Аҟәа ақалақь аҿы Ахра Аҩӡба идгыларазы ауаа еизеит

11
(ирҿыцуп 16:14 05.10.2020)
Урыстәылатәи Афедералтә шәарҭадаратә маҵзура Краснодартәи атәылаҿацә иатәу Аҳәаахьчаратә усбарҭа Ахра Аҩӡба иганахьала ашьаус хацнаркит аҳәаа изакәанымкәа ахысра афакт азы. Абри ашьҭахь Шәача ақалақьтә ӡбарҭа административтә ӡбамҭа аднакылеит дагьааннакылеит жәамш ҳәа.

АҞӘА, жьҭаара 5 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Жьҭаара 5 рзы, Аҟәа, Ахақәиҭра ашҭаҿы еизеит Ахра Аҩӡба иуацәа, иҩызцәа, азиндырыҩцәа.
Еизаз рхаҭарнак Александр Басариа иажәақәа рыла дара еиқәшәеит аҭагылазаашьа иамоу азиншьаҭа аилыргаразы. Sputnik акорреспондент дзыҿцәажәоз иуацәа  иаанкылара ишақәшаҳаҭым атәы рҳәеит.

"Аҩӡба, адипломатиатә паспорт змоу, ауаажәларратәи аполитикатәи усзуҩ асеиԥш изныҟәара ҟалом. Ҳара Шәача иҟалаз ахҭыс аиҳабыра зхьаԥшрак арҭоит ҳәа ҳазыԥшын. Ауаа ирҭахуп аофициалтә хаҿқәа ари ишазыҟоу аилкаара", - иҳәеит Басариа.

Еизаз ауаа нарышьҭит Адәныҟатәи аусқәа рминистррахь. Басариа иажәақәа арыла дара идикылеит аминистр ихаҭыԥуаҩ.

"Ишҳарҳәаз ала Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ иацәажәан, аофициалтә уснагӡатәқәа мҩаԥгахоит азҵаара аҭышәныртәаларазы", - иҳәеит Басариа.

Аамҭақәак рышьҭахь еизаз рахь днеит ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба. Гәынба мап ацәикит апрессаҿ аҭагылазаашьа ахҳәаа аҭара.

Александр Басариа ишиҳәаз ала, иара иазгәеиҭеит атәыла анапхгара азҵаара гәыгәҭарыжьырц ргәы ишҭам.

Ахра Аҩӡба аурыс-аԥсуа ҳәааҿы аушьҭырҭатә ҭыԥ агәашәқәа имашьынала дрысны дышцаз зныз авидео асоциалтә ҳақәа рҿы ицәырҵит нанҳәа 7 рзы.

Урыстәылатәи Афедералтә шәарҭадаратә маҵзура Краснодартәи атәылаҿацә иатәу Аҳәаахьчаратә усбарҭа нанҳәа 8 рзы Ахра Аҩӡба иганахьала ашьаус хацнаркит аҳәаа изакәанымкәа ахысра афакт ала.

Ари азакәанеилагара хараԥсас иақәуп 200 нызқь мааҭ, мамзаргьы ахара зду 18 мзы рҟынӡа ирҭагӡаны иоуа иуалафахәы, мамзаргьы ҩышықәса мчыла аус ирура, ма иара убри аҿҳәарала иҭакра.

Уаанӡа Краснодартәи атәылаҿацә Аӡбарҭатә приставцәа Краснодартәи атәылаҿацәа иатәу рфедералтә маҵзура ишьақәнарӷәӷәеит Ахра Аҩӡба ауалқәа шиқәыз (Аԥсныҟа дахьаармышьҭуаз мзызс иаиуз - аред.), анаҩс иагьаарыцҳаит урҭ шишәаз.

Нанҳәа 10 рзы ари аҭагылазаашьа Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ахҳәаа азыҟаиҵеит, иара иазгәеиҭеит иарбан проблемазаалак, аурыс-аԥсуа ҳәаа ахысра иадҳәалақәоугьы убрахь иналаҵаны, аҩтәылак аус зуа рзакәанԥҵара аҳәаақәа ирҭагӡаны аиҿцәажәарақәа рыла иӡбалатәуп ҳәа.

Цәыббра 2 рзы жәларбжьаратәи аимадарақәа рзы Аԥсны ахада ицхырааҩ Ахра Аҩӡба Шәача ақалақьтә ӡбарҭа административтә ӡбамҭа адкыланы жәамш ҳәа дааннакылеит иҳәеит Аԥсны Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ Сергеи Шамба.

Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ иазгәеиҭеит абри аан Ахра Аҩӡба адипломатиатә статус шимоу афакт хырҩа шазыруз.

11
Владислав Габния

Габниа: агәыдкылареи анапеимдареи убаӡом, ауаа рхы рыхьчо иалагеит

3
(ирҿыцуп 16:36 25.10.2020)
Аҟәа араион Баслаҭа ақыҭа ахада Владислав Габниа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит анхацәа аԥкрақәа ишрықәныҟәо атәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габниа ацәгьеи абзиеи рзы аҿкы чымазара аамҭазы

"Аԥкрақәа шалагалазҵәҟьа адәқьанқәа рҿы аус зуа адырра раҳҭеит, ауаа еилагылартә еиԥш аҭагылзаашьа аԥырымҵарц. Ачарақәа руразы акәзар, амилициа араионтә ҟәша аҟынтә иааны ҳгәы ҳҽанырҵеит, ҳаргьы ауааԥсыра ирылаҳҳәеит, иааиргьы азин ылырхырцаз, ихыргартә еиԥш ирабжьаҳгоит. Анхацәагьы ирықәныҟоит аԥкрақәа, ачымазара иаҳа иацәшәоит, ауаа ак рыхьыр ҳәа иазхәыцуеит. Ацәгьара акәзар, ауаа заа аԥсы анышә дарҭоит, абжьааԥны еиԥш еилагылаӡом. Атәарақәагьы ирҟәаҵит ҳәа иазгәасҭарц сылшоит. Инеит, иаадышшылан ицоит. Агәыдкылареи анапеимдареи убаӡом, ауаа рхы рыхьчо иалагеит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габниа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

3
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
Ӡыдаҟәара

"Мышцәгьамзар аӡы зҭамло": Ӡыдаҟәара амаӡақәа

25
(ирҿыцуп 17:22 25.10.2020)
Отҳара ақыҭа иагәылсуа Ӡыдаҟәара иадҳәалоу ажәабжьқәа дырзааҭгылоит Sputnik аколумнист, афольклорист Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуа, Sputnik

Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.

Аӡиасқәа
© Sputnik / Томас Тхайцук

"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Аиба.

Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.

Есма Ҭодуаԥҳа
Ира Каԥба- Аиба

"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.

Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.

"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз  мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Аиба.

Ӡыдаҟәара иху ацҳа
© Фото : Есма Ҭодуа
Ӡыдаҟәара иху ацҳа

Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.

Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?

 

25