Аԥсны Апарламент 2021 шықәсазтәи абиуџьет апроект аднакылеит

21
"Ареспубликатә биуџьет азы" азакәан апроект адепутатцәа аҩбатәи аԥхьарала ирыдрымкылацкәа иҟан, абиуџьет азы аилак ахь аус аиҭадуларазы иргьежьын.

АҞӘА, хәажәкыра 31 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны Апарламент адепутатцәа ахԥатәи аҵыхәтәантәи аԥхьарыла ирыдыркылеит "2021 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет азы" азакәан апроект ҳәа аҭыԥ аҟынтәи иаалыцҳауеит Sputnik акорреспондент.

Апроект инақәыршәаны 2021 шықәсазтәи алагалақәа рыла аҳәынҭқарратә биуџьет ишьақәнартәоит 10 миллиардки 463 миллион мааҭ, аныхрақәа рыла – 11 миллиарди 255 миллион мааҭ. Аҳәынҭбиуџьет адефицит иартәоит 791 миллиони 758 нызқьмааҭ.

2021 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет азеиԥш хышәаҵышәа – 8 миллиардки 376 миллион мааҭ ыҟоуп, Урыстәылатәи афинанстә цхыраара – х-миллиардки 823 миллион мааҭ абрахь иналаҵаны, Аинвестпрограмма 2020-2022 шықәсқәа рызтәи - 1 350 000,0 мааҭ.

Ареспубликатә биуџьет азеиԥш ныхрақәа идыртәоит 9 167 784,2 нызқь мааҭ. Адефицит - 791 758 нызқь мааҭ ыҟоуп.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны Апарламент 2021 шықәсазтәи абиуџьет апроект аднакылеит

Ихьыԥшым АИХқәа рыцхырааразы аныхрақәа ирыцҵоуп 3 600,0 нызқь мааҭ ҳәа.

Ирыцҵоуп амилаҭтә шәарҭадареи азинхьчаратә усуреи рзы аныхрақәа 2020 шықәсазтәи урыстәылатәи афинансцхыраара аҟынтәи 29 984, 4 нызқь мааҭ рхышәаҵышәала. Иара убасгьы ирыцҵоуп Аҵара аминистрра аныхрақәа – 1 314,3 мааҭ, акультура аминистрра аныхрақәа - 1,0 нызқь мааҭ аулафыхәы ашәаразы.

Ирыцҵоуп анаркологиатә диспансер аҿы амедхархәагақәа раахәаразы 9 000 мааҭи акоронавирустә инфекциа аҿагыларазы аныхрақәа ҳәа 10 000 мааҭи.

Очамчыра араион азы абиуџьетбжьаратә трансфер иацҵоуп 4000 мааҭ.

Ареспубликатә биуџьет аныхратә хәҭа иара убасгьы иазԥхьагәанаҭоит 126 004,0 нызқь мааҭ аркьаҿра. Аԥсны Афинансқәа рминистрра иадҳәалаз аԥарақәа, абиуџьет аусхк аҟны аусуҩцәа ркатегориақәак руалафахәы ацҵаразы ҳәа ишьақәыргылаз аҟынтәи 8,733% агырхоуп Аԥсны Аҳәынҭқарра ашәахтә лагалақәа азыԥхьаӡаны..

2021 шықәсазы Гагра араион алагалақәа идыртәоит 350 миллиони 611,2 нызқь мааҭ, аныхрақәа - 503 миллиони 452,1 нызқь мааҭ. Гәдоуҭа араион алагалақәа идыртәоит -241 миллиони 186, 4 нызқь мааҭ, аныхрақәа - 461 миллиони 323,6 нызқь мааҭ.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны Апарламент 2021 шықәсазтәи абиуџьет апроект аднакылеит

Аҟәа араион алагалақәа идыртәоит 107 004,0 мааҭ, аныхрақәа -131 897,9 мааҭ. Гәылрыԥшьтәи араион алагала иартәоит 63 миллиони 742,7 нызқь мааҭ, аныхрақәа - 194 миллиони 446,4 мааҭ.

Очамчыра араион алагалақәа идыртәоит 115 миллиони 339 нызқь мааҭ, аныхрақәа – 261 миллиони 323 нызқь мааҭ.

Тҟәарчал араион алагалақәа – 20 миллиони 138 нызқь мааҭ, аныхрақәа - 192 миллиони 886 нызқь мааҭ.

Гал араион алагалақәа – 45 миллиони 528 нызқь мааҭ, аныхрақәа - 231 миллиони 819 нызқь мааҭ.

Аҟәа ақалақь алагалақәа миллиардки 141 миллиони 288 нызқь мааҭ, аныхрақәа –миллиардки 182 миллиони 288 нызқь мааҭ.

Араионтә биуџьетқәа рзеиԥш дефицит иартәоит 791 миллиони 758 нызқь мааҭ.

21

Бжьаниа: Аԥсны аҳәаа ахысра аԥҟарақәа аруадаҩуам

0
(ирҿыцуп 18:02 23.04.2021)
Ԥсоу аӡиас ала Аԥсни Урыстәылеи рҳәынҭқарратә ҳәаа 2020 шықәсазы ԥшьымзтәи аркра ашьҭахь нанҳәа аказы иаартын. Аԥсни Урыстәылеи, ДЖәРеи ЛЖәРеи руааԥсыра ԥкрада аҳәаа ахысра рылшоит.

АҞӘА, мшаԥы 23- Sputnik. Аԥсны сынтәа Урыстәылантәи атуристцәа хыԥхьаӡара рацәала ирзыԥшуп. Уи инадҳәаланы иагәҭакым ареспублика алалара аԥҟаррақәа рыԥсахра ма рыруадаҩра ҳәа иҳәеит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ТАСС аинтервиу аҭо.

"Иҟоуп ҵыхтәи ашықәс азы аус зуаз аԥҟаррақәа. Урҭ рыԥсахра ма реиҭакра ҳгәы иҭам. Уажәы урыстәылатәи амчрақәа ирыдыркыло аӡбрақәагьы аҵакы рыманы иҟоуп. Исҳәар сылшоит ҳара иахьынӡалшо илоиалу республикоуп ҳәа".

Бжьаниа иазгәеиҭеит Аԥсны сынтәа Урыстәылантәи атуристцәа хыԥхьаӡара рацәала ирзыԥшуп, "аҭагылазаашьа ҵыԥх аасҭагьы акыр еиӷьхоит, атуристцәа рганахьала ҷыдала" ҳәа. Иара иажәақәа рыла, атуристтә сезон ҽалкаарыла рҽазыҟарҵоит азинхьчаратә усбарҭақәа иманшәалоу аҭагылазаашьақәа раԥҵаразы. Аԥсны ААР аҿаԥхьа иқәыргылахо аусдҵақәа хылаԥшра рнаҭалоит атәыла анапхгара.

Аԥсны иахьазы пандемиа иахҟьаны иалагалаз аԥкрақәа излалшо ала ирԥсыҽны аус руеит.

"Аӡәгьы игәы иҭам аҭагылазаашьа ихы иархәаны апроблемақәа раԥҵара", - ҳәа иҳәеит Бжьаниа.

Уи адагьы ахада ишиҳәо ала атуристцәа здызкыло аусбарҭақәа азыхиоуп ичмазаҩу аӡәы дҟаларгьы ахҟьаԥҟьақәа рырмариара.

"Апроблема аҵакы зегьы ирдыруеит. Аамҭақәак раԥхьа ари апроблема рымбоушәа ҟарҵозар, уажәы иҟоу зегьы еилыркаауеит. Иуҳәар алшоит апроблема аганахьала аиммунитет ҳаухьеит ҳәа, аԥсихологиатә проблемагьы абрахь иаҵанакуеит", - ҳәа иҳәеит Бжьаниа.

Аслан Бжьаниеи Владимир Путини реиԥылараан иалацәажәан Ԥсоу аӡиас алатәи аҳәынҭқарратә ҳәаа аушьҭырҭатә лшара. Аушьҭырҭатә ҭыԥ ааигәа ишыргылазгьы иара ауааи атранспорти роушьҭразы ауадаҩрақәа азцәырҵуеит. Бжьаниа иазгәеиҭеит ари апроблема аӡбаразгьы аилибакаара шыҟоу аха аамҭа шаҭаху.

"Урыстәылатәи аган ари апроблема аӡбара агәҭакуижьҭеи акрааҵуеит. Аушьҭырҭатә ҭыԥ ргылан 2012 шықәсазы, Аолимпиада аламҭалаз", - ҳәа иҳәеит иара.

"Зегь раасҭа ипроблеманы иҟоу аԥаразоужьроуп. Сгәы иаанагоит ари апроект зеиԥшрахаша еилкаахоит 2022 шықәса анҵәамҭанӡа. 2024 шықәсанӡа ари аҭыԥ аҿы иҿыцу аҭагылазаашьа ҟалар ауп. Ари имариам проектуп, аԥара маҷымкәа изҭаху. Унадыххыланы иҟауҵо акакәым", - ҳәа иҳәеит ахада.

2020 шықәсазы атуристтә сезон хымз ихьшәаны иалагеит, нанҳәа 1 азы. Жьҭаарамза анҵәамҭанӡа Аԥсны иаҭааит 600 нызқьҩык. Аԥсны атуристтә сезон лаҵара-жьҭаара амзақәа ирыбжьаркуеит.

0

Аҭоурых аӡыблара иалҵыз: Адиле Аббас-оӷлы диижьҭеи шәышықәса ҵит

7
Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, аџьа аветеран, "Ахьӡ -Аԥша" аорден аҩбатәи аҩаӡара занашьоу Адиле Аббас-оӷлы сталинтәи арепрессиақәа раан, Нестор Лакоба иҭаацәа рҟынтә зыԥсы ҭаны иаанхаз аӡәзаҵәык лакәын. Иахьа лыԥсы ҭазҭгьы, илхыҵуан шәышықәса.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.

"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.

Лан лзы акәзар, абас лҳәон:

"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.

Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.

Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.

Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.

Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:

"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.

Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.

"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.

Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

7