Если задания (даже самые интересные) летом выполнять ребятишкам сложно, купаться на море охотно ходят все, даже те, кто плавать не умеет.

Аԥсны АҶА аҿы еиҭарҳәеит Аԥсны аӡҭалара ахьшәарҭам

9
(ирҿыцуп 17:13 23.06.2021)
Аԥсны АҶА зышәагаа кьаҿу аӷбақәа рҳәынҭқарратә инспекциа есышықәса, атурист сезон алагамҭаз идрыцқьоит аплиажқәеи аӡыҵақәеи.

АҞӘА, рашәара 23 – Sputnik. Аҽыкәабаразы ашәарҭара рыҵам Пицунда, Цандриԥшь, Очамчыра аплиажқәа рҟны, арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны АҶА зышәагаа кьаҿу аӷбақәа рҳәынҭқарратә инспекциа аиҳабы Ҭенгиз Сабуа.

Иара иажәақәа рыла Аҟәагьы иҟоуп амшынҵа ахьыцқьо, аӡҳәаарбагақәа ахьыхгыло аҭыԥқәа (асасааирҭа "Аиҭар" аплиаж).

Сабуа иҳәеит есышықәса аинспекциа аусзуҩцәа Очамчыра инаркны Ԥсоунӡа амшынҵа шыдрыцқьо. Сынтәатәи аусурақәа хыркәшам Гәылрыԥшь араион, Гәдоуҭа, Афон ҿыц рҿы аԥаразоужьра ахьазымхо азы.

Аҟазауаҩ иҳәеит еиҳа ишәарҭоу аҭыԥқәа ишрыҵаркуа ашьхаӡиасқәа амшын иахьалало аҭыԥқәа.

"Араионқәеи ақалақьқәеи рхадацәа ргәы рҽанаҳҵеит арҭ аҭыԥқәа рҿы адыргақәа дыргылаларц. Иаҳҳәап Аҟәа аӡҭалара шәарҭоуп Алашарбага араион аҿы Гәымсҭа амшын иахьалало, Кьылашәыр амшын иахьалало. Уаанӡа ара адыргақәа гылан, аха уажәы акы амшын иагеит, егьи кьынааны игылоуп", - иҳәеит иара.

Ишәарҭоу аҭыԥқәа ыҟоуп Гагра араион аҿы иҳәеит Сабуа – уа ацәқәырԥеиҩсагақәа шамахамзар аӡы ихнаҩоит ҳәа азгәеиҭеит иара.

Адыргақәа рыҟамзаара ашәарҭарақәа анырхылҿиаауа ыҟоуп ҳәа иҳәеит Сабуа.

Урыстәылатәи атуристцәа аҵыхәтәантәи аамҭазы изныкымкәа аҭагылазаашьа шәарҭарақәа ирықәшәахьеит. Убас, рашәара 17 азы Гагры дӡааҟәрылеит Урыстәыла атәылауаҩ Михаил Нестеров.

Аԥсны АҶА аусзуҩцәеи Риҵатәи амилаҭтә парк аусзуҩцәеи иахьанӡагьы лыԥшаара иаҿуп рашәара 6 азы аӡиас Иаӷьа ацҳаҟынтә аӡы иалаҳаз атуристка.

Аԥсны АҶА аусзуҩцәа рашәара 22 азы амшын агәахьы ихараны иӡсаз аԥсшьаҩы, ашхәа ала инеины деиқәдырхеит.

Атурист аҽыкәабара игәы иахьҭаз ишәарҭоу ҭыԥны иԥхьаӡоуп.

Иара убри амш азы Аҟәа аҟәарахьы аӡы дхықәнажьлеит зхаҭара шьақәыргылам ахаҵа.

9

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа Акаԥа ақыҭа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

6
(ирҿыцуп 19:23 25.07.2021)
Акаԥа ақыҭа ахада Зураб Габлиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афымцалашареи амҩақәеи рзы ирымоу ауадаҩра атәы, иҳәеит анхацәа ирыбзазашьоу.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа ақыҭа Акаԥа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

Аиҿцәажәараҿы ақыҭа ахада иҳәеит уаанӡа аӡазы ирымаз ауадаҩра шаԥыху, уажәы изыргәамҵуаны иҟоу афымцалашара амчхара амаҷра шакәу.

"2014 шықәса рзы иргылан ашьаҟақәа. Уи аахас ацәаҳәақәа рыҟаҵара алмыршахеит. Ааигәа ҳақәдыргәыӷит ари апроблема шыӡбахо. Ҳара иаҳҭахуп 3 километра афымцатә цәаҳәақәа. Иахьа иҳамоу алашара амчхара даара имаҷуп, иҳазхаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габлиа.

Акаԥа ақыҭа ахада иҳәеит амҩақәа рҭагылазаашьа уамак ишҽеим, убри аан ақыҭатәи ауахәама иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.

"Ааигәа иҟаз амшцәгьаан амҩа еиҳагьы иԥхасҭахеит. Акомиссиа ыҟан, ирбеит, иаарласны аҭагылазаашьа аҽеиҭанакып ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Габлиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6
Кукушка

"Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап": анхаҩы дызҟаҭәар зылшо аԥсаатәқәа

38
(ирҿыцуп 15:23 25.07.2021)
Анхаҩы дманшәалахарц, иҽаҩра иԥыларц иҽызцәихьчоз аԥсаатәқәа ртәы шәаԥхьарц шәылшоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа лматериал аҟны.

Аԥхаррақәа аныҟалалак, анхаҩы адгьыл аус адулара иҽаназикуа аамҭа ицәырнагоит ажәлар разхаҵарақәеи разгәаҭарақәеи жәпакы. Урҭ азхаҵарақәа хықәкыла ауаҩы ацәгьа иацәыхьчара, имоу аманшәалара, амарымажара реиқәырхара, реихаҳароуп изызку.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ааԥын, аԥсабара зегьы анҿыхо, аԥсаатә амра шәахәақәа иреигәырӷьаны рашәа хаақәа анцәырырго, аԥсуаа шьыжьымҭан џьара усура ҳәа ианааҵыҵуаз, еиҳарак адгьыл иқәаарыхырц, амхы иҭаларц ргәы ианҭарк, "какалк мкыкәа", даҽакала иуҳәозар, "ҿаҵак ымфакәа" ицомызт.

Ауаҩы акрыфа, имч ҭаны, игәы алаҟаны аусура иҽаназикуа еиӷьу ыҟам. Ацәгьа ухьыԥшӡом, иара унапы злаукыз аусгьы иаҳа иуцааиуеит.

Шьыжьнаҵы акрыфара ргәы ианаҭахӡамыз, хыхьчага ҳасабала аусура рнапы аларкаанӡа аџьыкхыш маҷк нарыхәларыԥсон, зынӡа рыца ак ҭамкәа иҟамларц азы. Аԥсуаа иазгәарҭоит, анхаҩы ҿмырҵысы (акрымфакәа) ааԥын имхы данҭала, зыбжьы иаҳаз аԥсаатә даҟаҭәоит ҳәа (азгә: "аҟаҭәара" - одоление птицы).

Ҿмырҵысы ажәҵыс аҷырҷырбжьы уаҳар – ахьара, ахш ԥхасҭахалоит (иҵәыҵәлоит) рҳәоит. Амалаӷәыри аҟармаҵыси рышәаҳәабжь уаҳар – унасыԥ дыркьаҿуеит. Убри аҟнытә, ааԥын рҽырцәырыхьчон абарҭ аԥсаатәқәа: акәыкәу, ажәҵыс, ашамыхьажь, амалаӷәыр, аҟармаҵыс…

Акәыкәу

Акәыкәу ршьуам, еишәарыцом. Аԥсуаа рҟны иҟоуп азхаҵара "ҿмырҵысы акәыкәу абжьы заҳаз даҟаҭәоит, иҽаҩра беиахом" ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианалаго (инықәырԥшшәа мшаԥымзазы) аӡәырҩы анхацәа ахлафаауеит: "Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап!" - аҳәоит ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианаҟәыҵлак – лаҵараамҭам. Илауҵогьы ҟалом.

Уамашәа иубаша, ари аԥсаатә хәыҷы ахьӡ аџьа, адгьыл ақәаарыхра аамҭа ишадҳәалоугьы, ахыргәаҟра ацәымӷуп. Егьырҭ аԥсаатәқәа реиԥш аҭра ҟанаҵом. Акәыкәу аҟара иаашьо, зыхшара змааӡо "имцәаӷәои имрашәои" ԥсаатә ыҟам.

Ашамыхьажь

Ашамыхьажь иамоуп даҽа хьӡык, уи "абжьоубжьыкь" ауп. Ԥсаатә ӷроуп, аԥыц ҵәызуп, иаҩцамкәа иқәырхәоуп. Аԥҷаҷар харгьежьаауп, еиларгыланы ахы иқәгылоуп. Ашамыхьажь зымшьҭа цәгьоу ԥсаатәны иахәаԥшуеит. Ашҭа инҭаԥырны аҩны азааигәара махәык инықәтәар, рыцҳашьарада иԥхадырсуан.

Амалаӷәыр

Амалаӷәыр аиаҵәареи аҩеижьреи еимазкуа ԥштәуп иамоу. Даараӡа ҵыс ԥшӡоуп, амала ишымышьҭацәгьоу ҳәатәуп. Ауаҩы иитәу ҟәыхк - амаҭәа ҽыҭк, мамзаргьы ахцәы аԥыц иаҿыҵакны иагар, аманшәаламрақәа ичычоит, илаиҵазгьы иԥылом.

Ажәытәан аҽаҩра бзиа ззаамрыхыз "амалаӷәыр уаҟаҭәеит" ҳәа ихыччауан.

38