Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҳақьым Аслан Бжьаниа уахь инеира атәы далацәажәеит

10
(ирҿыцуп 18:08 16.09.2020)
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Гәдоуҭатәи ковид-центр ахь днеит цәыббра 16 рзы, аҭыԥ аҿы аҭагылазаашьа ҭиҵаарц, иҟоу апроблемақәа еиликаарц.

АҞӘА, цәыббра 16 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҿкыратә ҟәша аиҳабы инапынҵақәа назыгӡо Ангелина Оҭырԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит Аслан Бжьаниа Гәдоуҭатәи ковид-центр ахь инеира атәы, ари дгылара дууп ҳәагьы азгәалҭеит.

"Агәахәара ду ҳнаҭеит атәыла ахада аковид-центр дахьаҭааз. Аусуҩцәа ҳзы ари дгылара дууп. Ицәажәара агәахәара ҳнаҭеит. Ҳәарада? ҳапроблемақәа ҭиҵааит", - азгәалҭеит Отырԥҳа.

Лара лажәақәа рыла, аҳақьымцәа рԥылараан ахада иҳәеит хара имгакәа агоспиталь апроблема хада – аҵәыҵәритә станциа аартра – аӡбара шалшо. Аҳақьым иазгәалҭеит аҵәыҵәритә терапиа - COVID-19 змоу рыхәышәтәра акомпонентқәа ируакуп ҳәа.

Иахьазы ахәышәтәырҭаҿ иҟоуп аҵәыҵәритә концентраторқәа. Дара абжьаратә чмазцәа рыхәышәтәраан ицхыраагӡоуп. Ихьанҭоу ачымазцәа арыԥҳа иԥсабаратәым аҳауаҭарсра аппарат иаҵадыриоит. Урҭ аҵәыҵәритә ббаллонқәа рыла идырҭәуеит.

"Аҵәыҵәритә баллонқәа 3-4 сааҭ роуп иахьазхо. Дара рыԥсахра аамҭа аҭахуп, иаҵаиоу ачымазаҩ изы уи шәарҭоуп. Уи адагьы аперсонал рзы уи уадаҩуп. Абаллонқәа дырҭәуеит Аҟәа ма Агәыӡера. Мышкала ҩынтә-хынтә абаллонқәа рырҭәразы амашьына шьҭтәуп", – лҳәоит Оҭырԥҳа.

Аҳақьым лажәақәа рыла, астанциа иалнаршоит аҭыԥ аҿы абаллон рҭәны апалатахь анагара.

"Аҭыԥ аҿы аҵәыҵәри еиԥмырҟьакәа ахархәара алшоит. Уи аперсонал рус арманшәалоит, апациентцәагьы рҭагылазаашьа ԥырхага анаҭом. Апациент иҭагылазаашьа аныхьанҭоу секундқәакгьы аԥырхага ҟарҵоит ҵәыҵәрида даанхар" ҳәа лҳәеит лара.

Ахада иара убасгьы иазгәеиҭеит аҳақьымцәа рԥарацҵа ашәара ԥкыра амоуроуп ҳәа. COVID-19 иаҿагыло амедикцәа аԥыжәара рыҭалатәуп ҳәа азгәеиҭеит иара.

"Аԥарацҵа ашәараҿы аиԥҟьарақәа ыҟан. Аулафахәы ақалақьтә биуџьет аҟынтә иҳауеит. Ианаамҭоу иҳауеит. Ареспубликатә биуџьет аҟынтәи ашәарацҵа еиԥҟьалоит. Идыруп ҳҳәынҭқарра шбеиам аха ауаа аус руеит, рџьабаагьы иахәҭоу ахыршәаар рҭахуп. Иацы ахада иҳәеит COVID-19 иаҿагылоу ауаа аԥыжәара рыҭалатәуп ҳәа" - лҳәеит Ангелина Оҭырԥҳа.

Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿ аус руеит 125-ҩык аҳақьымцәа. Иара убасгьы Урыстәылеи Аԥсни ргәабзиарахьчаратә министррақәа реиныррала ара аус руеит ааҩык злахәу урыстәылатәи аҳақьымцәа аҩбатәи ргәыԥ.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

10
Хаџьера Аҩӡыԥҳа

Раԥхьатәи аԥсуа пианиноарҳәаҩы

26
(ирҿыцуп 11:23 24.01.2021)
Раԥхьатәи аԥсуа профессионалтә пианиноарҳәаҩы Хаџьера Аҩӡыԥҳа диит 1917 шықәса ажьырныҳәа 24 рзы.

Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik.

Ҳафиз Аҩӡба иҩнаҭаҟны еициит ҩыџьа аҭыԥҳацәа – Мерии Хаџьереи. Урҭ рлахьынҵа раԥхьатәиқәаны иалнахит. Мери – раԥхьатәи аԥсуа ԥырҩы лакәхеит, Хаџьера – раԥхьатәи аԥсуа пианиноарҳәаҩы лакәхеит. Амузыкаҭҵааҩы Мери Ҳашԥҳа лажәақәа рыла Меригьы амузыкатә техникум дҭан, аскрипка аҟәшаҿы аҵара лҵон.

"Ҳафиз Аҩӡба иҭаацәа рыхшара апатриотизмра рыларааӡон, аԥсуара рыларааӡон", — лҳәоит Мери Ҳашԥҳа.

Раԥхьатәи аԥсуа композитор Константин Ковачи аԥсуа милаҭтә культура аусзуҩы Кандрат Ӡиӡариеи ареспублика ахы-аҵыхәа иахысны иалрыԥшаауан ашәаҳәара, акәашара рганахьала аҟыбаҩ злаз ахәыҷқәа. Убас иалкааз рыгәҭа дыҟан Хаџьерагьы.

"Усҟан атехникум аҟны рҵаҩцәаны иҟан Москватәи амузыкантцәа, Мариа Ливенцова, аиҳәшьцәа Бубноваа реиԥш иҟақәаз", — ҳәа лгәалалыршәоит ҳашԥҳа.

Аџьынџьтәылатә еибашьраан ахәцәа рҿаԥхьа дықәгылон, аконцертқәа мҩаԥылгон.

1946 шықәса рзы Хаџьера дцоит Львовҟа, дҭалоит Львовтәи аконсерваториа, афортопиано аҟәша. 1951 — 1965 шықәсқәа раан Львовтәи амузыкатә ҵараиурҭа анапхгаҩыс аус луан.

"1965 шықәса инаркны, 1979 шықәса рзы атәанчарахьы дцаанӡа Хаџьера аус луан абри аҵараиурҭаҿы рҵаҩыс. Лара активла далахәын Аԥсны амузыка аҿиар", - лҳәоит Ҳашԥҳа.

Хаџьера ллепертуар иалан: Моцарт, Шуман, Рахманинов, Прокофьев уҳәа еицырдыруаз акомпозиторцәа рырҿиамҭақәа.

Лыԥсҭазаара далҵит 1997 шықәса рзы.

26

Ҷыҭанаа амаинингқәа рызҵааразы: рҿыхра мацара азхаӡом

6
(ирҿыцуп 11:12 24.01.2021)
Аҟәа араион ахада Алхас Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаинингқәа рҿыхразы ицо аусуреи, уи алҵшәа аманы иҟаларцаз иҟаҵатәуи ртәы иҳәеит.
Раионк аԥсҭаазараҟынтә: Ҷыҭанаа амаинингқәа рызҵааразы

"Аусурақәа амаинингқәа рҿыхразы ҳаҿуижьҭеи акрааҵуеит. Аха уадаҩрас иҟоу акоуп, аҿыхрада уаҳа азин ҳамаӡам. Акы аҿыхны егьы аҿы унеиаанӡа, иаҿырхыз аҿаркуеит. Азинтә усбарҭақәа ироур алшара ԥҟарада аус зуа афермақәа рмаругақәа рымхразы, убри лҵшәаны иҟалоит, уи азы административтә кодекс алагалақәа аҭахуп. Шьҭа ҩымз раҟара ҵуеит ари азҵаара аганахьала аусурақәа цоижьҭеи уахгьы-ҽынгьы. Афермақәа дуқәа иаҿаҳхыз амаругақәа доусы рыҩныҟақәа рахь иргеит. Амаҵурҭақәа, аҩнаҵаҟақәа, аҭуанқәа рҿы иқәыргылан аусура иаҿуп. Убри ауадаҩрақәа ҳазцәырнагоит. Ауаҩы иҿы унеины аҿыхра ҟалом, уи аҩыза азин ҳамам. Арцәара уи ус мариоуп, амаинингқәа ахьыҟоу зегьы еилкааны иҳамоижьҭеи акрааҵуеит, аха иурцәеит - иаҿаркит, убри аҟнытә акгьы аҽаԥсахӡом", - еиҭеиҳәеит Ҷыҭанаа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6