уи аҩыза дақәшәааит. Иҧсаҭа бзиахааит афырхаҵа," - ҳәа даақәыҧсычҳауеит Руфбеи.

Гәалашәарак иузҭагӡом аибашьҩы дызлагылаз, иибаз-иаҳаз зегьы аиҭаҳәара залшом. Аибашьра еибашьроуп, ацәыӡқәа аҧсыҭбарақәа ублала ианубо, ухдыррагьы аҽеиҭанакуазар акәхап. Аха урҭ арыцҳарақәа зегьы уҽруҭар, аиааира узымгеит ауп. Агәкаҳара – аҩбатәи уаӷоуп.

Маҷк иадымхаргьы аибашьра атмосфера рҽалырхуан Руфбеи дызлаз абаталион. Ишәаҳәон, икәашон, алаф еибырҳәон, ахәра змаз ахәрашәа изырҳәон, уи игәы арӷәӷәон, дахәышәтәуан. Руфбеи ирцәажәара цәгьоуп, ихы ӡыригом. Иҩызцәа рҟынтәи иҳаҳахьеит иара иҳаимҳәацыз хҭыск.

Кьалашәыр ақырҭуа бџьарҵәахырҭа иеихстәын, иагьақәшәеит, иҧыххааса иқәҵан. Уи афырхаҵаразы ианашьоуп Агәымшәаразы амедал. Ари ахҭыс анцәырызга, еиҭеиҳәар акәхеит.

"Ахысразы адҵа ҟаиҵеит Аслан Кәабахьиа. Даара исшәеит, иззеит. Гаубицала ахысра мариам, уанхыс – иақәшәароуп. Анцәа имчала иақәшәеит. Уи абжьы иахьа уажәраанӡагьы слымҳа иҭаҩуеит. Ҳаздгылаз абџьар абжьы улымҳа ҵнахуан, ухшыҩи угәи арҵысуан, убри аҟара абжьы бааҧсын, ачҳара уадаҩын, удагәахар алшон", - иҳәоит аибашьҩы.

Ҭемыр Ажьиба
© Фото : Саида Жьиԥҳа

Абџьар анага-аагара цәгьан, амашьына иацраҳәаны акәын ишеиҭаргоз. Аха амашьына аҟамзаара еиҵанархон.

"Ажәылара ҟалацыҧхьаӡа ҳабџьар ҳаманы ҳнаскьар акәын. Ҽнак адҵа ҟарҵеит Гал араион Сванетиа ахаларазы. Убраҟа даара ишәарҭан, аӷа дахьцәыҵатәаз уздыруамызт, иахьабалак хаҳәран. Аха Анцәа ҳихьчеит, ҧсҭбара ҳамамкәа ҳлыбааит", - ҳәа игәалашәоит аветеран.

Абас ирацәоуп аибашьҩы игәалашәарақәа. Урҭ реиҭаҳәара мариам, ргәаларшәара хьаауп. Урҭ зегьы рылацәажәара уахьӡом, иагьзалшом.

Афырхацәа рыбзоурала иааигәахеит Аиааира амш - рыбла ҭраа, ргәы хыҭ-хыҭуа зегь ззыҧшыз аамҭа. Уи амш иацын агәырӷьареи агәырҩеи, аӷа наӡаӡа дықәцан ҳаҧсадгьыл.

Аиааира амш Руфбеи даҧылеит Гал. Уи еиҳаз гәырӷьара ыҟазма зегь рзы! Аха араҟа, ахацәа зегь рзеиҧш, инымҵәаӡеит Гәымба Руфбеи изы аибашьра. Уи ашьҭахьгьы резервист ҳасабла, Аҧсны ахы-аҵыхәа ампыҵахалаҩцәа рықәцаразы арыцқьарақәа зегьы дрылахәын.

65