Европа ҳҽеиԥшытәуа зынӡаск ҳаназааигәам: аԥсуа чара иатәым ацәаҩақәа аччархәрахь ианнанаго

130
(ирҿыцуп 08:30 05.10.2020)
Аԥсуа чароура иаланагалаз ҳара иаҳтәым ақьабзқәеи, иаҳхашҭуа иалагаз ҳатрадициа ԥшӡақәа шыргьежьтәуи дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Изныкымкәа аҵарауаа, ашәҟәыҩҩцәа, аинтеллигенциа рхаҭарнакцәа алацәажәахьеит аԥсуа чара азҵаатәқәа, аха уи актуалра шамац иаанхоит. Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы иҟаз аԥсуа чарақәа рыхҭысқәа дырҩегь иҿыцны ицәырыргеит азҵаарақәа. Урҭ иреиуоуп асаан аԥҽра.

Аҿар азҵаауеит асаан аԥҽра аԥсуаа иртәума, иабантәааи, ҵакыс иамои, иузԥымҽыр иҟалои уҳәа. Раԥхьа иргыланы иҳәатәуп, аҭаца аҩны даныҩнало ашәхымс аҿы анхәа илзышьҭалҵо асаан аԥҽра аҵас аԥсуаа рчара аҵас-қьабзқәа ишрыцәтәыму. Уи ус шакәу дырҵабыргуеит афольклортә-етнографиатә анҵамҭақәа. Иахьа 80-шықәса ирҭысхьоу уанрызҵаауа "шәара аҭаацәара шәаналаз, аҩны шәаныҩналоз асаан ԥышәҽуазма?" ҳәа – "мап, уи ҳхаан иҳамбацызт", – ҳәа аҭак ҟарҵоит. Убасҵәҟьа салҳәеит 85 шықәса зхыҵуа, Оҭҳара ақыҭа инхо Ламара Ажьиба.

"Сара аҩнра ҳәа санаа жәибжь шықәса ракәын исхыҵуаз. Усҟан ухы инаркны ушьапы аҟынӡа аиқәаҵәа ушәызар акәын, акасы еиқәаҵәа схан. Дызлыргаз еибарҵәыуоит, дыззааргаз гәырӷьоит рымҳәои, абри аҭаца лхаҵацара аԥсрак еиԥш илбон, илҭахымзаргьы дҵәыуар акәын, мамзар ари лҭаацәа дахьрылҵыз деигәырӷьама рҳәон. Уи агаӡарақәагьы ыҟан, иалыбхи, аха абзиарақәагьы рацәан, уи зегь  ҳарӡит. Асаанԥҽра – мап, мап, уи сара схаан исымбеит. Сара схаан иҟаз, акамфеҭқәа ҳақәрыԥсон, аԥара ҿырп, абаз ҳәа иашьҭан, ахышәҭ-мышәҭқәа, аҭаца илықәрыԥсон, нас ахәыҷқәа еимакуа еизыргон. Нас ацха ҳқьышә иқәыршьуан, аҩны уаныҩналалак аиӷ каԥсо уакәшар акәын. Абарҭқәа роуп", – ҳәа ҳзеиҭалҳәеит ҳинформант.

Аԥсуа чара: атрадициақәеи иахьатәи аамҭеи реиҿыбаара>>

Аӡәырҩы ажәларқәа рҟны иазгәаҭоуп ачара ауаҩы изыҿҳәароу аамҭатә циклк аҟынтәи даҽа аамҭатә циклк ахь ииасра акәны ишрыдыркылоз, убри аҟнытә аҭаца "иԥсны ибзахаз" диеиԥшныршьалон, убри ауп шьаҭас иамоу аиқәаҵәа шәҵатәгьы аҭаца лылаӷырӡгьы. Аха ауаҩы исоциалтә ҭагылазаашьа аҽаԥсахыцыԥхьаӡа иҵасқәа, иқьабзқәагьы аиҭакрақәа рнубаалоит. Асаан аԥҽра аҵас акәзар, Европантәи иаауа традициоуп, иара аҭаца лышәҵатәы еиԥшгьы.

Англиа инхо рҵас ишаҳәо ала, асаанԥҽра аҭаца лыцқьара аанарԥшуеит, асаан лызԥымҽыр, дыцқьам ҳәа дыԥхьаӡан, уи акыр дарԥхашьон. Зныкла аҭаца асаан анлызԥымҽлак, уи илывагылаз ахаҵаҩыза асаан ԥыххааса иқәиҵон, нас уи аԥҽыхақәагьы еизызгоз иара иакәын, избанзар аҭаца лыхьӡи лыхьымӡӷи ахаҵаҩыза идуп. Аԥсуаа ҳҟны ари цәырҵит ҳанҵамҭақәа ишаҳдырбо ала, 60-70 шықәса раԥхьа, ари ашықәсхыҵра иаҵанакуа ауаа зегьы ракәымзаргьы иҟоуп урҭ рҟынтәи асаан ԥаҳҽуан ҳәа зҳәо. Тәылақәак рҟны, асаан иану ахаа-мыхаақәа аҭаца ианлықәрыԥсалак ашьҭахь, иара ахаҭагьы аҭаца лхы иакәыхшан иԥырҽуан. Аурысцәа рҟны асаан ахаҭыԥан арыжәтә зларжәыз аҵәцақәа ԥырҽуеит. Урҭ рҟны ишазгәарҭо ала, аҵәца, асаан аԥҽра абзиара, анасыԥ иатәуп. Иара ус машәыршәагьы аӡәы акы аницәыԥҽлак "абзиара иазҳәоуп" рҳәоит, ари аҵыхәтәантәи азгәаҭара аԥсуаагьы иҳалаҵәоуп.

Иаагоу аҿырԥштәқәа реихшьаала ҟауҵозар, даҽаџьарантә иаагоу аҵас, иаҵанакуа ҳзымдыруа, ишахәҭоугьы инаҳагӡом (иаҳҳәап, аҭаца илызԥымҽыз асаан иааԥылымҽыкәа давсуам, убри аан лҩыза аниакәу уи ҟазҵаша). Аҿыцрақәа ҳаԥсҭазаара ралагалара зегь мап рыцәктәымзаргьы ауеит, аха урҭ рҵакы инагӡаны иудыруазароуп, ишақәнагоу аныҟәгаразы. Убри аан аҿыц уашьҭаланы ухатәы ухамышҭуазароуп.

Жәлар рдоуҳа: Ҭодуаԥҳа еиҿлырԥшит аԥсуа чара ажәытәани иахьеи>>

Абарақьаҭреи аизҳазыӷьареи ирсимволу аԥсуа инхашәа иагым ашьхааӡара иадҳәалоу ақьабз аҭаца лқьышә ацха ақәшьра еиҭашьақәыргылатәу қьабзуп ҳәа сахәаԥшуеит сара. Иҟалап уи аӡра зыхҟьаз ақыҭаԥсҭазаараҟынтәи ақалақьԥсҭазаарахь аиасра акәзар, насгьы ашьхааӡара знапы алаку ахьмаҷхаз. Егьа ус шакәугьы, уи урҿыцыр ҟалоит аҿыц ҵакы аҭаны, урҭ иреиуоуп ацха аҭаца лқьышә ақәшьра лыбз хаахааит ҳәа ауп ҵакыс иамоу ҳәа ирҳәо.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

130

Раионк аԥсҭазаараҟнытә: Қәычбериа Гал ахадара азиндырратә ҟәша аусура иазкны

15
Гал араион ахадара азиндырратә ҟәша аиҳабы Инал Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит иарбан зҵаарақәоу ирызцәырҵуа араион ауааԥсыра, есыҽнытәи иусура шеиҿкаау атәы.

 

Раионк аԥсҭазаараҟнытә: Қәычбериа Гал ахадара азиндырратә ҟәша аусура иазкны

"Еиҳарак аусура ахьыҟоу араион ахадара ирыдыркыло аԥҟаԥҵәақәа реилыргараҿы ауп. Уи ҳауаажәлар ирызнагатәуп, рхы иахьадырхәаша, ишадырхәаша раҳәатәуп. Насгьы ҳара иаҳзаауа Аԥсны ахада идҵақәа роума, аԥыза-министр идҵақәа роума, дара зегьы еилырганы ажәлар ирызнагатәуп, урҭ адҵақәа инарықәыршәаны аусура мҩаԥысларц азы. Уи адагьы мчыбжьык ахь ҩынтә ауааԥсыра рызҵаарақәа рыла исыдыскылоит. Иара уи аамҭа абжьарагьы ианааиуа иҟоуп. Ауааԥсыра еиҳарак изыргәамҵуа атәылауашәҟәы аиура азҵаароуп, иҟоуп иара убас ашәахтәқәа ршәараҿы азҵаарақәа анрызцәырҵуагьы, анаҩс ауалафахәы ацҵара иаҵанакуа уҳәа, иаҳзааиуа рацәаҩуп, иахьынӡаҳалшо ҳрыхәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Қәычбериа.

 

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

15

Асигареҭқәа S-класс ала: Аԥснынтәи Урыстәылаҟа иргоз аконтрабанда аанкылоуп

5
(ирҿыцуп 19:37 19.10.2020)
Атранспорттә хархәага агәаҭаратә комплекс ала игәаҭан, иагьыԥшаан атранспорт хархәага аконструкциа иаҵанамкуа аҭагәаҩарақәа рҿы иҭаз иҭагаламыз аҭаҭын. Аҭаҭын аалыҵ аконтрабандаз аусҭҵаара хацыркуп.

АҞӘА, жьҭаара 19 - Sputnik. Аҳазалхратә ҭыԥ "Адлер" аҿы аҳазалхратәи аҳәаахьчаратәи гәаҭараан иаанкылан аконтрабандатә аалыҵ зманы Аԥснынтәи Урыстәылаҟа ицоз автомашьына Мерседес-Бенц S450 ҳәа аанацҳауеит Шәача аҳазалхырҭа апресс-маҵзура.

© Foto / пресс-служба сочинской таможни
Аконтрабандатә аалыҵ зманы Аԥснынтәи Урыстәылаҟа ицоз автомашьына Мерседес-Бенц S450

Атранспорттә хархәага агәаҭаратә комплекс ала игәаҭан, иагьыԥшаан атранспорт хархәага аконструкциа иаҵанамкуа аҭагәаҩарақәа.

Ашьҭахьтәи апассаџьыртә тәарҭақәа анҭырга ашьҭахь, иԥшаан абылтәыҭгага ашьақәыргыларазы абылтәыҭра алиукқәа ҩба. Аха убри аан абылтәҭгагақәа ыҟамызт.

© Foto / пресс-служба Сочинской таможни

Абылтәыҭраҿы иҭаҵәахын аҭаҭын аалыҵ "HT Superslims", "NZ GOLDCOMPACT" аԥсуа акцизтә маркақәа рықәҵаны.

Даҽа ҵәахырҭакгьы ԥшаан абагаж аҟәшеи автомашьына асалони рыбжьара. Арагьы иҭаҵәахын 24 ҭоԥ асигареҭ "HTSuperslims".

Иааидкыланы иаарԥшын 864 пачка асигареҭ – 17280 цыра.

Мерседес арныҟәцаҩ, Шәача ауаҩԥсы, илҳәеит атауар Аԥсны ишаалхәаз акоммерциа хықәкыс иҟаҵаны. Аҳазалхратә ҳәааҟны аҭаҭын аалыҵ ахгара аԥкрақәа шамаз дырны иара лҵәахит.

Изакәаным атауари автомашьынеи лымхуп. Аҭаҭын аалыҵ аекспертизахь инашьҭуп. Абри ахҭыс аганахьала аусҭҵаара хацыркуп Урыстәыла АЗ ахәҭаҷ 16.1 ахәҭа 2 инақәыршәаны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

5