Аполитикатә репрессиақәа ирылаӡыз ргәаладыршәеит Гагра

175
(ирҿыцуп 16:31 30.10.2020)
37-тәи ашықәсқәа раан Сталини Бериеи имҩаԥыргоз аполитика иалаӡыз ргәаладыршәеит иахьа, жьҭаара 30 рзы Гагра ақалақь, аамҭала НКВД иатәыз Абааҭатәи ахыбра аҵакыраҟны.

Абааҭатәи абахҭа еиднакылоит милаҭ рацәала, жәла-жәлала 1937-тәи ашықәсқәа арыцҳара зкьысыз аҭаацәарақәа. Ари аҭыԥ аҿы амузеи анаартхо, ицәыргахоит харада ахара зыдҵаны инырҵәаз, иахьанӡа ргәакьацәа еиқәырханы ирымоу рыхьӡ зҳәо аҟәырҷахақәа, аҭоурыхтә документқәа, афотосахьақәа, ашәҟәқәа.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Акурорт Гагра ашьаҭаркҩы апринц Ольденбургтәи иҽыҭра ахьыҟаз ахыбраҟны, Асовет Еидгыла аамҭақәа раан НКВД ахыбра алхын. Арахь иааганы рҿахәы рҿыхны, иргәаҟны иршьуан, убас Сибраҟа иахыргон Аԥсны иреиӷьыз абиԥара. Шәҩыла аԥсуаа ршьа зхьыршу аҭыӡқәа наҟ-наҟ амузеи алхразы аусмҩаԥгатәқәа цоит акраамҭа. Иахьазы адгьыл ҵакыра 35 ԥшьыркца хаҳәла ичаԥоуп. Анаҩс аихац змоу аԥенџьырқәа ҭаҟаҵаны, хахьла амыӷтә цәаҳәа лашьҭны ишбахҭаз арҵабыргуа иҟалоит архитектор Игорь Смыр ипроект ала.

Есышықәса ари аҭыԥ аҟны, Абааҭатәи абахҭа аҭӡы аҿаԥхьа ашәҭшьыҵәрақәа шьҭаҵаны ацәашьқәа адаркуеит забдуцәеи, забацәеи згәалазыршәарц арахь иааиуа.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Аполитикатә репрессиақәа ирылаӡаз ргәаладыршәеит Гагра

Бзыԥҭа аҳабла анхаҩы Алықьса Михаил-иԥа Шармаҭ иабдуи, уи хҩык иашьцәеи 37-тәи ашықәсқәа раан харада ахара рыдҵаны индырҵәоит. Убри нахыс Шармаҭаа аишьцәа ирхылҵшьҭроу абиԥара лымкаала ари амш иазнеиуеит.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Апоетесса Белла Барцыцԥҳаи, ажурналист Лиудмила Сергьегьиаԥҳаи

"Сабду иашьцәа Хәаҭхәаҭи, Мақьҭаҭи, Ҳаџьыми Тит-иԥацәа Шармаҭаа аҩны ишыҟаз НКВД аусзуҩцәа идәылганы иргеит. Анаҩс ишьҭашәарацо иалагеит сабду Алиас. Иара дпартиатә усзуҩын азы, иаразнак иҭакра рзыгәаӷьуамызт, аха ишьклаԥшуа иалагахьан. Усҟан ашәҵатәы, ашьаҵатәы меигӡарах иабаҟаз. Сабду, Гагра апартиатә еизарахь, имагә ҿыцқәа амакәан иҭаҵаны, излаҿаҳәаз ашашәа алаба иахарԥаны, ибӷа иқәҵаны дцон. Уахь даннеиуаз ишьаҵа еиҭаикон, даныгьежьуаз аҿыцқәа еиҭа амакәан иҭаиҵон. Убри ацәгьахәыцқәа иаалыԥшықәарҵан, дыргас иҟарҵеит. Даныргозгьы, "Алиас дубам" ҳәа изызҵааз агәыла ҷкәын "ааи, ибӷа амакәан ықәҵаны уажәааигәа дсывсит" ҳәа реиҳәеит. Уи алагьы иара шиакәыз агәра рган, Бзыԥҭа амилициа аиҳабыс иҟаз Жваниа зыжәлази, даҽа ҩыџьа аусзуҩцәеи аҩныҟа ишьҭаланы иааит", - иабду иҭоурых еиҭеиҳәоит амоҭа Алықьса Шармаҭ.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Бзыԥҭа аҳабла анхаҩы Алықьса Михаил-иԥа Шармаҭ иабдуи, уи хҩык иашьцәеи 37-тәи ашықәсқәа раан харада ахара рыдҵаны индырҵәоит

Алиас дыҭҟәаны даныргоз, амилициа аусзуҩцәа ахаҳә иаирган дырцәыбналеит. Ҩымз Бзыԥ аӡиас азааигәара џьара иҽиӡон, аха зегь акоуп ицәгьа зҳәаз ҟалан дырԥшааит. Иус анырӡбозгьы, ани игәыла ҷкәынгьы иҿахәы иҿырхозаарын. "Алиас ибӷа иқәыз амакәан аԥара ҭан, Гагра абанк дақәлеит" ҳәа иарҳәеит. Иаргьы рыцҳа ҩбара зламыз иакәзаарын, "Гагра абанк абаҟоу" ҳәа дҵааит. Алықьса Шармаҭ ижәла аҳәара иҭахымхеит, аха иазгәеиҭеит уи аҷкәын, "абанк абаҟоу" ҳәа иҵаашьа ҵаҵӷәык аҵоуп ҳәа иԥхьаӡаны, убри аҽныцәҟьа дыҭҟәаны дшыргаз, уи нахысгьы иӡбахә шдырам.

Алиас иакәзар, Сибраҟа данырга игәыла Падон Габлиа диқәшәазаап. Шармаҭаа рҭаацәара, Падон иԥсы ҭаны даныхынҳә ирзеиҭеиҳәеит аимҳәа бааԥсы ихьны дышԥсыз.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Аполитикатә репрессиақәа ирылаӡаз ргәаладыршәеит Гагра

Шармаҭаа аишьцәа иреиҳабыз Хәаҭхәаҭ, Абааҭатәи абахҭа аҵакыраҿы акьырҭра дҭарыжьзаап далаблып ҳәа, аха имч еизганы илиршеит аҽӡара. Ашьҭахь, еиҭа дрымгарц азы ианшьцәа Ӡиӡариаа Дәрыԥшь дырҵәахуеит. Аха зымаха-зышьаха ааха ӷәӷәа амаз ахаҵа ҩымз рашьҭахь адунеи иԥсахуеит.

Абас егьа хьаа ргәы иҭаҵәахуп, иахьа Абааҭатәи абахҭахь имҩахыҵыз ауаа.

Гагра араион Ахадара анапынҵала, ашәҭшьҭаҵара ацеремониахь иааԥхьаз рхыԥхьаӡара ркьаҿын апандемиа иахырҟьаны. Аха уеизгьы арыцҳара иақәшәаз рыхьӡала иблын ацәашьқәа, ихҭәалан арыжәтә, имҩаԥган алахьеиқәҵаратә митинг маҷ. Еизаз рахьтә ажәа зҳәоз иазгәарҭон, 37-тәи ашықәс еиқәаҵәақәа ҳҭоурых аҿы аҭыԥ ҷыда шааныркыло.

© Foto / предоставила Саида Жиба
Асовет Еидгыла аамҭақәа раан НКВД ахыбра

"Аԥсны иреиӷьыз аинтеллигенциа ахаҭарнакцәа, аӷьараҳәа зыжәлар ирылагылаз ауаа нагақәа, абра иааганы иҭаршьуан. Дара раамышьҭахь еиҵагылаз абиԥара иаҳуалуп ацәажәараҿы мацара акәымкәа, ҳус аҿы, ҳхымҩаԥгашьаҿы, ҳаԥсуара аныҟәгараҿы рыхьӡ анаунагӡатәра. Абарҭ аҭыӡқәа музеины ианыҟало, имҩахыҵуа ауаҩы цәанырралагьы инырлоит изызку. Алахьеиқәҵара зцу ахҭысқәа ари нахыс имаҷхааит", - иҳәеит Гагра араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Алхас Барцыц.

Алахьеиқәҵаратә митинг аҿы, Аԥсны Афырхаҵа Рудольф Алшәындба ҭабуп ҳәа леиҳәеит апоетесса Белла Барцыцԥҳа Абааҭатәи абахҭаҟны иргәаҟны ишьызи, хабарда ибжьадырӡази ирызкны иҭлыжьыз, сынтәа Дырмит Гәлиа ипремиа иаԥсахаз лышәҟәы "Абааҭатәи аццышәқәа" рзы. Автор илылшеит аполитикатә репрессиақәа ирылаӡаз рҭаацәа рҟынтә 160 гәалашәара реизгара.

Абааҭатәи абахҭа еиднакылоит милаҭ рацәала, жәла-жәлала усҟантәи арыцҳара зкьысыз аҭаацәарақәа.

Амузеи анаартхо араҟа ицәыргахоит Сталини Бериеи рполитика хәашь иннарҵәаз рҟәырҷахақәа, аҭоурыхтә документқәа, афотосахьақәа, ашәҟәқәа уҳәа.

Агәалашәаратә митинг аҿы, амузеи аиҿкаара знапы иану ирхаҭарнакцәоу Слава Сақаниеи, Ҭенгьыз Габуниеи, Рудольф Алшәындбеи апроект анагӡара афинанстә цхыраара шаҭаху рҳәеит. Иахьазы зхатә харџь алазгалаз ахатәгәаԥхаҩцәагьы иҭабуп ҳәа рарҳәеит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

175
Флаги

Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара азеиԥш ҵакыра аиҿкаара апрограмма шьақәырӷәӷәоуп

3
Апрограмма – 2014 шықәса абҵара 24 рзы анапы зҵаҩыз Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аиҩызареи астратегиатә партниорреи рзы Аиқәшаҳаҭра ацҵоуп.

АҞӘА, абҵара 23 - Sputnik. Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара асоциалтәи аекономикатәи зеиԥш ҵакыра аиҿкаара апрограмма шьақәырӷәӷәахеит Аслан Бжьаниеи Владимир Путини реиԥылара ашьҭахь ҳәа аанацҳауеит ахада исаит.

Иазгәаҭоуп апрограмма шазырхо Аԥсны инхарҭәааны, Урыстәыла имҩаԥнаго аинтеграциатә процессқәа рылахәхаразы иманшәалоу аҭагылазаашьақәа аҭаразы.

Апрограмма аҳәаақәа ирҭагӡаны ауснагӡатәқәа рынагӡара ҩба-хԥа шықәса рыла иазыԥхьагәаҭоуп.

Абри аамҭала имҩаԥгахоит еиуеиԥшым аусхкқәа: аекономика, афинансқәа, аҳазалхратә зин, аенергетика, асоциалтә усхк рҟны азакәанԥҵарақәа реиуршәара.

2014 шықәса абҵара 24 рзы Аԥсни Урыстәылеи рхадацәа рнапы зҵарҩыз Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аиҩызареи астратегиатә партниорреи рзы Аиқәшаҳаҭра аԥҟарақәа иазыԥхьагәарҭоит адәныҟаполитика ауеиуршәара, атәылахьчареи ашәарҭадареи, асоциалтәи аекономикатәи зеиԥш ҵакыра раԥҵара.

3
Ингур ГЭС.

Аԥсны Апарламент: ЕгрыГЕС аҟны аусурақәа хыркәшахаанӡа амаининг ахархәара азин ԥкызарц

6
(ирҿыцуп 19:29 23.11.2020)
Акриптавалиута амаининг азы аусурақәа рзин ҟаҵан абҵара 21 рзы Аминистрцәа реилазаара ақәҵарала.

АҞӘА, абҵара 23 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Ашәахьа, абҵара 23 рзы Аԥсны Апарламент аилатәараҿы ақәҵара аднакылеит, уи инақәыршәан Аминистрцәа реилазаара иабжьган ЕгрыГЕС аремонт иалгаанӡа амаининг ахархәара азин ԥкызарц.

Уи адагьы Апарламент ақәҵараҿы иҳәоуп ареспубликахь амаинингтә хархәагақәа ралагаларагьы азин ыҟам.

АУН "Амшынеиқәафымцамч" иабжьгоуп ЕгрыГЕС амчхара амаининг азы закәаншьаҭада зхы иазырхәо ауаа раарԥшра аҽазнакырц.

Иара убасгьы аҳәынҭқарратә наплакқәа, аусбарҭақәа ирабжьгоуп дара иртәу амазарақәа амаининг азы ахархәара алдмыршарц.

Аекономика аминистрра иабжьгоуп амаининг анорматив-зинтә ҭышәныртәаларазы аус аднауларц азакәан апроект, азакәанԥҵара алагаларазы.

Абҵара 18 рзы Апарламент аҿы аекономика аминистр Кристина Озганԥҳаи "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуеи алархәны аенергетикаҿы иҟоу апроблемақәа ирызкыз аилатәара мҩаԥыргеит.

Апарламент аилатәараҿы "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуа иазгәеиҭеит амаинерцәа русура 2021 шықәса лаҵарамзанӡа, ЕгрыГЕС аремонтқәа хыркәшахаанӡа  иаанкылатәуп ҳәа.

Аԥсны иахьаҵанакуа аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит абҵара 15 инаркны. Усҟан алашара дырцәалон уахыки-ҽнаки рыла хынтә.

2020 шықәса абҵара 21 инаркны Аԥсны иахьаҵанакуа афымцалашара арцәара аграфик дыркьаҿуа иалагеит. Уи инақәыршәаны афымцалашара дырцәалоит уахыки-ҽнаки рыла ҩынтә ҩба-ҩба сааҭ.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6