Ауаҩы данииуа иразҟы ицыршоит

387
(ирҿыцуп 11:51 23.11.2020)
Дарбанзаалак ауаҩы илахь иану дышзацәымцо азы ҭоурых џьашьатәык ҳзеиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Иара даниуаз ауха ашацәа ааизан, илахьынҵа рчаԥеит."Абри абас лахьынҵас имазааит" рҳәан ицеит. Абас дасу данииуа ицыршоит рҳәон ажәытәуаа ауаҩы илахьынҵа. "Алахьынҵа узавсуам" рҳәалоит ирлас-ырлас.

Ауха ахшара дзауз аԥҳәыс илыдтәалан уи деилзыргози илыцхраауази. Дара ирызгәаҭомызт, аха ашацәа ааины итәан ииз арԥыс илахьынҵа рыхәшьадырц. Изҳаит иара дарԥыс бзианы, шәагаала рацәак дыҟамзаргьы, деилыхха, деибаганы дыҟан, знык дықәԥраа акәашаразы данықәлалакгьы уиршанхон. Иҷкәынра данааҭагыла, ҭыԥҳак бзиа дибеит, иаразнак иԥхыӡ иалалеит уи иара диразҟхарц. Данииуаз ауха ашацәа ирыӡбаз иара иабеидыруахыз, длызхәыцуан бзиа иибаз. Лара ԥшреи сахьалеи акыр иара иаҵкыс деҩцан, иара иеиԥш илышьҭаз рацәаҩын. Деибагаӡа дшыҟазгьы ҳфырхаҵа, бзиа иибоз илеиҽырбоз риааира илымшеит. Дыргеит лара ҭацас лхаҭа данииуаз дыззыршаз. Акыр игәнигеит арԥыс иразҟы ахьицымныҟәаз, гәҭакысгьы ишьҭихит, ари аԥшӡа дианамхаргьы, лыжәла зыжәлоу, лара илыҵкару уеизгьы-уеизгьы ԥҳәысс дигарц. Уара иуӡбуа Ацәа иуциҳәома, дасу иразҟы ицыршоит рымҳәои.

Ауаҩы данииуа иразҟы ицыршоит

Аамҭа цеит, аҽны сабшан, ари арԥыс акыр дхатәрахахьан, иԥҳәысаагара инахыԥоума уҳәо днеихьан. Уажәшьҭа сразҟы сыԥшааит ҳәа игәы рҭынчны, аҭацаагаразы иҩызцәеи иареи амҩа ақәлара рҽаздырхиахьан. Игәы ишҭеикхьаз еиԥш, дыркааны диман, анкьа бзиа иибоз, уажәгьы дзызхәыцлоз илыжәлантәыз ҭыԥҳак. Лара актәи леиԥш сахьала деҩцамзаргьы, бзиа иибоз длыжәлантәын, убри аҟынтә игәҭакы наӡаны дыҟоушәа инарбон. Иара даниуаз ауха ашацәа ирҳәахьаз иара иабеидырхуаз, амҩа иқәын иҩызцәеи иареи ҭацаагара.

Иаб игәараҿы зегь дырхиахьан, "Радеда" ҳәа аҭаца ашҭа лҭагалара ада ус ыҟамкәа. Ус шакәызгьы, дасу даниуа иразҟы ицрымшои, убри аҟынтә аразҟы аус аҿы акәаԥ аргылара заацәан. Ԥҳәысаагара ицоз иара дызҭахызгьы даҽаӡә дыҟазаарын, аха иара лара дышлыхәамԥшуаз лдыргәышьон, убри аҟынтә, ичарахь ацара лҽазыҟалҵон, лгәы еиқәҳәаланы.

Иааит аҭаацаагацәа иргараны иҟаз аҭаца дахьынхоз. Иааит аха, ираҳаз ажәабжь ршьапы рыҵнарҟьеит. "Шәҭаца иаха хаҵа дцеит", - рҳәеит. Ачара ахьыҟаз еилашуан аԥсҭазаара. Акәац ажәразы иақәдыргылахьан, абысҭагьы амца аҵан, амаҵуцәа аԥыраҳәа рымӷаҵаны ашьаԥа дырхион. Аҭцаагацәа ираҳаз ршьара иаақәнарҟьеит. Еиҳабыс ирыцыз, ахьымӡӷ имгарц азы, иаразнак ихәыцит иҟаиҵашаз. Аԥҳәыс дыззыргоз бзиа дызбоз дара дырҩызан, ачарахь ацарагьы лыҽшазыҟалҵоз имдырхуази. Ахьышәҭҳәа иҩызцәа иманы дцеит ԥҳәыс дызгоз бзиа дызбоз лынхарҭахьы. Иҩызцәа ҵаҟа иԥшын, иара дынхалеит лынхарҭахь. Данааиҿаԥш иааџьалшьеит азнаказы.

"Ачарахь бцозар, ҳара баҳгоит, ҵаҟа ҳабзыԥшуп бҽеибыҭа", иҳәан даалбааит. Ларгьы даныршоз лразҟы рчаԥахьан, ауаха ашацәа ирыӡбеит "абригь-абригь аҽны абри лхаҵацара абас иазыԥҵәазааит" ҳәа, нас улахь иану узацәцома?!

Лҽеибыҭан данылбаа, уамашәа илбеит аҭацаагацәа зегь лыҩны аҵаҟа иахьгылаз. Азныказы иҟалаз лзеилымкааит, аха усгьы, бзиа илбоз ицәаара данахьыԥшы ахьышәҭҳәа аҭацаагацәа рмашьына дынҭатәеит. Аҭацаагацәа реиҳабы ақьаӷьариараҿы акыр дҟазазаарын, амашьына иҭатәаз аҭыԥҳа агәра лиргеит рхәеит, иахьа ҭацас иззыԥшу лара шлакәыз, ари лгәылҽанӡамкәа ажәа илнырҵаз заа  ихәыцны ишыҟаз. "Бара боуп ари ииҭахыу, бақәшаҳаҭзар ҳдәықәлоит", ҳәа азҵаатәы анлоу, рацәак ииҳәаз агәра лымгозаргьы, дзеиԥхыӡуаз арԥыс лыԥсҭазаара имадара мап ацәылмкит.

Ақалақь иналаԥшын, аҭацаҵкы рыԥшаан, абзиабара акыр иархәыцхьаз аҭыԥҳа деибырҭеит. Ачара ахьыҟаз ашҭаҿы иззыԥшыз лакәымкәа, аҭацаагара ашәа ҳәо, иара данииз ашацәа изыршаз аҭыԥҳа дрыманы ашҭа инҭалеит. Иара уи аҽны арҭқәа рызхәыцха имамызт, аҭаца дырмоукәа рчара еилаҳаит ҳәа ахьымӡӷ игарц акгьы агмзыт, убри аҟынтә, иаалырҟьаны аҭацаҵкы зышәҵаны иашҭа иҭалаз Нцәахәны дибон уажәазы. Дасу иара иразҟы ицрымшои, иабеидыруаз иара иихәыцуаз акәымкәа, разҟыс имаз лара шлакәыз. Инхоит, инҵуеит рхәеит иахьагьы, уажәшьҭа рмоҭацәагьы рыҵагылеит.

Абас иҟоу аҭоурых анудыруа, хымԥада, агәра мгашьа ҟалом, ауаҩы данииуа иразҟы шицыршо, уи ахыԥашьагьы шамам. Ауаҩы даниуа иразҟы ицыршоит, улахь иану узацәцаӡом захьӡугьы абри акәхап…

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

387

Урыстәыла азхиоуп Аԥсныҟа афымцалашара аашьҭра ԥхынҷкәын акы инаркны

10
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иҳәахьан, Урыстәылатәи Афедерациа Аԥсны ацхыраара анаҭоит ЕгрыГЕС аҿы аремонттә усурақәа рымҩаԥысраан ҳәа.

АҞӘА, абҵара 25- Sputnik. Урыстәыла азхиоуп Аԥсныҟа афымцалашара аашьҭра ԥхынҷкәын акы инаркны, абри атәы аанацҳауеит Аекономика аминистрра апресс-маҵзура.

Урыстәыла аган ишьақәнырӷәӷәоит атехникатә ҟазшьа змоу ауснагӡатәқәа шынагӡоу Урыстәылантәи Аԥсныҟа афымцалашара аиуразы, абри атәы еилкаахеит аенергетика аминистрраҟны имҩаԥгаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь.

Аԥснынтә аилатәара далахәын аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озганԥҳа.

Абҵара 25 рзы еилкаахеит Аԥсны афымцалашара арцәара аамҭа ԥшь-сааҭк рҟынтәи ҩ-сааҭк рҟынӡа иркьаҿхоит ҳәа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

10

Џьапуаԥҳа ашколқәа рганахьала аԥкрақәа рыцҵаразы: аҵарадырра, уи агәыбзиара аус иаҩызоуп

10
Аҟәатәи ахәбатәи абжьаратә школ аҟны ааӡаратә ус аиҿкааҩ, афизика арҵаҩы Иа Џьапуаԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы ашколқәа рганахьала ирыцҵоу аԥкрақәа рзы лгәаанагара атәы лҳәеит.
Џьапуаԥҳа аҵаратә процесс аԥкрақәа рыцҵаразы: зынӡаск ҵарада гәыбзиара уск иаҩызоуп

Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы аԥкра ҿыцқәа ирыцҵоуп ажьырныҳәа 12-нӡа. Аусдҵа ҿыц инақәыршәаны ареспубликаҿы азин ыҟам ашколқәраҟынӡатәии азеиԥшҵаратәи еиҿкаарақәа русура урҭ реиҿкаара-зинтә формеи рхатәтәратә формеи ирыхьмырԥшыкәа.

"Аиашазы, ашкол ахь ҳцоит ҳәа агәаанагара ҳаман. Ахәыҷы ҿыц ашкол ахь данцо еиԥш ҳгәы ҳыҭхыҭуа ҳазыԥшын, аха алаҳәара иҟарҵаз даара иуадаҩны иҳадаҳкылеит. Аҵара аус даара ихьысҳан ацара иалагеит. Зынӡаск ҵарада, уи агәыбзиара аус иаҩызоуп. Ҳашкол ахәыҷқәеи ҳареи зынӡаск еимадарак ҳабжьам ҳәа сызҳәом. Излауала аурокқәа еиҭаҳәаны ахәыҷқәа ираҳҭоит, аха ари апроцесс даара иуадаҩны ицоит. Избанзар, ицәгьоуп ахәыҷқәа ҭелла рацәажәара, уи ишуҭаху иузнагаӡом. Ҳгәы иаанагон ахәыҷқәа хымш-хымшла аҵара ҵарахьы ииасуеит ҳәа, аха иалымҵызар акәхап. Ас ҳашцо сыздыруам. Ахәыҷқәа аҭелқәа рыла аурок ҿыцқәа раҳҭоит. Аха аҳасабрақәа ахимиа, афизика, алгебра амаҭәарқәа рыла даара иуадаҩуп. Ҳара ҳашкол арҵаҩцәа зегьы ақәшаҳаҭуп аԥхынра аусура, даҽа хымз ҳауеит. Егьыс ҳхәыҷқәа аҵара ҳәа ирҵаз акгьы иҟам", - лҳәеит Џьапуаԥҳа.

Аҟәатәи ахәбатәи абжьаратә школ аҟны ааӡаратә ус аиҿкааҩ ахәыҷқәа аҩбатәи ашықәс азы рааныжьреи, аҭаацәа аԥара ахшәааны ахәыҷқәа арҵаҩцәа рахь рышьҭреи азы иҟоу ацәажәарақәа рзы лгәаанагара лҳәеит.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

10