Sputnik амчыбжь: ахадацәа реиԥылара, Ҭарба иус аҿы азыӡба, афымцалашара арцәара

10
(ирҿыцуп 09:55 16.11.2020)
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны аҿы – абҵара 9-15 рзы ареспубликаҿы аҭыԥ змаз ихадароу ахҭысқәа.

Иҳаҩсыз амчыбжь азы Аҟәа иаартын амбулатортә центр акоронавирус змоу рзы, ахархәара аҭан COVID-19 ахәышәтәраҿы аметод ҿыц, Шәача имҩаԥысит Аԥсни Урыстәылеи рхадацәа реиԥылара, иалагалан афымцалашара арцәара аграфик.

Sputnik

Акоронавирус ажәабжь ҿыцқәа

Аԥсны иаахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа акыр аҽаҟьоит. Иӷәӷәаны ичмазаҩу апациентцәа Гәдоуҭатәи агоспиталь, амобилтә госпитал рҿы ишьҭоуп.

Ари амчыбжь азы Аҟәа, "Турбаза" аҳаблаҿы иаартын аковид пациентцәа рзы амбулатортә центр.

Ацентр ахь унеир ҟалоит аполиклиникатә ҳақьым ма ахәышәтәырҭа аҳақьым азин ҟарҵозар, ара иахәҭоу апроцедурақәа мҩаԥыргоит.

Ацентр аҿы амаҵзурақәа зегьы хәыда-ԥсадоуп, ара игәоуҭар ҟалоит уҵәыҵәри аҩаӡара, акардиограмма аҭыхра, ашьақәыӷәӷәара ашәара, ашьақар аҩаӡара. Арҭ апроцедурақәа ауаа ргәабзиара ашьклаԥшраҿ хра рымоуп, ахалахыхәышәтәра иацәырыхьчоит.

Ииасыз амчыбжь азы раԥхьаӡа акәны авирус ахәышәтәразы аплазма ахы иархәан. Аԥсны раԥхьаӡа акәны ашьа аплазма ахархәара арҭеит COVID-19 зыдбалоу ачымазаҩ иҭынхацәа иҟарҵаз аҳәарала, лҳәеит аҳақьым-анестезиолог-ареаниматолог Мадина Дасаниаԥҳа.

COVID-19 ахәышәтәразы ари апроцедура ԥхьаҟагьы ахархәара алшоит. Дасаниаԥҳа лажәақәа рыла, уи азы ашьеилаҭәарҭа астанциеи адонори роуп иаҭаху.

Ҩ-тәылак рхадацәа реиԥылара

Аԥсни Урыстәылеи рхадацәа Аслан Бжьаниеи Владимир Путини Шәача аԥшьаша, абҵара 12 рзы реиԥылара мҩаԥысит.

Аслан Бжьаниа инаҵшьны иазгәеиҭеит Владимир Путин Аԥсны еснагь сас дахьк иаҳасабала ишизыԥшу, ареспубликахь ааԥхьарагьы ииҭеит.

Аслан Бжьаниа Аԥсны иқәынхо ажәлар рыхьӡала ҭабуп ҳәа ахиҳәааит аурыс жәлар, ҷыдала Владимир Путин акыршықәса раахыс ареспублика иазыҟарҵо ацхыраареи адгылареи рзы.

Бжьаниа Путин агәра ииргеит напы зҵаҩу аусеицуразы аиқәшаҳаҭра дуи егьырҭ аусбарҭабжьаратә еиқәшаҳаҭрақәеи Аԥсны анапхгара хымԥада ишынарыгӡо азы, "избанзар, дара зегьы Аԥсны Аҳәынҭқарра аинтересқәа ирықәшәоит, Аԥсны аҳәынҭқарреи асуверенитети дырӷәӷәоит".

Аиԥылара мҩаԥысуан х-сааҭк инарзынаԥшуа. Абри ашьҭахь Бжьаниа иазгәеиҭеит "аиԥылара ҳтәыла хра азҭо, аизыҟазаашьақәа еиӷьызтәуа" ракәны иҟоуп ҳәа.

Алашара аамҭа-аамҭала идырцәалоит

Абҵара 15, 2020 шықәса инаркны Аԥсны иахьаҵанакуа аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит.

Аграфик инақәыршәаны, алашара дырцәалоит уахыки-ҽнаки рыла хынтә.

Афымцамч изакәанымкәа зҽаԥызшьуа ахархәаҩцәа раарԥшразы агәаҭаратә усмҩаԥгатәқәа ирыцырҵалоит, анаҩс урҭ Аԥсны афымцамчтә система уаҳа аҽаԥшьра рылымшартә еиԥш иаҿырхларц азы.

Еимаку ацҳа

Изаамҭанытәим Аԥсны Апарламент аилатәара мҩаԥган урыстәылатәи АИХқәа рҿы ицәырҵыз Ԥсоу аӡиас Аибга ақыҭа иахьаҵанакуаз ацҳа хырҵеит ҳәа адырра иҟарҵаз инадҳәаланы. Аԥсны Апарламент Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵзуреи рнапы ианнаҵеит Аибгатәи ацҳазы аҭагылазаашьа ҭырҵаарц.

Sputnik акорреспондент дзыҿцәажәаз адепутат Илиа Гәниа иҳәеит: "Ҳара аинформациа ҭаҳҵааит. Еиқәшаҳаҭрада урыстәылатәи аганахьала ацҳа аӡы ихҵоуп. Ацҳа ахҵара ҵаҵӷәык аманы иаабом. Азҵаара ҳаналацәажәа ашьҭахь Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵзуреи рнапы ианаҳҵеит Аибгатәи ацҳазы аҭагылазаашьа ҭырҵаарц, еиқәшаҳаҭрада ацҳа зыхҵаз. Аҳәынҭқаррабжьаратә комиссиа аӡбара ада уи зынӡа иҟаломызт", - ҳәа.

Аӡәгьы ахара идым

Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа хәымз имҩаԥысуаз аилыргарақәа рышьҭахь, аӡбаҩ Инар Кәарҷиа иӡбарала ишьақәыргылан Аԥсны ААР аусзуҩцәа Адгәыр Аутлев, Витали Кулов, Бадри Џьыкырба, Аслан Чедиа хара рымамызт ҳәа.

Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ҭарба иԥсра аус азы гәҩарас иҟаз ауаа ахара рыдым ҳәа ианариаша ашьҭахь ақәҵара аднакылеит ззинмчқәа ишахәҭаз иназмыгӡаз Апрокуратура хада аусзуҩцәа рымшала акрызҵазкуаз амаҭәартә ршаҳаҭгақәа ырӡын ҳәа.

Аԥсны Апрокуратура хада Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахыбраҿы иаанкыланы иҟаз Анзор Ҭарба иԥсра аус аганахьала иаднакылаз аӡбамҭа закәаным, иагьҵаҵӷәыдоуп ҳәа иаԥхьаӡоит. Азыӡба аахашшаара рыгәҭакуп Ҭарба иҭахцәагьы.

Амчыбжь азтәи аԥхьатәарақәа

Жәларбжьаратәи аимадарақәа рзы Аԥсны ахада ицхырааҩ Ахра Аҩӡба ԥхьатәара дышцо азы арзаҳал иҩит. Арзаҳал Facebook аҿтәи идаҟьаҿы икьыԥхьит.

"Акьыԥхь иасырбоит "умыццакын" ҳәа рымҳәарц, сахьырхәра иаламгарц. Иҟасҵаз ҟасҵеит. Сақәгәыӷуеит рнапы аҵарҩып ҳәа", - иҩуеит иара.

Ари амчыбжь азы Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр адиректор хада, Аԥсны жәлар рартист Нодар Ҷанба хатәгәаԥхарала инапынҵақәа аанижьит.

Sputnik аинтервиу анеиҭоз иара иҳәеит Франциаҟа, иҭаацәа рахь дшыхынҳәуа. Аԥсны акультура аминистр иажәақәа рыла, Аԥсуа драматә театр анапхгаҩ ҿыц хара имгакәа иӡбахә ҳәахоит.

Искандер имҩаҿы аӡхыҵра

Аҟәа, Искандер имҩаҿы аӡхыҵра ду ҟалеит. Зҿыгҳара 500 миллиметра иҟаз аӡымҩангага аиԥшьырҭаҿы иԥжәеит. Аӡы 30 сантиметр рҟынӡа ишьҭыҵны амҩақәа ирнылеит, аҩнқәа ирыҩналеит. Авариа ахьыҟалаз иаразнакы инеит аҟазауаа.

10

Ажьиԥҳа Гагра адистанциатә ҵаразы: зықәра ыҟоу арҵаҩцәа иаҳа аҭакԥхықәра аадырԥшит

4
(ирҿыцуп 17:33 03.12.2020)
Гагра араион аҵараҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳа арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазараҟынтә" аҿы еиҭалҳәеит апандемиа аамҭазы аҵара апроцесс адистанциала аиҿкаара аус шалдыршаз.

Раионк аԥсҭазараҟынтә: Ажьиԥҳа адистанциатә ҵара иазкны
https://sputnik-abkhazia.info/radio/20200514/1030124800/Kakoba-atraditsiat-ara-adistantsiat-asakhueit-a-zymkhao-sreiuam.html

Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистр Инал Габлиа ажьырныҳәа 12 рҟынӡа аҵаратә усҳәарҭақәа рҿы аҵаратә процесс аанкыларазы адҵа ҭижьит Аԥсны ахада атәыла ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы иусдҵа шьаҭас иҟаҵаны. Адҵа инақәыршәаны ашколқәраҟынӡатәии абжьарапрофессионалтәи ҵараиурҭақәа налаҵаны аҵаратә процесс нкылахоит. Ашколқәеи аколлеџьқәеи рҟны аурокқәа рымҩаԥгара рабыжьгоуп абарҭ аформақәа руак рыла:Ишиашоу ицо аефир (нас иҭаҩны); заа иҭаҩу авидеоурокқәа; латәарадатәи асистема.

"Ҳара ҳраион аҟны амза 2 инаркны дистанциала аҵараҵара хацыркын. Ҳарҵаҩцәа ирацәаҩны уи рхы аладырхәит, араион аҟны аметодистцәа еиқәдыршәеит изықәныҟәаша аԥҟарақәа. Ари амчыбжь азы еиҿкааз ашколқәа рнапхгаҩцәа реиԥылараҟны алкаа ҟаҵан адистанциала иҟоу аҵаратә процесс шьақәгылеит ҳәа. Уи аиҿкаара шаҟа иҳаракыз, аамҭа ԥыҭк ианцалак еилкаахоит. Ақыҭа ашколқәа иаҳа рҭагылазаашьа шыцәгьоугьы, ҳара иҳамоуп урҭ рахьынтә иаҳагьы алҵшәа аазырԥшыз. Уи зыхҟьо ашкол анапхгареи арҵаҩцәеи заҟа гәаҳәара рыманы аус напы адыркылаз ауп. Иҟоуп ахәыҷқәа аҽалархәра зынӡа аҭагылазаашьа змам, ателқәа, акомпиутерқәа ахьрымам иахҟьаны. Уи зегьы ҳныԥшуеит, ҳәарада. Ԥхынҷкәынмза анҵәамҭазы ашықәс азбжазтәи аҳасабрба ҟаҳҵоит, уа ианаҳҵоит иҳалшаз, ҳауадаҩрақәа ртәы. Иахьазы 18 школ рҟынтәи 12 школ рҟны арҵаҩцәа 50 процент инеиҳаны дистанциала аус руеит, уи WhatsApp, Zoom аплатформақәа рыла. Насгьы аҵара аминистрра иҳаднагалеит москватәи ашколқәа рҟны рхы иадырхәо апрограммақәа", - лҳәеит Ажьиԥҳа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

4
Сборная Абхазии инвалидов-ампутантов по футболу в Турции

"Ҿыцымҭала ацәажәашьа сҵеит": зылшарақәа ԥку Алхас Амԥар иҭоурых

189
(ирҿыцуп 15:18 03.12.2020)
Махашьахала зылшарақәа ԥку рымш азгәарҭоит ԥхынҷкәын 3 рзы. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран, "Агәымшәаразы" амедал занашьоу, аҩбатәи агәыԥ аинвалид, Аԥснытәи Еизгоу аинвалидцәа ампутантцәа ршьапылампылтә команда амбахьчаҩ Алхас Амԥар иҭоурых шәыдаагалоит.

Алхас Амԥар 17 шықәса ракәын ихыҵуаз иашьцәеи иҩызцәеи дрыцны иԥсадгьыл ахьчара даназгыла. Ажәыларақәа жәпакы рҿы гәымшәарыла ихы ааирԥшуан. Аҵыхәтәантәи, Аҟәа агаразы аҽазышәара анымҩаԥыргоз Алхас аӷа ихымца иарӷьа жәҩеи имгәеи ирықәшәоит. Уи нахыс арԥыс иарӷьанапы имыхәо иалагоит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Ишырҳәо еиԥш арыцҳара ахала иааӡом. Аибашьра ашьҭахь шықәсык ааҵуаны, Алхас Пицунда чарак аҟны дшыҟаз, аҭаца лаагараан ахысра ианалага ахы ихәда иақәшәоит, дзымцәажәо даанхоит.

"Сарӷьа напы аус ахьамуаз гәнызгон изызӡари, сыбжауаҩны схы сыԥхьаӡон, ҿымҭӡакәа сгәырҩон. Аха сзымцәажәо саналага уи еиҳагьы еицәахеит. Ашкол аҿы аԥсшәа арҵаҩыс аус зуаз санду Вера Мархолиаԥҳа хәышықәса аҩны дааны ҿыц ацәажәашьа слырҵон. Ақәыԥшра аамҭа иҭагылоу изы еиҳагьы иуадаҩызшәа сгәы иаанагоит аинвалидра. Усҟан акалашәа ухы уацклаԥшыр ануҭаху, аԥҳәызбацәа уанреиҽырбо абас агра ануоулак аԥсҭазаара агьама ацәыӡуеит. Сара разҟны исыԥхьаӡоит убарҭ аамҭақәа раан исыцеибашьуаз сҩызцәа сааигәа иахьыҟаз, сгәы ахьдырӷәӷәаз, схы агәрагара ахьсырҭаз, насгьы Анцәа иахь исымаз ахаҵара ахьысцәымӡаз", - илахьынҵа далацәажәоит Алхас Амԥар.

© Foto / Саида Жьиԥҳа
Алхас Амԥар

Ахәрақәа рышьҭахь бжьышықәса ааҵуаны, Алхас иҭагылазаашьа данашьцыла, ихьаақәа анеиқәтәа, маҷк ацәажәарагьы даналага уск иҽазикарц иӡбоит. Азнык азы аинвалид изымариамызт аилазаараҟны ашьақәгылара, аха аҩны атәарагьы уаҳа илшомызт. Алхас дрыдыркылоит обиектк аҟны ахьчаҩс, уи ашьҭахь Аҳәынҭқарратә хьчара амаҵзура ажәабатәи аҟәшахьы диасуеит. Уаҟа жәашықәса иуалԥшьақәа наигӡон.

"Уамашәа ижәбаргьы, ажәабатәи аҟәшаҟынтә санца аусура салагеит Пицундатәи абжьаратә школ №1 аҟны аҩбарҵәыра арҵаҩыс. Ари инапы ихәом, ахәыҷқәа идирҵозеи ҳәа аӡәызаҵәык исзыимҳәеит. Дара аҵаҩцәа ракәзаргьы, сыбжьы ҭыганы сызцәажәом азы аҭынчра аԥҵаны ирасҳәоз зегьы гәныркылон", - иажәа иациҵоит Алхас.

15 шықәса раԥхьа, Алхас Амԥар Пицунда аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә турнир шымҩаԥысуаз машәыршәа ибеит. Убасҟан игәы ҿнакааит алаба зҽанҵаны зызшьапык ала ампыл иасуаз ауаа аниба. Иара иеиԥш зымаха-зышьаха еибгамыз ахацәа аԥсҭазаарахь ирымаз агәазыҳәара даршанхеит. Иагьиҭаххеит хаҭала рыцхәмарра.

"Аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә команда азыҟаҵаҩ Џьамал Барцыц, иара уи аамҭазы Афедерациагьы дахагылан сыгәҭакы аниасҳәа, мап сцәыимкит. Амала сгәы сҽаниҵеит дара рыԥҟарақәа рыла зызшьапык змам иоуп ампыл иасуа, зшьапқәа еибгоу, аха зызнапык хҵәоу, мамзаргьы измыхәо амбаҿы ддыргылоит ҳәа. Ажәакала сақәшаҳаҭхеит", - аспорт ду ахь дшиасыз игәалашәоит Алхас.

Сборная Абхазии инвалидов-ампутантов по футболу в Москве
Фото предоставлено Джани Чан-оглы
Сборная Абхазии инвалидов-ампутантов по футболу в Москве

Аинвалидцәа-ампутантцәа Аԥснытәи еизгоу ршьапылампылтә команда дацны Алхас Амԥар жәларбжьаратәи атурнир далахәын Грозныи ақалақь. Уа ихәмаруаз жә-командак рахьтә дара ахәбатәи аҭыԥ ааныркылеит. Шықәсык зны Аԥсны еиҿкааз атурнир аҟны ахԥатәи аҭыԥ ианаԥсаха аҳәынҭқарра ҳамҭас алшара рырҭеит Ҭырқәтәыла, Сҭампыл ақалақь рымԥсшьарамшқәа рхыргарц.

"Сҭампылтәи ҳамшқәа исхамшҭуа ахҭысқәа рыла иҭәын. Ҳџьынџьуаа есыҽны аԥсуа қыҭақәа рахь ааԥхьара ҳарҭон. Дареи ҳареи ҳгәы иҭалаз аԥхарра иахьагьы исыцуп", - игәалашәоит иара.

15 шықәса раԥхьа Аԥснытәи еизгоу аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә команда 20-ҩык ахәмарыҩцәа рыла ишьақәгылазҭгьы, иахьа рхыԥхьаӡара жәаҩыкгьы ыҟам. Аӡәырҩы аибашьраҿы ироуз ахәрақәа ирхырҟьаны адунеи рыԥсаххьеит, егьырҭ рықәрақәа цеит. Изылшоны иҟоу аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргоит, аха иахьазы апандемиа иахҟьаны аҩны иҟоуп.

Сборная Абхазии инвалидов-ампутантов по футболу в Турции
Фото предоставлено Джани Чан-оглы
Сборная Абхазии инвалидов-ампутантов по футболу в Турции

Алхас Амԥар иарӷьанапы ахьимыхәоз, насгьы дахьзымцәажәоз иразҟы ианыԥшыр ҳәа дацәшәон. Аха ишырҳәо еиԥш алахьынҵа узацәцом, 18 шықәса раԥхьа Алхас Амԥар иԥсҭазаара ицеиҩылшоит Гәдоуҭатәи аҭыԥҳа, аҳақьым Ирма Барцыцԥҳа.

"Ԥсуаҵас иахьысҳәо ԥшӡам, аха Барцыцԥҳа дарӷьажәҩаны дансывагыла ҿыцымҭала сизшәа схы збеит. Лара сыграқәа зегьы анлыдылкыла, урҭ иҟамшәагьы сҟалеит. Есыҽны анцәа иҭабуп ҳәа иасҳәоит сыԥсҭазаара ахьааирҳәыз, хҩык ахәыҷқәа сахьрабхаз", - инасыԥ далацәажәоит иара.

Алхас иԥшәмаԥҳәыси иареи аԥеи, ҩыџьа аԥҳацәеи рааӡоит. Ирма Барцыцԥҳа Гагра араион дыззымдыруа дыҟамзар ҟалап. Лара аус луоит араионтә хәшәтәырҭаҿы акардиологс.

Алхас иҭаацәа дрыхӡыӡаауеит. Иԥшәмаԥҳәыс ҳаҭыр лықәиҵоит. Ииашацәҟьаны аԥсуа ҭаацәарақәа рҿы аламала иуԥылаӡом ахаҵа иԥҳәыс аусура дышьҭны, иара ахәыҷқәа дрыдтәало. Ҳәоуеиқәшәарыла реицынхара иабзоуроуп, Алхас иахьа игәабзиара дахьахамшшаауа. Ибжьы акәзаргьы, ишьцылахьоу уи шыцқьам рызгәаҭаӡом.

Аҭагылазаашьа ихы иархәаны, Алхас аинвалидра змоу ауаа ргәы кармыжьарц, агәрагара рцәымӡарц, ԥхьаҟа ицаларц рабжьеигоит ихатәы ԥышәа гәаҭаны.

189