Ҽаҩраҭагалара асакьаҳәымҭазы: Приморское ақыҭауаа шыхандеиуа

30
Ҭагалан Аԥсны ақыҭақәа рҿы ауаа хандеиуеит, аусутә еилашуеит. Убас, Sputnik ааигәа ирҭааны ирбеит Приморское ақыҭа анхацәа рҽаҩраҭагалара аамҭа шцо, рынхамҩаҿы еихьӡарақәаси уадаҩрақәаси ирымоу уҳәа ртәы.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Гәдоуҭа араион Приморское ақыҭа ҭагалантәи аԥсҭазаара еилашуеит. Ақыҭанхамҩа знапы алаку ауаа рҽаҩра аҭагалара напы адыркит, алҵшәа бзиагьы рзыԥшуп ҳәа уҳәарц алшоит. Еиҳараӡак араҟа хашәалас ирымоу ацитрусттә шәырхкқәа роуп, иалкааны амандарин. Анхацәа иазгәарҭоит сынтәатәи ашықәс акыр ишеиӷьхаз ҵыԥхтәи аасҭа.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭа

 

2019 шықәсазы ицәырҵыз ахәаҷа-маҷақәа ирыхҟьаны амандарин аԥырхага ӷәӷәа аиуит, аҭиразы иаԥсамкәа иҟалаз рацәахеит. Ҳәарада, ақыҭауаа рзыҳәан ари рыцҳара духеит.

Анхаҩы Хорен Сариан иазгәеиҭоит ари аҩыза ачымазара раԥхьаӡа акәны ишибо. Ахәаҷа-маҷақәа рыдагьы уаҳа ԥырхагас ирзыҟалаз атәы дазааҭгыло иҳәеит:

"Амандарин бзиаҵәҟьа, ҳара ҳзышьцылоу, ацәа ҵаӷаӡа, абӷьы иаҵәҟаҟараӡа иҟоу ауп. Уажәтәи

амандарин ацәа канӡоуп, абӷьы ашәакәеиԥш ишкәакәаӡа иақәуп. Ари аҩыза раԥхьаӡа акәны избоит. Дҳамаӡам агроном бзиаҵәҟьа, убри рыцҳара дуӡӡоуп. Аиҳабыра иҟарҵо ацхыраара хҳы иархәаны ҳаҿуп ахәышәтәра, ҳгәы иаанагоит иалҳаргап ҳәа", - абас дҳацәажәеит анхаҩы.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭан инхо Хорен Сариан

Сынтәа аҳәынҭқарра иҟанаҵаз ацхыраареи ақыҭауаа рџьабааи рыла имаҷымкәан амандарин ахәышәтәразы аусхкқәа нагӡан.

64 шықәса ирҭагылоу, 26 шықәса раахыс Приморское ақыҭан инхо анхаҩы Акоп Авџьан гәахәарыла дазааҭгылоит ахәаҷа-маҷақәа раԥыхразы аиҳабыра ирзыҟарҵаз аус:

"Ҳқыҭа администрациа ахадара даара иҭабуп ҳәа расҳәарц сҭахуп иҳарҭаз ацхырааразы. Имаҷымкәан иаҳзааргеит ахәшәқәа, ҩынтә иақәаҳҭәеит, ишаҳбо ала, еиӷьхеит. Сара 25 гектар сымоуп, сезонк ала 3 тоннак инарзынаԥшуа амандарин ҿысхуеит", - иҳәоит Авџьан.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭан инхо Акоп Авџьан

Иазгәаҭатәуп, амандарин сынтәа ачымазара ишацәырыхьчазгьы, анхаҩцәа ишрызцәырҵыз даҽа

уадаҩракгьы, уи атауар аҳәаа ахыгара азҵаатәы ауп.

"Даара угәы еихьызшьуа акакәны иҟоуп ишахәҭоу ҳтауар аҳәаа иахьҳзахымго. Ҵыԥх амандарин шмаҷыз ала, 40 мааҭ итәон акьыла ахәԥса, аха сынтәа иаҳзыԥшу ҳаздыруам. Уи апроблема еснагь иҳазцәырҵуан,аха уажәы апандемиа иахҟьаны ахыгара еиҳа ауадаҩрақәа ҳазцәырнагоит, даҽа жәамш рышьҭахь зынӡа иҩеижьхоит, аҭаара ҳалагоит, агәыӷра ду ҳамоуп џьара цхыраарак ҳауп ҳәа уи аҭыԥ ақәҵаразы", - иҳәоит анхаҩы.

  • Амандарина ҿассы иҿоуп
    © Sputnik / Томас Тхайцук
  • Аҭаҭын рыԥхны икнарҳаит иҩарц азы
    © Sputnik / Томас Тхайцук
  • Ахәырма ҿыхны ишьҭарҵоит наҟ-наҟ иҵегьы иҟаларц азы
    © Sputnik / Томас Тхайцук
  • Зегьы бзиа еицырбо ахәырмарҩа
    © Sputnik / Томас Тхайцук
  • Аџьыкаҵәаҵәа
    © Sputnik / Томас Тхайцук
  • Акәыкәбаақәагьы рыҟәшәоит Приморское ақыҭауаа
    © Sputnik / Томас Тхайцук
1 / 6
© Sputnik / Томас Тхайцук
Амандарина ҿассы иҿоуп

Акоп даара алаф бзиа избо, илахҿыху нхаҩуп. Ауадаҩрақәа ртәы даналацәажәогьы, игәы каижьуам, "ҳанеиӷьугьы ҳдыруазароуп" иҳәоит. Афеихоа иалхны иџьбароу ауатка цқьа иршуеит, уигьы аҭаацәара рхашәала акыр иацхраауеит. Иџьаус аҟны ивагылоуп иҭаацәа.

Ахацәа еиҳа ацитрустә шәырхкқәа хырҩа арҭозар, аҳәса азҿлымҳауп ахәырмарҩа аҟаҵара. Аԥшәмаԥҳәыс Карагозиан Рузанна ирыԥх-рыԥхны, ахәырма цәырҳәны, аҩара ада ус амамакәан илызкнаҳауп.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭан инхо Карагозиан Рузанна

"Ахәырма ус арҩара мариаӡам. Тоннак аҟынтәи 250-300 кьыла рҟынӡа алҵуеит ирҩаны. Амра аҭахуп еснагь, аԥша адсылароуп иахьхшьу, акәымзар иԥхасҭахоит", - лҳәоит аԥшәмаԥҳәыс.

Рузанна експеримент ҳасабла сынтәа илыӡбеит ахәырма арԥхага иахакнаҳаны арҩара, уи лықәҿио илықәымҿио атәы макьана илыздыруам.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Ованес Гаспариан

Ақыҭа Приморское аҟны инхоит 70 ҭӡы инарзынаԥшуа, хыԥхьаӡарала 1700-ҩык ауааԥсыра рҟынӡа инаӡоит. 

Ақыҭа ахада Алиас Габуниа ҳаниҿцәажәоз, иаҳзеиҭеиҳәеит иахьатәи аамҭазы уадаҩрақәас ирызцәырҵуа, ӡбашьас иарҭо, инарыгӡахьоу аус атәы.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭа ахада Алиас Габуниа

"Ақыҭа Приморское еихшоуп аа-бригадак рыла. Ақыҭа дууп. Иахьазы ипроблемоуп амҩа, аӡы, афыцамч азымхара. Уи азҵаара шьҭаҳхьеит, маҷ-маҷ аиҿкаара напы аҳаркуеит, афинанстә цхыраара ҳақәгәыӷуеит. Анхацәа хәыда-ԥсада ирзоужьын ашәырхкқәа рыхәышәтәразы иахәҭоу ахәшәқәа", - ҳәа азгәеиҭеит иара.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭа ахадара

Иара убас иара иажәақәа рыла, ааигәа абыжьбатәии аабатәии абригадақәа еимаздо ацҳа ҟаҵан, уи анхацәа даара иаргәырӷьеит, уи ашьҭахь анеиааира акыр ирзыманшәалахеит.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Приморское ақыҭан ҩ-бригадак еимаздо ацҳа

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

30

Аԥсны арратә комиссар: иахьа аррамаҵзура ахысра аҳаҭыр лаҟәит

5
Аԥсны аррамаҵзурахь инарыԥхьоит 18 – 27 шықәса зхыҵуа. Ҭагалантәи арранаԥхьаратә ауснагӡатә аан 2020 шықәса рзы аррахь инаԥхьан 330-ҩык.

АҞӘА, абҵара 30– Sputnik. Ҭагалантәи арранаԥхьаратә кампаниа аҳәаақәа ирҭагӡаны аԥсуа ар рахь инаԥхьахоит 65 процент ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны арратә комиссар Беслан Ҭарба.

"Ари хыԥхьаӡара маҷуп. Ҵыԥхгьы ус акәын ишыҟаз.  Аҿар аррамаҵзура рацәак ргәы аҳәом. Сгәанала ахара зду аҭаацәа роуп. Изныкымкәа иҩынтәымкәа анаԥхьара раҳамҭакәа акомиссиахь иааиуам", - иҳәоит иара.

Ҭарба иажәақәа рыла аҿар абжьаратә школ ашьҭахь иреиҳау аҵарахь рхы дырхоит.

"Аррамаҵзура аҳаҭыр лаҟәит. Ирацәаҩуп иреиҳау аҵараиурҭақәа ирҭало. Бакалавриат ашьҭахь амагистратуахь ицоит, нас –аспирантурахь. Абарҭ рышьҭахь шықәсыла арра иаҵанакуам", - иҳәоит иара.

Ҭарба иажәақәа рыла арра мап ацәызкуа рганахь ала азакәан рӷәӷәатәуп. Иахьазы ахараԥса 300 мааҭ артәоит.

Арратә комиссар иҳәоит ҿарԥас аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ҟазҵо шыҟоу, аха ар рҿы аԥкырақәа зегьы ирықәныҟәоит ҳәа азгәеиҭоит иара.

Арратә комиссар иажәақәа рыла 2020 шықәсазы ҭагалантәи арранаԥхьара жьҭаарамзазы иалагар акәын, аха аепидемилогиатә ҭагылазаашьа аицәахара иахҟьаны абҵарамзахь ииаган. Ауснагӡатә хыркәшахоит ԥхынҷкәын 22 рзы, аха аусқәа шцо ала аамҭа инахахоит.

Жьҭаара 1 азы атәыла ахада Аслан Бжьаниа 2020 шықәса жьҭаара-ԥхынҷкәын рзы атәылауаа арра рнаԥхьарази арра иҟоу роушьҭрази аусдҵа инапы аҵеиҩит.

Аԥсны аррамаҵзурахь инарыԥхьоит 18 – 27 шықәса зхыҵуа.

5
Беслан Джопуа

Џьапуа еиҭеиҳәеит Аԥсни Урыстәыла рқыҭанхамҩатә усҳәарҭақәа русеицура шыҟоу

2
Абҵара 27 рзы Аҟәа имҩаԥысит Аԥсни Урыстәылеи рқыҭанхамҩатә усҳәарҭақәа рхаҭарнакцәа инеиҵыху реиԥылара. Аҩ-ганк рыӡбамҭақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Аԥсны ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Атәылауаҩи аиҳабыреи: Џьапуа Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистрра ахаҭарнакцәа раара иазкны

"Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистр актәи ихаҭыԥуаҩ напхгара зиҭоз аделегациеи ҳареи ҳаиԥылара зыхҟьаз ааигәа имҩаԥысыз Аԥсни Урыстәылеи ахадацәа реиқәшәара ауп. Аԥсны аҭагылазаашьа еилкааны, ацхыраара ахьаҳҭаху аусеицура иазкын аилацәажәара. 2018-19 шықәсқәа рзы иҟан апроектқәа Урыстәыла абанкқәа Аԥсны ақыҭанхамҩазы аԥара ззоурыжьыз апроектқәа, игәаҳҭеит аобиектқәа, иҟоуп иргәаԥҳаз иара убас иргәамԥхаз. Урҭ ахьархәразы акәӡам изааз, аиҵахарақәа ыҟазар изыхҟьаз аилкаара, ацхрааразы ауп", - иҳәеит Џьапуа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

2
Отдых в Абхазии

Аԥсны 2021 шықәса аԥхынразы еиҳа заа иаҿарҵо аҭыԥқәа ирылахәуп

3
Асиа шьақәыргылоуп 2021 шықәса аԥхынра аԥсшьаразы заанаҵтәи аҿаҵарақәа рбаза адыррала.

АҞӘА, абҵара 30 - Sputnik. Аԥсны 2021 шықәса аԥхынразы еиҳа заа иаҿарҵо аҭыԥқәа ирылахәуп ҳәа аанацҳауеит аԥсшьаразы анхарҭақәа рҿаҵаразы амаҵзура Tvil.ru.

Аԥснеиԥш иара убасгьы аԥыжәара рымоуп: Ҟрым, Краснодартәи атәылаҿацә, Санкт-Петербурги Ленинградтәи аобласти, Карелиа.

  • Ҟрым - 35 %
  • Краснодартәи атәылаҿацә- 30%
  • Ленинградтәи аобласти Санкт-Петербурги - 15%
  • Аԥсны - 7%
  • Карелиа - 3%

Tvil.ru адыррақәа рыла 2021 шықәсазтәи аҿаҵарақәа 20 процент икаҳаит 2020 шықәсазтәиқәа ирҿырԥшны.

Атуристцәа хынтәны еиҵаны аҿаҵарақәа ҟарҵеит ҵыԥхтә иаҿырԥшны. Убри аан уахыки-ҽнаки рзы ахәԥса 11 процент ихаланы 3025 мааҭ артәеит хҩык рзы шьыжьхьада. Убри аан аотельқәа рҿы аԥсшьара аҭаххара 7 процентк иазҳаит.

Tvil.ru: ишаҳәо ала атуристцәа макьаназ аҭагылазаашьа зеиԥшрахо иазыԥшуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3