Алаборатортә усура: РУСДРАМ аҿы апроект ҿыц аус адулара иалагеит

17
(ирҿыцуп 19:30 20.06.2021)
РУСДРАМ аҿы арежиссиортә лабораториа "Сандро" аус адулара иалагеит Фазиль Искандер ифестиваль "Ауаҩ игыларҭа" аҳәаақәа ирҭагӡаны.

Афестиваль алахәхаразы иааԥхьоуп ԥшьҩык арежиссиорцәа, ГИТИСи Шьчукинтәи аҵараиурҭеи роушьҭымҭацәа: Андреи Маник, Роман Лыков, Ленара Гадельшина (ГИТИС), Антон Корнилов (Шьчукинтәи аҵараиурҭа).

Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа, Sputnik

Арежиссиорцәа рабадырра

Атеатр адиректор Иракли Хынҭәба иазгәеиҭеит апроект арежиссиорцәа реиԥш актиорцәа рызгьы аинтерес шаҵоу, избанзар Урыстәыла џьаргьы иқәдыргылом аспектакльқәа Искандер ирҿиамҭақәа рыла ҳәа.

"Иахьа Урыстәыла џьаргьы иқәдыргылом аспектакльқәа Искандер ирҿиамҭақәа рыла. Ҳара аспектакль аназҳархио иара ихьӡи ирҿиамҭақәеи рыларҵәарагьы мҩаԥаагоит. Абри аганахьала ари апроект аҵакы дууп. Аинтерес ҳамоуп урыстәылатәи арежиссура қәыԥш Искандер дшеилыркаауа", - иҳәоит Хынҭәба.

Арежиссиорцәа иалырхит "Сандро Чегьемтәи" ахқәа ԥшьба: Харлампои Деспинеи", "Ҳабыгә игәыжь ажәабжь", "Ахәмарыҩцәа" , "Ахаҵа –афырхы ма Чегьемтәи апушкиндырыҩ" .

Аусумҭақәа дырбахоит рашәара 21 рзы.

ГИТИС аушьҭымҭа Ленара Гадельшина иалылхит ажәабжь "Ахәмарыҩцәа".

"Акаҳуажәырҭа атмосфера сыхнахит, дысгәаԥхеит акаҳуа иаԥшуа Даша. Аинтерес сызлыҵоуп аҩны егьырҭ аҳәсақәа ндәылцаны зхаҭарала зегь зымҽхазкыз аԥҳәыс", - ҳәа лҳәоит лара.

Арежиссиор лажәақәа рыла, гәахәарыла илыдылкылеит арҿиаратә лабораториа алахәраз ааԥхьара ахьлоуз, Аԥсныҟа дахьааз, атеатр ахьылдырыз.

"Фазиль Искандер – аус зыдулара алымшо авторуп. Сара Искандер ихьӡ здыруан, саныхәыҷыз афильм "Чик ихәыҷра" сахәаԥшхьан. Уажәы ироманқәа рыдагьы ипублицистикагь саԥхьеит. Иагьеилыскааит ишәыҟәҩыра адагьы дышхәыцҩыз, дышфилософыз", - ҳәа лҳәоит лара.

Иарбанзаалак ароль хазыноуп

Ленара лгәаанагарала, "алаборатортә" режим иагугьы ыҟоуп, иацугьы ыҟоуп.

"Ирццакны, стахановтә ҟазшьала аусура бзиа избоит, аха зны-зынла артистцәа рабадырразы, реилкааразы аамҭа аҭахуп. Иҟоуп ашәарҭара аӡә дуцәыбжьахар ҳәа", - лҳәоит лара.

Арежиссиорцәеи дареи реибадырра ашьҭахь актиорцәа иразҵааит рольс инарыгӡарц ирҭаху азы. Аӡӷабцәа ирҳәеит Даша ма Деспина рроль ахәмарра шырҭаху, Џьамбул Жорданиа аескиз "Ҳабыгә игәыжь ажәабжь" далахәхарц иҭахуп.

© Sputnik Акоп Кущян/Леон Адлейба
Алаборатортә усура: РУСДРАМ аҿы апроект ҿыц аус адулара иалагеит

Актиор Рубен Депелиан уаанӡа арҿиаратә лабораториа дзалахәымхеит, уажәы иарбанзаалак  аексперимент дазыхиоуп.

"Иарбанзаалак ароль анагӡара бзиа иубоит, аинтерес аҵаны иҟауҵоит. Ихадароу - апроцесс ахаҭа аҭаххароуп", - ҳәа иҳәеит иара.

Еицырдыруа ашәҟәыҩҩы, апоет, афилософ Фазиль Искандер икультура афестиваль "Ауаҩы игыларҭа" 2021 шықәсазы ҩ-етапкны имҩаԥгахоит: рашәарамзеи жьҭаарамзеи рзы.

VII афестиваль "Ауаҩы игыларҭа" аадыртуеит рашәара 21 рзы Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр аҿы. Атеатр иазнархиоит ароман "Сандро Чегьемтәи" ала арежиссиортә лабораториа, уи аан иааԥхьоу арежиссиорцәа иддырбоит ԥхьаҟа иқәдыргылараны иҟоу аспектакль зеиԥшрахар ауа.

Афестиваль аҩбатәи аетап жьҭаарамзазы имҩаԥгахоит. Иара апрограмма иалоуп Строганов ихьӡ зху МГХПА астудентцәеи аушьҭымҭацәеи рыбжьара Искандер ирҿиамҭақәа рыла имҩаԥгаз аицлабра аиааиҩцәа риуллистрациақәа рцәыргақәҵа; Аԥсны Амилаҭтә банк Фазиль Искандер 90 шықәса ихыҵра иазкны иҭнажьыз агәалашәаратә монетақәа рцәыргақәҵа.

Уи адагьы жьҭаарамзазы Акультура аминистрреи Аҟәатәи ақәыԥшцәа Рыҩни еицымҩаԥыргоит есышықәсатәи ахәыҷқәа рыбжьара асахьаҭыхратә конкурс "Аҳа иалху ашәырӡ".

Sputnik Аԥсны афестиваль информациатә партниорны иқәгылоит.

17

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа Акаԥа ақыҭа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

6
(ирҿыцуп 19:23 25.07.2021)
Акаԥа ақыҭа ахада Зураб Габлиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афымцалашареи амҩақәеи рзы ирымоу ауадаҩра атәы, иҳәеит анхацәа ирыбзазашьоу.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа ақыҭа Акаԥа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

Аиҿцәажәараҿы ақыҭа ахада иҳәеит уаанӡа аӡазы ирымаз ауадаҩра шаԥыху, уажәы изыргәамҵуаны иҟоу афымцалашара амчхара амаҷра шакәу.

"2014 шықәса рзы иргылан ашьаҟақәа. Уи аахас ацәаҳәақәа рыҟаҵара алмыршахеит. Ааигәа ҳақәдыргәыӷит ари апроблема шыӡбахо. Ҳара иаҳҭахуп 3 километра афымцатә цәаҳәақәа. Иахьа иҳамоу алашара амчхара даара имаҷуп, иҳазхаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габлиа.

Акаԥа ақыҭа ахада иҳәеит амҩақәа рҭагылазаашьа уамак ишҽеим, убри аан ақыҭатәи ауахәама иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.

"Ааигәа иҟаз амшцәгьаан амҩа еиҳагьы иԥхасҭахеит. Акомиссиа ыҟан, ирбеит, иаарласны аҭагылазаашьа аҽеиҭанакып ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Габлиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6
Кукушка

"Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап": анхаҩы дызҟаҭәар зылшо аԥсаатәқәа

38
(ирҿыцуп 15:23 25.07.2021)
Анхаҩы дманшәалахарц, иҽаҩра иԥыларц иҽызцәихьчоз аԥсаатәқәа ртәы шәаԥхьарц шәылшоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа лматериал аҟны.

Аԥхаррақәа аныҟалалак, анхаҩы адгьыл аус адулара иҽаназикуа аамҭа ицәырнагоит ажәлар разхаҵарақәеи разгәаҭарақәеи жәпакы. Урҭ азхаҵарақәа хықәкыла ауаҩы ацәгьа иацәыхьчара, имоу аманшәалара, амарымажара реиқәырхара, реихаҳароуп изызку.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ааԥын, аԥсабара зегьы анҿыхо, аԥсаатә амра шәахәақәа иреигәырӷьаны рашәа хаақәа анцәырырго, аԥсуаа шьыжьымҭан џьара усура ҳәа ианааҵыҵуаз, еиҳарак адгьыл иқәаарыхырц, амхы иҭаларц ргәы ианҭарк, "какалк мкыкәа", даҽакала иуҳәозар, "ҿаҵак ымфакәа" ицомызт.

Ауаҩы акрыфа, имч ҭаны, игәы алаҟаны аусура иҽаназикуа еиӷьу ыҟам. Ацәгьа ухьыԥшӡом, иара унапы злаукыз аусгьы иаҳа иуцааиуеит.

Шьыжьнаҵы акрыфара ргәы ианаҭахӡамыз, хыхьчага ҳасабала аусура рнапы аларкаанӡа аџьыкхыш маҷк нарыхәларыԥсон, зынӡа рыца ак ҭамкәа иҟамларц азы. Аԥсуаа иазгәарҭоит, анхаҩы ҿмырҵысы (акрымфакәа) ааԥын имхы данҭала, зыбжьы иаҳаз аԥсаатә даҟаҭәоит ҳәа (азгә: "аҟаҭәара" - одоление птицы).

Ҿмырҵысы ажәҵыс аҷырҷырбжьы уаҳар – ахьара, ахш ԥхасҭахалоит (иҵәыҵәлоит) рҳәоит. Амалаӷәыри аҟармаҵыси рышәаҳәабжь уаҳар – унасыԥ дыркьаҿуеит. Убри аҟнытә, ааԥын рҽырцәырыхьчон абарҭ аԥсаатәқәа: акәыкәу, ажәҵыс, ашамыхьажь, амалаӷәыр, аҟармаҵыс…

Акәыкәу

Акәыкәу ршьуам, еишәарыцом. Аԥсуаа рҟны иҟоуп азхаҵара "ҿмырҵысы акәыкәу абжьы заҳаз даҟаҭәоит, иҽаҩра беиахом" ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианалаго (инықәырԥшшәа мшаԥымзазы) аӡәырҩы анхацәа ахлафаауеит: "Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап!" - аҳәоит ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианаҟәыҵлак – лаҵараамҭам. Илауҵогьы ҟалом.

Уамашәа иубаша, ари аԥсаатә хәыҷы ахьӡ аџьа, адгьыл ақәаарыхра аамҭа ишадҳәалоугьы, ахыргәаҟра ацәымӷуп. Егьырҭ аԥсаатәқәа реиԥш аҭра ҟанаҵом. Акәыкәу аҟара иаашьо, зыхшара змааӡо "имцәаӷәои имрашәои" ԥсаатә ыҟам.

Ашамыхьажь

Ашамыхьажь иамоуп даҽа хьӡык, уи "абжьоубжьыкь" ауп. Ԥсаатә ӷроуп, аԥыц ҵәызуп, иаҩцамкәа иқәырхәоуп. Аԥҷаҷар харгьежьаауп, еиларгыланы ахы иқәгылоуп. Ашамыхьажь зымшьҭа цәгьоу ԥсаатәны иахәаԥшуеит. Ашҭа инҭаԥырны аҩны азааигәара махәык инықәтәар, рыцҳашьарада иԥхадырсуан.

Амалаӷәыр

Амалаӷәыр аиаҵәареи аҩеижьреи еимазкуа ԥштәуп иамоу. Даараӡа ҵыс ԥшӡоуп, амала ишымышьҭацәгьоу ҳәатәуп. Ауаҩы иитәу ҟәыхк - амаҭәа ҽыҭк, мамзаргьы ахцәы аԥыц иаҿыҵакны иагар, аманшәаламрақәа ичычоит, илаиҵазгьы иԥылом.

Ажәытәан аҽаҩра бзиа ззаамрыхыз "амалаӷәыр уаҟаҭәеит" ҳәа ихыччауан.

38